Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

BEZ ŚWIĘTA I BEZ OCHRONY! PIERWSZY MAJ W HISTORII

Слово Просвіти, №18 за 2008 рік

1 Maja — Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy. 1 maja 1990 roku kierownictwo Związku Radzieckiego i KPZR weszło na trybunę Mauzoleum, aby przeprowadzić ostatnią oficjalną pierwszomajową demonstrację. Ale, niezależnie od tego, jak zmieniały się reżimy i władza, ludzie pracowali i będą pracować. Co teraz oznacza ta data, czy człowiek pracy jest chroniony, „Słowo Proświty” dowiadywało się u kijowian: 1) Jaki jest Twój stosunek do święta Pracy? Czy obchodzisz i jak? 2) Twoim zdaniem, czy instytucje państwowe i związki zawodowe chronią człowieka pracy w obecnym społeczeństwie? 3) Czy skorzystałbyś z wypróbowanych w cywilizowanym świecie środków walki o swoje prawa w miejscu pracy, takich jak strajki, manifestacje? Czy dają one rezultat? 4) Jakie zmiany we władzy państwowej, polityce, społeczeństwie mogą przynieść, Twoim zdaniem, poprawę sytuacji człowieka pracy? VOX POPULI Hanna, szatniarka: 1) Uważam się za człowieka pracy, który szanuje to święto. Wcześniej, pamiętam, przeprowadzano parady, ludzie nie mogli się przecisnąć — taki był tłum. Nikt nie przeklinał, wszyscy bardzo się cieszyli. Gdyby demonstracje były teraz, to chętnie bym chodziła. To święto pracy i trzeba je obchodzić. Obchodzę 1 Maja w gronie rodziny i żałuję, że nie świętuje się go masowo, bo czasem tak bardzo chce się wyjść na Chreszczatyk, przejść się, jak dawniej, i poczuć wesoły nastrój wszystkich wokół. 2) Ktoś może i jest chroniony, ale już nie tak, jak dawniej. Kogoś chroni państwo, a kogoś — pieniądze. 3) Gdyby przyszło bronić swoich praw, to poszłabym i na strajk, i na bojkot. Jak świadczy międzynarodowe doświadczenie, to daje rezultaty. Pod leżący kamień woda nie płynie, więc musimy sami dbać o siebie. 4) Ale nie potrzeba zmian — trzeba tylko, żeby mniej kradli i bardziej dbali o ludzi. Ołena, studentka: 1) Nawet nie wiem, że istnieje takie święto. 2) Teraz nikt nie może być chroniony. Sądząc po naszej polityce, po stosunku możnowładców do społeczeństwa, można wyciągnąć wniosek, że państwo nie bardzo chroni tych, którzy płacą podatki. 3) Obowiązkowo broniłabym swoich praw strajkami, gdyby przyszło. Ale jestem studentką i nie mam doświadczenia zawodowego, więc nie spotykałam się z podobnymi sytuacjami. Wiem, że takie działania dają realne rezultaty. 4) Myślę, że trzeba po prostu udoskonalić tę kwestię na poziomie ustawodawczym. Byłoby stosownie przejrzeć i wprowadzić zmiany w Kodeksie Pracy. Serhij, pszczelarz: 1) Nie mogę powiedzieć, że świętuję 1 Maja. Są oficjalne dni wolne, więc staram się wyjechać za miasto i odpocząć. Wcześniej też nie świętowałem, bo to czas sadzenia ziemniaków i pracy w ogrodzie, co robiłem przez całe życie. 2) Wcześniej człowiek był bardziej chroniony. Nie jestem zwolennikiem Związku Radzieckiego, ale przyznaję, że związki zawodowe były na wysokim poziomie. 3) Nie brałbym udziału w strajkach, bo uważam, że prawa pracujących powinno chronić państwo, a nie oni sami — wywalczać je na akcjach protestacyjnych, które nie dają żadnych istotnych rezultatów. 4) Chciałoby się, żeby w państwie była jedność, żeby władzy nie ciągnięto w różne strony. Bo kiedy urzędnicy wspólnie rozwiązują te czy inne kwestie, to daje rezultat. Nina, nauczycielka: 1) Wcześniej obowiązkowo obchodziłam Dzień Solidarności Ludzi Pracy, bo w mojej rodzinie wszyscy pracowali od małego. A teraz nie bardzo świętujemy, nie ma już tej masowości i podniosłości świętowania, choć w gronie rodziny zbieramy się i wyjeżdżamy na łono natury. W czasach radzieckich obowiązkowo chodziliśmy tego dnia na demonstrację. 2) Teraz jest bardzo dużo prywatnych przedsiębiorstw, które z reguły nie mają komitetów związkowych. Więc ludzie są coraz mniej chronieni. Bardzo wielu przedsiębiorców obchodzi prawo, nie wypłaca pakietu socjalnego na przykład, i człowiek, przepracowawszy 2—3 lata, nie otrzymuje wpisu do książeczki pracy. 3) Nie wiem, czy skorzystałabym z tak radykalnych środków walki o prawa ze względu na swój wiek. 4) Nasza władza jest jak łabędź, rak i szczupak. Robi wszystko, żeby pokazać, że rozwiązuje problemy. Gdyby był jeden cel nie tylko w słowach, to byłoby lepiej wszystkim — i tym, którzy pracują, i tym, którzy nie pracują. Nadia, technolog produkcji obuwia: 1) Kiedyś chodziłam na demonstracje 1 Maja, było bardzo ładnie i ciekawie. Dziś tego nie ma — ludzie są w ogrodach za miastem albo po prostu odpoczywają w domu, jak w zwykłe dni wolne. Dla mnie to święto dzieciństwa, które jednoczyło ludzi. 2) Zupełnie nie jestem chroniona. Związków zawodowych już prawie nie ma, straciły swoje znaczenie. Wcześniej wszystko było o wiele bardziej zorganizowane — zebrania, kontrole, rozdzielanie skierowań do sanatoriów. 3) Gdyby to było ostatnie, co może pomóc, to poszłabym i na strajk. Wiem, że teraz prawie wszystkie przedsiębiorstwa należą do jakiegoś właściciela, a nie do państwa, i pójście przeciwko dyrektorowi to bardzo odważny krok, który może kosztować miejsce pracy. Ale jeśli się zjednoczyć, to może to wpłynąć. 4) Władza państwowa powinna przestać bić się o swoje interesy i pomyśleć wreszcie o ludziach. Dziś Ukraina traci potencjał i trzeba coś zmieniać. Ałła, pracownik handlu: 1) Wcześniej zawsze obchodziłam święto pracy — i na paradę chodziłam, i na łono natury wyjeżdżałam z przyjaciółmi. Wtedy było o wiele weselej i bardziej zorganizowanie. Radość unosiła się w powietrzu, ludzie przygotowywali się jak do Nowego Roku. A teraz dla mnie to nawet nie są dni wolne, bo 1 Maja pracuję, więc nastrój wcale nie jest świąteczny. 2) Zdecydowanie nie. Czyż nasi „wielcy bossowie” myślą o narodzie, który pracuje za grosze? Jesteśmy nie tylko niechronieni, jesteśmy jeszcze upokorzeni warunkami pracy, które mamy. Wcześniej wszystko było inaczej — mogłam zwrócić się do związku zawodowego, który bronił praw ludzi, była pewność, że z pracy nie wyrzucą, że na czas urlopu otrzymam skierowanie, nawet o dzieci dbano. 3) Oczywiście, poszłabym bronić praw na akcjach protestacyjnych. Byłam przewodniczącą związku zawodowego targu przy dworcu i wiem nie tylko ze słyszenia, czym są strajki i jak trzeba dążyć do tego, aby twoje interesy rozpatrzono i przyjęto. Jeśli zjednoczą się wszyscy, to będzie „pięść”. Teraz ludzie mało wierzą, a szkoda. 4) Państwo przede wszystkim odpowiada za swój naród. Trzeba mniej wkładać sobie do kieszeni i bardziej dbać o ludzi. Serhij, inżynier: 1) Świętuję 1 Maja tylko dlatego, że to dobra tradycja z dzieciństwa. Chodziłem wcześniej na demonstracje, dlatego że trzeba było chodzić. A teraz to święto odeszło w niebyt. To raczej swoiste wiosenne wakacje. 2) Nie, niestety, nie jesteśmy chronieni. Wcześniej działały związki zawodowe, a teraz to fikcja. Człowiek pracy nie ma do kogo się zwrócić. 3) Na strajk poszedłbym, bo tylko tak teraz można coś zmienić. Ale nie zawsze jest on stosowny. Jeśli chodzi o spółkę państwową, to tutaj są duże szanse. Ale jeśli prywatną — to tutaj prędzej cię zwolnią i znajdą bardziej umiarkowaną kandydaturę. 4) Państwo powinno bardziej się nami opiekować i przeprowadzić kompleks działań dotyczących działalności związków zawodowych, a mianowicie uczynić je naprawdę niezależnymi. Natalia, menedżerka sprzedaży: 1) Nie obchodzę tego święta. Podoba mi się, że istnieją tak zwane „majowe weekendy” i wraz z rodziną mamy okazję latać do Egiptu na cały tydzień. 2) Myślę, że instytucje państwowe mało nas chronią. Nie wiem, jak było wcześniej, ale teraz nikomu niczego nie udowodnisz. Czasami nawet prawo pracy nie pomaga dowieść swoich racji. 3) Na strajk bym nie poszła. Nie lubię komuś czegoś udowadniać. Jeśli mnie i moje prawa będą uciskać, po prostu znajdę inne miejsce pracy. I jeszcze nie wiadomo, kto straci więcej. 4) Trzeba zacząć od podwyższenia pensji, być może obniżyć podatek, który oddajemy państwu, a także stworzyć kodeks prawny dla prywatnych przedsiębiorców, bo tam prawa są niepisane. Rozmawiała Maria SKRYNNYK Zdjęcie Hanny OBORSKIEJ bi koszt tabletki aspiryny? Podrożenie elektryczności, paliwa, ciepła dla producenta — taką motywację (często też naciąganą) jeszcze można przyjąć i zrozumieć, ale zwiększenie wypłat — to nie przyczyna, a cyniczna możliwość zdarcia z ludzi jak najwięcej. Pewnego razu wchodzę na pocztę i dowiaduję się, że nieoznakowana koperta kosztuje już nie 45, a 60 kopiejek. Podrożenie „zaledwie” o 33 procent i to bez żadnych wyjaśnień! Mówienie pocztowcom czy komukolwiek innemu, że w normalnym kraju, tam, gdzie istnieje solidarność pracujących i ich ochrona socjalna, podniesienie cen o 5 czy 7 procent wywołałoby wiece protestacyjne — to sprawa daremna i naiwna. Nie warto czekać na ochronę ze strony związków zawodowych, które do dziś pracują według radzieckiego schematu, które, zgodnie z definicją wodza, służyły jako „szkoła komunizmu dla pracujących”. Dość wspomnieć, jak rozpuścił się w powietrzu lub w czyichś kieszeniach miliardowy majątek radzieckich związków zawodowych, tak samo, jak i złoto partii komunistycznej czy nie o wiele mniejsze majątki komsomołu. Rzeczywistość zmusza ludzi do jednoczenia się, tworzenia alternatywnych niezależnych związków zawodowych i to jest w duchu nowego, niepodległego, demokratycznego państwa. Kilka dni temu rozmawiałem z nauczycielką, która wraz z kolegami stworzyła, a potem stanęła na czele komórki Konfederacji Wolnych Związków Zawodowych Ukrainy. Zakończyło się to terrorem drobnego urzędnika państwowego — dyrektora szkoły — wobec członków tego związku zawodowego i mojej rozmówczyni. Jej zwrócenie się do obwodowego zarządu oświaty i nauki o ochronę zakończyło się naganą i zwolnieniem z pracy przewodniczącej komórki. Obaj urzędnicy, zarówno dyrektor, jak i naczelnik zarządu, oświadczyli, że „uznają” tylko stary, radzieckiego wzoru związek zawodowy. W końcu nauczycielka musiała zwrócić się do sądu, który uznał naganę i zwolnienie za bezprawne. Ale udowodnić urzędnikom, nawet z dokumentami w ręku, żeby zostawili swoje „uznania” czy „nieuznania” w domu, nie udaje się do dziś. Więc niech on będzie, Pierwszy Maja. W wielu krajach świata tego dnia w zupełności wystarcza do demonstracji solidarności pracujących. U nas jeszcze od czasów komunistycznych do Pierwszego Maja doklejony jest też „drugi maja”. Dla podwójnej solidarności czy podwójnej ochrony pracujących? Czy dla podwójnych — komu ogródki, komu pijaństwo? Wtedy już ustanówmy wesołe święto wiosny i nie ma co mówić o polityce, przynajmniej tak będzie uczciwiej — bez krzywych zwierciadeł.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn