Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Nowela Bronisław GRYSZCZUK

Слово Просвіти, №18 за 2008 рік

Zakończenie. Pocz. w nr 11. 3. Kiedyś, w młodości, po instytucie, Stefan pojawił się w Pachomiwcach z państwowego przydziału, przybył gdzieś z zachodniej, czy to z Użhorodu, czy ze Stanisławowa, dlatego, widać, mówił do Małanki „gospodyni”, on, zapewne, i nie pamiętał, jak naprawdę ma na imię. A i po co mu, wtedy jeszcze całkiem młodziutkiemu, było pamiętać imię jakiejś Małanki, starej panny? Trochę później, kiedy kołchoz wydzielił mu chatę, Żburko i mamę swoją zabrał tutaj z jakiegoś karpackiego chutoru. Dobra była kobieta, nic nie powiesz, taka dobra, choć do rany ją przyłóż, zawsze pomagała Małance i w obejściu, i w ogrodzie, tylko mówiła jakoś nie po naszemu, mówiła nie „nóż”, a „nuż”, nie „nos”, a „nus”, nie „chodźmy do domu”, a „pójdźmy domów”. Słyszeliście? Pójdźmy domów, nuż, nus. A co już do pracy… Ciężko pracowita była, nie to co syneczek jej, ten przygłupawy Stefanko, siwooki i tyczkowaty hucuł, który tak i nie ożenił się przez całe swoje minione życie, na emeryturę jako stary kawaler wyszedł. A tyleż dziewcząt było we wsi, tyle wdów młodych! To przez ostatnie dziesięć lat niby zaraza przetoczyła się przez Pachomiwce od końca do końca. Czy horda tatarska przeszła. Wymarła wieś. Kogo i naprawdę na cmentarz wywieźli, a większa połowa narodu opuściła Pachomiwce dobrowolnie — ten za granicę na zarobki wybrał się, ten w mieście rejonowym dom postawił, ten jeszcze gdzieś ruszył w świat za długim rublem. Oto i wyszło tak, że na ich ulicy zostały tylko dwie chaty, w których jeszcze żyli ludzie — Małanki i Stefana. Ona to chociaż kozy trzyma, a u Żburki to nic nie ma w obejściu. Tylko stary kardion w chacie. I coż ten Stefan je? A co gryzie go parszywa ruda suczka? Czasem wpadnie jej to, czego kozy nie zdążyły zjeść — jakiegoś ziemniaka kaszą przyprawionego chłonie, czy chleba zaschniętego kromkę zje, czy mleczka w żeliwnym garnuszku pochłepcze, czy nawet jabłuszko robaczywe schrupie… „Ja, gospodyni, już kończę wieczny silnik, — prawił swoje Żburko, zadarłszy do góry głowę, niby grabowy namiot nad sobą rozglądał, aż mu siwe kudły na ramiona opadły. — Jeszcze jedną część zostało na śmierć podłączyć, wyście widzieli, gospodyni, że u mnie w chacie już i żarówka świeci? Elektryczność przecież nam odcięli, a w mojej chacie wieczorem — światło. Jak za dnia. A dlaczego? Bo stuwata świeci. Bez państwowego podłączenia, sama z siebie. Jeśli kupicie sobie żarówkę, to ja i u was darmowe światło założę”. „Aha, — odzywa się wreszcie Małanka, — i założysz. Jeśli nie huknie, tak, jak w zeszłym roku czy przed zeszłym huknęło”. „Nie-e, — zaprzecza obrażony Stefan na babine ostrzeżenie. — Wszystko, czas prób i błędów został w przeszłości. Będziemy od dzisiaj ze światłem”. — „Nie trzeba mi twojej elektryki, — odpowiadała Małanka. — Ja sobie nafty kupię, szkiełko od lampy przetrę wrzecionem i zgniecioną gazetą, sadzę z knota nożyczkami obetnę, i… Teraz lato, kładę się za dnia, wstaję już ze słoneczkiem. W kerogazie, w butli litrowej jest jeszcze trochę nafty, żeby herbatę zagotować. Tak że nie trzeba mi elektryki…” — „No i darmo wy tak, gospodyni. Dzisiaj, na przykład, żarówka świeciła całe siedem minut. Tylko wyobraźcie sobie: żadnego gniazdka,

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn