Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Stanisław Jerzy Lec: «Będę tutejszym pisarzem — ograniczę się do współczesnej planety»

Слово Просвіти, №18 за 2018 рік

Bohdan Zaliźniak „W tym domu w latach 1920–1934 i 1939–1941 mieszkał znany poeta i aforysta Stanisław Jerzy Lec, który zadebiutował tomem wierszy „Barwy” (1933). Szczytem jego twórczości stało się 5000 aforyzmów, znanych jako „Niepocesane myśli” (1947–1966), pełnych humoru, gorącego humanizmu i potępienia praktyk totalitarnych”. Tak brzmi tekst umieszczony na tablicy pamiątkowej ku czci Stanisława Jerzego Lca, mistrza gatunku aforystycznego, poety, który część swojego życia spędził we Lwowie. A także w Wiedniu, Warszawie, Rumunii, Izraelu, a nawet w obozie koncentracyjnym pod Tarnopolem. Oczywiście nie zawsze z własnej zachcianki, lecz w związku z okolicznościami życiowymi, które powstawały pod wpływem rozmaitych wiatrów społecznych. Takie były czasy. Świadczą o tym między innymi niektóre aforyzmy pana Lca, na przykład: „Z jednego krzyża można by zrobić dwie szubienice” czy „Są barykady, po jednej stronie których nikogo nie ma”. Tablicę odsłonięto 22 kwietnia tego roku we Lwowie przy ul. Słowackiego, 6 — na budynku, w którym pan Lec mieszkał w latach wskazanych w tekście. „Jestem naprawdę wzruszony, ponieważ widzę po raz pierwszy Adama Michnika, bystrego umysłowo Wiktora Szenderowicza — powiedział w swoim wystąpieniu miejski głowa Lwowa Andrij Sadowyj. — Stanisław Jerzy Lec postrzegał życie galicyjskim nerwem, był sprawiedliwym, uczciwym człowiekiem. Urodził się w mieście, które jest wolne i tworzy wolnych ludzi”. Rzeczywiście, Lwów zawsze był wolnym miastem. Oprócz pewnych czasów, o których wy, szanowni czytelnicy, się domyślacie. Bo zdobywców, niektórych naszych „przyjaciół”, miasto również zawsze przyciągało, nie wspominając już o Ukrainie w ogóle. Podczas odsłonięcia tablicy pamiątkowej przemawiali konsul Polski Marjan Orlikowski, rosyjski dysydent, publicysta, obrońca praw człowieka Wiktor Szenderowicz, wybitny polski dziennikarz, wydawca „Gazety Wyborczej”, działacz społeczny Adam Michnik, synowie Stanisława Jerzego Lca — Tomasz Lec i Jan Lec. Prowadził uroczystość tłumacz z języka polskiego, badacz polsko-ukraińskiej twórczości Andrij Pawlyszyn, który tłumaczył również „Niepocesane myśli” Stanisława Jerzego Lca. A 21 kwietnia, w Sali Zwierciadlanej pałacu Potockich odbyła się prezentacja niezwykłego albumu „LEC. XX wiek”. Moderator spotkania Andrij Pawlyszyn jako pierwszemu udzielił głosu Wiktorowi Szenderowiczowi: „Dla inteligencji ZSRR to był haust świeżego powietrza. Właśnie wtedy zrodził się u mnie pomysł stworzenia takiego albumu. Lecz kiedy kilka lat temu dowiedziałem się, że we Lwowie nie ma tablicy pamiątkowej Stanisławowi Jerzemu Lecowi, byłem w pewnym sensie wstrząśnięty. Teraz naprawiliśmy tę niesprawiedliwość”. Wiktor Szenderowicz obiecał, że album ukaże się w czterech językach — polskim, rosyjskim, ukraińskim i niemieckim, ponieważ (zapewnił obecnych pan Wiktor) Lwów zawsze był centrum Europy, w którym, nota bene, siedem razy zmieniała się władza. Pełna sala serdecznie powitała również Adama Michnika, synów S. J. Lca — Tomasza i Jana. „Byłem dumny, że wyrastałem w aureoli ojca — mówił wzruszony Jan Lec. — Całe moje życie jest związane z ojcem”. Słowem, dzieci zawsze pamiętają o swoim ojcu. I były bardzo rade, że we Lwowie wreszcie praktycznie o nim przypomniano — wydaniem wspaniałego albumu i odsłonięciem tablicy pamiątkowej. Dlatego warto przypomnieć jeszcze kilka genialnych wypowiedzi-aforyzmów odnowionego lwowianina Stanisława Jerzego Lca: „I pies w stolicy szczeka głośniej”; „I włosy dęba mogą stać się fryzurą”; „Będę miejscowym pisarzem — ograniczę się do współczesnej planety”. Najwyraźniej wraz z intelektualistą panem S. J. Lecem Lwów także ma szansę „ograniczyć się do współczesnej planety”. Stać się jeszcze lepszym, niż był.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn