Strona · s. 7strona oryginału ↗
ZAPACH, KOLORYT I SEKRETY SŁOWA…
Слово Просвіти, №18 за 2008 рік
Swiatosław MIZERNIUK Zdjęcie autora
We wszystkich czasach ludzkość szukała odpowiedzi na to, co skryte: kim jesteśmy, skąd pochodzimy, jaki jest cel istnienia człowieka na Ziemi? Ale do dziś dokładnie nie wiemy, jak powstał Wszechświat, nasza planeta, życie. Co zatem przeszkadza zajrzeć za wysoki płot bytu i się dowiedzieć? Być może warto oderwać sztachetę i zajrzeć w świat, wydawałoby się, znany, ale pod innym kątem widzenia… W pewnym stopniu pomoże nam w tym książka Niny Sołtanowskiej „Kim jesteśmy?”. Autorka spróbowała połączyć najnowsze osiągnięcia naukowe z wiedzą płynącą z Biblii. A także stara się przekazać czytelnikom odpowiedź na pytanie, czym jest grzech, i radzi, jak się go pozbyć oraz odnaleźć drogę do szczęścia, samodoskonalenia, znaleźć swoje miejsce w życiu. Książki „Kim jesteśmy?” (O duchowym wychowaniu człowieka) Niny Sołtanowskiej oraz „Życia duchowego podstawa” (Artykuły i wypowiedzi o języku) Maksyma Rylskiego, które ukazały się nakładem Centrum Wydawniczego „Proświta”, to dorobek twórczy autorów, redaktorów i wydawców. Prezentacja nowości książkowych odbyła się w Kijowskim Domu Nauczyciela. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki Pawło Mowczan opowiedział o postawie obywatelskiej Maksyma Tadejowycza Rylskiego, który, pomimo surowej cenzury totalitarnego reżimu, znalazł potrzebną tonację i możliwość, by zwrócić uwagę na problemy języka ukraińskiego. Strony książki przemawiają do czytelnika głosem poety, który stał na straży ukraińskiego słowa i odkrywał przed ludźmi jego potęgę, plastyczność, trafność i piękno. Z bólem w sercu, troską o czystość języka ukraińskiego Rylski pisał w 1939 roku: „Mamy obowiązek — doglądać go (słowo), strzec go, szlifować go, aby coraz więcej ścian w nim się przelewało i błyszczało…”
Jewhen FAŁENDYSZ, kandydat nauk chemicznych, m. Kijów
Projekt „Wielcy Ukraińcy” przyciągnął uwagę szerokiego kręgu telewidzów swoją aktualnością oraz pewną delikatnością nierozwiązanych historycznie problemów. Społeczeństwo już przyzwyczaiło się do Sawika Shustera i jego umiejętności znajdowania „kreatywnych” pomysłów. Jednak ostatnie transmisje świadczą, że styl Zełenskiego czy występy Symonenki w gatunku politycznego groteski czynią tę transmisję podobną do „comedy club”. Poszczególni uczestnicy transmisji i eksperci nie zawsze są kompetentni i poinformowani. A szkoda, bo projekt dotyczy ważnego dla społeczeństwa problemu samoidentyfikacji narodu ukraińskiego i, biorąc pod uwagę niezwykle skuteczny wpływ telewizji na świadomość społeczną, zbrodnią przeciwko Ukraińcom jest nieuznawanie języka jako potrzebnego atrybutu nie tylko „Wielkiego”, ale i „małego” Ukraińca, wszak wszystkie słowniki definiują język jako jedną z nieodłącznych cech narodu i narodowości. Przekręcanie faktów historycznych, dowolna i nieodpowiedzialna interpretacja terminów naukowych, celowe deptanie ukraińskich świętości, w tym także w programach politycznego show, jest niebezpieczne, bo zachęca do nadużyć wobec języka jako państwowego oraz różnego, według własnego uznania, interpretowania historii narodu. W czasach totalitarnych i w latach niepodległości naród ukraiński
Natomiast bywa inaczej: „Rozkładacie gazetę lub czasopismo, czytacie artykuł czy szkic, i ogarnia was czasem beznadzieja od tej szarości, sztampowości…” Ciekawe, co napisałby Maksym Rylski, czytając dzisiejszą periodykę? Wszyscy, w których ręce trafi zbiór artykułów i wypowiedzi o języku „Życia duchowego podstawa” (redaktorzy — Niła Pidpała i Olha Makarenko), na nowo odkryją dla siebie poetę-patriotę, dla którego temat języka ukraińskiego zawsze był bolesny. Oto jak wypowiada się Maksym Tadejowycz o języku: „…kocham go przez całe swoje świadome życie, i ta miłość daje mi prawo do głosu.
Wasyl Folwaroczny, Pawło Mowczan, Wasyl Kliczaki
Dla szerokiego artykułu, z obfitym materiałem cytatowym, nie ma czasu”, a póki co „kilka słów wydaje mi się w porę na plenum pisarskie, czyli generalny przegląd naszych sił…” I dalej czytamy: „…pisarz powinien tak znać swój język i dbać o niego, jak bojownik — znać swój karabin i o niego dbać. Tymczasem my, niestety, i to pierwsze, o czym chcę powiedzieć, widzimy raz po raz, jak pisarze, i to rzeczywiście utalentowani, …popadają w błędy przeciwko elementarnej gramatyce”, uciekają się do mechanicznego odtwarzania kalki z rosyjskiego: „Djakuju was” — „błahodarju was”… „Składnia naszych pisarzy… zsuwa się na mechaniczne — słowo po słowie — kalkowanie rosyjskich zwrotów”. Ale przecież „język Szewczenki i Łesi Ukrainki ma swój zapach, swój koloryt”, i sekret tego polega na swoistym uzgadnianiu słów. „Musimy dbać o wzbogacanie naszej leksyki, przysłuchując się językowi narodu”. Poeta troszczy się także o erudycję, słowniki i kulturę języka, o to, by każda twórcza osobowość i ludzie nauki „koniecznie musieli mieć do swoich usług bogaty, giętki, dokładny i wyrazisty aparat językowy” oraz nieustannie szukać jak najdokładniejszego słowa, aby zdania stawały się jasne, „bez ubogich i strasznych konstrukcji składniowych, właściwych niektórym dziennikarzom”. I słowni-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
