Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Hymn moskiewskiego najeźdźcy

Слово Просвіти, №18 за 2014 рік

Anatol KOŁODNYJ, profesor, prezes Ukraińskiego Stowarzyszenia Religioznawców, zasłużony działacz nauki Ukrainy, doktor nauk filozoficznych, profesor, zastępca dyrektora — kierownik Oddziału Religioznawstwa Instytutu Filozofii im. H. S. Skoworody NAN Ukrainy, m. Kijów. Zakończenie. Pocz. w nr 16, 17 za 2014 r. To rażąco różni się od szewczenkowskiego postrzegania Kaukazu jako Prometeusza, którego dziobiąc, orzeł i tak „nie wypije żywej krwi”, bo on znowu ożywa. Poeta wzywa kaukaskie ludy: „Walczcie — a zwyciężcie, // Bóg wam dopomoże! // Za wami prawda, za wami sława // I wola święta!”. Przy tym sarkastycznie wyśmiewa zaborczość Moskowii: „Nam tylko sakla oczy kole: // Czemu ona stoi u was, // Nie przez nas dana; czemu my wam // Czurek wasz wam nie rzucimy, // Jak tej psinie! Czemu wy nam // Płacić za słońce nie powinni!”. Trafnie scharakteryzował negatyw rosyjskiego mesjanistycznego nacjonalizmu ideolog „rosyjskiej idei” G. P. Fiedotow takimi przemyśleniami: „Nacjonalizm rosyjski wyrażał się głównie w bezcelowym nękaniu narodowości, w ograniczaniu ich ustawowych potrzeb duchowych, tworząc Rosji coraz to nowych wrogów”. I nie bez żalu podkreślił: „Z pozostałych w Rosji narodów bezpośrednia nienawiść do wielkorusów spotykana jest tylko u naszych rodowitych braci — małorusów czyli Ukraińców (to najbardziej bolesna kwestia w Rosji). …Problem Ukrainy jest zbyt złożony, by można było tu dotknąć go inaczej niż aluzjami. Ale od właściwego jego rozwiązania zależy samo istnienie Rosji. Zadanie to dla nas formuje się tak: nie tylko utrzymać Ukrainę w ciele Rosji, ale i pomieścić ukraińską kulturę w rosyjskiej. Jesteśmy świadkami burzliwego i niezwykle niebezpiecznego dla nas procesu narodzin nowej ukraińskiej świadomości narodowej, w istocie, nowego narodu. On jeszcze nie narodził się ostatecznie i jego losy nie są jeszcze przesądzone. Zabić go niemożliwe, ale można pracować nad tym, by jego samoświadomość utwierdziła się jako szczególna forma rosyjskiej świadomości”. Przychodzi na myśl niedawno wyrażona przez amerykańskiego polityka Zbigniewa Brzezińskiego współbrzmiąca z Fiedotowem myśl: „Bez Ukrainy Rosja przestaje być imperium, z Ukrainą zaś, przekupioną, a potem i podbitą, Rosja automatycznie przekształca się w imperium”. Koncepcja „Moskwy — Trzeciego Rzymu” przetrwała tylko do początku XX wieku. M. Trubecki, jak przed nim i W. Sołowjow, ostatecznie wyrzekł się mesjanistycznych iluzji. „Z czasem przekonałem się o tym, że w Nowym Testamencie wszystkie narody, a nie jakiś jeden w odróżnieniu od innych, powołane są, by być bogonoścami — pisał. — Dumne marzenie proletariatu Rosji jako wybranego narodu Bożego, jako takie, które jawnie sprzeciwia się pewnym tekstom Listu do Rzymian apostoła Pawła, musi zostać porzucone jako takie, które nie odpowiada duchowi Nowotestamentowego Objawienia”. Na zmianę nauce o „Moskwie — Trzecim Rzymie” pojawiła się koncepcja „rosjan jako nieeuropejskiego narodu”, azjatów. Zgodnie z nią, korzenie swoje rosjanie mają szukać w Złotej Ordzie. Moskiewski uczony W. Daniłow podkreśla, że ordyńcy — to nie dzikie koczownicze plemiona. W rzeczywistości zaś społeczno-duchowa elita Ordy opierała się na filozofii Bogocentryzmu, a protektorat (nie jarzmo) Złotej Ordy na podporządkowanych jej terenach został ustanowiony za Bożym opatrznością. Obecnie Kościół Moskiewski na wszelkie sposoby pragnie zaszczepić (jako kontynuację nauki „Trzeciego Rzymu”) na swoich tak zwanych kanonicznych terytoriach naukę „rosyjskiego świata”, zgodnie z którą rosjanie, ukraińcy i białorusini należą do „historycznej Rusi” i są obywatelami jakiegoś wspólnego dla nich „rosyjskiego świata”. Ta koncepcja moskiewskiego prawosławnego patriarchy Cyryla zorientowana jest na likwidację samodzielności wspomnianych wschodnioeuropejskich narodów i zlanie ich w jakiejś jednej państwowości ze stolicą nawet w Kijowie. Na Ukrainie zwolennikiem Cyryla okazuje się przeważnie kler i episkopat UMP Moskiewskiej jurysdykcji. Historycznym faktem jest to, że imperiom umierać bardzo ciężko. One na wszelkie sposoby pragną odciągnąć swoje umieranie. Toteż wiele wysiłku moskiewscy urzędnicy różnego szczebla wydają, by zachować już umarłą radziecką imperię. Im obecnie ciężko obserwować to, jak ta imperia — niedawno potężna — w osobie Rosji jako jej następczyni przekształca się w drugorzędny kraj. Jeszcze w 1990 roku pierwszy i ostatni związkowy prezydent M. Gorbaczow podkreślał, że Rosja nie będzie tym państwem, którym oczekują widzieć ją potomkowie, bez życiodajnej siły innych kultur byłego Związku. Po uchwaleniu 24 sierpnia 1991 roku przez Ukrainę Aktu o proklamowaniu niepodległości rzecznik rosyjskiego prezydenta B. Jelcyna oświadczył, że Rosja pozostawia za sobą prawo poruszyć kwestię granic tych krajów, które ogłosiły swoją niepodległość. W rezultacie tym wtedy została ogłoszona polityczna wojna między Ukrainą a Rosją, wojna o terytoria. W ciągu tego obecna putinowska administracja Rosji znowu porusza kwestię nielegalności rozpadu ZSRR. 23 stycznia 1992 roku Rada Najwyższa Federacji Rosyjskiej oświadczyła o niekonstytucyjności decyzji 1954 roku w sprawie przekazania Obwodu Krymskiego ze składu RFSRR do składu Ukrainy: już wtedy rozpoczęła się rozgrywka „krymskiej karty”. W odpowiedzi Ukraina oświadczyła o swoim oddaniu Porozumieniom Helsińskim (podpisała je także i Rosja), które ogłaszały zasadę nienaruszalności istniejących granic państwowych. Oświadczenia rosyjskich władz ówczesny premier Ukrainy W. Durdyneć ocenił tak: „Przykro mówić, że to jest błąd lub niedopatrzenie, a nie celowa akcja przeciwko naszej suwerenności, przeciwko naszemu młodemu państwu”. Występując wtedy na sesji RN Ukrainy ówczesny minister spraw zagranicznych Ukrainy A. Złenko podkreślił, że jeśli chodzi o legitymność granicy między Rosją a Ukrainą, to dlaczego by nie przejrzeć legitymności włączenia do Federacji Rosyjskiej takich ukraińskich ziem, jak powiaty Gajworonski, Putywelski i Nowooskolski guberni kurskiej, Ostrogorski, Boguczarski, Birgoczeński — woroneskiej, Taganroski — obwodu dońskiego, Temriucki i Jejski — kubańskiej, gdzie ukraińcy stanowili od 51 do 90% ogólnej liczby ludności w latach ich odejścia do Federacji Rosyjskiej. Ale imperialne dążenia Moskali nigdy nie umarły. W 1999 roku 85% Rosjan podczas sondażu socjologicznego opowiedziało się za odnowieniem „wielkiego imperium”, czyli powrotem do Związku Radzieckiego. Występując na zamkniętym posiedzeniu Rady „Rosja – NATO”, Putin zagroził, że w razie wstąpienia Ukrainy do Sojuszu Północnoatlantyckiego może ona przestać istnieć jako niepodległe państwo. I pozwolił sobie stwierdzić, że „Ukraina to nawet nie państwo! Czym jest Ukraina? Część jej terytorium to Europa Wschodnia, a część, i to znaczna, podarowana przez nas!”. Tę wersję moskiewski führer powtórzył bardziej konkretnie w swoim wystąpieniu przed Moskalami 17 kwietnia br., oświadczając, że Południe Ukrainy to Noworosja, włączona do Imperium Rosyjskiego za carycy Katarzyny II. Kierując się tymi wytycznymi swojego führera, szef Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Rosji Jurij Bałujewski, konkretyzując oświadczenie prezydenta-faszysty, jednoznacznie powiedział: „Rosja podejmie działania skierowane na zapewnienie swoich interesów w pobliżu swoich granic państwowych. Będą to nie tylko środki wojskowe, będą to środki również innego charakteru”. To ostatnie, zapewne, mamy obecnie na Wschodzie i Południu Ukrainy. Istnieje zamiar odtworzenia Imperium Rosyjskiego nie tylko w granicach terytorium Związku Radzieckiego, ale w jego carskich latach. Gdyby taką logiką kierowała się, na przykład, Anglia, to obecnie musiałaby włączyć do siebie wszystkie te kraje, które kiedyś były jej koloniami. Ale naród angielski to naród cywilizowany. Biorąc pod uwagę moskiewskie nastroje zaborcze, także USA, które reagują na aneksję przez Moskwę ukraińskich terenów jak mokre paliwo, powinny pomyśleć o zachowaniu w swojej jurysdykcji Alaski, bo przecież Putin może powiedzieć, że sprzedano ją tanio, a zatem trzeba ją odebrać. Moskwie nieustannie uwiera istnienie Ukrainy jako niepodległego państwa. Nielegalność jej prawa do suwerenności uzasadnia tym, że noga „rosyjskiego wojownika” przeszła ze Wschodu na Zachód Ukrainy w latach ostatniej wojny światowej. A kto się do niej przygotowywał? Hitler po prostu wyprzedził Stalina w jej wywołaniu. Niedawno w Dumie Państwowej Rosji przewodniczący komisji dumskiej ds. WNP Gieorgij Tichonow zaproponował nawet tekst Apelu do Prezydentów i parlamentów Ukrainy i Rosji „O państwowej jedności dwóch narodów”, który przewidywał faktyczną likwidację Ukrainy jako państwa poprzez przyłączenie jej do Rosji. Przy tym Tichonow nawet stwierdził, że „Ukraina nigdy nie wychodziła ze składu Rosji”. Jeszcze Karol Marks, którego zbyt szanują rosyjscy (i ukraińscy) komuniści, miał nadzieję, że znajdą się w Europie niezłomni przeciwnicy Moskowszczyzny i jej zaborczych planów. „Można przypuszczać, że tego rozdętego potwora powstrzymają Europejczycy, wszak już posunął się na drodze światowego panowania… Polityka moskiewska jest niezmienna. Moskiewskie próby i taktyka zmieniały się i będą się zmieniać, ale gwiazda przewodnia polityki moskiewskiej – rozbić świat i panować w nim – jest i będzie niezmienna. Moskiewski panslawizm to tylko jedna z form moskiewskiego zaborczości. Celem moskiewskiego panslawizmu nie jest wolność i niepodległość narodów słowiańskich, a zniszczenie wszystkiego tego, co stworzyła Europa przez tysiąc lat swojej pracy kulturalnej”. Właśnie w tym marksowskim kontekście możemy i obecnie oceniać agresję Moskwy. Czego w żaden sposób nie chcą widzieć na Ukrainie w najbardziej antyukraińskiej partii – komunistycznej. Uzasadniając swoje separatystyczne działania rzekomym ignorowaniem na Ukrainie kwestii językowej, a dokładniej – rzekomym prawem języka rosyjskiego do bycia drugim językiem państwowym, symonenkowcy z jakiegoś powodu nie kierują się nauką marksizmu (chyba nigdy nie czytali!?) w tych kwestiach. A tymczasem Karol Marks pisał: „Jeśli człowiek nie zna języka narodu, na ziemi którego przebywa, to jest on albo gościem, albo najemnikiem, albo okupantem”. Uzasadniając prawo do państwowości na Ukrainie języka rosyjskiego, niektórzy obywatele Ukrainy motywują to tym, że oni, proszę bardzo, urodzili się na Ukrainie. Zgadzając się z tym faktem, podkreślam, że w swoim czasie ich przodkowie przyszli na nasze tereny jako okupanci. A nam, Ukraińcom, nie ma dokąd jechać, bo przecież nie mamy gdzieś indziej swojego państwa, a oto Rosjan Putin zaprasza do przyjazdu na wolne przestrzenie bliskiej im Rosji, do zagospodarowania jej dalekich syberyjskich ziem (a bo jeszcze Chińczycy je zawłaszczą). Mnie w mojej obecnej pogardzie do Rosji i rosyjskiego radzą odróżniać władzę rosyjską od narodu. Zgadzam się z tym, że nie należy w każdym Rosjaninie widzieć skostniałego wielkomocarstwowego szowinisty, kolonizatora-imperialisty, zdziczałego Azjaty, maniakalnego ukrainofoba. Ale gdyby byli w mniejszości, to byłaby jedna sprawa. Ale jeśli ponad 80% Rosjan aprobuje zagarnięcie przez Rosję ukraińskiego Krymu, pobrzękiwanie bronią na granicach Ukrainy i przy tym nie okazuje tego, co F. Dostojewski nazywał „zdolnością do samopotępienia”, to tutaj zgadzam się z myślami bohatera Dostojewskiego Fiodora Karamazowa: „A Rosja to świństwo! Przyjacielu mój, gdybyś wiedział, jak ja nienawidzę Rosji… To znaczy nie Rosji, a wszystkie te wady… A być może, że i Rosję!”. I miał rację W. Bieliński, który zauważył: „A co dopiero nasz człowiek rosyjski, który nie tylko czapkę, ale i mózg nosi na bakier!”. Dodam do tego jeszcze słowa rosyjskiego myśliciela Aleksandra Hercena: „Nie możemy przyzwyczaić się do tej strasznej, krwawej, szpetnej, nieludzkiej, bezczelnej w języku Rosji, do tych rzeźników w generalskich pagonach, do tych rewirowych na uniwersyteckich katedrach. Nienawiść, wstręt budzi w sobie ta Rosja. Od niej płoniesz tym rozkładającym, zatruwającym wstydem, który czuje kochający syn, spotykając pijaną matkę swoją, hulającą w domu publicznym”. Przy tym A. Hercen okazywał zbyt wielką sympatię do narodu ukraińskiego, jego ciężkiego losu historycznego. „Rosji prędzej potrzeba rozpuścić części, niż przyciągać je do centrum, tzn. do imperium – podkreślał. – To wyrażaliśmy, mówiąc o Ukrainie”. W innej pracy myśliciel pisze: „Chmielnicki nie z miłości do Moskwy, a z niechęci do Polski oddał się carowi. Moskwa, czy lepiej Petersburg, oszukali Ukrainę i zmusili ją nienawidzić Moskali… Nieszczęsny kraj protestował, ale czy mógł on oprzeć się tej fatalnej lawinie, toczącej się na niego z Północy do Morza Czarnego i pokrywającej wszystko, co nosiło rosyjskie imię, jednakowym lodowatym całunem niewolnictwa”. A. Hercen domagał się pełnej niepodległości dla Ukrainy. Dzisiaj wśród rosyjskiej inteligencji nie ma takiego myśliciela, który w moskiewskim legowisku tak broniłby interesów Ukrainy i rozumiał ją. Obecnie przeżywamy gorzkie rozczarowanie wieloma działaczami nauki i kultury, którzy uwierzyli w kłamstwa rosyjskich mediów o nas, naszych zamiarach. Przeżywamy to, że nawet tam pojawili się (tak to nazwę) „faszyzujący religioznawcy”. A może tutaj i rozczarowywać się nie trzeba, może my ich po prostu nie znaliśmy: byli ludźmi z podwójnym dnem i wcześniej, bo przecież w naturze Moskala jest ciągłe pragnienie grabieży. Przypominam sobie, jak na polecenie Prezydium NAN Ukrainy pojechałem do Moskwy do akademickiego Instytutu Filozofii w celu zawarcia umowy o współpracy twórczej. Przywitali mnie tam pytaniem: „Wy już przestaliście tam bawić się w swoją niepodległość?”. Na moją odpowiedź, że my jeszcze „bawimy się”, otrzymałem radę, by przyjechać, kiedy „się nabawimy”. Był to wyraz pragnienia poniżenia nas, okazania jakiejś wyższości wobec nas. Ale nie wyszło: ja więcej do Moskwy nie jeździłem. Nawiązaliśmy współpracę z czterema międzynarodowymi stowarzyszeniami religioznawczymi, gdzie Moskale nawet nie są obecni i gdzie uznano nasze osiągnięcia zawodowe. Jako kurator akademickiej nauki religioznawczej Ukrainy i po prostu jako jej obywatel, chciałbym wyrazić swoje „fe” Ukraińskiemu Kościołowi Prawosławnemu. Unika on przy tym dodatku „Patriarchatu Moskiewskiego”. Tak więc, jest on jedyną w kraju wspólnotą kościelną, która nie potępiła zaborcy ukraińskich terenów. Milczy i moskiewski patron Kościoła – patriarcha Rosyjski Cyryl. Ale on ideologicznie przygotowywał do zaborczych wypraw moskiewskiego wojska parafian swojego Kościoła poprzez obstawanie przy koncepcji „rosyjskiego świata”, w który mają niechybnie wchodzić Rosja, Ukraina i Białoruś. Spiker RKP protojerej Wsiewołod Czaplin oświadczał: „Trzeba pomyśleć dzisiaj o potężnej obecności wojskowej Rosji we wszystkich regionach… Nawet jeśli Rosji będzie potrzeba, to Rosjanie będą brać udział w działaniach wojennych. Tego nie należy się bać: armii trzeba wreszcie dać prawdziwą pracę”. Jakby odpowiadając mu, ówczesny arcybiskup Augustyn (Markewycz) z UKP powiedział: „Oczekujemy kroków ze strony Rosji”. Zatem nie dajmy chodzić dumnym Moskalam po naszych terenach, bo przecież oni, przynosząc tyle nieszczęść ukraińskości, na to nie zasługują. Wierzymy, że naród ukraiński nigdy nie wybaczy Moskwie jej agresji.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn