Strona · s. 13strona oryginału ↗
Z NOTATNIKA PISARZA
Слово Просвіти, №18 за 2008 рік
ło w głowie od tej płodnej jak cholera wszy. 4. Mama siadały na taboret i prosiły: „A teraz szukaj mi, Małanciu”. I małoletnia Małanka posłusznie grzebała w rozpuszczonych maminych włosach. Ot tak: złapie tę nienasyconą okrągłą stonogę i zmiażdży paznokciami, złapie — zmiażdży: trzaś, trzaś, trzaś. Cichutko tak, ciszej nawet od Stefanowych rozpinanych-zapinanych guzików na koszuli… A już wtedy, gdy ta żmudna robota kończyła się, mama brały w ręce kościany grzebień z gęstymi ząbkami i jeszcze wyczesywały szare purple i żółte gnidy z włosów… A ja i zapomniałam: przedtem mama maczały włosy w nafcie i oleju, żeby niewyłapanym jeszcze wszom łapki zlepiły się. I, zdaje się, wyczesywały mama to wszystko na gazetę czy na papier, rozścielony pośrodku podwórka, a starannie wyczesawszy, lekko zwijały gazetkę czy papier i tuże spalali ją, i chmurki wyczesanego siwego włosa także cichutko potrzaskiwały… Kiedyś, jeszcze jak był w domu telewizor, ale już nie było mamy, Małanka, bywało, patrzyła na program „W świecie zwierząt”. Jakiś Drozdow, dobry taki człowiek, prowadził ten program. Małanka jeszcze do dziś pamięta jeden z nich. Jak małpy jedna drugą szukały, jak ta, u której drugie kudłate stworzonko wyłapywało wszy, to pierwsza małpa słuchała całej tej roboty, i jakże z zachwytem, z jakąś wszechświatową boleścią patrzyła na świat ta istotka! Jak jej, widać, podobało się, kiedy ją szukano! A ta, druga małpa, ot tak: tylko złapie pasożyta, to nie dusi go pazurami, nie, a do pyska sobie wkłada i prędziutko tak żuje, żuje… A mama Małanki, kiedy córka mówiła „zdaje się mi, wszystkich pozgniatałyśmy”, mama wtedy zawijały zmoczoną naftą, wyczesaną już głowę ręcznikiem i tak chodziły aż do wieczora: mieszały świniom ziemniaki, doiły krowę, w ogrodzie pracowały, a już dopiero po wszystkim grzały w żeliwnym garnku wodę i prosiły: „Córciu, polej-no mi z kwarty”. I Małanka zlewała, a mama myły szarym mydłem nad cynkową balią głowę, owianą duchem nafty, rzepakowego oleju, szarego mydlanego kawałka, ich gołe piersi ciężko kołysały się nad balią tam i z powrotem… A jeszcze czemuś Małance przypomniały się inne powojenne zapachy — mazi, mokrej słomy, końskiego potu. Oni, dzieciaki, pasą bydło na żytnim ściernisku. Sieje się deszczyk, wujek woźnica, przeczekując nagłą niepogodę, wyprzągł konie, powiesił na dyszlu torbę z obrokiem, pastuszki pochowały się pod wóz, tłuką w karty. A z chmury wciąż sieje się i sieje, i ta sieczka ścieka po końskich zadach, bokach, grzywach, zmywa żniwny kurz i żniwny pot. Chrup-chrup, — żują zmęczone koniki swój pokarm, owies z sieczką, czasami prychają prosto w torbę, i wszystkie żniwne zapachy mieszają się w jedno — i zapach słomy oraz ścierniska, i gęste aromaty smaru kołowego w piastach, i ostry duch końskiego potu, i oddech mokrej ziemi… Panie, i czego to dzisiaj przypomniało się mnie?.. A jak ładnie drzemie się w tych dawnych zapachach! Jakbyś znów stała się dzieckiem, i leżysz sobie z chłopakami pod wozem, oni grają w karty, deszczyk szeleści w ściernisku, skapuje z byle jak przykrytych słomą drabiniastych wozów. I co ci do tego deszczyku! Ty, leżąc, patrzysz między szprychy na szary świat za piastą, za obręczą i… powoli zasypiasz, zasypiasz… I czujesz na wargach krople deszczu, tylko czemuż te krople takie słodkie, takie ciepłe… 5. Nie, to nie deszczyk, to mleko kozie płynie po wargach! Znów ta Maruśka złośliwa stała tylnymi nogami tak, że przepełnione wymię jej dotknęło Małankowego pyska, rozchylonego we śnie, i mleko z nabrzmiałej wymienia ścieka jej prosto w bezzębny pysk. A Małanka oblizuje osłodzone tym błogosławionym mlekiem wargi swoje, jak jakaś wiedźma leśna, spija tę boską rosę i, łaskawie podrapując kozi napięty brzuch, niezłośliwie wypowiada „A nuż, cholery na ciebie nie ma, ja i bez twojego przypominania wiem, że pora do domu, pora do domu, jak mówiła Darcunia, trzeba już ciebie doić. Lepiej byś dzieciom swoim pozwoliła possać cycek. Odsuń się precz, czego tyłem do mojej głowy pchasz wymię swoje…” A kiedy Marusia odstąpiła, babcia Małanka ujrzała całą kozią rodzinę koło siebie: jeszcze jedną kozę, troje koźląt i Durnika za nimi, on wymagająco mówił be-e-e, a koźlęta żałośnie beczały — me-e-e, me-e-e, me-e-e. I tylko Małanka wstała, ruszyła z płachtą do polany, żeby zabrać skoszoną z rana trawę (a potem jeszcze raz przyjść tutaj po resztę ziela), i kozy powoli poczłapały do domu, jak coś głucho huknęło koło jej chaty, słychać było nawet brzęk rozbitego szkła. To u Stefana, domyśliła się Małanka. „Wieczny silnik nakrył się d…., ja przecież wiedziałam, że tak ono będzie…” Kiedy Małanka, zgarbiona pod ciężarem przywiędłej zieleni, przykulała na podwórko, to kozy już dopijały poranne pomyje z wiaderka, a Stefan, z opaloną policzkiem i obpalonym rękawem koszuli z elany, miotał się razem z rozweseloną Najdą przed ościeżnicą wybitego wybuchem kuchennego okna i żałośnie wypowiadał przez konwulsyjne łkanie: „Kurwa twoja mać, znowu gwiazdnęło… I za co mnie Pan Bóg karze, ja przecież dobra ludziom chciałem… A teraz muszę wszystko zaczynać od początku, bo przecież za mnie nikt, nikt tej pracy nie zrobi, nie upora się z nią za nic…” * * * A Małanka tymczasem, usiadłszy na niskim stołeczku, jeszcze przez tatę zmajstrowanym dla niej małej, doiła do konewki mleko z twardego koziego wymienia. Strumyczki początkowo dzwoniły-śpiewały o dno i ścianki wiaderka, a w miarę napełniania naczynia mleczna muzyka powoli zmieniała się w zwykły, w nawykowy szum strumieni, które raz po raz przebijały czapę białej piany na mleku — szszsz… szszsz… „Tak, tak, — myślała Małanka, — zostało nas tylko dwoje na tej ulicy — ja, głupia, niepiśmienna Małanka, i on, Stefan, niby i piśmienny, jednak trochę zbzikowany na punkcie techniki swojej — już trzeci raz w ciągu trzech lat ta technika wybija okno w kuchni, a wszystko mu mało, nic te wybuchy jego nie nauczyły…” W tej chwili koza obróciła do Małanki rogatą głowę i tak jakoś spojrzała na nią… Tak jakoś popatrzyła… Jakby żegnała się z Małanką… Jakby podeszła do niej tam, w zaroślach, żeby skapnąć jej na wargi mleka, a to mleko tak i zostało na zaciśniętych wargach, na szyi Małanki, już zimnej… „Ale co ja sobie myślę? A myślę, ktoż mnie wtedy wyniesie czy wywiezie stamtąd? Ktoż ciebie, Marusiu, wtedy wydoi!.. No, czego tak patrzysz, po co mrugasz i oczami ruszasz, jak małpa z telewizora, którą szukała koleżanka kudłata… Może, Marusiu, podziękować mi chcesz za to, że uwolniłam ciebie od ciężkiego brzemienia? Chcesz powiedzieć, że i dla Stefana warto byłoby nalać do półtoralitrowego baniaczka? Ale on kiedyś mówił, że nie lubi od kozy! A ty, Maniu, mówisz, żeby i sucharków garść wziąć? Może i tak. Może i wezmę. Niech rozmoczy w mleczku, niech żuje. A nie podoba się kozie, to Najda przecież u niego jest, o tam ona, śpieszy się, oblizuje się…”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
