Strona · s. 9strona oryginału ↗
Kronika bombowca nurkującego „Junkers-88”
Слово Просвіти, №18 за 2014 рік
W tym roku obchodzona jest 70. rocznica wyzwolenia Ukrainy od niemiecko-faszystowskich najeźdźców w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej. Wystartowała już Ogólnoukraińska warta pamięci. Nie można by zapomnieć o upamiętnieniu absolutnie wszystkich, którzy przyczynili się do przybliżenia Dnia wielkiego Zwycięstwa. Przecież pozostają jeszcze niemal nieznane poruszające, zdumiewające strony tamtej wojny. Oto tylko dwa fantastyczne wątki tamtych dni, które odbiły się w moim notatniku poszukiwawczym. „Junkers-88” z czasów II wojny światowej. Mychajło KAMENIUK. …Młody oficer, ale już kapitan, pochodzący z Podola Pawło Syrota przybył dowodzić jednostką wojskową na granicznym Dunaju 1 maja 1941 roku. I od razu za pomocą wywiadu pułkowego ustalił, że wzdłuż odcinka, który ochraniała jego jednostka (Wyłkowe-Reni), na przeciwległym rumuńskim brzegu absolutnie otwarcie, można powiedzieć, demonstracyjnie i bezczelnie, koncentrują się znaczne siły hitlerowskie, najwyraźniej przygotowując się do sforsowania Dunaju. Syrota postanowił podjąć środki zaradcze i wraz z marynarzami Dunajskiej Flotylli Rzecznej zaczął opracowywać plan uderzenia odwetowego. Pod jego osobistym nadzorem nie tylko wznoszono silną linię obronną, ale i przygotowywano środki pływające do desantu radzieckiego na brzeg potencjalnego wroga. W tamtych dniach Syrota przeżył szczególnie dramatyczny moment. Jego oficer kontrwywiadu „doniósł” na niego przełożonym: mówiąc, że młody dowódca sieje panikę, prowokuje niebezpieczne nastroje wśród personelu. Sprawa zaczęła pachnieć przesłuchaniami i możliwym aresztowaniem, co w tamtych dniach stało się powszechne wszędzie. Co więcej, na początku czerwca otrzymano bezsensowny rozkaz wycofania jednostki z miejsca dyslokacji w głąb naszego terytorium na letnie ćwiczenia obozowe, czym praktycznie odsłonięto granicę państwową. Ale samowolny młody dowódca i tutaj postąpił po swojemu. „Letnie obozy” zbudowano kilka kilometrów od miejsca dyslokacji jednostki, tam całodobowo grało radio, w nocy świeciły reflektory i dyżurowało… zaledwie dziesięciu żołnierzy. Reszta zaś przyczaiła się nad Dunajem, czekając na atak wroga. I rozpoczął się on o świcie 22 czerwca 1941 roku. Rzeka w jednej chwili zaroiła się od mnóstwa faszystowskich kutrów, łodzi, tratw, które runęły ku radzieckiemu brzegowi. Dzięki starannemu przygotowaniu do walki, faszystowski desant pod celnym ogniem niemal natychmiast w całości poszedł na dno, osiągnąwszy zaledwie środek Dunaju, a jednostka kapitana Syroty niezwłocznie dokonała desantu na rumuński brzeg. Zaledwie w ciągu doby nasi bojownicy zajęli rumuńskie osady Kilia Veche, Tulczę, Sulinę, rozszerzając przyczółek o 12 kilometrów w głąb terytorium przeciwnika, biorąc do niewoli wielu jego żołnierzy, zdobywając jego liczną technikę bojową. Dopiero dwudziestego szóstego dnia kapitan Pawło Syrota otrzymał rozkaz niezwłocznego wstrzymania natarcia i wycofania się na wschód. Stalinowską wytyczną, że w razie wojny powinniśmy bić wroga na jego terytorium, kapitan Syrota i jego podwładni wykonywali bez zastrzeżeń, bo byli do tego gotowi. A gdyby tak postąpili inni?.. …Pewnego razu w Kerczu odbyła się parada weteranów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, która wywołała prawdziwy szok u widzów, wśród których była także załoga amerykańskiego okrętu wojennego, który w tamtym czasie przebywał na wodach terytorialnych Ukrainy z przyjacielską wizytą. Uroczystą kolumnę prowadził tylko jeden z miejscowych weteranów Zwycięstwa, który dożył tego dnia. Innymi uczestnikami marszu byli prawnukowie dawnych szeregowych żołnierzy frontowych, nieśli oni na wyciągniętych rękach kurtki mundurowe i gimnastiorki swoich pradziadów, obwieszone orderami i medalami. Parada rzadkich, drogich do bólu relikwii! Widowisko było tak poruszające, że od łez nie powstrzymał się żaden widz, nawet cudzoziemscy marynarze. Prawdę o II wojnie światowej, jej niezapomnianych, wielkich bitwach znamy w większości z książek wspomnieniowych dowódców, ocalałego z czystek lat 30. stalinowskiego generalicji, który rzeczywiście sporo zrobił dla Zwycięstwa. To niby oficjalna strona tamtej wojny. Ale są jeszcze tysiące tysięcy niewiarygodnych świadectw tej największej światowej tragedii na innych poziomach: świadectwa prostych ludzi, zagubione dokumenty, porzucone archiwa. W pierwszych dniach wojny eskadry bombowców, wśród których były najnowocześniejsze uniwersalne „Junkersy-88”, hitlerowcy wśród innych kierunków swoich uderzeń rzucili także na Kijów. Miasto płonęło, drżało od straszliwych bombardowań. Brakowało w nocy reflektorów, aby rozróżnić, kto na niebie nad głowami przeciwlotników — nasi czy wrogowie, reflektory pilnie zdemontowano i wysłano do Moskwy. Dlatego zdarzało się, że zestrzeliliśmy w powietrzu zamiast wrogich samolotów własnych myśliwców. W niemieckiej statystyce wojskowej tamtych dni odnotowano wiele strat faszystowskiej „Luftwaffe” na kijowskim niebie. Ale jeden z „Junkersów-88” zaginął bez wieści, w spisie zniszczonych przez radzieckie lotnictwo jego w statystyce nie odnotowano. Udało mi się natrafić na ten zaginiony samolot w informacji gazety „Izwiestija” z 29 czerwca 1941 roku. Donoszono w niej, że 25 czerwca załoga „Junkersa-88” odmówiła bombardowania Kijowa i posadziła samolot na naszym terytorium. Załogę stanowili Hans Herman, Hans Kratz, Adolf Appel, Wilhelm Schmidt, rodowici mieszkańcy Frankfurtu nad Menem, Ratyzbony, Środkowego Śląska. Natchniony znaleziskiem, niezwłocznie napisałem i opublikowałem najpierw w gazecie, a później w książce o tych niemieckich chłopcach balladę „Bezsenny samolot”, pisałem nawet do kijowskiego mera Czernowieckiego list z pomysłem uwiecznienia pomnikiem tego zdumiewającego samolotu — jaskółki przyszłego pokoju. A jeszcze rozpocząłem poszukiwania, które przeciągnęły się na wiele lat. W tym celu byłem we Frankfurcie nad Menem, innych zachodnioniemieckich miastach. Chciało się jak najwięcej dowiedzieć o tej czwórce Niemców, którzy swoim czynem zaprzeczyli samej idei zaborczej wojny przeciwko mojej Ojczyźnie. Ustalenie prawdy pomogli mi moi zachodnioniemieccy przyjaciele, wśród których była także nauczycielka języka rosyjskiego i tłumaczka Elisabeth Woehlecke. Okazało się, że Stalin wydał „zdrajców” Hitlerowi i zostali oni rozstrzelani w Niemczech. Nie tracę nadziei na odnalezienie w rosyjskich archiwach chociażby protokołów przesłuchań lotników, którzy poddali się do niewoli pod Kijowem. Właściwie mówiąc, stali się oni dla mnie sumieniem narodu niemieckiego. A problem zdrady wszystkich czasów — prawdziwej i wymyślonej — bezskutecznie rozwiązywany jest przez rodzimą historię do dziś.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
