Strona · s. 11strona oryginału ↗
NAJWIĘKSZY W EUROPIE
Слово Просвіти, №18 за 2008 рік
Wołodymyr HETMAN Narodowy Park Przyrodniczy „Podolskie Towtry” został utworzony 27 czerwca 1996 roku na terenach trzech rejonów administracyjnych obwodu chmielnickiego: kamieniecko-podolskiego, horodeckiego i czemerowieckiego. Park zajmuje 12,5% powierzchni obwodu i pod względem obszaru (261 316 ha) jest największy w Europie. Ustępuje jedynie rezerwatowi biosfery na wyspie Grenlandia (70 mln ha). Skaliste pasmo Podolskich Towtrów, czyli Miodobory, mające wygląd zębatego grzbietu, ciągnie się łukowato (na 80 km) w granicach parku narodowego. Skały powstały ze skamieniałych mszywiołów, ostryg, koralowców, alg litotamniowych itp. jako bariera rafowa dawnych (torońskich i sarmackich) basenów morskich, które istniały w okresie neogenu (miocenu) na miejscu współczesnych Karpat. Rafa ta była położona wzdłuż lądu, w odległości 15—30 km od brzegu, jak obecna Wielka Rafa Koralowa na wschodnim wybrzeżu Australii. Podobnego obiektu przyrodniczego z taką geologiczną przeszłością w Europie i na świecie nie ma. W 2000 roku Ministerstwo Ochrony Środowiska Ukrainy zaproponowało włączenie „Podolskich Towtrów” do listy Światowego Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego. Pasmo Towtrów o szerokości 5—6, a miejscami nawet 10—12 km, jest płaskowierzchołkowe. Łączy ono wąskie pagórkowate grzbiety, izolowane stożkowate wzgórza, grzebienie, które wznoszą się nad otaczającym terenem do 60—65 m i przypominają atole morskie. Po obu stronach pasma znajdują się pojedyncze wzgórza z ostrymi skalistymi wierzchołkami i pochyłymi zboczami. Szerokich płaskowyżów prawie tu nie ma. Najwyższy wierzchołek w granicach parku narodowego — 401 m, a Towtrów ogółem — 436 m n.p.m. Ten najbardziej wyniesiony rejon na całym Podolu ma bardzo pofalowany, erodowany relief z dużą liczbą wąwozów. Wzdłuż rzek zbocza są urwiste, pocięte jarami. Rozczłonkowanie terenu stwarza sprzyjające warunki do rozwoju sportowej ekoturystyki i aktywnego wypoczynku, głównie lotniarstwa i paralotniarstwa. Potężne wapienie muszlowe grzbietu sprzyjały uformowaniu rzeźby krasowej. Jest tu niemało nisz, grot, jaskiń. Najbardziej znane w speleologicznej ekoturystyce jaskinie krasowe w gipsach to Atlantyda i Kijanka (wieś Zawalje, lewe zbocze doliny rzeki Zbrucz). Warta uwagi jest jaskinia Karmałuka (wieś Malijówka). Rekreacyjno-poznawcze znaczenie mają także majestatyczne kaniony Dniestru i Smotrycza z unikalnymi skałami sylurskimi. Rozwojowi ekoturystyki w parku „Podolskie Towtry” sprzyjają „komfortowe” warunki hydroklimatyczne. Wypoczywać można tu przez cały rok. Tak oto na brzegach Zbiornika Dniestrzańskiego, w strefie zatoki Bakockiej, utworzono niewielkie bazy wypoczynkowe dla turystów. Za umiarkowaną opłatą można tu uzyskać nocleg, wyżywienie, łączność, wypożyczyć sprzęt turystyczny, podróżować kajakami, kanadyjkami, katamaranami, jachtami. Jest też luksus — pływające domki letniskowe i komfortowy debarkader, który zatrzymuje się w malowniczych miejscach. Znaczącą wartością rekreacyjną „Podolskich Towtrów” są naturalne lasy dębowo-grabowe, grabowo-dębowo-jesionowe i klonowo-jesionowe oraz buczyny. Tutaj, jak nigdzie indziej na Ukrainie, flora jest zadziwiająco bogata w różnorodność. Ponieważ w czasach prehistorycznych (okresu plejstocenu) pasmo Towtrów nie doświadczyło wpływu zlodowacenia kontynentalnego, sprzyjało to zachowaniu roślinności ciepłolubnej. Do Czerwonej księgi Ukrainy wpisano 60 gatunków roślin parku narodowego. Wśród podolskich endemitów spotyka się chaber tarnopolski, z reliktowych — pszczelnik austriacki, miesiącznicę trwałą, jarząb brekinia. Bogata jest także fauna. Pod szczególną ochroną znajduje się 99 gatunków, wśród których są bocian czarny, trzmielojad, gadożer, orzełek włochaty, rybołów itp., spotyka się także największego z naszych orłów — orła przedniego. Szczególnie interesujący jest świat owadów. W niektórych miejscach Podolskich Towtrów latają wpisane do Czerwonej księgi motyle: niepylak apollo z czarnymi i czerwonymi plamami, mroźnica niepylak mnemozyna, paź żeglarz, mieniak strużnik, zmrocznik gładysz, opisany po raz pierwszy przez Pallasa w 1772 r.; oraz kozioróg dębosz. A z motyli nocnych — zmrocznik gładysz, pawice. W parku narodowym jest 15 rezerwatów i cztery pomniki przyrody o znaczeniu państwowym. Wśród pomników szczególne zainteresowanie naukowo-poznawcze mają: „Chińskie odsłonięcie” — światowej sławy... Lubow CZUB, m. Chmielnicki. Kim jesteśmy — potomkami potężnego państwa starokijowskiego, które niegdyś wyprowadziło na drogę cywilizacji liczne plemiona niesłowiańskie, zamieszkujące terytorium dzisiejszej Rosji i z których później uformował się naród rosyjski? Czy małorosjanami i chochołami, za których uznała nas carska dynastia Romanowów? Czy młodszymi braćmi starszego brata, którymi staliśmy się w czasach radzieckich i, z inercji, wciąż jeszcze pozostajemy w tym statusie? Jeśli głęboko przeanalizować fakty historyczne, przedstawione w pracach autorytatywnych naukowców-historyków, nie biorąc pod uwagę subiektywnych sądów i komentarzy ich autorów, otwiera się całkowicie zrozumiały obraz procesu formowania się narodów ukraińskiego i rosyjskiego. I jest to początek ustalenia prawdy historycznej. Wynikami takiej analizy jest książka Wołodymyra Bilińskiego „Kraina Moksel-Moskwa”, z którą zaczął zapoznawać swoich czytelników magazyn pisarzy Ukrainy „Kijów” (nr 1, 2008). Autor, powołując się na prace wybitnych historyków — M. Karamzina, W. Kluczewskiego, S. Sołowjowa oraz znawcy kronikarstwa, akademika petersburskiego...
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
