Strona · s. 3strona oryginału ↗
To ileż dwugłowych orłów jest w obecnym rosyjskim herbie?
Слово Просвіти, №18 за 2018 рік
Jurij WILINOW, Zaporoże “Oczywiście, że jeden!” — odpowie przeciętny czytelnik i będzie, na szczęście, w błędzie. Dlaczego na szczęście, opowiemy nieco później. Drapieżny orzeł był symbolem wielkomocarstwowego Rzymu. Kiedy Cesarstwo Rzymskie w 395 roku podzieliło się na zachodnie i wschodnie, orzeł stał się dwugłowy: dwie głowy — dwie stolice (Rzym i Konstantynopol), jedno ciało — jedno państwo! Dwugłowy orzeł na tysiąc lat pozostał herbem Cesarstwa Wschodniorzymskiego (Bizantyjskiego) jako symbol roszczeń do zachodniorzymskich prowincji. Bizantyjski dwugłowy orzeł był i jest obecnie herbem państw, w których albo przynajmniej przez jakiś czas rządziły dynastie potomków bizantyjskich cesarzy (Serbia, Albania, państwo krymskich Gotów — Teodoro), albo państw, które rościły sobie pretensje do potęgi ekwiwalentnej Cesarstwu Bizantyjskiemu, na przykład — Cesarstwo Austriackie. W obecnej niewielkiej Republice Austriackiej jednogłowy orzeł trzyma w szponach z rozerwanymi kajdanami sierp i młot!.. Herby w ogóle demonstrują wszelkiego rodzaju dziwactwa. Herb nazistów Niemiec (Trzeciej Rzeszy) z pochodzenia jest rzymskim orłem, a zatem krewnym moskiewskiego dwugłowego… Moskiewszczyzna — Trzeci Rzym, miała (i ma!) prawo do dwugłowego orła z obu stron. Po pierwsze, Iwan III ożenił się z Zofią, siostrzenicą ostatniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna Paleologa, który zginął na murach Konstantynopola podczas zdobywania go przez Turków. Iwan IV Groźny — to jej wnuk. Co prawda, na synu Iwana IV Fiodorze linia męska dynastii wygasła, ale władza przeszła do krewnych w linii żeńskiej — Romanowów. Po drugie, Moskiewszczyzna za Piotra I, wnuka pierwszego cara z dynastii Romanowów, zaczęła nazywać się Imperium Rosyjskim, z pretensją do jednego z pierwszych miejsc wśród państw świata. Moskiewski dwugłowy orzeł od cara do cara “obrastał” koronami, berłem i jabłkiem w szponach, orderem św. Andrzeja Apostoła na łańcuchu orderowym na piersiach oraz tarczami z herbami podbitych carstw na skrzydłach. U ostatniego chronologicznie orła, który pojawił się na monetach imperium od 1859 roku, takich tarcz herbowych było dziewięć — moskiewski jeździec na piersiach oraz herby carstw: kazańskiego, astrachańskiego, syberyjskiego, Chersonezu Taurydzkiego, gruzińskiego, polskiego, Wielkiego Księstwa Finlandzkiego oraz kombinowany herb wielkich księstw kijowskiego, włodzimierskiego i nowogrodzkiego na skrzydłach. W tym samym 1859 roku wierzchołek berła zmienił się z krzyża na małego dwugłowego orła. A ponieważ ten orzeł znowuż trzyma w łapie berło z dwugłowym orłem, i tak dalej, i tak dalej… liczba dwugłowych orłów w imperialnym herbie teoretycznie równa się nieskończoności! Każdy kolejny “orzełek” jest w przybliżeniu dwunasto-czternastokrotnie mniejszy od poprzedniego. Berło w łapie rosyjskiego orła — to artefakt wykonany za panowania cesarza Pawła I, długości nieco mniejszej niż 50 cm. Jego orzełek umieszczony jest na słynnym diamencie “Orłow” (Grigorij Orłow podarował kamień Katarzynie II), który ma wymiary 35x32 mm. Szósty z kolei “orzełek”, jeśli pierwszym liczyć wielkiego orła, teoretycznie będzie miał wysokość 0,002 mm — to rozmiar bakterii. Dalej idą orły rozmiaru wirusa, atomu, cząstki elementarnej… Z bezkresną serią dwugłowych orłów w herbie, które zmierzają donikąd, Imperium Rosyjskie przetrwało mniej niż sześć dziesięcioleci… Rząd Tymczasowy polecił znanemu artyście Iwanowi Bilibinowi dostosować rosyjskiego imperialnego orła do norm republiki. Artysta wywiązał się z zadania — usunął wszystkie imperialne błyskotki, a nawet opuścił skrzydła w dół, jak to było za pierwotnego moskiewskiego dwugłowego orła czasów Iwana III. Taki orzeł był na papierowych pieniądzach Rządu Tymczasowego — “dumskich” i “kierenkach”. Proletariusze nazywali go oskubanym kurczakiem. To zrozumiałe — proletariusz żyje dla swojego wiecznie głodnego żołądka i wszystkie symbole, regalia i realia do tego żołądka sprowadza. “Bilibinowski” orzeł zatrzymał się także na radzieckich pieniądzach z 1918 roku, nawiasem mówiąc, na tle swastyki, która obraca się przeciwnie do Słońca, tej samej, którą potem tak rozpowszechnili niemieccy naziści!.. A już później na przestrzeni 1/6 części powierzchni ziemskiej zakrólował “sierp i młot”. Pierwotnie z propozycji ludowego komisarza obrony Lwa Trockiego na gwieździe Armii Czerwonej były pług i młot. Pług, radło jest sakralnym symbolem produkcji rolniczej, tak jak młot — produktywnej pracy w przemyśle. Ale bardzo szybko radzieccy ideolodzy uznali, że pług nie jest proporcjonalny do młota i w ogóle — nie jest zbyt heraldyczny, więc zastąpili go sierpem. Tym samym w sensie ezoterycznym skazali swoje państwo na stałą i nieprzerwaną nędzę. Przypomnijmy romans rosyjskiego poety, towarzysza Puszkina, Piotra Wiaziemskiego “Ja pierieżił mnogoje i mnogich…” — “Po borozdam sierpom pożatoj paszni…”. Do czasu maszyn żniwnych plony zbierano kosą, władał nią każdy mężczyzna, kobieta, nawet nastolatek. Ale jeśli stara i chora wdowa nie ma krewnych czy sąsiadów, którzy jej pomogą, zmuszona jest szurać swoją nędzną niwkę sierpem. Są inne warianty nędzy związanej z sierpem — kiedy pole jest tak małe, że nie warto machać na nim kosą. Albo chłop jest tak biedny, że nie ma kosy — jakościowego, a zatem stosunkowo drogiego narzędzia… Władza radziecka przez wszystkie 70 lat swojego istnienia z sierpem w herbie trwała w chronicznej nędzy, stałym “deficycie” najbardziej niezbędnych towarów i usług. Dlatego kiedy władza “sierpa i młota” haniebnie upadła, nikt nie zaczął jej bronić, nawet komuniści, których w sierpniu 1991 roku było jeszcze 18 milionów! Przy całej otwartości społeczeństwa, na wszystkich bezkresnych terenach ZSRR nie jest znany żaden akt oporu czy nawet protestu przy jego likwidacji! Federacja Rosyjska powróciła do “bilibinowskiego” orła, który od 1992 roku bito na rosyjskiej monecie. Orzeł, podobny do żywego ptaka, jedyny, czyli nie znikający w nieskończoności i bez imperialnych błyskotek. Ale znaczna część poddanych państwa marzyła o imperium. I być może dlatego na samym początku XXI wieku, na samym początku rządów Putina FR przywraca herb Imperium Rosyjskiego. Nieco uproszczony — bez orderu św. Andrzeja Apostoła, bez herbów podbitych carstw na skrzydłach, bo carstwo Polskie i Wielkie Księstwo Finlandzkie — to w dalekich marzeniach. Nowemu imperium nie udało się odzyskać nawet carstwa gruzińskiego. Póki co (jak uważa) podołała carstwu Chersonezu Taurydzkiego… Współczesny herb FR ma, jak i carski, wojowniczo uniesione skrzydła, trzy korony, jabłko i berło z szeregiem dwugłowych orłów, które, zmniejszając się, zmierzają donikąd. A razem z nimi zmierza donikąd państwo z ambicjami imperium, które pręży się, by cały świat się go “bał i szanował”. Świat zrozumiał wysiłki Państwa-pod-znikającymi-w-donikąd-orłami i podejmuje adekwatne środki dla jego usunięcia, a zmiany zachodzą obecnie kilka razy szybciej niż w czasach pierwszego Imperium Rosyjskiego… * * * Co prawda, Republika Austriacka dobrze żyje w Europie z sierpem i młotem w szponach orła, bo przecież symbole i emblematy nie przeszkadzają dobrobytowi państwa, którego naród ma zbiorowy rozum… Z lewej do prawej: 20 kopiejek 1856 r. — berło wieńczy krzyż, 20 kopiejek 1914 r. — berło wieńczy dwugłowy orzełek, 1 rubel 1998 r. z “bilibinowskim” orłem, 1 rubel 2017 r. z orłem, który trzyma w prawej łapie berło z orłem
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
