Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №19 за 2012 рік

16 s. · 35 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 35 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

«…Nie prywatna sprawa Zahorija czy Słaboszpyckiego»

15 maja 2012 roku o 12.00 w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. Iwana Franki (pl. Iwana Franki, 3) odbędzie się uroczyste zamknięcie XII Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka. Z tej okazji przeprowadzamy wywiad z przewodniczącym rady koordynacyjnej konkursu, dyrektorem wykonawczym Ligi Ukraińskich Mecenasów Mychajłem SŁABOSZPYCKIM. — Mychajle Fedotowyczu, minęło dwanaście lat od początku pierwszego konkursu, dlatego najwyraźniej warto przy tej okazji przypomnieć dla historii, kiedy i jak dojrzała idea takiego projektu? — Śp. Petro Jacyk długo nosił w sobie ideę zakrojonego na szeroką skalę przedsięwzięcia, skierowanego na podniesienie społecznego prestiżu języka ukraińskiego w państwie ukraińskim. Pod koniec lat 90. powierzył nam wraz z ówczesnym dyrektorem wykonawczym swojej fundacji Markiem Stechem opracowanie scenariusza zmagań uczniów o miano znawców języka ukraińskiego. My z Markiem od razu zgodziliśmy się co do takich zasadniczych kwestii. Ponieważ na Ukrainie istnieje olimpiada z języka ukraińskiego (przeprowadza ją Ministerstwo Oświaty) i biorą w niej udział tylko wybrani, my postawimy na masowość uczestników. Musimy także podkreślić: my specjalnie nie szukamy lingwistycznych geniuszy (choć jeśli się znajdą sami, będziemy radzi), dla nas ważne jest przede wszystkim zbliżyć dzieci Ukrainy i język państwowy, przekonać dziecko całym tym działaniem, że język państwowy to bardzo ważne. Jacyk nalegał, aby zwycięzcom turnieju na szczeblu ogólnonarodowym wręczać nie tylko prezenty i specjalne dyplomy, ale także nagrody pieniężne. — I właśnie aspekt finansowy wywołał całą dyskusję… — Tak, niektórzy niezbyt dalekowzroczni pedagodzy od razu rzucili się na Jacyka z oskarżeniami, jakoby psuje on dzieci pieniędzmi. Amerykanizuje patriotyczną sprawę ukraińską. Brzmiały także pretensje od niektórych przedstawicieli obozu narodowo-demokratycznego: jakoby to bezsensowne marnotrawstwo, trzeba, żeby Jacyk oddał swoje środki na zupełnie inne projekty (zazwyczaj te, którymi oni są zainteresowani). Ale Jacyk odpowiedział, że niczego on „nie musi” i nikomu niczego nie jest winien, i na nikogo nie będzie się oglądał, i z nikim już nie będzie się naradzał (naradzał się przed podjęciem decyzji o konkursie z wieloma osobami w diasporze), a dlatego będzie robił tak, jak już postanowił. Wszystkie dyskusje na ten temat są bezpłodne i nie będą miały na niego żadnego wpływu. A dla wsparcia innych patriotycznych projektów jest niemało zamożnych ludzi i na Ukrainie, i w diasporze. On osobiście poświęca się temu projektowi. — Ciekawe, że dzisiaj temat pieniędzy i nagród nie wywołuje żadnych sporów. — Wydaje się, że wszyscy teraz zgadzają się, że w naszych warunkach zasadniczo ważne jest wypłacanie nagród uczniom i studentom właśnie za wysoką znajomość języka państwowego. To też moment budujący naród. I element budowy państwa. — Jak ideę konkursu przyjęto w Ministerstwie Oświaty? — Bardzo przychylnie. Ówczesny minister oświaty Wasyl Kremeń od razu ocenił oryginalność pomysłu Jacyka. Zorganizowano specjalną radę koordynacyjną, która miała opiekować się wszystkimi momentami projektu. Współprzewodniczącymi tej rady mianowano zastępcę ministra oświaty oraz przewodniczącego sekretariatu Ligi Ukraińskich Mecenasów. Bardzo ważny moment: ówczesny pierwszy zastępca ministra, akademik Jackiw, nalegał na to, aby konkurs miał charakter międzynarodowy. To właśnie on wpisał w gotowy już regulamin konkursu epitet „międzynarodowy”. Jest on także jednym z „ojców chrzestnych” językowego turnieju. — Czy są Państwo zadowoleni z rezultatów pierwszego konkursu? — Tak, one przerosły wszystkie nasze oczekiwania. Po pierwsze, wzięło w nim udział ponad dwieście tysięcy uczniów. Zamknięcie konkursu odbyło się w maju 2001 roku w stołecznej filharmonii. Petro Jacyk nie mógł powstrzymać łez radości. Wyszedł na scenę filharmonii, z przejęcia i wzruszenia trudno mu było mówić. Z czasem przyznał się, że czuł się w tamtej chwili naprawdę szczęśliwy. Zwycięzców i laureatów językowych zmagań witali Prezydent Leonid Kuczma, mistrz literatury ukraińskiej Pawło Zahrebelny, minister oświaty Wasyl Kremeń, inne autorytatywne na Ukrainie osoby. Zakończenie na str. 8 LITERATURA ŚWIATOWA W SZKOLE 10–11 PROŚWICIANIE 12–13

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

osób. To samo — Kramatorsk, Słowiańsk, Marjinka, cały Donbas był porażony ukraińskim podziemiem nacjonalistycznym, a także Dniepropetrowsk, Zaporoże, Charków. Ależ o tej walce OUN i UPA przeciwko faszystom u nas w ZSRR nie pisano, bo tych bojowników o Ukrainę najpierw niszczyli Niemcy, a potem — władza radziecka. Gdybyśmy w swoim czasie, już w niepodległej Ukrainie, przekazali prawdę o tym szerokim masom, nie mielibyśmy takiego przeciwstawienia w społeczeństwie. Ludziom niezbędna jest historyczna prawda, to, że na swojej ziemi mamy być gospodarzami. Państwo będzie silne, jeśli nasza elita władzy i ci, którzy chcą iść do władzy, uświadomią sobie, że Ukrainę można zbudować tylko ukraińskimi rękami, a nie prosić o pomoc z zewnątrz. U nas przede wszystkim niszczono elitę polityczną. Musimy przezwyciężyć syndrom „puszkariwszczyny”. Termin pochodzi od nazwiska pułkownika połtawskiego Puszkara, który, aby zostać hetmanem, poszedł na zmowę z moskwitami i wzniecił bunt przeciwko legalnie wybranemu hetmanowi Ukrainy Iwanowi Wyhowskiemu. Za to Moskwa obiecała Puszkarowi buławę hetmańską. To samo — pułkownik Barabasz w Zaporożu. Ale ciekawe, że podstępna Moskwa nie powiedziała Puszkarowi, że obiecała buławę także Barabaszowi, w nieświadomości był i Barabasz. I obaj wzniecili bunt, który bardzo osłabił Ukrainę i doprowadził do usunięcia znienawidzonego przez Moskwę hetmana Wyhowskiego. Tak nas jeszcze od tamtych czasów niszczy „puszkariwszczyna”. Zgubiła ona także ukraińską państwowość w czasach zmagań wyzwoleńczych 1918—1920 lat. * * * Uczestnikiem okrągłego stołu był także członek Związku Oficerów Ukrainy Borys Melnyk z Kijowa. Oto co powiedział dla naszej gazety: — Mój tata, Wasyl Iwanowycz Melnyk, walczył w Armii Czerwonej, był ranny w 1944 roku. Mama, Lidija Antoniwna Kruczok, walczyła w UPA. Kiedy ją z towarzyszami otoczyli, strzeliła sobie w głowę, ale przeżyła i otrzymała od władzy radzieckiej 25 lat więzienia. 10 lat odbywała karę w Workucie. Po amnestii przyjechała w rodzinne strony, do obwodu rówieńskiego. Tam spotkała się z moim tatą, który też pochodził z Rówieńszczyzny. Pokochali się, pobrali, nie jeden dziesiątek lat szczęśliwie przeżyli razem, mieli dwoje dzieci. Mówią, że na wschodzie ludzie negatywnie postrzegają Ukraińską Powstańczą Armię. Ale to przez brak informacji. Kiedy ta informacja będzie dostępna dla wszystkich, zrozumiemy, że czas nam schować topór niezgody i żyć w zgodzie. * * * Życzenie ukraińskiego oficera i wszystkich uczestników okrągłego stołu jest obecnie aktualne, jak nigdy. Bo zbyt daleko zaszła konfrontacja w naszym społeczeństwie, zwłaszcza wśród elity politycznej. Dla celów politycznych wykorzystują wszystko, nawet tak tragiczne wydarzenia, jak wybuchy w Dniepropetrowsku. Polityczne procesy sądowe prowokują międzynarodową izolację kraju, już słychać wezwania do bojkotu Euro—2012, co również nie poprawia wizerunku Ukrainy. Niezbędne jest zatrzymanie się i rozpoczęcie dialogu społecznego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Łączy pamięć, nie patos

Petro ANTONENKO Na progu Dnia Zwycięstwa i 67. rocznicy zakończenia II wojny światowej na terenach Europy, w stołecznej agencji UNIAN odbył się okrągły stół „Modele pojednania i stosunek do przeszłości”. Zorganizowali go Związek Oficerów Ukrainy oraz Komisja Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego „Sprawiedliwość i pokój”. 22 listopada 2005 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło 8 i 9 maja Dniami Pamięci i Pojednania. Uznając, że państwa mogą obchodzić także swoje święta zwycięstwa i wyzwolenia, ONZ zaproponowała wszystkim krajom, organizacjom pozarządowym i obywatelom planety coroczne obchodzenie tych dat jako dni uczczenia wszystkich ofiar II wojny światowej. Uczestnicy wydarzenia skonstatowali: czas już odejść od nadmiernego patosu podczas obchodów rocznic zakończenia wojny światowej, od hucznych uroczystości w krajach, które są zwycięzcami w tej rzezi, a zamiast tego uczcić pamięć ofiar wojny. Jeśli chodzi o Ukrainę, która stała się teatrem krwawych bitew i której obywatele zmuszeni byli walczyć po różnych stronach frontów, to właśnie pamięć o zabitych wzywa nas do narodowego porozumienia i pojednania. Uwadze czytelników „SP” polecamy wystąpienia uczestników okrągłego stołu. Przewodniczący Związku Oficerów Ukrainy Wiaczesław BIŁOUS: — Niemożliwe jest stworzenie narodowych Sił Zbrojnych bez porozumienia, bez pojednania pokoleń, bojowników, którzy walczyli po różnych stronach barykad, biorąc pod uwagę, że Ukrainę okupowały różne kraje. Jeszcze w 1993 roku ZOU zapoczątkował spotkania żołnierzy Armii Czerwonej i UPA. Przed dwoma laty na zjeździe ZOU przyjęliśmy apel do Prezydenta Ukrainy, wyższych organów władzy, partii politycznych i społeczeństwa, w którym zawarto wezwanie do narodowego pojednania. Jest ono potrzebne naszym dzieciom i wnukom, w imię pokoju i stabilności. Weteran Armii Czerwonej, pułkownik w stanie spoczynku Hryhorij CZEPKYJ: — Podstawą dobrobytu każdego państwa jest jego wewnętrzny spokój, wzajemne zrozumienie i wzajemny szacunek obywateli. Niestety, u nas panuje tylko niezgoda: to propagują wprowadzenie drugiego języka państwowego, to propagują wrogość w stosunku do mieszkańców Zachodniej Ukrainy. Trzy lata walczyłem na froncie i też słyszałem wtedy komunistyczną propagandę, która skrajnie negatywnie charakteryzowała „zachodniaków”. Choć w rzeczywistości mieszkańcy zachodnich obwodów to bardzo pobożni ludzie i nie popełniali zbrodni. Dawno trzeba uznać weteranów UPA za stronę walczącą, bo walczyli oni o niepodległą Ukrainę. Weteran Ukraińskiej Powstańczej Armii Wasyl KYRYLUK: — Urodziłem się w obwodzie rówieńskim, we wsi Dermań. Byliśmy wtedy w składzie Polski. Wszędzie panował język polski. Ale przez cały okres międzywojenny we wsi nie było ani jednego przypadku zabójstwa, grabieży, nie wiedzieliśmy, co to narkomania, pijaństwo. Przed wojną przyszła władza radziecka, wyzwoliciele. Wielu od razu wtrącono do więzień, choć nie zrobili nic złego. Przyszła władza niemiecka — to samo. Wśród prostych ludzi, którzy do tej pory żyli spokojnie, zapanowała niechęć, nienawiść. Co było, kiedy znów przyszli bolszewicy? W ciągu ostatnich kilku miesięcy 1944 roku tylko w Równem na wyrok trybunału rozstrzelano półtora tysiąca osób. U nas w UPA był rozkaz: nie wdawać się w walki z Armią Czerwoną. I nie strzelaliśmy, bo czerwonoarmiści też bronili Ojczyzny. Żaden z nas, Ukraińców, nie był z bronią w ręku w Rosji, ale kiedy szli na nas okupanci (czy to polscy, czy radzieccy, czy niemieccy), broniliśmy swojej ziemi. Zjednoczmy się, Ukraina musi być jednolita. Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy, doktor nauk prawnych, profesor Wołodymyr WASYŁENKO: — Szkoda, że u nas ogół społeczeństwa nie zna elementarnych faktów historii. Dlatego też funkcjonują różne stereotypy. Jeden z nich jest taki: Armia Czerwona — wyzwolicielka, UPA — sojusznik Niemców. Rzeczywiście, z jednej strony, w wyniku zwycięstw Armii Czerwonej wyzwolono od niemieckiej okupacji terytorium Ukrainy. Z drugiej strony, tę armię wykorzystano, zwłaszcza jej oddziały karne, przeciwko narodowowyzwoleńczemu ruchowi Ukraińców. Jeśli chodzi o tymczasową współpracę na początku wojny OUN, organizacji politycznej, z władzami niemieckimi, to ograniczyło się to do stworzenia dwóch ukraińskich batalionów, które pełniły jedynie funkcje ochronne. Jest to nieporównywalne z rozmachem współpracy z Niemcami państw zachodnich, wspomnijmy układ monachijski z 1938 roku czy współpracę Związku Radzieckiego z Niemcami (pakt Mołotow-Ribbentrop z 1939 roku). Tak, UPA walczyła z reżimem radzieckim, ale celem tej walki było stworzenie niepodległego, sobornego Państwa Ukraińskiego. Opierało się to na uznanej przez świat zasadzie samostanowienia narodów, która oznacza, że każdy naród ma prawo do stworzenia własnego niepodległego państwa. I jeśli ktoś próbuje temu zaprzeczyć, naród ma prawo do zbrojnej walki. Naród, który walczy o niepodległość, z punktu widzenia prawa międzynarodowego jest stroną walczącą, a uczestnicy takich formacji zbrojnych są kombatantami. Dziś mamy niepodległe państwo. Ale są wśród nas ukrainofoby, którzy występują przeciwko państwowości. To w większości członkowie partii komunistycznej, ściślej mówiąc, jej kierownictwo, organizacji, która nie jest partią ukraińską, a jedynie filią moskiewskich służb specjalnych. Byłem w Hiszpanii w Dolinie Poległych. To ogromne mauzoleum narodowego pojednania, gdzie pochowano tych, którzy walczyli po różnych stronach frontu w wojnie domowej lat 30.: i republikanów, i falangistów. Ale wszyscy oni byli przede wszystkim patriotami Hiszpanii. Profesor Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, doktor nauk historycznych Wołodymyr SERHIJCZUK: — Ukraińcy nie są kolaborantami, walczyli przeciwko faszystom, gdzie tylko mogli. W szczególności także na terytorium Rzeszy, ale o tym z jakiegoś powodu milczą. W doniesieniu gestapo o tym, kto w Niemczech walczy przeciwko Hitlerowi i jego reżimowi, nie było mowy o rozbudowanym komunistycznym podziemiu, natomiast mowa była o rozbudowanym podziemiu OUN. Za to podziemowców aresztowano, wtrącano do więzień, niszczono. Tak samo Niemcy niszczyli podziemowców OUN na całym terytorium Ukrainy. Jeszcze jeden stereotyp, że podziemie OUN działało tylko na Zachodniej Ukrainie. Ale w dokumentach NKWD znajdujemy informację, że istniało ono wszędzie. Na przykład w Mariupolu w czasach niemieckiej okupacji podziemie OUN liczyło około 300 osób. Zdjęcie Petra Antonenki. Mocny uścisk dłoni weteranów UPA i Armii Czerwonej. 8 maja Związek Ukraińskiej Młodzieży zainicjował obchody Dnia Pamięci i Jedności — uczczenie wszystkich poległych w II wojnie światowej. Główne uroczystości przeprowadzono w Kijowie, Lwowie i Zaporożu, co symbolizowało jedność ukraińskich ziem. Istotą akcji jest jednoczenie narodu w żałobie po poległych. W stolicy akcja odbyła się przy dawnym Pałacu Październikowym, obok krzyża ustawionego ku pamięci ofiar represji NKWD z lat 1930–1950. Księża różnych wyznań odprawili panichidę za poległych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wrócili do normalnego życia. * * * Zaraz po wybuchach prokuratura obwodu dniepropetrowskiego wszczęła sprawę karną z artykułu 258 Kodeksu karnego Ukrainy (akt terrorystyczny). Już następnego dnia do Dniepropetrowska przybył Prezydent oraz kierownicy wszystkich struktur siłowych Ukrainy. Utworzono sztab koordynacyjny ds. śledztwa w sprawie tych zbrodni, w skład którego weszło kierownictwo MSW, SBU oraz Prokuratury Generalnej, a także najlepsi śledczy i eksperci aparatu centralnego. Jednak funkcjonariusze organów ścigania nie spieszą się z ujawnianiem wersji zbrodni, powołując się na tajemnicę śledztwa. Wprawdzie wydaje się, że wariantów nie ma aż tak wiele, gdyż do tej pory nikt nie wziął na siebie odpowiedzialności za dokonane zamachy, nie wysunął żadnych żądań. I ta niepewność niepokoi najbardziej. Kiedy nie ma motywu, nie wiesz, czego oczekiwać dalej od nieznanych terrorystów. — Opracowywanych jest sześć wersji, ale ich krąg się zawęża — podkreślił na briefingu dla dziennikarzy szef SBU Ukrainy Ihor Kalinin. — Na polecenie prokuratora generalnego sprawę przekazano do śledztwa w aparacie centralnym Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Stworzyliśmy potężną grupę operacyjną, każdy resort otrzymał konkretne zadanie. Mogę powiedzieć, że obecnie wyjaśniana jest tożsamość tych wybuchów oraz wybuchu, który rozległ się w mieście w zeszłym roku w listopadzie. Udało się stworzyć portrety pamięciowe osób, które prawdopodobnie mają związek z dokonaniem ostatnich czterech zamachów w Dniepropetrowsku. Szeroko je opublikowaliśmy i wzywamy obywateli, którym cokolwiek wiadomo o tych ludziach, do zgłaszania się na milicję. …Przewodniczący administracji obwodowej Ołeksandr Wiłkuł wraz z Prezydentem Ukrainy Wiktorem Janukowyczem odwiedzili poszkodowanych w dniepropetrowskich szpitalach. — Gabinet Ministrów przeznaczył dla poszkodowanych 1,5 miliona hrywien — poinformował dziennikarzy gubernator. — Są oni zapewnieni w leczenie w pełnym zakresie, operacje przeprowadzono bezpłatnie. Dzisiaj życiu ludzi nic nie zagraża. Władze obwodowe podjęły decyzję o wypłacie 2 milionów hrywien za wiarygodną informację o organizatorach tych zamachów. — Obecnie w mieście trwa wytężona praca nad wykryciem tych zbrodni i zapobieżeniem jakimkolwiek ekscesom — zapewnił minister MSW Witalij Zacharczenko. — Ulice patroluje prawie 2000 funkcjonariuszy milicji, bojowników „Berkutu”, żołnierzy wojsk wewnętrznych, kursantów, przewodników z psami. W wyniku czterech wybuchów, które miały miejsce na centralnym prospekcie Dniepropetrowska 27 kwietnia, obrażenia i okaleczenia odniosło 30 osób, z nich 10 dzieci. 63-letni Wałerij Rutkowski stracił rękę i do tej pory przebywa na oddziale intensywnej terapii. Mer Dniepropetrowska Iwan Kulyczenko zapewnił mieszkańców, że sytuacja jest pod kontrolą, ulice są w 100% obstawione patrolami ochrony porządku publicznego, w tym gwardią miejską i milicją konną. Do patrolowania zaangażowano także funkcjonariuszy z Zaporoża i Krzywego Rogu. — Odwołaliśmy w celach bezpieczeństwa wszystkie imprezy masowe na święta pierwszomajowe — podkreślił Iwan Iwanowycz. Ale wyjaśnić mieszkańcom, co to było, nikt dzisiaj nie potrafi. Niektórzy eksperci i socjologowie uważają, że wybuchy nie były skierowane na rażenie ludzi. Ci, którzy podłożyli materiały wybuchowe, chcieli wzniecić nową falę informacyjną, która zagłuszyłaby dawne problemy w społeczeństwie. Ale wydaje się, że tego celu nie osiągnięto. Wybuchy nie zagłuszyły, a tylko pogorszyły i zaostrzyły problemy, zasiały strach i niepewność. Dzisiaj w szpitalach Dniepropetrowska wciąż przebywa 10 poszkodowanych. Przestępców jak dotąd nie znaleziono.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Wybuchy nie zagłuszyły, a jedynie wzmocniły problemy społeczne

Natalia HARMASZ, Dniepropietrowsk Zdjęcie autorki Po raz pierwszy słowo „zamach” padło w Dniepropietrowsku w listopadzie ubiegłego roku. W jeden z powszednich dni o północy między Centralnym Domem Towarowym a centrum handlowym „Europa” zatrzymał się samochód „Porsche Cayenne”, którego pasażer, dyrektor finansowy jednej z firm budowlanych, wyszedł kupić wodę w nocnym kiosku na przystanku tramwajowym. Wypił wodę, wrzucił butelkę do kosza — i wtedy rozległ się wybuch o takiej sile, że 27-letni mężczyzna zginął na miejscu — urwało mu głowę. A odłamki żelbetowego kosza rozleciały się na pięćdziesiąt metrów, wybijając okna centrum handlowego. Milicja wszczęła wtedy sprawę karną z tytułu „umyślnego zabójstwa, dokonanego w sposób społecznie niebezpieczny”. Ale już po kilku godzinach prokurator obwodu Natalia Marczuk przekwalifikowała go na inny artykuł — „zamach”. Wypróbowawszy siłę rażenia żelbetowego kosza, który rozpadł się na kawałki, nieznani terroryści (a dniepropietrowcy nie wątpią, że stary i nowe zamachy to ogniwa jednego łańcucha) poszli dalej… Odłamki poszatkowały wagon tramwajowy i samochody Pierwszy wybuch wstrząsnął prospektem Karola Marksa około południa. Pracownicy okolicznych instytucji (obok jest wiele banków, firm i miejski komitet wykonawczy) właśnie zbierali się na przerwę, gdy nagle huknęło na przystanku 1. linii tramwajowej, na skrzyżowaniu prospektu z ulicą Sierowa. Na przystanku tramwajowym ludzi było niewielu. Osób pięć wysiadło, tyle samo wsiadło do półpustych wagonów, ale tramwaj stał dalej z otwartymi drzwiami w oczekiwaniu na zielone światło sygnalizacji. Te sekundy stały się fatalnymi. Kamera wideo, zainstalowana na jednym z sąsiednich budynków, zarejestrowała, jak nad lekkim zadaszeniem uniósł się słup dymu i we wszystkie strony poleciały odłamki. Jedni ludzie uciekali, inni, przeciwnie, pędzili do przystanku. Kiedy dym się rozwiał, zdumieni świadkowie zobaczyli straszny obraz: oba wagony i samochody stały z wybitymi szybami i pogiętymi bokami, a z tramwaju wydostawali się zakrwawieni ludzie. Najciężej ucierpiała konduktorka Ałła Pidopryhora. — Właśnie odrywałam bilecik, gdy moje ciało przeszył ból — wspomina już na szpitalnym łóżku Ałła Wołodymyriwna. — Dotknęłam nóg, a tam krew. Nawet nie zrozumiałam, co się stało. Dopiero potem dowiedziałam się, że wybuchł kosz, a jego kawałkami połamało mi obie nogi. Ludzie zdezorientowani rozglądali się, nie rozumiejąc, gdzie jest źródło niebezpieczeństwa. Przecież sam kosz rozleciał się w drobny mak, a jego ostre odłamki utknęły w metalowym poszyciu wagonów i aut. Jeden z poszkodowanych — 52-letni Serhij Bondarenko — właśnie przygotowywał się do wyjścia na następnym przystanku i w momencie wybuchu stał przy drzwiach. Odłamkiem rozbitej szyby rozcięło mu rękę. Serhij Wołodymyrowycz kilka dni temu wypisał się ze szpitala po ciężkiej operacji usunięcia guza, a tamtego dnia, po raz pierwszy po chorobie, pojechał w sprawach do centrum miasta. I wpadł z deszczu pod rynnę… Z sąsiedniej restauracji z apteczką przybiegli pracownicy i zaczęli opatrywać rannych ludzi. Ogółem w tramwaju ucierpiały trzy kobiety i dwóch mężczyzn, których po dziesięciu minutach zabrała „karetka”. W tym czasie na miejscu zdarzenia pracowali już funkcjonariusze milicji — Kirowski komisariat znajduje się 200 metrów od przystanku. Nie zdążyli operacyjni przesłuchać świadków, jak znów huknęło „Szedłem i patrzyłem na ten kosz, nagle rozległ się huk, uniósł się z niego słup śmieci, a moja ręka zwisła w rękawie koszuli oddzielnie ode mnie. Wszystko stało się w ciągu kilku sekund…” gdzieś niedaleko. Tym razem telefon do dyżurki milicji nadszedł z technikum montażowego, położonego obok następnego przystanku 1. tramwaju. Kawałki kosza posiekały twarz 16-letniej Jany To miejsce dla młodzieży jest w pewnym sensie znaczące. Zbudowana kilka lat temu fontanna zakochanych, gdzie z wielkiej czaszy wznosi się stela z Kupidynem na wierzchołku, stała się ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku. Wieczorami jest tu zawsze dużo młodzieży. O tej godzinie w technikum montażowym, które jest niedaleko fontanny, zaczęła się duża przerwa. — My z dziewczynami wyszłyśmy na bulwar przekąsić i usiadłyśmy przy fontannie — opowiada 16-letnia Nastia. — Widziałam ten kosz i czarny pakiet wystający z niego, ale kto mógł pomyśleć, że on wybuchnie? I nagle huknęło tak, że mało nie spadłyśmy z ławki. Instynktownie zasłoniłam twarz dłońmi, czując, jak coś rani nogi, ręce, głowę… Przy fontannie zostało rannych dziesięcioro nastolatków w wieku od 14 do 17 lat. Ostre betonowe odłamki wbiły się w ich ciała i lekarze musieli dołożyć niemałych starań, aby je usunąć. A 16-letnia studentka Jana mogła w ogóle zostać bez oka. Zasłonić się rękami dziewczynka po prostu nie zdążyła i betonową bryłą zniekształciło jej twarz, odłamki posiekały ciało. Lekarzom ledwo udało się uratować dziecku wzrok — w ciągu wielogodzinnej operacji na policzki i czoło dziewczynki nałożono dziesiątki szwów. …Dopóki dzieciom udzielano pierwszej pomocy w punkcie medycznym technikum i czekano na „karetkę”, ludzie znów wzdrygnęli się od wybuchu. Rąbnęło gdzieś całkiem blisko, znów wybuchł kosz na śmieci. — My z żoną pracujemy w pobliżu i w porze lunchu zdecydowaliśmy się pojechać do centrum miasta na zakupy — opowiada poszkodowany w wybuchu Wałerij Rutkowski. — Ale tramwaje nie kursowały, — Wałerij Rutkowski trzeba było iść pieszo. Przeszliśmy na aleję prospektu Karola Marksa, gdzie było luźniej. Zrównaliśmy się z wejściem do parku dziecięcego, a tu z lewej strony zobaczyłem kosz. Nagle krótki, ostry i bardzo głośny dźwięk — ja nawet początkowo nie zrozumiałem, skąd? Ani dymu, ani ognia nie było, po prostu nad koszem wyleciały śmieci i go nie było. W tej samej chwili poczułem, że nie mam lewej ręki! Złapałem się prawą za przedramię, a ręka wisi w rękawie koszuli oddzielnie ode mnie… Kiedy Wałerija Rutkowskiego wieźli do szpitala obwodowego imienia Miecznikowa, na przystanku ulicy Sierowa o 12.50 wybuchł czwarty tego dnia kosz. Ale skrzyżowanie już otoczyła milicja, a w tramwaju niedaleko nikogo nie było. Chirurdzy wyciągnęli z ran garść betonowych odłamków Lekarze nie zdołali uratować Wałerijowi Rutkowskiemu lewej ręki. „Musieliśmy operować amputowane kończyny, mamy niemałe doświadczenie w ich przyszywaniu, ale w tym przypadku medycyna jest bezsilna — wzdycha lekarz reanimator Ołeksandr Carow. — Człowiek doznał zbyt ciężkich obrażeń. Przerwane zakończenia nerwowe, zmiażdżona kość”. Główny lekarz obwodowego szpitala klinicznego imienia Miecznikowa Serhij Ryżenko demonstruje garść odłamków, wyciągniętych z ciał — średnica niektórych osiąga 2 centymetry. — Wszyscy poszkodowani mają rany szarpane i cięte, ale lekarze zrobili wszystko, co możliwe, aby pacjenci jak najszybciej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

«Wstrętne Euro—2012», albo Tawro — Donbas

Maria OLIJNYK, m. Donieck Donieck przygotowuje się do Euro—2012. Wydano dziesiątki miliardów środków budżetowych, zabranych z innych obwodów Ukrainy oraz peryferii obwodu donieckiego. Niedawno na skrzyżowaniach ulic Doniecka pojawiły się tabliczki, na których rzekomo ukraińskie napisy w nieudolnym tłumaczeniu zostały powielone w języku angielskim. Oto tak: pl. Pobiedy i dubel tego językowego pokraki po angielsku. Albo al. 25-lecia RKKA (robotniczo-chłopskiej czerwonej armii). Po ukraińsku powinno brzmieć — 25-lecia RSCHA (robotniczo-chłopskiej czerwonej armii). I ten hybryd przetłumaczono na angielski. Podobnych rzeczy jest wiele. Myślę, że te rebusy Europejczycy będą długo rozwiązywać. W trolejbusach, autobusach, tramwajach dla wygody gości Euro—2012 donieccy urzędnicy wprowadzili automatyczne ogłaszanie przystanków — najpierw w języku rosyjskim, a potem — angielskim. Myślę, że Europejczycy będą zszokowani: jechali na Ukrainę, a znaleźli się w Rosji. W ten sposób w Doniecku unieważniono działanie Konstytucji Ukrainy oraz obowiązującego ustawodawstwa językowego. Tutaj językiem państwowym jest język sąsiedniego państwa. A niedawno odwiedził mnie pracownik Woroszyłowskiego rejonowego oddziału milicji. Chciał wziąć wyjaśnienia dotyczące próby obrabowania kasy „Oszczadbanku” w budynku, w którym mieszkam. Zaczął wypełniać dane o mojej osobie w języku obcym, rosyjskim. Uprzejmie poprosiłam o robienie tego w języku państwowym. Nie zareagował i kontynuował wypełnianie przygotowanego w języku rosyjskim formularza, gdzie był zapis „желаю давать объяснения на русском языке” (życzę sobie składać wyjaśnienia w języku rosyjskim). Jeszcze wyjaśnił, że w Woroszyłowskim rejonowym oddziale milicji Doniecka językiem państwowym jest rosyjski. Kiedy poprosiłam go o przedstawienie się, czyli okazanie swoich dokumentów, kategorycznie odmówił, zgarnął papiery i uciekł. Wtedy zwróciłam się do naczelnika Woroszyłowskiego rejonowego oddziału milicji Wołodymyra Iwanowycza Ziborowa z żądaniem: 1. Ustalenia osoby pracownika milicji, który naruszył Konstytucję Ukrainy oraz Ustawę Ukrainy „O milicji”, a mianowicie art. 5, zgodnie z którym: „...Przy zwracaniu się do obywatela pracownik milicji zobowiązany jest podać swoje nazwisko, stopień oraz okazać na jego żądanie legitymację służbową”. 2. Pociągnięcia tej osoby do odpowiedzialności zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem. 3. Poinformowania mnie, czy rzeczywiście w Państwa oddziale językiem państwowym jest rosyjski. 4. Poinformowania mnie, dlaczego przygotowane formularze dla wyjaśnień, które wypełniał przedstawiciel Woroszyłowskiego rejonowego oddziału milicji, wykonane są w języku rosyjskim oraz dlaczego w formularzu zapisano „желаю давать объяснения на русском языке”. Ani jedno ukraińskie słowo nie wybrzmiało także 26 kwietnia podczas upamiętnienia likwidatorów awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej: rosyjskojęzyczny prowadzący z filharmonii, takie same wystąpienia naszych najwyższych urzędników (przewodniczącego obwodowej administracji państwowej Andrija Szyszackiego, przewodniczącego Donieckiej rady obwodowej Andrija Fiedoruka, donieckiego mera Ołeksandra Łukianczenki, przewodniczącego Leninowskiej rady rejonowej w m. Doniecku Ołeha Bielajewa), a także przedstawicieli organizacji czarnobylskich, wykonywanie pieśni, deklamacja wierszy przez uczniów. Na dodatek moskiewski pop z matuszkami. Sytuacja powtórzyła się 27 kwietnia podczas upamiętnienia ofiar rozstrzelanych przez Niemców Żydów podczas II wojny światowej, gdzie oprócz oficjalnych urzędników władzy wystąpił także, równie po rosyjsku, wieczny deputowany ludowy Ukrainy Juchym Zwiagilski — przewodniczący Ogólnoukraińskiej organizacji „Ukraina—Izrael”. Napisy na pomniku po rosyjsku i w języku hebrajskim. Na pomniku likwidatorów skutków awarii w CzEJ napis w jedynym języku, podobnym do rosyjskiego: „Ликвидаторам чернобыльской трагедии” (Likwidatorom czarnobylskiej tragedii). Niepojęte głębiny myśli donieckich ignorantów władzy — wielkich bojowników o państwowość języka rosyjskiego, którego oni nie znają, tak jak i ukraińskiego: jak można likwidować tragedię? Obydwa pomniki otwarto w niepodległej Ukrainie w 2006 roku za przedstawicieli prezydenta Wiktora Juszczenki w obwodzie donieckim. A obmoskowienie czy rusyfikacja Ukrainy, w szczególności Doniecczyzny, jak zaczęło się za Piotra I w 1720 roku, tak trwa już 21 lat w niepodległej Ukrainie za wszystkich bez wyjątku prezydentów. Dzięki szowinistycznym kierownikom władzy Doniecczyznę nazywają „strefą wolną od Konstytucji Ukrainy”. O przemowach na wiecach komunistów, socjalistów i anarchistów 1 maja tego roku na placu imienia Lenina nawet rozważać nie trzeba — jednoznacznie rosyjskie. I ani jednego państwowego sztandaru! Jakiś antypaństwowy sabat ze Stalinami, Leninami, Machnem. Napisałam protesty dotyczące tej sytuacji. Podam naruszających Konstytucję Ukrainy do sądu. Ale sędziowie to kto? W procesie o ochronę praw rodziców ukraińskojęzycznych szkół w Makiejewce, mimo że zaskarżone decyzje o likwidacji rady miejskiej Makiejewki podjęto z rażącymi naruszeniami obowiązującego ustawodawstwa, z całkowitymi fałszerstwami, przewodniczący Donieckiego okręgowego sądu administracyjnego Ołeh Koniczenko z zawiązanymi oczami i zatkanymi uszami odrzucił prawne skargi rodziców ukraińskojęzycznych szkół nr 3, 100 w m. Makiejewce na decyzje o likwidacji. 29 marca 2012 roku Doniecki sąd apelacyjny (przewodniczący — Lach, sędziowie Popowa, Kompanijec) pozostawił absolutnie bezprawną uchwałę sędziego Donieckiego okręgowego sądu administracyjnego Ołeha Koniczenki bez zmian. Teraz rodzice złożyli kasację, w której proszą:

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oksana Żywołkowa: „Działajmy razem!”

— Pani Oksano, jaki jest obecnie stan spraw w charkowskim zjednoczeniu, czy udało się przywrócić normalną pracę po zamieszkach, czy członkowie towarzystwa nie stracili ducha? — Pracę „Proświty” po napadach, komunalnych odłączeniach stopniowo przywracamy. Uporządkowaliśmy pomieszczenia, wyremontowaliśmy uszkodzone mienie, wznowiliśmy dostawy wody i energii elektrycznej. Mamy silny aktyw — 10 osób. To młodzi ludzie, którzy są zainteresowani pracą „Proświty”, oni nie żądają pieniędzy za swoją pracę tutaj, a wręcz przeciwnie, wkładają własne siły, środki. Sprawę napadu na biuro „Proświty” bada UBOZ (Wydział do walki z przestępczością zorganizowaną). Odniosłam wrażenie, że działają we właściwym kierunku, odnoszą się do nas bardzo poprawnie, profesjonalnie. — A czym zakończyła się wszczęta przeciwko Pani sprawa? — Na zapytania przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana Prokuratura Generalna Ukrainy przysłała „odpowiedź”. Mój adwokat pomógł napisać protest do prokuratora m. Charkowa. Odpowiedzi nie otrzymałam, bo równolegle były zapytania z Kijowa. Nie wiem, czy przez moją sprawę, czy przez inne, śledczego Łewyckiego odsunięto od śledztwa. Obecnie nie jest ono prowadzone, ale sprawy też nie zamknięto. Chłopcy, którzy ucierpieli, przebywają za kratami, im co dwa miesiące przedłużają termin uwięzienia. Za mną wstawiło się moje kierownictwo, dlatego pozostałam w aspiranturze — uczę się, pracuję. Na uniwersytecie odnoszą się do mnie życzliwie. Już skończyłam pierwszy rok nauki w aspiranturze, zdałam raporty. Wcześniej pracowałam dwa lata w ogólnoukraińskim projekcie naukowo-pedagogicznym „Intelekt Ukrainy”, mnie stamtąd w dosłownym rozumieniu „wyrzucili” w styczniu tego roku przez członkostwo w „Prośvicie” — „międzynarodowej nacjonalistycznej organizacji”. Człowiek, który przebywa w szeregach takiej organizacji, a jeszcze zajmuje w niej jakieś stanowisko, nie może brać udziału w projekcie pedagogicznym. Tak urzędnicy od oświaty wyjaśnili swoją decyzję. A to, że w „Prośvicie” swego czasu byli nawet Łesia Ukrainka i Borys Hrynczenko — dla nikogo nie jest argumentem. — Jakie jest stanowisko miejscowych władz wobec „Proświty”? — Stosunek miejscowych władz do „Proświty” jest teraz pozytywny. Nie mamy żadnych pretensji co do zadłużenia za pomieszczenie, w którym jeszcze pracuje redakcja dziecięcej gazety „Żurawłyk”. Chcę przypomnieć, że w 2009 roku nam w ciągu trzech miesięcy sześciokrotnie podwyższyli opłatę za wynajem pomieszczenia. Stała się ona tak wielką, że niekomercyjnej organizacji nie było stać na jej opłacanie. W rezultacie nagromadził się wielki dług, ponad 200 tysięcy hrywien. Były pozwy sądowe, które wygraliśmy. I po decyzji wyższego sądu gospodarczego miejscowa władza nas w ogóle nie niepokoi. To znaczy, wsparcia od władzy nie mamy, ale, co ważne, ona nam też nie przeszkadza. Jestem wdzięczna miejscowej władzy za ustanowienie tablicy pamiątkowej Iwanowi Frankowi na budynku archiwum obwodowego, a także za to, że wreszcie zdemontowała osławiony pomnik, który w narodzie nazywano „troje, co niosą złom, bo lodówkę”. Obecnie nie ma żadnych problemów z pamiątkowym znakiem-kamieniem ku czci bohaterów-wojaków UPA, który jest ustawiony w Parku Młodzieżowym. To zasługa miejscowej władzy — ona postawiła na miejscu komunistów tak, że obecnie nikt nie rusza ani kamienia UPA, ani tablicy pamiątkowej Józefowi Slipemu. Nie znam przyczyn, ale do wielu rzeczy władza Charkowa dzisiaj odnosi się obiektywnie. — Na ile istotnie Charkowszczyzna włączyła się do przeprowadzenia ogólnoukraińskiego konkursu proświtańskiego „Paleta ukraińskiego słowa”? — Ja tradycyjnie rozsyłam zaproszenia na konkursy proświtańskie przez wydziały oświaty, one bardzo aktywnie reagują. Prace na konkurs „Paleta ukraińskiego słowa” aktywnie napływają. Już zgłosiło się do udziału 12 rejonów Charkowszczyzny. Prowadzimy statystykę szkół-uczestników. W tamtym roku otrzymaliśmy około 300 prac. W tym roku prac też jest bardzo dużo, będziemy przeprowadzać obwodowy etap konkursu. Mnie jako plastykowi nie jest trudno oceniać te prace. Trudniej było podczas oceniania tekstów, nadesłanych na konkurs „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem”. Uważam, że do oceniania prac w każdej dziedzinie potrzebni są fachowcy: krajoznawcy, historycy, geografowie. Rozmawiałam z zastępcą dyrektora Charkowskiego Muzeum Sztuki, umawiam się o to, żeby w przyszłym roku prace zwycięzców obwodowego etapu konkursu „Paleta ukraińskiego słowa” były wystawione w pomieszczeniu muzeum. — Jakie konkursy, działania... Jak informowała nasza gazeta, 29 grudnia ubiegłego roku na pomieszczenie charkowskiego zjednoczenia obwodowego WUT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki dokonano zbrojnego napadu: spalono dokumentację, bibliotekę, uszkodzono sprzęt biurowy. Z czasem proświtańcom odłączono wodę i energię elektryczną, a pod koniec stycznia szeroki rozgłos zyskała informacja o zatrzymaniu przez pracowników organów ścigania odpowiedzialnego sekretarza ChOO WUT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, aspirantki Oksany Żywołkowej. Niedawno w Charkowie miałam okazję wypytać panią Oksanę o stan spraw w charkowskiej „Prośvicie” i, oczywiście, nie mogłam pominąć wyżej wspomnianych wydarzeń.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

лив “…Кло по тан ня по зи ва чів прозу пи нен ня ви ко нан ня рі шень су дів 1 і 2 інс тан цій за до воль ни ти, ос - кіль ки на ве де ні до во ди да ють під - ста ви для їх зу пи нен ня…” Спо ді - ва є мо ся, що бать ків по чу ють і ді ти по вер нуть ся в свої ук ра їн сько мов ні шко ли піс ля річ них по не ві рянь по ін ших нав чаль них зак ла дах. Сьо год ні гос тро сто їть проб - ле ма на ці о наль ної кон со лі да ції. І пер шо чер го вою є мов на проб ле - ма. На ція по чи на єть ся з мо ви й виз на ча єть ся мо вою. На ція тво - рить дер жа ву. А дер жа ва та ка, яка й на ція. Це доб ре ус ві дом лю ють влад ні ді я чі До неч чи ни. І, по чи - на ю чи з про го ло шен ня не за леж - нос ті 1991 ро ку, сот ні ра зів ра ди різ них рів нів про го ло шу ва ли ро - сій ську мо ву дер жав ною на тій чи ін шій те ри то рії. Нині вже й не проголошують. Просто тупо, де:- факто, Донеччина працює мовою, яку владні невігласи вважають російською. тив ним лис том$ звер нен ням. Та кож маю на мір звер ну ти ся лис том до ке рів ниц тва Ук ра їн - сько го фон ду куль ту ри. Ві до мо, що Хар ків ську об лас ну ор га ні за - цію Ук ра їн сько го фон ду куль ту ри вже дав но поз ба ви ли при мі щен - ня. До ку мен ти й ар хів ці єї ор га ні - за ції лю ди збе рі га ють у сво їх по - меш кан нях. А “Прос ві та” має при мі щен ня і го то ва по ді ли ти ся ним із брат ньою ор га ні за ці єю, як що фонд го то вий пла ти ти за квад рат ні мет ри, які зай ма ти ме. Тоб то, про пор цій но по ді ли мо між со бою ту орен дну пла ту, яка є, і пра цю ва ти ме мо під од ним да - хом. — А нас кіль ки ак тив но за раз ді ють прос ві тян ські осе ред ки на Хар ків щи ні? — Спіл ку ю ся з прос ві тя на ми із Ло зо вої. Во ни ма ють іс то рич - ний гур ток при кра єз нав чо му му - зе є ві, ак тив но дру ку ють ма те рі а - ли в ра йон ній га зе ті “Го лос Ло зів - щи ни”. Ко ор ди нат ін ших ра йон - них осе ред ків “Прос ві ти” на Хар - ків щи ні ані я, ані ви ко ну вач обов’яз ків го ло ви Олег Од но ро - жен ко, не ма є мо. Го ло ва об лас - но го об’єд нан ня Ана то лій Кін - дра тен ко за раз у лі кар ні, жод них ві до мос тей про прос ві тян об лас ті він не пе ре дав. То му хо чу че рез “Сло во Прос ві ти” звер ну ти ся до прос ві тян Хар ків щи ни, до пе ред - плат ни ків га зе ти, — від гук ніть ся! Ад же нас об’єд нує спіль на ідея, спіль на спра ва, ро бі мо її ра зом! Спіл ку вав ся Євген БУКЕТ Фото Сергія ПЕТРОВА
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Zjednoczenie OBYWATELI czy po prostu OSÓB? Jaka jest idea nowej ustawy o organizacjach społecznych?

1. Wstrzymać wykonanie postanowienia Donieckiego okręgowego sądu administracyjnego z dnia 07.02.2012 r. w sprawie administracyjnej nr 2a/0570/10579/2011 oraz postanowienia Donieckiego apelacyjnego sądu administracyjnego z dnia 29.04.2012 r. do momentu rozpatrzenia skargi kasacyjnej. 2. Uchylić postanowienie Donieckiego apelacyjnego sądu administracyjnego z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie nr 2a/0570/10579/2011 o pozostawieniu bez zaspokojenia skargi apelacyjnej na postanowienie Donieckiego okręgowego sądu administracyjnego z dnia 07.02.2012 r. 3. Uchylić postanowienie Donieckiego okręgowego sądu administracyjnego z dnia 07.02.2012 r. w sprawie nr 2a/0570/10579/2011 o odmowie zaspokojenia roszczeń. Wyższy sąd administracyjny Ukrainy 24 kwietnia bieżącego roku uchwalił... szczebla obwodowego organizuje w tym roku charkowska „Proświta”? — Razem z warunkami Ogólnoukraińskiego konkursu proświtańskiego „Paleta ukraińskiego słowa” rozsyłaliśmy również warunki obwodowego konkursu artystycznego „Słobożańskie korale”, który zapoczątkowaliśmy w tym roku. Dla „Słobożańskich korali” co roku będziemy podawać nową tematykę konkursową. W pierwszym roku — „Moja abecadło”, ponieważ w szkole bardzo mało uwagi poświęca się kaligrafii, nie kształci się estetycznego postrzegania tekstu. U nas już zakończył się nabór prac, jest ich ponad 200. Teraz je oceniamy. Marzę o zapoczątkowaniu obwodowego konkursu krajoznawczego. Odbyłam już wstępną rozmowę z dziekanem wydziału historycznego Charkowskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. H. S. Skoworody oraz jego zastępcami. Obiecali wesprzeć tę inicjatywę. Dołączyć do przeprowadzenia konkursu obiecali członkowie Charkowskiej obwodowej organizacji Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy. Wiem, że proświtańcy w innych obwodach prowadzą konkursy krajoznawcze. Kiedy rozpocznę działania organizacyjne, będę się z nimi kontaktować, przejmować doświadczenie. Możliwe, że z czasem nasze wspólne inicjatywy przerodzą się w Ogólnoukraiński proświtański konkurs krajoznawczy. „Proświta” wspiera inicjatywę społeczną dotyczącą otwarcia tablicy pamiątkowej Borysowi Hrinczence w Charkowie. W najbliższych dniach mam złożyć swój podpis pod kolektywnym... Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk. Na pierwszy rzut oka ustawa jest normalna. Ale czy odpowiada ona celowi — odrodzić aktywne życie społeczne jako podstawę demokracji? Na Ukrainie nie ma silnych autentycznych organizacji społecznych. Zamiast tego zarejestrowano wiele organizacji społecznych, które z jakiegoś powodu nie mogą stanowić silnej podstawy społeczeństwa obywatelskiego. Niestety, nowa ustawa o organizacjach społecznych nie dodaje optymizmu. W dziwny sposób uważa ona za główny podmiot organizacji społecznej nie obywatela, a osobę. To kardynalnie zmienia zasadę budowy społeczeństwa. Obywatele tworzą społeczeństwo obywatelskie, a po prostu osoby — atomizowane pseudospołeczeństwo obywatelskie, zjednoczone instynktem konsumpcyjnym oraz instynktem przetrwania. Nowa ustawa o organizacjach społecznych była niezbędna do przerwania zastoju i budowy zintegrowanego społeczeństwa obywatelskiego. Niestety, właśnie tego integrującego składnika organizacja społeczna jest pozbawiona w nowej ustawie: „Organizacjami społecznymi uznaje się dobrowolne zjednoczenia osób dla wspólnego zaspokojenia zgodnych z prawem interesów, realizacji oraz ochrony praw i wolności” (Artykuł 1, punkt 1). Nadanie organizacjom społecznym prawa do tworzenia międzynarodowych zjednoczeń służy interesom kosmopolitycznej osoby, niezwiązanej obowiązkiem obywatelstwa. Taka idea ustawy oficjalnie otwiera możliwości zewnętrznego wpływu na nasze społeczeństwo. W dzisiejszym światowym środowisku konkurencyjnym ten wpływ nie zawsze jest życzliwy i pozytywny. Po co pozwalać na działalność obcych elementów innych społeczeństw na terytorium państwa? Uczyć się doświadczenia działalności społecznej trzeba, jadąc do nich w gości. Dziwi niejednakowe postrzeganie przez ustawodawcę różnych organizacji społecznych. Działanie ustawy nie rozciąga się na: 1) partie polityczne oraz inne dobrowolne zjednoczenia osób, które biorą udział w wyborach i referendach; 2) organizacje religijne; 3) organizacje spółdzielcze; 4) inne zjednoczenia osób, utworzone na podstawie specjalnych ustaw, aktów organów władzy państwowej, organów samorządu lokalnego. W osobnej, najwyraźniej, wyższej kaście, wyodrębniono nie tylko związki zawodowe, ale i organizacje pracodawców oraz innych związków zawodowych. Zatem to ustawa nie o wszystkich organizacjach społecznych i nikt nie pomyślał o tym, że partie polityczne są również organizacjami społecznymi, których celem jest doskonalenie życia społeczeństwa, a nie zwykłe zdobywanie władzy przez „sługi narodu”. Zatem zgodnie z logiką demokracji, wszystkie organizacje społeczne powinni tworzyć obywatele Ukrainy i mieć jednakowy status prawny. Wpływ organizacji społecznej zależałby od pożytecznej dla ogółu działalności. W warunkach prawdziwej demokracji warto skrupulatnie wyznaczyć dopuszczalne ramy działalności organizacji społecznych. Kryteria ograniczenia, wyłożone w artykule 3 ustawy, całkowicie odpowiadają modelowi społeczeństwa osób, ale dla zintegrowanego społeczeństwa obywatelskiego w żaden sposób się nie nadają. Nie można stosować tępego niekonkretnego radzieckiego stempla. „rozniecanie międzyetnicznej, rasowej, religijnej wrogości; zamach na prawa i wolności człowieka” dla zakazu tworzenia i działalności organizacji społecznych. Używanie niekonkretnego i nieprawnego terminu „rozniecanie międzyetnicznej, rasowej, religijnej wrogości” a priori dopuszcza istnienie tych zjawisk w społeczeństwie i pozwala kwalifikować jako „rozniecanie” wszelkie dyskusyjne wypowiedzi w dziedzinie życia etnicznego i religii. A jak wyznaczyć poziom dyskusyjności i kultury uczestników dyskusji i co dokładnie można kwalifikować jako „rozniecanie wrogości” — świat jeszcze nie wymyślił. Kierowanie się obcymi, „międzynarodowymi” kryteriami obcych organizacji społecznych — to jeszcze gorsze i prowadzi do ograniczenia wolności własnego społeczeństwa obywatelskiego. To, co chcą kwalifikować jako rozniecanie międzyetnicznej i międzyreligijnej wrogości, Konstytucja Ukrainy nazywa inaczej — ograniczeniem językowej, kulturowej, religijnej i innej odrębności obywateli. Odrębność obywateli, która jest najwyższą wartością społeczeństwa, powinno chronić państwo, ale nie drogą ograniczania działalności społecznej czy kierowania się nie naszymi kryteriami jej poprawności, a przy pomocy organizacji społecznych. Na przykład, polityczne wsparcie ruchu społecznego za nadmierne rozmiary rozpowszechniania języka rosyjskiego logicznie prowadzi do ograniczenia językowej odrębności etnicznych Ukraińców i zawęża stosowanie języka państwowego. To potencjalnie prowokuje „rozniecanie” konfliktu obywatelskiego. Zatem ogólne etyczne i humanitarne normy społeczeństwa powinny regulować Konstytucja, ustawy, nie przeszkadzając kulturalnej dyskusji społecznej w środowisku organizacji społecznych. Zrozumiałe, że w tej sferze stosowanie umów międzynarodowych tylko zaszkodzi, i dlatego większość cywilizowanych państw u siebie tego nie praktykuje, dając podobne rady innym. Tak zwany językowy i kulturowy podział ludności Ukrainy formuje się według obcych rad przez niektórych „polityków jednych wyborów”. Problem ten rozwiązuje się bardzo prosto — poprzez zaprzestanie rejestracji tych tworów społecznych i partii, których działalność de facto narusza zasadę szacunku i ochrony odrębności narodu i państwa. Zatem w artykule 3 ustawy lepiej zostawić jej trzeci punkt: „3. Ograniczenia praw, kierunków i form działalności organizacji społecznych mogą być ustalane wyłącznie Konstytucją oraz ustawami Ukrainy”. Bez wątpienia warto byłoby zabronić organizacjom społecznym wybierać elementy symboliki innych państw. Dla naszych doradców z Europy wyda się to zbytecznym, ale na Ukrainie to ograniczenie póki co jest potrzebne i jako dodatkowy wymóg stosowania języka państwowego. Kardynalne znaczenie ma to, kogo należy uważać za założycieli organizacji społecznej. Artykuł 8, który pozwala być założycielami cudzoziemcom oraz osobom bez obywatelstwa, stawia pod znakiem zapytania definicję organizacji społecznej jako zrzeszenia obywateli, wyznaczając ich właśnie jako zrzeszenie osób. Według nowej ustawy nasze społeczeństwo według własnego uznania formować będą wszyscy chętni wolontariusze świata, na równi z obywatelami Ukrainy. Państwo w imieniu podatników dlaczegoś bierze na siebie obowiązek jednakowo wspierać, materialnie także, wszystkie organizacje społeczne, nie wyodrębniając tych, które utworzone są przez obcych obywateli czy osoby bez obywatelstwa. Zatem chcieli lepszą ustawę o zrzeszeniach obywateli, a otrzymali ustawę o społecznych zrzeszeniach po prostu zainteresowanych osób. Podmiotem tej ustawy jest nie wyłącznie obywatel Ukrainy, a i osoba miejscowego czy międzynarodowego pochodzenia. Takie organizacje społeczne zainteresowanych w osobistych interesach osób nie bardzo będą dbać o udoskonalenie ukraińskiej demokracji i władzy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

nigdy nie zaczynasz od tego momentu, od tego szczytu, na który się wspiąłeś, a za każdym razem trzeba zaczynać od początku. W zeszłym roku w polskim czasopiśmie „Literatura na świecie” (typu „Wseswit”) wydrukowano wybór 6 moich wierszy. Czasopisma nie widziałem. To łechce próżność i tyle, a to nie to, bo takie wydarzenia powinny natchnąć do twórczości, a tego się nie stało. Całą inspirację oddaję pracy w kopalni, bo tutaj przynoszę więcej pożytku społeczeństwu niż swoimi wersami. Razem z tym listem przesyłam kilka swoich wierszy, one nie są nowe, nie są ostatnie, ale tobie nieznane. Wszystkiego dobrego! Pisz! Szczerze W. G. 27. 21.04.74 Dzień dobry, Witaliju! Nic nowego nie wydarzyło się w moim życiu. Ostatnio nic dobrego nie przeczytałem, kilka wersów nabazgrałem, razem z tą pocztówką przesyłam tobie odrobinę z tego. Mam książkę S. Welykowskiego o Camus. Przeglądałem, jeszcze nie czytałem. Czy nie widziałeś M. A. Asturiasa „Legendy gwatemalskie”? Kiedy dostaniesz, koniecznie spróbuj zdobyć i przeczytać. Bardzo mało jest książek, wśród nich i ta. O swojej książce nic pewnego powiedzieć nie mogę. Bażan podbudowuje mnie, że kiedyś moje wiersze będą wydrukowane, ale kiedy? — tego też nie wiem. Choć szczególnych przyczyn dla całkowitej ignorancji mojej twórczości nie widzę. Chyba chwaliłem się już tobie, że w polskim czasopiśmie wydrukowano w zeszłym roku sześć moich wierszy. W „Lit. Ukrajini” była informacja o tym październikowym numerze czasopisma, ale że i mnie tam wydrukowano, ani jednej litery o tym. O Ołehu nic nie wiem, ja, podobnie jak ty, jestem bardzo daleko od Kijowa. Ale wydaje się, że on nadal jest dyrektorem. I do dziś dziwi taka szczegół, skąd mógł W. Szkłowski dowiedzieć się o moim istnieniu. Przyjemnie dziwi. Wszystkiego dobrego. Szczerze W. G. 33. 3.03.75 Zdrów, Witia! Z Woroszyłowgradu Związku zwrócili moje wiersze — na omówienie ich nie chcieli wystawiać. O zbiorze zbiorowym nie wiem nic, ale myślę, że i tam nic nie wyjdzie. Trzeba zmieniać swoje twórcze pozycje, trzeba pisać inne wiersze. Możliwe, potem zaczną drukować. Pracy do tej pory nie znalazłem, z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Wasyl Hołoborodko. Wybrane listy…

Ciąg dalszy. Początek w numerze 18 z 2012 r. Listy do podbiegunowego osiedla typu miejskiego Tura w Kraju Krasnojarskim (Ewenkia), gdzie pracował adresat Witalij Ablicow, który z niezależnych od niego okoliczności stracił pracę w charkowskiej gazecie obwodowej „Socjalistyczna Charkowszczyzna” (redaktor O. Sytnyk) 24. 16.01.74 Witaliju! Otrzymałem od ciebie już 3 listy, a oto dopiero zebrałem się, by napisać do ciebie choć dwa słowa, choć i przebywam teraz na urlopie. Śmiesznie będzie ci czytać — ale nie odpowiadałem, bo nie miałem koperty „lotniczej”, bo Kraj Krasnojarski — to jednak dalej niż Charków od mojego terikonu. A zatem, jak ci pisałem, teraz jestem na urlopie (już się kończy), wcześniej planowałem wykorzystać urlop na pisanie wierszy, ale jeszcze nie napisałem ani jednego wersu. Wiersze nie piszą się. Staram się coś przeczytać, bo ja jeszcze wiele nie przeczytałem przez zgiełk minionych lat. Póki co jeszcze nie wiem, czy chcieliby moje dzisiejsze wiersze wydrukować, ale jednak nie porzucam nadziei, że to nieporozumienie kiedyś się skończy i wszystko będzie dobrze. Nie wiem, jak ty, ale ja uważam to, że mnie nie drukują, po prostu przykrym nieporozumieniem. Z każdym dniem coraz bardziej utwierdzam się w tym, że żaden mój wers nie idzie w sprzeczności z tym wszystkim świetlanym i radosnym, co jest w naszym życiu. Bywaj! Pisz! W. Hołoborodko. 26. 26.03.74. Dzień dobry, Witaliju! U mnie nic ciekawego nie dzieje się. I dalej pracuję w kopalni, praca ciężka i nieprzyjemna, ale zmienić na jakąś lepszą (a i jaka by to praca mnie zadowoliła?) nie mam możliwości, a, prawdę mówiąc, ja niczego i nie robiłem w tym kierunku, staram się, żeby to nie było najważniejsze, praca. Pieniądze (czyli to, co jest najważniejsze w otoczeniu) i t.d. Staram się po pracy coś przeczytać, wszak ja wiele jeszcze czego nie przeczytałem. Dla twórczości to nic nie dodaje, ale chce się choć w pewnej mierze być poinformowanym w literaturze w granicach uniwersyteckiego kursu (to ja nazywam samokształceniem i taką sobie). Najbardziej mnie martwi to, że już długi czas ja niczego nie piszę, nie pisze się. Bo po długiej przerwie kopalnię porzuciłem, do tego ją wkrótce zamkną, a w rolnictwie bez specjalności też trudno znaleźć pracę, ale już trzeba gdzieś iść do pracy, bo już dużo czasu nie pracuję. A i kiedy pracujesz, więcej zdążysz przeczytać, praca dyscyplinuje, a to ciągłe obijanie się rozluźnia i nie mogę niczego czytać. Do trzydziestki — poetą być honorowo, a — wstyd straszny — po trzydziestce. A mnie zbliża się trzydziestolecie i trzeba przekwalifikować się w społecznie użytecznego człowieka, odmówić się od wszelkich iluzji, nadziei na książkę, druk, pieniądze i t.d. Już niczego takiego nie ma. Pora poważniej postawić się do życia, bez pretensji i zakusów. Ale bywaj! Pisz! W. Hołoborodko. („Do trzydziestki — poetą być honorowo…” — wers poety Aleksandra Mieżyrowa) 34. 22.07.75 Dzień dobry! Wybacz za długie milczenie. Właściwie i pisać szczególnie nie ma o czym, wszystko, co dzieje się teraz w moim życiu, to wszystko w płaszczyźnie codzienności. Prawda, 31 maja w woroszyłowgradzkim oddziale SPU odbyło się omówienie mojej ostatniej twórczości. Wiele rzeczy zostało powiedzianych na tym omówieniu, wszystko ono jakoś było obok wierszy, obok tego, o czym trzeba było mówić. Praktycznych rezultatów z tego omówienia żadnych, bo, może, ja ci wcześniej pisałem, że i zbiorowa książka przygotowuje się, że i dobór w niej dorównywać będzie pierwszej książce i w ogóle o wszelkich tęczowych nadziejach. Wszystko to nie stało się, choć i nie pokładało się nadziei wiele na to. A jednak… Z książek czegoś ciekawego dostać bardzo trudno, bo zupełnie nie bywam w księgarni. Choć wiem, że w tym roku (według tematycznych planów) ma wyjść dość dużo dobrych książek, wśród nich i zbiór prac Potebni, i Paul Valéry, i Maksymilian Wołoszyn, i Edgar Poe, i Rilke, i dwutomnik Lorki. Ale żadnej z nazwanych książek ja nie nabyłem, a i raczej nigdzie nie dostanę, jeśli dobra dusza gdzieś w Moskwie czy Kijowie nie zapomni o mnie, a i nie podrzuci egzemplarza i dla mnie, choć to bywa nazbyt rzadko, u każdego swoje kłopoty. Wiele piszę o książkach, bo wciąż staram się nadrobić utracone uniwersyteckie studia — staram się coś czytać, choć to wszystko i bezsystemowo, i nieregularnie. Długi czas ja nie pracowałem w kopalni (bardzo nieładnie ze mną się obeszli, przyszło się rozliczać, z wielkimi trudnościami, komplikacjami, nerwowaniem i t.d.), ale czas ten zupełnie nie wykorzystałem dla siebie, niczego nie przeczytałem i ani jednego wersu nie napisałem. Możliwe, wszystko, co ja chciałem powiedzieć wierszami światu, ja już powiedziałem, teraz ode mnie wymaga się twórca innego planu — elektroslusarz sowchozu (kim ja w danym momencie pracuję). Dlatego tym razem i nie przesyłam tobie niczego wierszowanego, nic się nie zwierszowało. W miesiącach sierpniu, wrześniu a i dalej ja nie planuję żadnych długotrwałych wyjazdów, a zatem, mam być w domu, proszę wpadaj, rad będę zobaczyć, wszak my z tobą nie widzieliśmy się już bardzo dawno. Wszystkiego dobrego! W. Hołoborodko. 36. 21.01. 76 Dobry dzień, Witaliju! Witam cię w Nowym Roku! Dziękuję za list oraz za powitania, cieszę się, że szczęśliwie dojechałeś. U mnie zmian żadnych, tak samo pracuję jako elektryk, trochę czytam, wiersze nie piszą się. Szkoda, że ty straciłeś prenumeratę, ale jeśli będzie coś ciekawego, ja napiszę, chociaż nie myślę. Przejrzałem ja tematyczne plany na następny (czyli 1976) rok, czegoś wybitnego rzeczywiście mało, ale jest co nieco. Kilka książek „Naukowa dumka” planuje wydać, poświęconych pierwszej połowie pierwszego tysiąclecia, ciekawie będzie przejrzeć. A teraz ja napiszę co nieco z tego, co ma wyjść w następnym roku, to wszystko na mój gust, ale jest co nieco i takie, co i każdemu czytelnikowi spodobałoby się: Kawabata, K. Vonnegut (w jęz. ukr.), S. Lenz „Lekcja niemieckiego”, Dracz (w jęz. ros.), Bieły „Petersburg”, (nieczytelne) Nowele, M. Proust „W cieniu zakwitających dziewcząt”, o Faulknerze, o Zabołockim (dwie książki), Pasternak, G. Seurat i P. Signac, listy… Luis Buñuel, zbiór. Dracz (w jęz. ukr.), Teofan Prokopowicz — utwory w 3 tomach. Język urzędowy i potoczny XII–XIII w. (na materiałach setek kancelarii i ratuszy Lewobrzeżnej Ukrainy). Bajki o zwierzętach („Naukowa dumka”), Pieśni Podola. Jeśli chcesz, przyślę cały spis tych książek, które ja sobie wymyśliłem kupić, w sumie 60 tytułów, ty napisałbyś, które i tobie do gustu, a ja starałbym się kupić i tobie. Ja i poprzednim razem troszkę więcej dla ciebie trzymałem, a przed samym twoim nosem wykupili. Oczywiście, o wiele lepiej samemu pisać, aniżeli czytać kogoś. To znaczy, trzeba pisać i czytać, a nie czytać i pisać, albo, co zupełnie źle, tylko czytać. Zatem, czekam od ciebie czegoś twojego, może i mnie to podgoniłoby, w porządku współzawodnictwa. U nas tutaj też zima, mrozy dotkliwe, śniegu dużo spadło, starzy ludzie mówią: urodzaj będzie. Witaliju, nie wiem, czy wygodnie będzie pytać u ciebie, czy nie mógłbyś mi przesłać czapki „pyżykowej” czy jak tam ją u licha, bo spod lady za nich żądają szalonej ceny, a ja nie chcę wzbogacać jakichś handlarzy. Czapka niezbędna, mój status podniesie się „jak rtęć” (P. Tyczyna), a to ważne w planie społeczno-bytowym. Kiedy sposobność i zgoda, napisz, i napisz wartość jej, ja potem albo z góry, niezwłocznie wyślę pocztą. Ale bywaj! Pisz! W. Hołoborodko. Listy do Charkowa 42. 18.22 1977 Dobry dzień, Witaliju! Otrzymałem twój list, książkę i artykuł o Lorce. Ja i dalej pracuję w sowchozie jako elektryk. Tego lata udało się odnowić się w pedagogicznym instytucie w Woroszyłowgradzie na 2. kurs, jeszcze niczego nie zdawałem, zatem kłopotów przede mną do licha. Tak samo latem udało się wydrukować się w młodzieżowej gazecie obwodowej. Wiersze wydrukowałem znane tobie — to pierwsze pięć rymowanych wierszy, które ja nimi miałem rozpocząć zbiorek, który podawałem do wydawnictwa „Radianśkyj pysmennyk” i rękopis którego mi stamtąd zwrócili, o czym ja tobie pisałem i haniebne, poniżające recenzje na nią tobie przysyłałem. Teraz ten rękopis leży w Woroszyłowgradzkiej filii SPU, mają zamiar omówić i w razie pozytywnej oceny jej przez naszych pisarzy rekomendować do wydawnictwa „Donbas”. Oto takie moje sprawy na dzisiaj. Wierszy dawno już nie pisałem, ale przysyłam tobie arkusik z wierszami, możliwe, one okażą się tobie nieznanymi. Dziękuję za książkę. Książek z tej serii mam już pięć, wśród nich Potebnia i Estetyka amerykańskiego romantyzmu (tam są po prostu wstrząsające materiały!). Żal, oczywiście, że nie dostałem „Semiotyka i szt. tw.”, ale napisz mi, proszę, szybciej, jeśli ona wyszła w wydawnictwie „Nauka”. W razie tego, że ona tam wyszła, ja ją mógłbym wypisać nakładową pocztą. Przez sklep „Książka-pocztą” udało się kupić książkę I. P. Smirnow „Artystyczny sens i ewolucja systemów poetyckich”. Książka wstrząsająca, autora imię zapamiętaj, jego książki drukują się, jak np. „Staroruski śmiech i logika komicznego”, albo wychodziły wcześniej. „Aby tekst posiadał indywidualny sens, on musi być dwuznaczny. Oto dlaczego, w przeciwwadze do naiwnej opinii i bezpośredniego postrzegania artystycznych tekstów, trzeba nalegać na tym, że literacki sens nie jest dany w bezpośredniej obserwacji i wymaga, aby być pojętym, przeprowadzenia stosunkowo złożonych myślowych operacji…” Uwagi do artykułu (chodzi o artykuł W. Ablicowa, poświęcony twórczości F. G. Lorki i przygotowany do druku w czasopiśmie „Don” — W. A.): „4. wiersz z góry: u ciebie „swojeobraznost” warto zamienić na „swojeobrazije”. Str. 2, 4 wiersz z góry: „włączone tłumaczenia, które zrobili (wykonali) pionierzy rosyj… itd. Kelin, itd. 7. od dołu: trzeba by: Wiacz. Ws. Iwanow.? Artykuł ogólnie ciekawy, potwierdzeniu metodologicznych założeń bardziej posłużyła analiza wiersza L. „Memento”, niż „Gitara”. Ale bywaj! Pisz. W. G. P.S. Witaliju: czy nie ma w Charkowie w sprzedaży ładnej przenośnej maszyny. Zachciało się kupić. Dowiedz się. 44. 19.03 1979 Dobry dzień, Witiu! Dziękuję, że pamiętasz i że odezwałeś się. Dziękuję, że myślałeś o mnie, kiedy książki kupowałeś. Ty nie napisałeś, jaką właśnie książkę ty przy-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

zadbał dla mnie. Dla ciebie ja chroniłem Akutagawę (z serii “Literatura światowa”). Czy masz taką? Napisz. Dobrze byłoby, gdybyś, jadąc, kupił maszynę. Ale oto w czym sprawa. Zamówiłem ja maszynę u jednego towarzysza, a od niego ani słychu, ani widu, to jeszcze nie bieda, bo boję się, nagle śladem za jedną i druga maszyna przybędzie, tak zawsze bywa. Może, ty zaczekałbyś, póki ja z nim nie pomówię na ten temat, nie uprzedzę, żeby nie kupował, a ty przywiózłbyś czy jakoś. Maszynę trzeba przenośną z ukraińskim fontem (ukr. litery można dodać w warsztacie, czy w Charkowie takich nie ma, bo pamiętam: u ciebie samego rosyjski font). Wtedy ja przesłałbym pieniądze (zawczasu sprzedawszy ojcowską krowę) i ty akuratnie przywiózłbyś mi długo oczekiwaną maszynę, bo bez niej mnie już nawet wierszy nie chce się pisać. Co do spotkania, to ja zgadzam się na każdy dzień, najlepiej wolny, niedziela (bo pracuję sześć dni w tygodniu, a nie pięć). Zatem, telegrafuj na najbliższą niedzielę, wskazuj wygodny tobie czas, wszak ty jechać będziesz z daleka, ja zaś w domu, więc postaram się w każdym razie i w każdy sposób być na dworcu autobusowym (na podmiejskim, jak ja zrozumiałem, a nie na międzymiastowym). Czy, może, zaczekasz, póki ja dowiem się o maszynie. Czy niech maszyna poczeka na inny raz. Zatem, najpierw napisz o wszystkim dokładnie, a kiedy nie, to na twój rozsądek. Telegrafuj! Wyjeżdżam niezwłocznie! Do zobaczenia! P. S. Czy pisałem tobie o antologii w języku polskim? Tam w niej umieszczono 18 moich wierszy (to o jeden więcej, niż planowano w zbiorku 1968 roku, który miał wyjść w wydawnictwie “Mołodź”). To prawie zbiorek. Bywaj. Szczerze W. Hołoborodko. Listy na Kijowszczyznę 50. 5.04 1981 Dzień dobry, Witaliju! Otrzymałem trzeci numer “Witchyzny”, gdzie umieszczono twoją artykuł o M. Buraczku, cieszę się z ciebie. Póki ja zbierałem się napisać do Polski, artykuł wydrukowali w domu. Ale to o wiele lepiej, bo jednak “Witchyzna” o wiele bardziej reprezentacyjna niż “Nasze Słowo”, chociaż tymi prasowymi wydaniami ignorować nie trzeba. W tamtym tygodniu jakoś nagle otrzymałem od razu trzy numery “Naszego Słowa” oraz 2 numer N. K. Teraz znów te gazety przestały przychodzić. Jakieś żarty. Ale z tego można zrobić wniosek, że gazety mnie idą regularnie, jak i w poprzednich latach, dokładniej, w zeszłym roku. Ja i dalej pracuję jako budowlaniec. Choruję mniej, chociaż całkowicie nie wyleczyłem się. Piszę mało, kiedy nie powiedzieć lepiej, że wcale nie piszę. Więcej staram się czytać. Czytać póki co jest, a tam, widzę, i wychodzą dobre książki, chociaż dostać ich nie można. Przeczytałem Złotą gałąź Frazera oraz 2 t. “Mify narodow mira”, nie przegapić by A. Rimbaud, który ma wyjść w tym roku. Miejsca, gdzie ty mieszkasz, ja trochę wyobrażam. (Przy okazji, ty tak i nie powiadomiłeś swojego indeksu i dokładnej nazwy Kławdijewa, m. Kl.?, czy w. Kl.?, czy os. Kl.?, czy st. Kl.?) Co do polskich złotych, bardzo “nie obolszczajsia” (nie łudź się), słyszysz przecież w telewizji, że oni zadłużyli się bardzo. Po moich publikacjach ja też otrzymałem papiery na 500 złotych, akuratnie zrobiłem podpisy na drugich egzemplarzach i odesłałem je (2 egz.) z powrotem (to i ty zrób), ale pieniędzy nie otrzymałem, zamiast tego oni za nie przedpłacili gazetę, to oni dawno praktykują.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

W poszukiwaniu najistotniejszego składu. Listy jako znaki drogowe na drodze duchowego samostworzenia

Prawda, zalegam im za Ant. ukr. poezji w języku polskim (chciałem zapłacić książkami, ale kontakt się urwał). Możliwe, że w twoim przypadku będzie inaczej. Kiedy wyślesz im 2 egzemplarze tego papieru, to powiadomisz ich też o swoim adresie i, być może, będziesz z lata otrzymywać gazetę. Pospiesz się. Te książki, o których piszesz, są dla mnie mniej ciekawe, czekam na antologię poezji XVII–XVIII w., to będzie coś ciekawego. Nie rozumiem twojego sceptycyzmu w stosunku do swojej udanej pracy, wszystko układa się w porządku, czego ci jeszcze trzeba. Pracuj! Pisz! Twórz! Bo jeśli nie ty, to kto? Bywaj! Pisz! Szczerze W. Hołoborodko. (W liście mowa o publikacji W. Ablicowa pt. „W Krakowie jego Alma mater”, poświęconej twórczości pejzażysty Mykoły Buraczka (polska gazeta „Nasza Kultura”, 1980, nr 6). 67. 6.01.1991 Drogi Witaliju! Pozdrawiam cię z okazji Bożego Narodzenia oraz Nowego Roku! Życzę tobie i twojej rodzinie wszystkiego najlepszego w nadchodzącym roku! Wczoraj całą rodziną przesiedzieliśmy do 12 godziny w nocy, słuchając audycji „Odrodzenie”, ale o sobie ja tak niczego i nie usłyszałem. Prawda, od samego początku ja audycji nie słyszałem, szukałem fali, na której pracuje Kijów (ale nie „Promień”), dlatego zacząłem słuchać od wystąpienia Jara Sławutycza. W ciągu całej audycji ja ani razu nie usłyszałem, kiedyż ona jeszcze będzie wychodzić na antenę, jaka jest jej periodyczność. Ale na wszelki wypadek będę słuchać (będę szukać) i w następną sobotę, tak samo będę śledzić też „Podstawę”, dobrze, że ty przypomniałeś dni i godziny, kiedy ona wychodzi. Miałem zaproszenie na RUA, ale ja z niego nie skorzystałem z powodu bardzo wielu ważnych przyczyn. Kiedy wybiorą mnie na zebranie naszego miejscowego Związku delegatem, to, być może, przyjadę na zjazd na początku kwietnia. Tak że bywam ja w Kijowie nie bardzo często. A kiedyś, pamiętam, kiedy ja przyjechałem do Kijowa po długiej przerwie, to my razem z Mowczanem zachodziliśmy do ciebie, ale ciebie w tym czasie w pracy nie było. Kiedy twój służbowy telefon nie zmienił się, to ja, będąc w Kijowie, zadzwonię do ciebie. Teraz, zimą, chcę posiedzieć bez wyjazdów w domu, żeby popracować spokojnie, bo niemało pracy się zebrało, pora kończyć układać rękopis dla RP, gdzie moją książkę zaplanowano na 92 rok. Tak więc siedzę, czytam Potebnię (siłą odciągnąwszy od siebie periodyki), pracuję nad wierszami, których – nieukończonych – u mnie przez minione lata zebrało się niemało. Ze strachem myślę o swojej pisarskiej przyszłości w związku z rynkiem, chociaż już kupiliśmy z żoną krowę, aby zabezpieczyć się przed czwartym bolszewickim głodomorem. Bywaj! Wszystkiego dobrego! Szczerze W. Hołoborodko. (Tak jak w poprzednim liście i następnych, mowa o audycjach literackich, poświęconych twórczości Wasyla Hołoborodki, przygotowanych przez W. Ablicowa na początku lat 90. ubiegłego stulecia, które wybrzmiały w programach Ukraińskiego radia. Niestety, ani teksty, ani ich nagrania magnetofonowe u adresata się nie zachowały). Dalszy ciąg nastąpi. Kontynuacja. Początek w numerze 18 za 2012 r. Mykoła ŻULYŃSKI, akademik NAN Ukrainy W listach Wasyla Hołoborodki wyczuwa się świadomość niewidzialnej obecności w jego życiu owego „znawcy poezji”, który prześladuje go w kopalni, nie opuszcza nawet wtedy, gdy Hołoborodko tymczasowo pracuje w gazecie rejonowej jako pracownik literacki, a później — jako elektryk w sowchozie. „Znawca” zadomowił się w świadomości poety, przypominając mu nieustannie o tym, że do głównych ról mu nie wolno!, że w tym wielkim przedstawieniu pod nazwą „Naprzód do zwycięstwa!” wyznaczono mu rolę statysty, małego trybika, że i jego przypadkowo ostrzyżono „na zero” — wcielono do armii, ale ta fryzura „na Kotowskiego” bardzo pasuje do więziennego pasiastego kostiumu. Poecie poradzono, by spojrzał w korzeń — i wtedy zrozumiałem, że na własne oczy widzę, jak wciela się w życie zasada równości. Kto tam w podziemiu wspomina o czubatych? — wyłowić i ostrzyc! Kto tam ma wiersz o czubatej jabłoniowej gałązce? Ostrzyc: A) autora; B) wiersz; C) jabłoniową gałązkę. („Równość”). „Jestem jednym z tych, którym odmówiono prawa do istnienia jako poecie” — z przykrością wyznaje Wasyl Hołoborodko w liście z 8 listopada 1971 r. Ale to nie określa jego stosunku do twórczości poetyckiej. „Jest jeszcze proch na dobrą książkę poezji” — chwali się poeta, chociaż w wolnym od szachterskiej codziennej, oprócz niedzieli, sześciogodzinnej pracy czasie on czyta. „Dla orientacji w duchowym świecie dzisiejszego dnia”, starając się zdążyć coś zrobić „dla swojego ducha”. Hołoborodko nawet cieszy się, że przyszło mu wrócić do kopalni. Po pierwsze, społeczeństwo, ściślej, władze, będą patrzeć na niego nie jak na darmozjada, a jak na pracującego, jak na społecznie użyteczną osobę. Po drugie, i to jest chyba najważniejsze, Wasyl Hołoborodko uważa, że taka nagła zmiana zajęć — przejście od ciężkiej pracy fizycznej do samokształcenia — stymuluje jego dążenie do budowy własnego duchowego świata. Prawda, przykro poraża brak realnej perspektywy „zmienić miejsce przyłożenia swoich fizycznych wysiłków”. Ten ciężki krzyż, który legł na niego — szachtera-kreta, którego pod koniec zmiany niby wyorywują „z nory kopacze”, nie pozwala wyprostować się na cały duchowy wzrost. Niepokoi to, że nie tylko nie ma czasu na pisanie wierszy, ale i „one z jakiegoś powodu nie przychodzą do głowy”. Żyje wiara w to, że mógłby „napisać dobrą książkę poezji”, lecz mijają trzy i pół roku, a książki do tej pory nie ma. Uświadamia sobie, że trzeba jakoś „istnieć w sytuacji odmowy istnienia”, ale jak, w jakich formach wyrazić to swoje istnienie? Intuicyjnie czuje, że nagromadzenie swojego duchowego potencjału powinno objawić światu coś szczególnego, ono dojrzewa w duszy, ale „wiersze nie piszą się. Anioły przestały odwiedzać mnie”. Chyba w każdym liście Wasyl Hołoborodko prosi Witalija Ablicowa o przesyłanie mu nowych książek. Uważnie studiuje katalogi, zwłaszcza wydawnictwa „Nauka”, leningradzkiego oddziału „Książka-pocztą”, śledzi tematyczne plany wydawnictwa „Naukowa Dumka”, „Radziecki Pisarz”, ale przede wszystkim moskiewskich i leningradzkich wydawnictw, bo tam przede wszystkim pojawiają się nowości literatury zagranicznej w przekładach. Przypomina swojemu przyjacielowi, że ma się ukazać „zbiór prac Potebni, i Paul Valéry, i Maksymilian Wołoszyn, i Edgar Poe, i Rilke, i dwutomnik Lorki”. Tak, z celownikiem na wydania z 1976 roku przegląda plany tematyczne i układa listę z 60 tytułów tych książek, które sobie wymyślił kupić. Ale nadzieje kupić czy zamówić u Hołoborodki nie są wielkie, dlatego zamierza wysłać tę listę swojemu przyjacielowi. Niby dla zapoznania się. Mówiąc, oto co mnie interesuje z książkowych nowości, spójrz, może coś z tego chciałbyś i ty mieć, to ja będę się starał, a naprawdę to delikatna sugestia, żeby Witalij Ablicow nabył dla niego te książki. Wśród pożądanych autorów i książek J. Kawabata, K. Vonnegut, S. Lenz, A. Bieły, M. Proust, I. Dracz, Teofan Prokopowicz, albumy francuskich impresjonistów, „Bajki o zwierzętach”, „Pieśni Podola” i badania języka urzędowego i ludowo-potocznego XIII w. na materiałach setek kancelarii i ratuszy Lewobrzeżnej Ukrainy… Poeta-szachter, Ukrainiec „zgłodniały za dobrą pożyteczną lekturą”, zachwycony, jak i Ablicow, F. G. Lorką, w listach rozmyśla-dyskutuje o przekładach hiszpańskiego poety na język ukraiński, zwłaszcza o przekładzie wiersza „Memento” przez Witalija Ablicowa oraz analizuje przekład tego wiersza przez Mykołę Łukasza. Sądząc z tych listów, Wasyl Hołoborodko nie tylko dużo czyta dzięki temu, że Witalij Ablicow regularnie przesyła mu nowe i nowe wydania, ale i tłumaczy, zwłaszcza B. Pasternaka, pisze poezje. Prawda, chyba w każdym liście spotyka się ta sama fraza: „Wiersze nie piszą się”, jednak poeta przesyła Witalijowi Ablicowowi i dawne swoje wiersze, i nowe, przygotowuje rękopis poezji, które podaje do wydawnictwa „Radziecki Pisarz”. Ale gdzie tam, szybko „wróciły razem z haniebnymi i poniżającymi odpowiedziami”. Chce kontynuować naukę, jednocześnie samodzielnie stara się „nadrobić utracone uniwersyteckie studia”, ale ani do Kijowskiego Instytutu Teatralnego, ani do Moskiewskiego Instytutu Literackiego, ani do Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M. Łomonosowa przebić się nie było dane. Ideologiczne piętno „wyrzutka, wygnańca” jeszcze głębiej wżarło się w jego los po wykluczeniu z Donieckiego Instytutu Pedagogicznego za rozpowszechnianie wśród studentów pracy I. Dziuby „Internacjonalizm czy rusyfikacja?”. Stało się to jeszcze przed służbą w armii, która, być może, uratowała młodego poetę od bardziej radykalnych represji. Udało się dopiero w 1977 roku po- ale udało mu się dostać na drugi rok w miejscowym instytucie pedagogicznym, który Wasyl Hołoborodko ukończył eksternistycznie w 2001 roku. A tak niczego pocieszającego, życie szare, nędzne pod względem swoich możliwości — „niczego i nie trzeba”. Chyba że żartobliwe, ironiczne marzenie, by mieć takie same „zamszowe spodnie, jak u Dracza”, chyba że prośba do swojego przyjaciela Witalija Ablicowa, by „przesłał czapkę z piżmaka czy jak tam ją u licha” — może choć ona podniesie jego, „stu rublowego wiejskiego elektryka”, status społeczny. Ale poetę najbardziej martwi to, że już od dłuższego czasu wiersze nie piszą się: „Rzadko zalatuje do mojej chaty wielki ptak poezji”. Ale jednak zalatuje. Choć i rzadko. Zalatuje i tak rozburza uczucia, tak po brzegi napełnia jadowitą ironią, sarkazmem i gniewem jego słowa, że zdaje się, iż one rozrywają się od środka, wybuchają piekielną magmą i opalają do czerni znieczulone ukraińskie dusze. Kiedy czytasz wiersz „Samobójcy”, zdaje się, że w wyobraźni poety przebywała nie cicha, biała gołąbka, a rozwścieczony krogulec, który i dziobem, i pazurami rwie na strzępy nasze pyszne zadowolenie z porażek, naszą wołową cierpliwość w imię przetrwania wysłuchiwania obelg, znęcania się, upokarzania narodowej godności i honoru, naszą nieumiejętność zmobilizowania się i dania zdecydowanego odporu krzywdzicielom i najeźdźcom: aby przeżyć — my siebie zabijamy: ścieramy swoje imię — imię Ukraińca — z powierzchni ziemi, jak własną plwocinę, my odmawiamy się od swojego języka, niby od jakiegoś niepopełnionego przestępstwa, o które nas oskarżają, my odmawiamy się od rodzinnego domu, którego ściany nas już nie chronią — my — samobójcy. („Samobójcy”). Ten ukraiński świat, w którym żyjemy i w którym nas i „swoi”, i „obcy” Ukraińcy razem z przybłędami oskarżają i obrażają, nazywają „zdartymi mieszkańcami Chochlandii”, „leniami i tchórzami”, „kułakami i podkułacznikami”, „bandytami, zdrajcami, policjantami”, „mazepińcami, petlurowcami, banderowcami”, ten świat my także tworzyliśmy, pomagając okupantom „wyhodować taki oto sad”. W wierszu „Roman Żuk: 'Sad'” Wasyl Hołoborodko „domalowuje” wyobraźnią obraz „w ramie z drutu kolczastego”, pisany na tkaninie, z której wykonuje się więzienne ubrania. Poeta widzi na tym obrazie łzy żony, „która nijak nie odwróci wzroku od zamkniętych drzwi” — za jej mężem zamknęły się żelazne drzwi „czarnej wołgi”, w domu zostały zapłakane dzieci. Dalej wyobraźnia przenosi go do więziennej celi z przepełnionymi moczem wiadrami, krwią wykrztuszaną z chorych płuc, „surowicą z pęcherzy na dłoniach od rączek taczki 'oś'... I — 'modlitwą w ukraińskim języku'. To — sad to — nasz sad to my współcześni wyhodowaliśmy taki oto sad” („Roman Żuk: 'Sad'”). Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

zbędnych kłopotów, krąg jego uczestników będzie się zmniejszał — i może z niego pozostać tylko blady cień. Tak samo ignorowanie konkursu przez władze (powiedzmy, likwidacja stypendiów prezydenckich dla zwycięzców) stałoby się zarówno dla Ministerstwa, jak i dla władz lokalnych sygnałem do aktywnego niepopierania tego projektu. Skutek — taki sam. Wcześniej konkursem aktywnie opiekowało się Ministerstwo Kultury (ono na przykład brało na siebie opłatę za wynajem teatru podczas zamknięcia maratonu — teraz opłacamy sami). Aktywnie wspierało nas w pracy także Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które wcześniej wiele robiło dla konkursu w ukraińskiej diasporze, to właśnie ono inspirowało go tam. Do tej pory ze wszystkich ministerstw zaangażowanych w ten projekt na wysokości zadania pozostało tylko Ministerstwo Obrony, które, tak jak wcześniej, z powodzeniem samodzielnie organizuje zmagania językowe. Dyrekcja wykonawcza Ligi dołącza do nich już na końcowym etapie. — A zmniejszenie liczby mecenasów konkursu nie stawia pod znakiem zapytania jego istnienia? — Mam nadzieję, że z tej strony zagrożenia dla naszego projektu są najmniejsze, ponieważ mamy oddanych sprawie konkursu darczyńców, którzy stale go wspierają. To Fundacja imienia Iwana Bahrianego z USA, i zarządy krajowe weteranów Ukraińskiej Dywizji „Hałyczyna” z USA, Kanady, Australii, i Fundacja Studiów Ukraińskich z Australii, i Związek Ukrainek Australii, to także tacy darczyńcy jak, powiedzmy, Leonid Liszczyna i Roman Kolisnyk z Kanady, którzy ustanawiają swoje nagrody dla zwycięzców i laureatów wszystkich turniejów. W różnych obwodach Ukrainy są uczniowie, studenci i nauczyciele, którzy mają nagrody Julii Tymoszenko. Już po raz piąty co roku jest z nami SA „Obołoń” — ten krajowy producent, który wraz z firmą farmaceutyczną „Darnycia” potężnie wspiera konkurs imienia Petra Jacyka, swoje nagrody ma także kierowane przez Ołeksandra Ohorodnijczuka SA „Eksimed”. Oczywiście, jeśli stosunek społeczeństwa do konkursu będzie jak do zachcianki Zahorija czy Słaboszpyckiego, jak do ich prywatnej sprawy, to konkurs na tym nie zyska. Potrzebuje on najszerszego wsparcia społeczeństwa. Mamy nadzieję, że do tego dojrzeją także deputowani ludowi, do których co roku zwracamy się z propozycją ustanowienia swoich osobistych (choćby symbolicznych) nagród dla konkursowiczów. Ale, z wyjątkiem trzech-czterech, nasi „słudzy narodu” są zupełnie niechętni, by poświęcić jakiekolwiek środki na wspólną sprawę. Słusznie Jacyk podkreślał: miarę patriotyzmu człowieka trzeba sprawdzić jego gotowością do dania pieniędzy na sprawę narodową. Taka weryfikacja bardzo przerzedzi patriotyczne szeregi. Bo przecież jest tam tak wielu tych, którzy żyją z patriotyzmu. Ale nie dramatyzujemy sytuacji ze „sługami narodu”, bo dobrze ich znając, nie bardzo liczyliśmy na to, że wśród nich będą darczyńcy naszego projektu. Naszą nadzieją jest krajowy producent, który, według mojego głębokiego przekonania, jest narodowo i społecznie dojrzalszy oraz bardziej adekwatny niż nasza polityczna quasi-elita. To już inny temat, ale nie powstrzymam się, by nie powiedzieć: dzisiaj nasze społeczeństwo stoi w wymiarach politycznym i moralnym znacznie wyżej niż politycy. Nauczyciel-filolog, który na zasadzie wolontariatu pracuje w naszym konkursie czy gwiazdy teatru Bohdan Beniuk, Natalia Sumska, Anatolij Chostikojew, którzy bezpłatnie występują w naszych wydarzeniach, chętniej wykazują się oddaniem i poświęceniem niż deputowani. — 15 maja będzie Pan już mówił ze sceny teatru o 13. konkursie. — Tak. I rozpocznie się on tak samo w Dniu Ukraińskiego Piśmiennictwa. Ale tym razem — już na Rówieńszczyźnie, dokąd zostaliśmy zaproszeni przez kierownictwo obwodu. Rozmawiała Nela SKAKUN

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

«…Nieprywatna sprawa Zahorija czy Słaboszpyckiego»

Zakończenie. Początek na str. 1. — Kiedy ten turniej zaczął nosić imię Jacyka? — 1 listopada 2001 roku Petro Jacyk zmarł. Dziewięć dni przed rozpoczęciem drugiego konkursu. Z propozycji prezydenta Ligi Ukraińskich Mecenasów Wołodymyra Zahorija postanowiono, że turniej językowy będzie dalej nosił imię swojego inicjatora i pierwszego prezydenta Ligi, Petra Jacyka. Kierownictwo Ministerstwa Oświaty nie sprzeciwiało się. Wtedy z Ministerstwem mieliśmy całkowite porozumienie. Wasyl Kremiń dwukrotnie jeździł otwierać konkursy. A kiedy coś stawało na przeszkodzie, on niechybnie wysyłał na uroczystości z okazji rozpoczęcia kolejnego turnieju kogoś ze swoich zastępców. Udział w naszym maratonie, według oficjalnych statystyk Ministerstwa Oświaty, brały już miliony. Stał się on popularny i prestiżowy. Czas pracował na naszą ideę. — To zasadniczo ważne, że za każdym razem w Dniu Ukraińskiego Piśmiennictwa konkurs otwiera się w innym obwodzie. — Tak. Jeszcze kiedy z Markiem Stechem układaliśmy koncepcję projektu, postanowiliśmy — i wszyscy chętnie to przyjęli — za każdym razem rozpoczynać konkurs w innym, historycznie ważnym miejscu Ukrainy. Powiedzmy, pierwszy turniej rozpoczynaliśmy na ojczyźnie Tarasa Szewczenki — na Czerkaszczyźnie. Drugi — w kraju Łesi — na Wołyniu. Trzeci — w Wierchnim Synowydnym — na ojczyźnie Petra Jacyka. Dalej były Czernihowszczyzna, Kirowohradszczyzna, Zaporoże, Krym, Bukowina, Dniepropietrowszczyzna, Zakarpacie (w zeszłym roku). W każdym z tych obwodów urodzili się wybitni Ukraińcy. I podczas konkursowych uroczystości brzmiały ich imiona. Uczniowie i studenci mówili o swoich wybitnych rodakach, o swoim niepowtarzalnym kraju. Nie ma w tym żadnej przesady, kiedy dziennikarze piszą, że konkurs imienia Petra Jacyka — to nie tylko testowanie z języka państwowego, ale i wychowanie patriotyzmu. Miałem przyjemność widzieć zwycięzców i laureatów turnieju w różnych obwodach, a także co roku w teatrze imienia Iwana Franki, gdzie tradycyjnie zamykamy konkurs. I za każdym razem łapałem się na odczuciu, że te mądre, uduchowione twarze młodych, te szczere patriotyczne słowa — to przyszłość Ukrainy. — Konkurs z tak poważnymi nagrodami dla zwycięzców — to droga przyjemność. Skąd środki na jego przeprowadzenie? — Budżet konkursu — środki Ligi Ukraińskich Mecenasów oraz darowizny charytatywne. Jeśli pierwszy turniej językowy był finansowany głównie przez Fundację Oświatową Petra Jacyka oraz firmę farmaceutyczną „Darnycia” przy udziale pojedynczych darczyńców, to drugi, głównie, to wkład finansowy w nasz projekt wszystkich tych, którzy w taki sposób zareagowali na śmierć wybitnego mecenasa Petra Jacyka i zamiast kwiatów na jego grób przekazali datki na jego sprawę. (Jest taki piękny zwyczaj na Wschodzie i chętnie przejęła go nasza diaspora). Dalej finanse na turniej językowy zbierała Fundacja Oświatowa Petra Jacyka, która ma prawo wydawać darczyńcom specjalne zaświadczenia, zapewniające im ulgi podatkowe. Po tym, jak córka mecenasa Nadija Jacyk postanowiła zrezygnować z opieki nad konkursem, odpowiedzialność za jego los wziął na siebie prezydent Ligi Ukraińskich Mecenasów Wołodymyr Zahorij i co roku głównym mecenasem naszego maratonu jest firma farmaceutyczna „Darnycia”. — A dlaczego córka Petra Jacyka odmówiła wspierania konkursu imienia swojego ojca? — Wymieniała kilka przyczyn. I to, że nie zobowiązywała się stale finansowo opiekować konkursem, bo fundacja ma inne ważne projekty — powiedzmy, wydanie w angielskim tłumaczeniu Mychajła Hruszewskiego. I to, że ukraińska władza nie chce wspierać na Ukrainie języka ukraińskiego. I to, że organy podatkowe w Kanadzie rzekomo wyraziły zastrzeżenia co do tego, że fundacja co roku przesyła duże środki na Ukrainę. Jednym słowem, to jej decyzja, a nasza sprawa nie dać konkursowi umrzeć. — W prasie wiele mówiono o kolizjach między Ligą Ukraińskich Mecenasów a ministrem oświaty Dmytrem Tabacznykiem. Kiedy się zaczęły? — Od razu po „wstąpieniu na tron” Tabacznyka w Ministerstwie Oświaty. Wziął się energicznie za zakopywanie naszego konkursu. Nowo upieczony minister zainicjował konkurs imienia Szewczenki (nawiasem mówiąc, trzeci już, bo pewnie nie ma żadnego pojęcia, że w jego Ministerstwie są dwa konkursy imienia Szewczenki, które są raczej martwe niż żywe). Ale to — nie konkurs z języka ukraińskiego, to, jak mówią w ludzie, ni to ni owo. Bo to konkurs z języków i literatur mniejszości narodowych, a na „dokładkę” do nich dodano też język i literaturę ukraińską. Jednym słowem, nie ma w nim konceptualnej wyrazistości i patriotycznego algorytmu. Konkurs imienia Szewczenki — bez ukraińskiej dominanty? Czy to możliwe? Tak, jeśli za sprawę bierze się Tabacznyk. Ten, kto z każdej sprawy pragnie całkowicie wyłuskać ukraińską treść, żeby po niej żaden ślad nie został. — Czy zmieniło się coś w konkursie po przyjściu do oświatowego Ministerstwa Tabacznyka? — Tak, dał sygnał naczelnikom obwodowych wydziałów oświaty: konkurs imienia Jacyka — sprawa głęboko i beznadziejnie dobrowolna, możecie go nie przeprowadzać, Ministerstwo nie będzie miało do was żadnych pretensji. I w zeszłym roku Sumszczyzna nie przeprowadziła konkursu wśród uczniów. Honor obwodu ratowało szkolnictwo zawodowe, które zmagania językowe imienia Jacyka jednak własnymi siłami zorganizowało. To na cześć tamtejszego kierownictwa szkolnictwa zawodowego. W zeszłym roku do dyrekcji wykonawczej Ligi telefonowano z obwodów: zbliża się 9 listopada — Dzień Ukraińskiego Piśmiennictwa, a z Ministerstwa Oświaty do tej pory nie ma odpowiedniego pisma o otwarciu dwunastego konkursu imienia Jacyka. Jak być? My sami nie możemy rozpoczynać konkursu, bo zostanie to ocenione jako samowola. Róbcie coś, żeby ratować maraton językowy. Jeśli choć jeden konkurs przepuścimy, odnowić go będzie trudno. Dobrze, że w sytuację wtrąciła się Hanna Herman i problem został rozwiązany. Otwarcie dwunastego konkursu odbyło się na Zakarpaciu w szczególnie uroczystej atmosferze. I byli na nim obecni — właściwie otwierali maraton językowy — kierownicy obwodu. — Pański pogląd na dalszy los konkursu. — Oczywiście, zależy on od kilku czynników. Pierwszy: stanowisko wobec niego oświatowego Ministerstwa i kierownictwa państwa. Jeśli kierowane przez Tabacznyka Ministerstwo będzie dalej dusić konkurs, a społeczeństwo będzie milcząco się temu przyglądać, to masowy maraton językowy powoli będzie marginalizowany, oświatowi kierownicy w terenie będą się od niego dystansować, żeby nie mieć

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

państwowego kształtowania się wielu innych krajów świata. Zauważmy, że wszędzie decydującą rolę odgrywała świadomość językowa nie tylko zwykłych obywateli, ale i przywódców państwa. Pyłyp Sełihej w swojej pracy dokonał gruntownej analizy świadomości językowej Ukraińców, scharakteryzował różne poziomy jej rozwinięcia. Zgodnie z wynikami badania socjologicznego „Bilans językowy Ukrainy”, stosunek naszych współobywateli do aktualności problemu językowego przedstawia się następująco: ci, którzy uważają, że jest on pilny i należy go natychmiast rozwiązać (20,4 %); kwestię językową należy rozwiązać, ale można z tym poczekać (20,4 %); kwestia językowa jest nieaktualna, ponieważ każdy i tak mówi w takim języku, w jakim chce (26,2 %); problem językowy w ogóle nie istnieje, wszystko to spekulacje polityków (25,9 %); trudno powiedzieć (7,2 %). „Wśród trzydziestu najostrzejszych problemów, przed którymi stoi kraj — zaznacza autor — kwestia ochrony języka ukraińskiego zajęła 24. miejsce, a rosyjskiego — 26.”. Zatem, wbrew wszelkim oczekiwaniom, nie można nie zgodzić się z wnioskiem akademika NAN Ukrainy H. P. Piwtoraka, że „kwestie językowe zwykłych ludzi zazwyczaj mało interesują”. I wymownie świadczą o tym wyniki badania socjologicznego. Nasuwa się uzasadnione pytanie: dlaczego w 21. roku niepodległości Ukrainy tak i nie doszło do masowego zainteresowania językiem ojczystym, państwowym? Wcześniej, kiedy Ukraina faktycznie znajdowała się w położeniu kolonialnego dodatku Imperium Rosyjskiego, wszystko było zrozumiałe. Ale i obecnie w neokolonialnej polityce Moskwy świadomość językowa obywateli byłych republik związkowych doznaje zmasowanych, metodycznych i dobrze zaplanowanych ataków oraz dywersji z zewnątrz i od wewnątrz. Polityka imperialna jest stokrotnie wzmacniana przez procesy globalizacyjne. Niemal codziennie (pomyślmy o tym!) na świecie umiera jakiś język. Według najbardziej pesymistycznych prognoz niektórych ekspertów, z 6 tysięcy języków, którymi obecnie posługuje się 7 miliardów populacji świata, za 88 lat pozostanie kilkaset. Tych kilkaset (5 %), które uważa się za najbardziej chronione. Czyli szansę na przetrwanie pod gilotyną globalizacji mają języki znormalizowane, wielofunkcyjne, z wystarczającą liczbą świadomych językowo użytkowników. Pyłyp Sełihej na podstawie wszechstronnego rozpatrzenia problemu twierdzi, że przytoczone przerażające prognozy mogą się nie sprawdzić, przede wszystkim co do szybkości następowania nieodwracalnych procesów. Jak to wszystko będzie przebiegać, można wymodelować na teorii i praktyce polityki językowej Moskwy nie tylko z czasów carskich, a potem komunistycznych, ale i obecnych wobec Ukrainy. W końcu, może sytuacja z językiem białoruskim zmusi braci-Ukraińców do refleksji. Wraz z uzyskaniem niepodległości Białorusini otrzymali historyczną szansę na odrodzenie języka ojczystego. W tamtym czasie ich piśmiennictwo dało światu wspaniałe wzorce literatury pięknej w języku ojczystym. Ale do władzy dochodzi Alaksandr Łukaszenka, którego świadomość językowa pozostała na poziomie sowieckiego więziennego politruka. Lekceważącego stosunku do języka ojczystego nigdy nie ukrywał: „Język białoruski to biedny język. Na świecie istnieją tylko dwa wielkie języki — rosyjski i angielski”. W rezultacie wprowadzenia poprzez referendum drugiego języka państwowego — rosyjskiego, białoruski został zepchnięty na margines. Katastrofalne wyniki nie kazały na siebie długo czekać: obecnie prawie 50 % Białorusinów ani nie mówi, ani nie uznaje białoruskiego za ojczysty. Łukaszenkowska Białoruś jest jedynym państwem, które faktycznie odmówiło ochrony języka narodu tytularnego. Więc nie warto przeprowadzać sekcji analitycznej świadomości językowej prezydenta według metodyki socjolingwisty, aby stwierdzić: jej tam nie było i raczej nigdy nie będzie. A oto wniosek w tej sprawie ukraińskie konsylium narodowe musi wyciągnąć. Żeby nie było za późno.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Anatomia świadomości językowej

Mykoła CYMBALUK W ostatnim czasie, w warunkach przyspieszonych procesów globalizacyjnych i rozwoju technologii informacyjnych na świecie, problemy trwałości językowej nabierają szczególnie wielkiego znaczenia. W związku z tym naukowcy — politolodzy, filolodzy, psycholodzy, socjologowie, socjolingwiści — zaczęli poświęcać więcej uwagi badaniu odpowiednich mechanizmów przeciwstawiania się negatywnym procesom. Szczególnie aktualne jest to dla krajów obszaru postsowieckiego, które (z wyjątkiem krajów bałtyckich, Gruzji) nawet po 20 latach niepodległości cierpią na anemię kulturowo-informacyjną i językową. Szczególnie jest to zauważalne w sytuacji językowej na Białorusi, w Kazachstanie, Kirgistanie. Ukraina na razie znajduje się w lepszym położeniu, ale nacisk ze strony byłej metropolii — Moskwy, przy wsparciu naszej piątej kolumny, coraz bardziej się wzmacnia, przybierając formy zagrażające bezpieczeństwu narodowemu. Dlatego obecnie niezwykle ważne jest wychowanie u obywateli, przede wszystkim młodego pokolenia, świadomości językowej jako fundamentu świadomości narodowej. Jeśli obywatele państwa będą wyraźnie uświadamiać sobie rolę i znaczenie języka w ich życiu, jeśli stosunek do niego będzie jak do jednej z największych wartości, to wbrew prognozowanym przez kremlowskich geopolityków niszczycielskim skutkom dla Ukrainy, drugiego Beresteczka nie będzie. I w tym sensie badania Pyłypa Sełiheja nad problemem trwałości językowej jako rezultatu wychowania językowego są szczególnie aktualne. Świadomość językowa jako jedna z form ludzkiej świadomości jest kategorią społeczno-psychologiczną. Obejmuje ona, zaznacza Pyłyp Sełihej w książce „Świadomość językowa: struktura, typologia, wychowanie”, wiedzę, uczucia, oceny i nastawienia wobec języka oraz rzeczywistości językowej. Jednym słowem, jest to pełen szacunku stosunek do języka, a co za tym idzie — do jego nosiciela, narodu. Świadomość językowa jest ściśle powiązana z takimi nieodzownymi zjawiskami, jak wiedza i kultura języka, socjalizacja językowa (opanowanie norm językowych), sprawność językowa itp. Zatem znajomość norm językowych to umiejętność czytania i pisania, a ich przestrzeganie lub lekceważenie, jak w przypadku rosyjskojęzycznych Ukraińców, to już charakterystyka ich świadomości językowej. Ale oprócz tego używanie języka w poszczególnych sferach (administracja państwowa, sądy, nauka, oświata, armia) jest regulowane mechanizmami prawnymi (Konstytucja, ustawy), dlatego świadomość językowa częściowo przeplata się z polityczną, moralną, estetyczną i prawną, co widzimy na przykładzie Akimowej, Konstantinowa, Kolesniczenki i innych. Świadomość językowa jest ściśle spleciona z narodową. U narodu, który rozmawia w języku ojczystym, dzięki pełnej poświęcenia pracy jego najlepszych przedstawicieli o wysokiej świadomości językowej, prędzej czy później budzi się świadomość narodowa, która z kolei powołuje do życia potężne siły intelektualno-kulturowe i państwowotwórcze. Historia zna niemało podobnych przykładów. Warto wspomnieć, na przykład, choćby kilka z dużej grupy narodów słowiańskich. Bułgarzy jako naród w dużej mierze zawdzięczają to działalności oświatowej Paisija Chilendarskiego (1722—1773). Przypadło mu w udziale stać się założycielem bułgarskiego ruchu narodowowyzwoleńczego. „Dlaczego wstydzisz się nazywać Bułgarem i mówić w swoim języku?” — pytał w swojej „Historii słowianobułgarskiej”. Napisana przez niego w języku starobułgarskim z wieloma elementami potocznymi, „Historia” zdobyła niesłychaną popularność wśród ludu, przepisane egzemplarze przekazywano z rąk do rąk. Rozbudzona, wychowana świadomość językowa odrodziła w nich godność narodową. Język to jeden z najważniejszych czynników budowy państwa, zachowania dziedzictwa duchowego narodu i rozwoju jego kultury. Język, mimo jego rozwoju i pewnych zmian, pozostaje niezawodnym ogniwem łączącym każdy etnos w jego przestrzeni historyczno-czasowej. To właśnie on kształtuje unikalny i niepowtarzalny świat duchowy każdego członka wspólnoty narodowej, jednocząc go w jedną całość jako organizm społeczno-kulturowy. Dawno już udowodniono, że świadomość narodowa w dużej mierze kształtuje się poprzez język ojczysty i dzięki językowi jako jednej z najtrwalszych różnic w uświadamianiu własnego „ja”. Utrata przez naród swojego języka to utrata nie tylko własnego oblicza, to utrata unikalnej własnej duszy. Bez swojego języka, historii, kultury, tradycji naród staje się genetycznym podłożem dla innych, bardziej aktywnych, trwalszych i, jeśli chcecie, bardziej agresywnych etnosów. Podobny los spotkał Chorwatów. „Osią, wokół której obracało się życie duchowe i narodowe Zagrzebia, a ponadto — całej Chorwacji” nazwał Słowak Jan Kollár Chorwata Ljudevita Gaja. Odegrał on wybitną rolę w kształtowaniu chorwackiego języka literackiego, opracowując i pisząc „Krótki zarys pisowni chorwacko-słowiańskiej”. Przedtem Chorwaci mieli siedem różnych pisowni, z których oświeceniowiec i poeta stworzył jedną, biorąc za podstawę bliski językowi serbskiemu dialekt sztokawski. Teraz nasi bracia (bo w odróżnieniu od naszego sąsiada, oni naprawdę pochodzą z tej samej co my słowiańskiej kolebki) mają chorwacki jako swój język państwowy. Klasycznym przykładem roli woli politycznej w kształtowaniu narodu i państwa jest przykład Czech. Tak ułożył się historyczny los niewielkiego, 8-milionowego narodu, że w czasie rozpadu Imperium Austro-Węgierskiego (1918 r.) prawie wszyscy mieszkańcy miast (głównie Niemcy, Żydzi, znikoma część zdenarodowionych Czechów) rozmawiali po niemiecku. Językiem ojczystym, czeskim, tak jak u nas ukraińskim, mówiło chłopstwo. Pierwszy prezydent wtedy już niepodległej Czechosłowacji Tomáš Masaryk (1850—1937) zczechizował młode państwo w ciągu kilku lat. Na czeski, który stał się językiem państwowym, przeniesiono całą administrację, oświatę, naukę, armię, sferę usług, toponimię. Aby objąć stanowisko, urzędnicy i oficerowie musieli zdawać egzamin z języka państwowego. Teraz potomkowie tych samych Niemców, Węgrów czy Żydów swobodnie władają językiem czeskim, szanują go i uświadamiają sobie, że jest on niezmienną, cementującą siłą ich niepodległego państwa — Czech. Nawiasem mówiąc, doświadczenie Czechów zapożyczył i z powodzeniem wykorzystał Izrael w okresie odrodzenia hebrajskiego. Podobne przykłady można przytoczyć z historii pań-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Jeszcze raz o „języku”

Wasyl POLISZCZUK, dyplomata, radca I klasy Druga język państwowy (w naszym przypadku — język północnego sąsiada, który stale wysuwa wobec nas pretensje, uzurpuje sobie naszą historię, przestrzeń kulturalno-informacyjną) dla Ukrainy oznacza śmiertelne zagrożenie. Już w przeszłości wielki myśliciel, pisarz, encyklopedysta i poliglota Pantelejmon Kulisz pisał, że najstraszniejszym wrogiem języka ukraińskiego jest północny drapieżnik. Hipotetycznie można by za pewnych warunków dopuścić na naszych terenach dwujęzyczność państwową, gdyby mieszkali tu wyłącznie Ukraińcy i Rosjanie, a Rosji jako odrębnego państwa nie było. A zatem nie byłoby kto poza Ukrainą bronić języka rosyjskiego etnosu. Lecz nawet wtedy czyhałoby niebezpieczeństwo wchłonięcia jednego języka przez drugi ze względu na ich bliskość. Zatem jak by nie kręcić, dla obu języków państwowych potrzebne są oddzielne mieszkania: dla ukraińskiego — obszar Ukrainy, dla rosyjskiego — wielka Rosja z jej bezkresnymi przestrzeniami. Lecz północni sąsiedzi, potomkowie tych, którzy zalali urodzajne wsie i miasta tych, których wymordowano głodem holodomoru lub wytępiono podczas stalinowskich represji, albo wywieziono z Ukrainy w celu „zagospodarowania” dalekiej Syberii i Północy, dotąd nie zdołali, a także nie chcą opanować języka państwa, w którym żyją i którego są obywatelami. To właśnie oni opowiadają się za drugim językiem państwowym — rosyjskim, by uchronić siebie przed nauką ukraińskiego, do którego odnoszą się z pogardą, ponieważ mentalnie pozostają etnosem, którego imperialno-szowinistyczna istota leży u podstaw polityki ich dawnego państwa. Tym samym tworzą przeciwwagę dla rdzennego etnosu — Ukraińców, który jest twórcą państwowości na odwiecznym terytorium rusinów-ukraińców — Ukrainie, spadkobierczyni Rusi Kijowskiej. Oczywiście wśród Rosjan-obywateli Ukrainy jest wielu godnych patriotów Ukrainy, budzących szacunek, czasem większy niż niektórzy rdzenni Ukraińcy. Zachowując swój język, ukraińscy Rosjanie swobodnie władają ukraińskim i się nim posługują. W niekorzystnej sytuacji języka ojczystego winni są także Ukraińcy. Weźmy Krym, gdzie za przyzwoleniem lokalnych i centralnych władz, pod osłoną rosyjskiej Czarnomorskiej Floty Wojskowej, rozpasali się rosyjscy szowiniści, ukrainofoby, a 750-tysięczna ukraińska społeczność milczy. Często, zwłaszcza w miastach, gdy zwrócisz się do kogoś po ukraińsku, odpowiadają ci po rosyjsku. Na uwagę słyszysz: „Какая разніца, на каком язикє?” Dla mnie, Ukraińca, różnica jest wielka. A dla chochła, czyli piątej kolumny, oczywiście wszystko jedno. Wcześniej protestowałem, obrażałem się. Dochodziło do przykrości. Wtedy znalazłem wyjście: gdy słyszę rosyjski (a w moim Kijowie prawie na każdym kroku słyszę go zbyt często), gdy trzeba mi coś wyjaśnić, taktownie proszę o wyjaśnienie po ukraińsku lub po niemiecku albo angielsku. Wtedy — o, cud! — wszyscy przechodzą na dobry język ukraiński i z grzecznością odpowiadają. Przecież Ukraińców u nas jest zdecydowana większość! Potwierdza to także statystyka. W rzeczywistości tych, którzy władają ukraińskim, jest zdecydowana większość! Był tylko jeden przypadek, gdy w urzędzie państwowym młoda pracownica bezczelnie oświadczyła: „A я украінскава язика нє панімаю”! Wtedy dałem upust swoim emocjom, oświadczając, że nie rozumiem rosyjskiego i proszę o odpowiedź po niemiecku lub angielsku, można też po francusku. Na hałas i zamieszanie zbiegli się jej koledzy, zaczęli proponować usługi tłumacza. Zakłopotana i zawstydzona pracownica przeprosiła i obiecała nauczyć się ukraińskiego. Na tym incydent został zakończony. Otóż w sytuacji, która się wytworzyła na Ukrainie, winni jesteśmy my, Ukraińcy, bo wstydzimy się mówić językiem ojczystym. Na pierwsze usłyszane rosyjskie słowo pospiesznie przechodzimy na obcy język. Taka nadgorliwość pozbawia innych motywacji do zainteresowania się naszym językiem. Iwan Dziuba stwierdził, że gdyby 25% z nas zaczęło mówić po ukraińsku, cała Ukraina mówiłaby nim. Uczmy się od Francuzów, Polaków, Bałtów, Serbów, Słoweńców, Chorwatów, którzy godnie szanują i bronią każdy swojego języka. Czesi w ciągu pięciu lat pozbyli się „zniemczenia”, oczyścili się, a my brniemy od 20 lat i końca-kraju nie widać. Nie wstydźmy się języka ojczystego — jednego z najbogatszych i najpiękniejszych języków świata!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Literatura światowa w Ukrainie: pięta achillesowa czy miecz Damoklesa?

Dyskusje wokół nowego projektu programu kursu „Literatury światowej” dla klas 5—11 średniej szkoły ogólnokształcącej (które rozgorzały na stronie Ministerstwa Oświaty i Nauki, w „Oswicie Ukrainy”, „Zerkale Tyżnia”, w innych wydaniach i na licznych forach), dowiodły, jak ważną rolę we współczesnej edukacji szkolnej odgrywa ten przedmiot. Literatura światowa pozostaje podstawą dla kształtowania uczniowskiego światopoglądu, estetycznych priorytetów, filozoficznych zasad uczniów. Ten przedmiot w szkole średniej pełni funkcję kursu filozoficznego, który wyznacza wartościowe priorytety życiowe, nastawia na adekwatne postrzeganie rzeczywistości w jej historycznym rozwoju. Literatura — jeden z rodzajów ludzkiej działalności, który jest bodaj najbliższy filozofii, o czym przekonują prace zarówno zagranicznych, jak i ukraińskich literaturoznawców (I. Fisera, D. Naływajki, D. Zatońskiego i in.). Dmytro DROZDOWSKI, pracownik wydziału literatury światowej Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki, zastępca redaktora naczelnego czasopisma „Wseswit”. Pracownicy ministerstwa, którzy dołączyli do dyskusji wokół projektu nowego programu, informują w oficjalnych komentarzach (na stronie Ministerstwa Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy), że zatwierdzenie nowego programu jest podyktowane czysto praktyczną potrzebą połączenia kilku wariantów starych programów, które opracowywano dla klas 5—12. Dziś klasy 12 nie ma. Jednak potrzeba odnowienia programu szkolnego, zdaje się, ma i głębszą naturę: jest ona związana z odnowieniem samej rzeczywistości, zmianami w estetycznej wrażliwości, transformacją tych zasad (światopoglądowych, socjalnych, informacyjnych, historycznych), na których trzyma się życie. Człowiek zmienia się w czasie, i razem z tym coś w nim pozostaje niezmiennym. Wiele w projekcie nowego programu rzeczywiście wydaje się słusznym i skrajnie potrzebnym. W nowym programie, zaznacza O. Nikołenko, obecne jest „przezwyciężenie błędnej tendencji przenoszenia wyższego kursu literatury do szkoły”; „realizacja nowej struktury edukacji literackiej”. Do programu wprowadzono specjalną rubrykę „Ukraina i świat”, która „akcentuje duchowe priorytety Ukrainy”. Przedstawiono, „jak Ukraina znalazła odzwierciedlenie w literaturze i jak Ukraina opanowywała światowe zdobycze (poprzez przekłady, wzajemne związki literatur), kurs literatury światowej aktualizuje „znajomość języka ukraińskiego i języków obcych” itd. Razem z tym, w nowym programie wiele aspektów wymaga zmian. Jednym z kluczowych pytań stała się obecność części wariatywnej. Taki składnik jest w programie z literatury Rosji, krajów Europy, USA itd. Nauczyciel ma prawo wybierać do nauki w klasie teksty literatury współczesnej. Zauważę, że pytanie o włączenie utworów współczesnego procesu literackiego zawsze nabierało niesłychanej polemiczności. W takich krajach, jak Francja, szkolny kurs literatury trzyma się tylko na „sprawdzonych przez czas” utworach. Dzieci klas 5—9 jeszcze nie mogą adekwatnie decydować, co naprawdę jest lepsze dla nich. I to nie jest mentorskie „spojrzenie rodziców”, którzy wszystko decydują za swoje dzieci, a realna osobliwość wiekowa. wiąże się z niedostatecznym życiowym doświadczeniem. Powszechnie wiadomo, że dzieci w większości lubią słodycze i nie lubią, na przykład, owsianki. Ale jeśli pozwolić im jeść tylko słodycze, to doprowadzi to zarówno do cukrzycy, jak i do problemów stomatologicznych, i do problemów z żołądkiem oraz trzustką… Tak samo jest w praktyce oświatowej: biorąc pod uwagę dążenie współczesnej młodzieży do „wczesnego dorastania”, do czytania krótkich tekstów, do czytania tekstów współczesnych i rozrywkowych, mimo wszystko trzeba opracować program ze światowej literatury w taki sposób, aby odzwierciedlał on światopogląd młodzieży, dawał wolność wyboru w czytaniu, ale powinno się to odbywać nie drogą wyrzucania z programu utworów, które należą do światowego kanonu i które stały się organiczną częścią edukacji literackiej Europy, USA, Rosji itd. Żyjemy w epoce strasznego pragmatyzmu, kiedy przestrzeń informacyjna (przede wszystkim na Ukrainie) wytwarza nowy model „człowieka sukcesu”: który może osiągać swój cel, kierując się siłą, uciekając się do intryg, niszcząc życie innych. W naszej przestrzeni informacyjnej istnieje wielu głośnych ignorantów. O tych problemach naszej kultury niedawno w „Mysteckim Arsenał” mówili Iwan Dziuba, Oksana Pachlowska oraz Lina Kostenko, a także inni uczestnicy prezentacji książki „Są poeci dla epok”. Te „rysy doby” nie sprzyjają kształtowaniu estetycznych smaków, a produkują społeczeństwo filistrów, którzy żyją z dnia na dzień, którzy zachowują się pewnie i nawet bezczelnie… ze swoją historią, z wartościami narodowymi, ze światową kulturą. Kto wykłada w szkole średniej, dobrze wie, że współczesne pokolenia z ironią przyjmują te teksty, w których mowa o „wysokich wartościach”. I do takich interpretacji kieruje ich świat poza szkolnym nauczaniem. Bo jeśli będziesz zachowywał się dzisiaj jak bohater XIX wieku, to po prostu ryzykujesz przekształcenie się w białą wronę. Jest w tym słuszność: kulturalne zachowanie, właściwe przeszłości, nie może w pełni odpowiadać współczesności. Ale czy oznacza to, że dzisiaj kurs literatury światowej ma budować się na tekstach, które kultywują pragmatyzm, „filozofię cynicznego rozumu”, przystosowawstwo, agresję? Fachowcy od literatury światowej rozwiązują trudne pytanie, jak mimo wszystko w naszym cynicznym czasie zachować inteligencję i kulturalność, które w żaden sposób nie są cenione w postsowieckim świecie, gdzie długie lata panowała doba Chama, przed którą ostrzegał Mereżkowski. Jeśli kierować się tylko rzeczywistością, którą tworzą środki informacyjne, to przedmiotu, który rozwijałby zmysł estetyczny, wpajał dobroć, moralność, wrażliwość, w ogóle nie potrzebujemy. Spróbujcie wejść do internetu na strony szkolnych wypracowań i pobrać wypracowanie, nie trafiając na liczne strony towarzyszące, na których kultywowana jest nagość ciała, na których — brudne plotki, skandale i takie „gorące nowości”, w których „przekracza skalę” stopień amoralności i cynizmu. Internet dzisiaj popycha człowieka do informacyjnego brudu, zmusza do podglądania i stawania się szpiegiem, otrzymując zadowolenie z „przetrawiania” infosmieci na forach i w czatach. I co mówić o psychice dzieci w wieku 13—16 lat, które, spacerując po internecie w poszukiwaniu informacji z pewnego przedmiotu, zmuszone są stawać się ofiarami „terroryzmu antyestetyki”. I w takim razie utwory Goethego, Schillera, Szekspira, Dantego, Byrona, Saint-Exupéry’ego czy Márqueza, którymi wypełniony jest kurs literatury światowej, tworzą alternatywną rzeczywistość, w którą trafiają uczniowie. Nie trzeba bać się tworzyć współczesny program na klasycznych utworach, nie trzeba robić go radykalnie nowym, idąc za czasem. Podobne kroki mogą zmienić filozofię pokoleń na gorsze. Odchodząc od rozumienia literatury jako czegoś pouczającego, dydaktycznego, jednowymiarowego, nie trzeba wpadać w inną skrajność i tworzyć program antyhistoryczny, uproszczony, łatwo przyswajalny. Jakie innowacje w nowym projekcie programu wywołują sprzeciw? Na przykład autorzy uważają, że ósmoklasiści zdołają łatwo zrozumieć „Trzech towarzyszy” Remarque’a i tak trudny nawet dla dorosłych „Solaris” St. Lema. A sioklasiści — „Balladę o przeklętym wagonie” O. Koczetkowa. Gwoździem nowego projektu programu, jak już zaznaczano w prasie, jest jej niespójność z innymi przedmiotami, bez których rozumienie utworów literackich jest niemożliwe. Tak, „Psie serce” M. Bułhakowa, a także poezja Srebrnego Wieku (Błoka, Achmatowej), futurystyczne wiersze Majakowskiego teraz będą studiowane w dziewiątej klasie, a oto odpowiednią epokę historyczną studiują na lekcjach historii znacznie później. Analogiczny okres z literatury ukraińskiej studiuje się w pierwszym semes- trzy 11 klasy. Nowy program nie uzgadnia, a rozdziela kurs literatury światowej z programem równoległego kursu literatury ukraińskiej — najbliższą przedmiotową składową dziedziny oświatowej „Języki i literatury”. W programie jest wiele tekstów literatury rosyjskiej, jednak prawie nie ma polskich, chociaż Polska ma i noblistów, i jest partnerem-sąsiadem Ukrainy. Czyżby teksty Iwaszkiewicza, Miłosza lub Szymborskiej były mniej ważne niż „Nocowała chmurka złota” Pristawkina i „Ballada o przekurzonym wagonie” Koczetkowa? Zamiast utworów Michaiła Lermontowa i Waltera Scotta do nowego programu włączono takie „nie dziecięce” utwory, jak „Alchemik” Coelho do obowiązkowego czytania i „Weronika postanawia umrzeć” — do dodatkowego. Powieść Pristawkina „Nocowała chmurka złota” zawiera opisy życia deportowanych Czeczenów i to raczej nie będzie korzystnie wpływać na psychikę uczniów: „Wszystko w nim zastygło, aż po koniuszki rąk i nóg. Nie mógł nawet stać, a osunął się na trawę, nie spuszczając z Saszy rozszerzonych z przerażenia oczu. Sasza nie stał, on wisiał, zaczepiony pod pachami o ostrza płotu, a z brzucha wystawała mu wiązka żółtej kukurydzy z powiewającymi na wietrze wiechami. Jedna kolba, jej połówka, była wciśnięta w usta i wystawała na zewnątrz grubym końcem, czyniąc wyraz twarzy Saszy strasznie błazeńskim, wręcz głupim. Kolka nadal siedział. Dziwne odrętwienie zawładnęło nim. Zdawał się nie być samym sobą, ale wszystko przy tym pamiętał i widział. Widział na przykład, jak stado wron śledzi jego ruchy, rozsiedziawszy się na drzewie; jak obok kąpią się w pyle zwinne szare wróble, a zza płotu nagle wyskoczyła głupia kura, przestraszona zdziczałą z głodu kotką”. W ogóle nie wiadomo, po co w ukrainocentrycznym programie podawać teksty o czeczeńskiej deportacji? Natomiast pozbywać się „Małego Księcia” czy „Księgi dżungli”. Wydaje się, że wypełniwszy program z literatury światowej współczesnymi utworami, uczynimy go łatwym do odbioru przez uczniów, będą oni otrzymywać estetyczną przyjemność, czytając o „swoim czasie”, „swoich bohaterach”, czytając o utworach, które stały się przedmiotem dyskusji w internecie. Możliwe, że takie podejście rozwiąże wiele problemów? Unowocześnienie programu ma swój sens. Ale pod kilkoma warunkami. Utwory z klasycznego światowego kanonu przeszły próbę czasu. Szekspir, Cervantes, Goethe to ci autorzy, na twórczości których trzyma się światowa kultura, pozostając w różnych związkach — komplementarnych, antagonistycznych, parodystycznych. Tacy autorzy, jak Marquez, Süskind, Llosa, Le Clézio, Jerofiejew — błyskotliwi znawcy literatury światowej, którzy mogą pozwolić sobie na grę, bo za tą grą stoi ogromna warstwa kulturologiczna. A kultura — to wielowarstwowy wymiar, który istnieje w ciągłej archeologii wiedzy, do której musi być gotowe każde nowe pokolenie. Łesia Ukrainka, Maksym Rylski zwracali się w swoich modernistycznych poszukiwaniach do antycznej klasyki, utwory Szewczenki zawierają potężny biblijny kod. Klasyka nie powinna być postrzegana jako coś ciężkiego, i tutaj wiele zależy od nauczyciela literatury światowej, który musi zainteresować uczniów, nie przekształcając studiowania klasyki w coś uproszczonego, zniekształconego, filisterskiego. Problemy poruszone w „Romeo i Julii” czy „Fauście” są aktualne na dzień dzisiejszy. I te teksty już nie potrzebują ochrony, one są sprawdzone przez czas. Jak przekonywali w komentarzach niektórzy ministerialni fachowcy, „Faust” negatywnie wpływa na młodzież. Takie twierdzenia są wyssane z palca, ponieważ dzieło literackie — to wyobrażona przestrzeń, nie ma ono bezpośredniego wpływu na świadomość, a nauczyciel pomoże adekwatnie rozstawić akcenty. Mówienie o amoralnym wpływie „Fausta” na ukraińską młodzież jest absurdalne, zwłaszcza biorąc pod uwagę inne utwory nowego programu, które zawierają sceny nadmiernego okrucieństwa. Jeśli zaś pójść po linii najmniejszego oporu i podawać współczesne teksty zamiast klasycznych, to jakimi będą nasze następne pokolenia? Czy może współczesny człowiek uważać się za wykształconego, nie mając pojęcia o „Hamlecie” Szekspira? Właśnie od renesansu, od czasów nowożytnych bierze początek współczesne ludzkie myślenie, utrwalone w romantyzmie. Nowy program powinien być rzeczywiście rewolucyjny, aby odejść od ogromnego zagracenia kursu „Literatury światowej” drobnymi faktami, skomplikowanymi schematami teoretycznymi, natomiast więcej czasu poświęcając bezpośrednio analizie tekstualnej. Współczesny program z literatury ukraińskiej w klasach starszych (9—11) nie wytrzymuje żadnej krytyki. Dzieci w 11 klasie są przesycone nie tylko tekstami, ale i ogromną ilością skomplikowanych teoretycznych nadbudów, które czasami przeczą ustalonym poglądom na naturę prądów literackich, kierunków i stylów. Czasami próba wyjaśnienia natury impresjonizmu czy ekspresjonizmu (w 10 klasie) przez autorów podręczników znajduje jakąś tak „awangardową” formę, że raczej nie da realnie możliwości uczniom zrozumieć istotę zjawiska. Bezsprzecznie, prądy i style — to niełatwe zadanie, ale złożoność w nauczaniu takich teoretyczno-literaturoznawczych

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

pytań — w próbie odnalezienia najprostszej formy dotarcia do uczniów, która odzwierciedlałaby istotę zjawiska, a nie ekstrawagancką pozycję autora podręcznika. Żyjemy w epoce nadmiernego konsumpcjonizmu. Z jednej strony, powinniśmy odejść od postrzegania literatury wyłącznie jako przestrzeni wychowawczej, jakoby dzieło literackie było zawsze czymś pouczającym. Ale na tle globalnej sytuacji wschodzącego hedonizmu i pragmatyzmu nie warto aż tak bardzo uciekać się do wykorzystywania współczesnych utworów epoki post-postmodernizmu. Wiodące ośrodki kulturalne Europy posiadają wykazy współczesnych tekstów końca XX – pierwszej dekady XXI w., które są warte przekładu na inne języki obce. To znaczy, że i w naszą epokę absolutnych wolności nie można całkowicie zrezygnować z zasad selekcji tekstów literackich na podstawie wartości estetycznej. Dlatego dla opracowania wariatywnego komponentu, zwracając się do tekstów współczesności, autorzy nowego projektu programu powinni zaangażować czasopismo „Wseswit”, współczesnych krytyków, specjalistów od literatur europejskich, amerykańskich, wschodnich, tłumaczy współczesnych utworów, którzy poświęcają wiele czasu właśnie poszukiwaniom wartościowych i „estetycznie nasyconych” tekstów. Ponadto ważne jest posiadanie wyobrażenia o utworach noblistów (czy laureatów nagrody Bookera, Pulitzera itp.), które są adekwatnie przetłumaczone na język ukraiński. Wątpliwe, czy w nowym programie potrzeba podawać takie utwory, jak „Podziemny krąg” Palahniuka czy fatalnie przetłumaczony z rosyjskiego podkładu powieść „Szelmostwa niegrzecznej dziewczynki” Mario Vargasa Llosy, natomiast ciekawe są przetłumaczone na ukraiński utwory F. Céline’a, współczesne post-postmodernistyczne powieści brytyjskie („Sobota”, „Pokuta” McEwana, „Dziwny przypadek z psem nocną porą” Haddona itp.). Zresztą, w kursie literatury światowej byłoby normalnie obok literatury rosyjskiej włączyć także najlepsze wzorce literatury polskiej, powiedzmy, modernistyczne utwory Iwaszkiewicza, Gombrowicza. Obecnie Europa przeżywa etap, który filozofowie nazwali „powrotem do siebie”, czyli do podstaw cywilizacji europejskiej: kultury antycznej z jej światopoglądowo-filozoficznymi atrybutami, które utwierdzają wewnętrzną wolność, emancypację, pluralizm. Razem z tym, wolność i nastawienie na krytyczne postrzeganie rzeczywistości nie sprowadza się do ciągłego krytykanctwa i zaprzeczania wszystkiemu, co istnieje. Świat XXI wieku — to świat zbudowany na szacunku do Innego, na zasadach tolerancyjnego stosunku do opinii oponenta. Wolter pisał: „Nie zgadzam się z tym, co mówisz, ale do ostatniej kropli krwi będę bronił Twojego prawa do wyrażania własnego punktu widzenia”. W tym jest gwarancja społeczeństwa wielokulturowego, w którym utwierdzona jest zasada „jedności mnogiego”. Literatura Europy i Ameryki stała się ważnym czynnikiem w kształtowaniu takiej postawy życiowej. Nowy program literatury światowej rzeczywiście ma odpowiadać nowemu czasowi. Ale skrajności w tej metodologicznej zasadzie mogą przyczynić się także do negatywnych skutków.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Wojna przeciwko duchowości

KONTYNUACJA TEMATU Zob. “Słowo Proświty” nr 17—18, “Okrągły stół Proświty” Petro OSADCZUK Wojna trwa, jak by nie patrzeć, Wojna trwa, choć milczą armaty… W połowie lat 90. Rada Najwyższa rozpatrywała ustawę o wydawnictwach książkowych na Ukrainie. Wtedy w parlamencie, umownie ukraińskim, dominowała “grupa 239”, większość z lewego skrzydła. Wszystko, co dotyczyło ulg dla ukraińskiego wydawnictwa książkowego i jego państwowych priorytetów, zostało zablokowane przez lewaków o orientacji prorosyjskiej. Uchwalona w pierwszych latach niepodległości Ukrainy Ustawa o wydawnictwach książkowych nie mogła obronić i nie obroniła ukraińskiej książki i nie stanęła na drodze przywoźnym, wydanym w Rosji książkom, które napływały i napływają do nas z pominięciem procedur celnych. Z tego powodu przywoźna rosyjska książka już od 20 lat zajmuje 85—90% produkcji książkowej u nas na rynku. Stan książki znajduje się w bezpośredniej zależności od polityki językowej państwa, od tego, do kogo należy przestrzeń informacyjna kraju. Profesor Łarysa Masenko w sposób uzasadniony zaznacza: “Należy uwzględnić i to, że na rzekomo nieprzezwyciężony, fatalny podział językowo-kulturowy ludności Ukrainy kładzie nacisk przede wszystkim moskiewska propaganda, której w naszej przestrzeni informacyjno-kulturowej dał zielone światło jeszcze Kuczma, a Juszczenko nie zrobił żadnego realnego kroku dla blokowania moskiewskiej ekspansji w mediach… co na wschodzie i południu doprowadziło do niemal całkowitej izolacji językowo-kulturowej tych regionów od Kijowa i podporządkowania lewobrzeżnej części miejscowych mediów kremlowskiemu agitpropowi”. Ja tutaj doprecyzowałbym: agresywnemu i kłamliwemu wobec ukraińskiej rzeczywistości — imperialnemu agitpropowi. Ci, którzy wczoraj nazywali siebie internacjonalistami, dzisiaj “ujawnili się” i działają jako imperacjonaliści. U nas “piąta kolumna” z nimi jest w zmowie. Na czele idzie miliarder-oligarcha, który udaje świętoszka, Cyryl. On zapragnął zbudować na terytorium Ukrainy “Ruski mir”, który podpierają na południu i wschodzie pomnikami Katarzyny II, Stalina i Lenina, autora słynnych powiedzeń: “Im więcej rozstrzelań, tym lepiej dla rewolucji” oraz “Stracić Ukrainę — to wszystko jedno co stracić głowę”. Oczywiście, dla “Ruskiego miru” ukraińska książka i ukraiński język nie są potrzebne. Budowniczowie tego “miru” nazywają nas “nacjonalistami” i faszystami, banderowcami i nacjonalistami w stalinowsko-czekistowskim znaczeniu tego słowa. Na szczeblu państwowym otwarcie prowadzona jest antypaństwowa, antyukraińska polityka. 2 maja 2012 roku przedwcześnie, w 66. roku życia, odszedł w zaświaty Wołodymyr Makarowycz Jaciuk, szewczenkoznawca, historyk sztuki, zbieracz szewczenkiany, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. Prawie całe życie zawodowe, od 1976 roku, Wołodymyr Makarowycz pracował w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki. Autor licznych Nie odkryję wam tutaj tajemnicy, Ale rozszyfruję ukryty sens: Kto nie daje sobie siąść na szyję, Ten jest wojowniczym nacjonalistą. Tylko człowiek, z natury głupi Albo zombowany w Kremlu, Nie wierzy, że wojownicy UPA Umierali za wolność swojej ziemi. A kiedy “wyzwoliciele” w czterdziestym pierwszym ustępowali, To wszystkich niepokornych bez sądu rozstrzeliwali I zostawili po sobie na cały świat Krwawy komuno-faszystowski ślad. Skrytycy, poplecznicy Wałujewa, prawonastępcy katów narodu ukraińskiego aktywnie restaurują politykę narodową w przestrzeni poradzieckiej, wyrywają w tej kwestii na antynarodową praktykę rosyjskiego samodzierżawia i totalitarne metody wściekłego bolszewizmu. Pigmeje pną się na koryfeuszy i przymierzają portupie. Stan ukraińskiej kultury i języka, wydawnictwa książkowego musimy oceniać w kontekście procesu historycznego. Jak mówi znany lwowski historyk Jarosław Hrycak, “Ukrainie nie poszczęściło się w swojej historii trzykrotnie: a) przyjęła “nie to” chrześcijaństwo — wschodniego obrządku, a nie zachodniego; b) znalazła się nie w tej imperii — w Rosyjskiej, a nie, przykładowo, Austro-Węgierskiej czy Brytyjskiej; c) zrzuciwszy straszny reżim komunistyczny, zaznała wszystkich “zalet” nie mniej potwornego “dzikiego kapitalizmu”, który mamy teraz”. I nasi sąsiedzi, którzy jeszcze od czasów Iwana Kality przywykli “zbierać ziemie”, żeby w przyszłości wydawać te ziemie za “odwiecznie” swoje, i ich “piąta kolumna” na Ukrainie, — oni nie uspokoją się, dopóki nie zrobią z Ukrainy nieodłącznej części składowej odnowionej Imperii Rosyjskiej. Dlatego nasza walka o ukraińską książkę musi być prowadzona razem z walką o zmianę wewnętrznej i zewnętrznej polityki Państwa Ukraińskiego, na razie umownie niepodległego. We wszystkich obwodach Ukrainy znękana (a przy tym myśląca) ludność narzeka na władzę. A kto wybierał tę władzę? Zgodnie z Konstytucją, naród — źródło władzy. Jeśli naród — źródło władzy, A u władzy łajdactwo i zło, Znaczy, ma istotne wady Zamulone źródło. Zadaniem “Proświty”, twórczych związków, patriotycznie nastawionych partii — systemowo pracować na podniesienie świadomości społecznej ludności, walczyć o Ukraińską Ukrainę, o prawdziwą wolność Człowieka. Droga przez lata i wieki “Powiej, wietrze, na Ukrainę” S. Rudanśkyj I w godzinę poranną, i w środku białego dnia, I w godzinę wieczorną, i w godzinę nocnej niepogody Trzysta lat nie zsiadam z konia — Pędzę i pędzę do wolności, i nie widzę wolności. Oj, niezmienne moje uczucia i myśli, Pokonuję ciężkie historyczne zmęczenie I spieszę przez lata, przez podjarzmienne wieki Nie dokądś na oślep, a do Ukraińskiego Domu. Kamienista, trudna, nieprzetarta droga, Ależ linię znam prastarą, niezmienną. Do Tarasa zmierzam, rozwiewając rozpacz w proch, Aby na Ukrainie odnaleźć Ukrainę. Czy to czas przeklęty wstąpił za granicę, Czy to ja poza czasem w niebyt płynę, Ale razem z Rudanśkym dzisiaj boleję I razem z Rudanśkym z bólem mówię: “Powiej, wietrze, na Ukrainę”! Jest gdzieś obok ona, przyczaiła się wokoło, Lecz ktoś przykrywa, wygładza istotne. Nie znajdę już dzisiaj, to podążę czym prędzej Tam, gdzie powstanie ona, — w przyszłość. Niech nie widać póki co, lecz pulsuje we mnie, Jak słońce na niebie, gromami rozdarte, Jest ona w przeszłości, musi być w oddali, Ukraina, jak niebo nad nami, nieśmiertelna.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Wieczna pamięć Wołodymyrowi Jaciukowi

książek i artykułów z zakresu szewczenkoznawstwa, badacz historii powstania wielu obrazów i rysunków Kobzarza. To właśnie W. Jaciuk doprecyzował czas i miejsce ich wykonania. Członek kolegium redakcyjnego pełnego, dwunastotomowego zbioru dzieł Kobzarza. Wołodymyr Makarowycz był twórcą wydania «Żywopis — moja profesja» (Kijów, 1989), poświęconego artystycznej spuściźnie Tarasa Hryhorowycza Szewczenki; albumu «Twarzą w twarz z Szewczenką: Ikonografia 1838—1861 lat» (2004), «Szewczenkowska pocztówka jako zabytek historii i kultury 1890—1940» oraz innych. Wołodymyr Jaciuk był współautorem ekspozycji muzeum memorialnego, eksponatów i dzieł T. Szewczenki w Orenburgu oraz Narodowego historyczno-kulturalnego rezerwatu «Ojczyzna Tarasa Szewczenki» we wsi Szewczenkowe. Zgromadził największą kolekcję starych kart pocztowych i żetonów o tematyce szewczenkowskiej. Szeroko znany w kręgach naukowych jako jeden z najlepszych specjalistów w dziedzinie szewczenkoznawstwa nie tylko na Ukrainie, ale i na świecie, znany entuzjasta swojej sprawy, Wołodymyr Jaciuk na zawsze pozostanie w historii ukraińskiej szewczenkiany. Wołodymyr Makarowycz całe życie mieszkał w Irpieniu, gdzie został pochowany 3 maja 2012 roku, obok syna, którego straty tak i nie zdołał przeboleć. Wołodymyr Jaciuk odszedł od nas pełen ogromnych planów i zrozumienia tego, jak wcielić je w rzeczywistość. Zabraknie nam przyjaciela i kolegi, Wołodziu — tak najczęściej nazywali go przyjaciele i koledzy, którzy zawsze zwracali się do niego po konsultację lub radę. Wołodymyr Makarowycz zawsze chętnie wszystkim pomagał. W dorobku Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki na zawsze pozostanie wszystko, co zrobił Wołodymyr Makarowycz! Wieczna mu pamięć! Zespół Narodowego Muzeum Redakcja „Słowa Proświty” z głębokim smutkiem przyjęła wiadomość o śmierci znanego szewczenkoznawcy Wołodymyra Jaciuka, stałego autora naszej gazety. Jego publikacje, poświęcone twórczości artystycznej i literackiej T. H. Szewczenki, sprawie muzealnej, tworzeniu szewczenkowskich ekspozycji, a także jego poezja, twórczym poszukiwaniom zostały naznaczone wielkim talentem, sumiennością i bezinteresownym poświęceniem. Wieczna i jasna jego pamięć! Redakcja

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

I uczony, i poeta, i proświcianin

Wołodymyr ANTOFIJCZUK, doktor nauk filologicznych, profesor, kierownik katedry literatury ukraińskiej Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. J. Fedkowycza, członek zarządu Czerniowieckiego Oddziału Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Na Bukowinie i Podkarpaciu nie pozostawiono bez uwagi niedawnego 75-lecia urodzin Bohdana Melnyczuka, profesora Uniwersytetu Czerniowieckiego, doktora nauk filologicznych, członka Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, proświcianina z niemal ćwierćwiecznym stażem (w lutym 1989 roku wygłosił on referat wprowadzający na zebraniu założycielskim Czerniowieckiego Obwodowego Oddziału Towarzystwa Języka Ojczystego, a obecnie (i już nie od roku) jest członkiem zarządu Czerniowieckiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki). Pierwsze recenzje literacko-krytyczne (na książki Mykoły Burbaka i Dmytra Pawłyczki) wydrukował w gazecie obwodowej „Prykarpatska prawda” (Stanisławów, obecnie Iwano-Frankiwsk) w latach 1953—1954. Obecnie posiada ponad tysiąc publikacji naukowych i popularnonaukowych. W osobnych wydaniach ukazały się dziesiątki książek literaturoznawczych, tomików liryki, zbiór satyryczno-humorystyczny „Pegasowi kopyta” (Czerniowce, 2001) oraz książka dla dzieci „Lubię śpiewać o Karpatach” (Czerniowce, 2011). Oles Honczar napisał w drugim tomie „Dzienników” (1968—1983), że poezje B. Melnyczuka są „cudowne”, a Ołeksandr Prokofjew wypowiedział się o jego przekładach jako o zrobionych „bardzo dobrze”. Wybrane wiersze B. Melnyczuka przetłumaczono na język włoski, polski, rosyjski, rumuński i inne. Bohdan Melnyczuk jest laureatem nagród im. Jurija Fedkowycza (oświatowa), im. Sydora Worobkewycza oraz im. Marka Czeremszyny (literacko-artystyczne), im. Dmytra Zahula (literacka). Uhonorowany medalami „Poezja — za pokój. 1995” oraz „Poezja — za pokój. 2002” i specjalnymi dyplomami czasopisma literacko-artystycznego „Artecultura” (Mediolan). Odznaczony medalem Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy „Honorowe Wyróżnienie”, medalem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki „Budowniczy Ukrainy”, odznaką „Wyróżniający się pracownik oświaty Ukrainy”. Posiada tytuł honorowy „Zasłużony pracownik oświaty Ukrainy”. Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz zarząd Czerniowieckiego Zjednoczenia Obwodowego szczerze pogratulowały wieloletniemu proświcianinowi wspaniałego jubileuszu. Centrum jubileuszowych obchodów B. Melnyczuka stał się Czerniowiecki Uniwersytet Narodowy imienia Jurija Fedkowycza, gdzie odbyły się Ogólnoukraińskie Czytania Naukowe „Literatura ukraińska z perspektywy teraźniejszości: postacie, idee, problemy”, do udziału w których zgłosiło się 55 prelegentów z 11 miast naszego kraju oraz sąsiedniej Rumunii. Podczas części plenarnej czytań, gdzie jubilata witał rektor, przewodniczący uniwersyteckiej „Proświty”, profesor Stepan Melnyczuk, a następnie delegacja z Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego imienia Wasyla Stefanyka, przedstawiciele władz obwodowych Bukowiny i organizacji społecznych, w szczególności „Proświty”, wybrzmiał referat autora tych słów „Bohdan Melnyczuk: osobowość uczonego i artysty we współczesnej przestrzeni naukowej i literackiej” oraz słowo jubilata „Mój wierny stole, mój tronie… (Szlakiem własnej twórczości poetyckiej)”. Rozbrzmiewały pieśni solowe do wierszy B. Melnyczuka w wykonaniu docenta katedry muzyki, kompozytora, zasłużonego artysty Ukrainy Iwana Derdy, a także pieśni studenckiego Chóru Ludowego „Rezonans” (dyrygent-chórmistrz — docent, zasłużony nauczyciel Ukrainy Andrij Pliszka), w tym „Hymn Uniwersytetu Czerniowieckiego” (muzyka kompozytora, ludowego artysty Ukrainy, laureata nagrody im. Szewczenki Andrija Kusznirenki). Wśród referatów sekcyjnych o jubilocie znalazły się: „Szewczenkiana w koncepcji naukowej Bohdana Melnyczuka” (Witalij Maćko, doktor nauk filologicznych, Chmielnicki), „Mowa poetycka Bohdana Melnyczuka jako odzwierciedlenie charakteru i światopoglądu autora” (Marjan Skab, profesor, Czerniowce), „Tematyka dziecięca w twórczości Bohdana Melnyczuka” (Nadija Babycz, profesor, Czerniowce), „Formy poetyckie Bohdana Melnyczuka” (Borys Bunczuk, profesor, Czerniowce), „Działalność literacko-krytyczna Bohdana Melnyczuka na łamach gazety „Bukowyna” (Olha Melenczuk, kandydat nauk filologicznych, Czerniowce). Wśród referatów o innej tematyce znalazły się: „Związki literacko-artystyczne Bukowiny i Chmielniczyzny” (Mykoła Maczkiwski, pisarz i literaturoznawca, członek NSPU, Chmielnicki), „Wielki Loch Słodkiej Darusi (Echo misterium Szewczenki)” (Rostysław Czopyk, docent, Lwów), „Poetyckie interpretacje dwóch wątków folklorystycznych („Ballada partyzancka” Leonida Perwomajskiego i „Płonie sosna od dołu do góry” Wasyla Stusa)” (Mykoła Ilnycki, członek korespondent dalej — spotkanie na Krymie z Polakiem Serhijem Merżynskim, który zmarł na rękach zakochanej Łesi. Miłość Kłymentija Kwitki, uważnego wobec twórczości i zdrowia Łarysy Kosacz, w tamtym czasie już znanej poetki Łesi Ukrainki. Nic dziwnego, że sceniczny wizerunek Łesi odgrywają różne artystki — Antonina Ihnatenko, Ołena Ochtyrko, Tetiana Maćkowa, Ołesia Onyszczenko. Role męskie wcielali na scenie Dmytro Huź, Danyło Czerniajew, Jewhen Trojan. Były jeszcze role autorki-dramaturżki (Julia Domaszyna), aniołów — Białego Ducha (Darja Sklar) oraz Czarnego Ducha (Wiktorija Kornijenko). Spektakl teatru amatorskiego odbiera się na jednym oddechu: studenci i goście nie mogli oderwać oczu od artystów, którzy byli tak naturalni w swoich rolach, jakby opowiadali historię własnej miłości. Wdzięczne oklaski towarzyszyły każdej scenie. Można jedynie żałować, że tak niezwykłą dla Mariupola sztukę obejrzało tak niewielu widzów. Czy nie czas, aby wydział kultury rady miejskiej przydzielał ukraińskim teatrom amatorskim Mariupola czas na występy na małej scenie Teatru Dramatycznego w Mariupolu? Przecież zainteresowanie sztuką teatralną jest zaspokajane jedynie dla rosyjskojęzycznych widzów Mariupola, a Ukraińcy do tej pory nie mają odpowiednich warunków do odkrywania i urzeczywistniania swoich talentów. NAN Ukrainy, Lwów), “Bukowińskie sanktuaria pogańskie” (Stepan Puszyk, profesor i pisarz, Iwano-Frankiwsk), “Gatunek sonetu ukraińskiego poety z Rumunii Oresta Masykewycza” (Stepan Chorob, profesor, Iwano-Frankiwsk), “Metaforyka Iwana Nehriuka” (Iwan Kideszczuk, pisarz i literaturoznawca, Negostina, Rumunia). Literacko-muzyczne spotkanie “Pochód życia i wzloty słowa” w Czerniowieckiej Obwodowej Bibliotece Naukowej imienia Mychajła Iwasiuka zgromadziło bukowińskich pisarzy, dziennikarzy, pracowników kultury, pedagogów, studentów szkoły muzycznej imienia Sydora Worobkewycza oraz dużą grupę mieszkańców Pokucia — ziomków B. Melnyczuka z rodzinnej wsi Oleszkiw i miasta Śniatyn w obwodzie iwanofrankiwskim. Trzecim akordem jubileuszowych hołdów dla uczonego, poety i działacza Proświty stał się wieczór w szkole jego rodzinnej wsi, która przed najazdem tatarsko-mongolskim była miastem i do której zwraca się w jednym z wierszy: “Mój złoty Oleszkiw-grodzie, / Moja stolico ze stolic”. Publiczność była szczególna: absolwenci minionych lat, którzy zjechali się z różnych zakątków Ukrainy, niektórzy nawet z emigracyjnych szlaków zarobkowych, obecni uczniowie i nauczyciele. Było ciepło i przejmująco. W takiej atmosferze także wiersze brzmią i są odbierane w szczególny sposób. A czytało ich wielu uczestników spotkania, w szczególności Marijka Strypczuk-Palijczuk, w przeszłości studentka Uniwersytetu Czerniowieckiego, obecnie wykładowczyni Śniatyńskiego Technikum Rolniczego Podolskiego Państwowego Uniwersytetu Rolniczo-Technicznego, autorka dwóch książek, do jednej z których B. Melnyczuk napisał słowo wstępne. I oczywiście opowiadał oraz czytał on sam — i lirykę, i wiersze dla najmłodszych z najnowszej książki “Lubię śpiewać o Karpatach”, i satyrę oraz humor. A młodzi odpowiadali czytaniem jego utworów. I wszystkich pocieszało słowo. Rodzime ukraińskie słowo.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Przedstawienie o Lesi Ukraince

Ірина МОЛЧАНОВА, член НСЖУ, член ВУТ “Просвіта” Ірина MOŁCZANOWA, członkini NSŻU, członkini Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Wykładowcy i studenci Wydziału Filologicznego Mariupolskiego Państwowego Uniwersytetu uczcili Dzień Wydziału i Katedry Filologii Ukraińskiej pokazem spektaklu o życiu Lesi Ukrainki. Amatorski zespół dramatyczny pod awangardową nazwą „Nie mój teatr” działa na uniwersytecie już od kilku lat. Kierują nim Olha Szkytkina, wykładowczyni katedry, a w niedawnej przeszłości absolwentka studiów magisterskich na kierunku „Język i literatura ukraińska”, oraz Oksana Moroz, kandydatka nauk filologicznych, docentka Katedry Filologii Ukraińskiej. W Ukrainie każda sprawa zaczyna się od pieśni. Dlatego gdy Nina Klak, rodem z Winnicy, czystym, mocnym głosem zaśpiewała słowa o wstrząsającej sile: „Chcę żyć, kocham! Mamo, nie łaj swojej córki!” — sala zamarła, bo odnaleziono ów kamerton, który połączył publiczność i nastroił ją do refleksji nad losem sławnej pisarki Lesi Ukrainki. Krótkie dzieciństwo, które w wieku 10 lat przerwała straszliwa choroba. Pierwsze zauroczenie gruzińskim studentem Nestorem Gambaraszwilim. A

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Służyć Bogu to służyć narodowi

W tym roku Ukraina obchodzi 130. rocznicę urodzin wybitnego ukraińskiego uczonego, działacza państwowego i społecznego, pedagoga, pisarza Iwana Ogijenki (metropolity Ilariona). W Łucku z tej okazji odsłonięto tablicę pamiątkową, uroczystości odbyły się w miasteczku Brusyłów na Żytomierszczyźnie, gdzie 14 stycznia 1882 roku się urodził, oraz w innych miejscach. Aktywnymi uczestnikami wydarzeń są proświatanie. 10 maja o godz. 18.00 w Kijowie, w „Ukraińskim Domu”, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wraz z Żytomierską Obwodową Administracją Państwową organizuje uroczysty wieczór, koncert galowy oraz wręczenie nagród tegorocznym laureatom nagrody im. Iwana Ogijenki. Na uroczystość zaproszono znanych polityków, działaczy kościelnych i społecznych, naukowców, pisarzy. W części artystycznej wezmą udział czołowe zespoły artystyczne Żytomierszczyzny. Iwan Ogijenko jest autorem wielu prac naukowych z zakresu językoznawstwa, historii Kościoła, religii i kultury. Był założycielem i redaktorem czasopism „Rідна мова” („Ridna mowa”) i „Nasza kultura”, które ukazywały się za granicą. Tłumacz Biblii, nad którą pracował całe życie. W czasach sowieckich nawet jego imię było zakazane, a on żył na emigracji, był zwierzchnikiem UGKC w Kanadzie, gdzie zmarł w 1972 roku w Winnipegu. Jego spuścizna literacka i naukowa wreszcie toruje drogę do rodzinnego narodu. O sprowadzenie archiwów z Toronto troszczy się znany dziennikarz i naukowiec Mykoła Tymoszyk, który wydał już kilka książek o metropolicie Ilarionie. Życiowe credo wybitnego działacza: „Służyć narodowi — to służyć Bogu, a służyć Bogu — to służyć narodowi”. Z okazji Dnia Matki Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki organizuje wieczór literacko-artystyczny, który odbędzie się w Małej Sali Pałacu „Ukraina” 17 maja o godz. 19.00. W programie wieczoru ukraińskie pieśni ludowe w aranżacji Andrija Szusta, śpiewa Nadija Bajanowska. Udział biorą artyści: Halina Stefanowa, Oksana Horddijec, Tetiana Loboda, Maksym Bereżniuk.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

bystok” utrzymane są w stylu regionu kijowskiego i żaden kostium się nie powtarza. — Jakie pieśni stanowią podstawę Państwa repertuaru? — W repertuarze żeńskiego zespołu wokalnego jest wiele pieśni z cyklu kalendarzowo-obrzędowego: wiosenne, kupalne, żniwne, weselne, historyczne, żartobliwe, heroiczne, psalmy. Śpiewamy też pieśni autorskie, sprawdzone przez czas. A ponadto wykonujemy pieśni, do których muzykę napisałam do wierszy M. Łukiwa, O. Straszenko, O. Duńskiej, P. Zasenki, N. Łewyckiej. — Jak powstały „Medunyci”? — Na próby zespołu uczestniczki przychodziły ze swoimi dziećmi, które słuchały pieśni i podśpiewywały dorosłym. Tak powstał pomysł stworzenia dziecięcego zespołu jako grupy przygotowawczej, aby pieśń mogła przechodzić z pokolenia na pokolenie. Z powodzeniem występowaliśmy w zakładzie pracy, w halach produkcyjnych, w szkole, przed mieszkańcami Korczuwatego i miasta Kijowa, a także na świętach etnograficznych w Muzeum Architektury i Budownictwa Ludowego Ukrainy we wsi Pyrohiw. Pierwszy rozkwit „Medunyć” podarował nam obecne uczestniczki zespołu („Medunyci” zapoczątkowały się w 1987 roku). Z drugiego rozkwitu „Medunyć” wyrosły twórczo utalentowane śpiewaczki, które teraz pracują w Narodowym Chórze im. Werykowskiego: Natalka Osadcza, Natalka Zubok, Wałentyna Nianko, Jułija Kołomijec oraz Antonina Zariczna. Właśnie za pracę z dziecięcym zespołem folklorystycznym „Medunyci” Ministerstwo Oświaty przyznało mi honorowy tytuł „Wzorowy pracownik oświaty”. — Kto jest Pani Nauczycielem? — Moimi nauczycielami byli wielcy mistrzowie sztuki, chórmistrzowie: A. Awdijewski, S. Pawluczenko, M. Szwydenko, W. Łysenko, W. Malcew, A. Paszkewycz, W. Surża, A. Humeniuk. Ich profesjonalizm i wielki kunszt wykształciły we mnie wymagania i odpowiedzialność wobec wybranego zawodu. — Pani „bazą” jest szkoła nr 273? — Jesteśmy wdzięczni dyrektorowi Szkoły Średniej nr 273 W. M. Kalycie za wspieranie pracy i udostępnienie pomieszczenia na próby obu zespołów. Mamy wspaniałe warunki, przytulną klasę. Szczególne podziękowania dla rodziców uczestników dziecięcego zespołu. Mamy tworzą wszelkie warunki do prowadzenia prób. Zachęcają maluchy. Pracując z dziećmi, doszłam do wniosku, że u każdego dziecka można rozwinąć słuch muzyczny. Trzeba mieć wielką cierpliwość i podejście do dzieci, a rodzice powinni wspierać dziecko, wzmacniać jego wiarę w siebie, zajmować się jego wszechstronnym rozwojem: to także wiedza muzyczna, tańce, rysunek, lepienie, haft i jeszcze bardzo wiele różnych kierunków sztuki ludowej. Nasza młodzież jest zdolna propagować rodzimą, genetycznie wycierpianą, zachowaną przez tysiąclecia pieśń ludową. Trzeba kochać pieśń w sobie… Rozmawiała Nadija DANYŁEWSKA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Śpiewają sercem

Z ROSY I WODY! — Nino Wiktorowno, co Pani czuje, obchodząc jubileusz? — Z pełną odpowiedzialnością mogę powiedzieć, że życie nie zostało przeżyte na próżno. Śpiewamy i popularyzujemy rzadkie ukraińskie pieśni ludowe i autorskie, świąteczną datę powitamy pieśnią. Moje przekonanie jest takie: trzeba śpiewać tak, aby ludzie, a zwłaszcza młodzież, nie wychodzili z sali, nie przełączali kanałów i nie wyłączali radia. Trzeba śpiewać tak, jak śpiewali nasi przodkowie. — Czy zna Pani swój rodowód? — Urodziłam się na przedmieściach Kijowa, na wyspie Żukowej. Wiekowe dęby, łąki, jeziora i potężny Dniepr — to mój dom, moje serce, moja śpiewająca dusza. Moimi pierwszymi słuchaczami były krowy i kozy, które pasałam… Mój ojciec — Wiktor Serhijowycz Łewycki — urodził się w 1900 roku. Moi dziadkowie i wujowie byli księżmi i przed rewolucją mieli własną cerkiew w Humaniu. Ojciec przeżył rewolucję, wojnę domową, II wojnę światową. Po wojnie pracował w stoczni remontowej. Bardzo utalentowany mistrz, pracowity człowiek, dobry wędkarz. Zawsze zabierał mnie ze sobą, kiedy szedł łowić wężydła, na żywca łowić ryby na sznury. W tamtych ciężkich powojennych latach to pomogło nam przetrwać. Ojciec wspaniale śpiewał, znał wiele pieśni ludowych i, pamiętam, bardzo ładnie rysował. Moja mama — Pełahija Pyłypiwna Żemera — urodziła się w 1919 roku, pochodziła z Czapajewki pod Kijowem, z biednej wielodzietnej rodziny. Pamiętam dziadkową i babciną chatę-mazankę, glinianą podłogę, piec. Ród mamy był śpiewający. Mama znała wiele pieśni i nas uczyła. Moja starsza siostra Ludmyła miała nie lada talent, wspaniały słuch muzyczny, pamięć i niezwykle piękny wysoki głos o cudownym aksamitnym tembrze. Ludoczka śpiewała w zespołach amatorskich: i w chórze, i jako solistka. Z niej brałam przykład i uczyłam się śpiewać. — Jak Pani przyszła do pieśni, do prawdziwego profesjonalizmu? — Kiedy w 1962 roku, jako piętnastolatka, poszłam śladem siostry do studia przy chórze im. H. Werowki. Przesłuchał mnie sam Hryhorij Huryjowycz, powiedział, żebym przyszła, jak skończę szkołę, i skierował mnie do chóru „Chreszczatykbud”, którym kierował Wołodymyr Serhijowycz Nowikow. Tak rozpoczęło się moje życie twórcze. Nowikow był taki wymagający… U niego nie zaśpiewasz fałszywie. To było najlepsze „ucho” wśród amatorskich chórmistrzów w Kijowie. Potem były zwycięstwa na przeglądach, festiwalach, konkursach. W tym samym roku zaczęłam uczyć się w studiu przy chórze im. H. Werowki. Po miesiącu czy dwóch wzięto mnie na staż do głównego składu chóru. Śpiewałam w amatorskich chórach miasta. Ukończyłam Instytut Kultury, otrzymałam dyplom dyrygenta-chórmistrza chóru ludowego. Dopiero po 10 długich latach, przełamawszy strach niepewności jako kierownik, spróbowałam stworzyć zespół kobiecy. To był 1986 rok. W zespole śpiewali pracownicy zakładu i mieszkańcy Korczuwatego, a z czasem na próby zaczęli dojeżdżać ze wszystkich zakątków Kijowa. Od razu staliśmy się najlepszym młodym zespołem w Kijowie. Stworzyliśmy repertuar z pieśni ludowych, które bardzo szybko opanowywaliśmy, także z pieśni autorskich. Ponieważ jestem profesjonalną śpiewaczką, wiedziałam, czego chcę. Zajmowaliśmy się emisją głosu, pracowaliśmy nad dykcją, kulturą mowy, kulturą sceniczną, oddechem. Braliśmy udział we wszystkich świętach, które przeprowadzało miasto: ogólnoukraińskich festiwalach, konkursach, przeglądach, festiwalach międzynarodowych („Berehynia” 1991 r. w Łucku), wyjazdy do Sewastopola, były też wyjazdy zagraniczne. Nasz zespół ma 25 lat. Przez te lata przewinęło się przez niego tyle osób… Ale ludzie prawdziwie zakochani w pieśni, w ludowych zwyczajach i tradycjach, przyjeżdżają ze wszystkich dzielnic Kijowa na Korczuwate, cierpią, słuchają i wybaczają moją wymagalność. Tak, ze mną trudno się pracuje. Za to nasz zespół jest jednym z najlepszych w Kijowie. — Ma Pani tak wspaniałe stroje. Jak udało się je zdobyć? — Dzięki komitetowi związkowemu naszego zakładu uszyliśmy piękne kostiumy sceniczne, obuwie… Nigdy nie wstydziłam się pytać i radzić specjalistów — O. W. Fysuna, W. F. Mycyka, L. H. Oreł, L. I. Jaszczenkę, S. Szczerbań, A. Bohoroda, W. H. Trylisa, E. I. Dobżanśkiego… Stroje zespołu „Lubystok” 6 maja 65 lat skończyła Nina Wiktorowna ŁEWYCKA — kierownik kobiecego zespołu wokalnego „Lubystok” oraz dziecięcego zespołu folklorystycznego „Medunyci”, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy, laureatka Ogólnoukraińskiej nagrody im. Czubynskiego. Pisarka i folklorystka Nadija Danyłewśka spotkała się z jubilatką. Bohdan DYCZUK, przewodniczący podstawowej organizacji Proświty w Horodence, szkoła średnia nr 1. Noc po sądzie. Wziąłem winę w sądzie wtedy na siebie, Ty zmieszałeś się… słowa, jakbyś połknął. Znacząco patrząc na mnie, Sędzia jakoś z ulgą westchnął. Nie szedłeś, a biegłeś radośnie do przyjaciół. Mnie kajdanki piekły, niczym świece. Tylko sędzia ten dzień, jakby zapomniawszy, Samochód prowadził obok wątpliwości i śniegów. Ty piłeś wino w zadymionym barze. A co sędzia?.. On sprawę zakończył. Tylko ja w tę noc z księżycem w parze. Zdaje się, do północy modliłem się. 24.03.2012. Harmonijka albo Wiersz z biedną rymą. Ją znalazł w stercie śmieci Stary i niepełnosprawny żebrak. Leżała niepozorna, Taka obdarta, aż strach. Dusza wesel, cudzych koncertów Znalazła schronienie właśnie tutaj. Jak jałmużnę brał po raz pierwszy, Drżały palce jego rąk. On wytarł kurz rękawami Nacisnął na klawisz i nagle Polał się w serce dźwięk balsamem, Rosą błysnął w oczach. Grał, zapomniawszy o wszystkim na świecie, Choć nie było tu ani duszy, Tylko on, nikomu niepotrzebny, I trzy basy ledwo żywe. 21.03.2012. Artysta maluje portret pracownicy zarobkowej. On malował… Chciał, żebyś się uśmiechnęła, Wesołą choć troszeczkę była. Lecz w oczach świeciła troska, I zmarszczki smuciły skraj czoła. O co nie prosił — ani śladu uśmiechu. A może by od natury odejść. Lecz ołówek uparcie i nieposłusznie Nie cieniował promyczków tęsknoty. Zrozumiał, jak był portret gotowy, Jak wypadł ołówek jednak z ręki: Nie zamieniłby złota nigdy Na te, w oczach, promyczki tęsknoty. 20.03.2012. * * * Zimowy dzień dogasa, niczym świeca, Mróz pod noc umacnia tyły. I księżyc rytuałem prozaicznym Układa pierwsze promienie w snopy. Rozłożył się śnieg pod chatami zuchwale A okna, niczym słoneczniki dokoła. Chusty dymu noc powyciągała I wytrząsa na śnieg monety gwiazd. 22.03.2012

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

W Zaporożu rozległ się „Wybuch”

W Proświtowskiej „Ukraińskiej Świetlicy” w rodzinnej, przytulnej atmosferze odbył się wieczór autorski Ołeha Tkaczenki, autora nowego tomu poetyckiego „Wybuch”. Ołeh Tkaczenko opowiedział obecnym o swoim obywatelskim i twórczym kształtowaniu się, o ukraińskim bólu duszy, z którym nigdy nie pogodzi się. „Oto i „wybuchnąłem” tysiącami słów, myśli, przeżyć i refleksji, wylałem na papier swoją duszę, swoje Ja. Tego zbioru nie można nazwać poetyckim, to dziennik refleksji, skupisko moich trosk i nadziei, którymi, uważam, za wszelkich okoliczności jestem zobowiązany podzielić się z współmyślącymi”, — powiedział obecnym Ołeh Tkaczenko. Przyjaciele, proświtianie gratulowali panu Ołehowi wydania nowej książki oraz urodzin, podwójnego święta, gdyż wydanie nowej ukraińskiej książki jest dla proświtian zawsze miłym wydarzeniem, więc twórcza prezentacja przewodniczącego Zaporoskiej Obwodowej „Proświty” stała się wspólną radością. Centrum prasowe Zaporoskiej „Proświty”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Uwagę przyciągają zdjęcia rodzin ukraińskiej, rosyjskiej i polskiej arystokracji, które zostały nabyte w sklepach antykwarycznych. Te zdjęcia, podobnie jak obrazy, stały się niepotrzebne potomkom i dlatego znalazły swój dom w tej sali. Obrazy z regionu kijowskiego na pierwszy rzut oka są bardzo surowe. A surowe wydają się przez kolor. Był to ogromny wpływ Ławry Peczerskiej. Dla tego regionu charakterystyczne są ciemne kolory nimbów: ciemnozielony, ciemnoniebieski, czarny, co dawało dodatkowe wrażenie dla oblicza świętego, które jakby wysuwa się do przodu. Dzięki temu wydaje się, że święci patrzą na nas jakby z kosmosu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

«Radosna myśl», oświecona przez Boga

Uliana WOLIKOWSKA Zdjęcie autorki Radomyśl ma ponad 1500 lat. Po raz pierwszy w źródłach pisanych wspomniany jest w 1150 roku jako miasto, które nosiło nazwę Myczesk, od nazwy rzeki Myka, a później Mykhorod (nawiasem mówiąc, mykatysia ze starosłowiańskiego oznacza „żyć” lub „istnieć”). Miasto nieustannie cierpiało z powodu najazdów Tatarów krymskich. W 1569 roku pojawiła się radosna „myśl”, by przenieść je na prawy brzeg rzeki Teterew, więc od radosnej myśli miasto zostało tak nazwane. W źródłach od 1569 roku spotyka się nazwę Radomyśl, a od 1936 roku do dziś — Radomyśl. W 1612 roku archimandryta Ławry Peczerskiej w Kijowie, Elizeusz Pletenecki, założył tu pierwszą w Centralnej Ukrainie papiernię. Do tej pory papier sprowadzano z Niemiec. Radomyskie papiernie wytwarzały papier z konopi, lnu, pokrzywy, dodawano tam łupiny czosnku i cebuli. Dlatego był on gruby, miał żółtawo-szary kolor, a czosnek i cebula chroniły go przed szkodnikami. W 1616 roku na radomyskim papierze ukazało się pierwsze drukowane wydanie Ławry Peczerskiej „Czasosłow”. Papiernia stała na solidnym naturalnym fundamencie — granitowej skale (15 metrów w głąb, pokład granitu ciągnie się 7 kilometrów). Przepracowała 80 lat i została zniszczona w wyniku powstań kozackich przez wojska Bohdana Chmielnickiego. Jeszcze 100 lat po zniszczeniu papierni Ławra Peczerska drukowała wydania na radomyskim papierze. Do 1901 roku budynek (oprócz przyziemia) stał zrujnowany. W 1901 roku architekt Pychocki zbudował na nim młyn w stylu romańskim. Młyn pracował na energii wody, a później stał się elektryczny i działał do czasów niepodległości Ukrainy. W 2007 roku rada miejska wystawiła budynek na sprzedaż. Olga Bohomolec szukała pomieszczenia dla swojej kolekcji ikon domowych, dlatego ten zaniedbany rejon i zrujnowany budynek młyna wykupiła jej rodzina. Obecnie na terenie papierni znajduje się unikalne muzeum ikony domowej. Aż trudno uwierzyć, że pięć lat temu było tu miejskie wysypisko śmieci… Nawiasem mówiąc, zanim rozpoczęto renowację budynku, wywieziono stąd 60 ton śmieci. Przywitała nas przewodniczka Oksana Łysak. Opowiedziała, że wokół papierni założono osadę, która miała taką samą nazwę — Papirnia. Początkowo była to odrębna jednostka terytorialna, a z czasem weszła w skład Radomyśla. Przed oczami rozpostarła się usypana wyspa w kształcie serca. Na niej stoi pomnik matriarchatu — baba scytyjska (V w. przed naszą erą), którą znaleziono na Zaporożu podczas orki pola. Na skraju wyspy rozkwitają tulipany i maki. Tutaj zapoczątkowano nową tradycję: nowożeńcy, którzy łączą losy w zamku w sali obrzędowej, sadzą na wyspie drzewa lub kwiaty… Również na terenie muzeum znajduje się bardzo wiele oryginalnych rzeźb Archanioła Michała, przywiezionych z Zachodniej Ukrainy (koniec XVIII—początek XIX wieku). Oto jesteśmy w muzeum. W małym kąciku pod nazwą „Socjalistyczny realizm” zebrano zniszczone ikony, które ucierpiały głównie w czasach ateizmu. Jest tu skrzynia wykonana z obrazów, okiennice zrobione z ikony Mikołaja Cudotwórcy, na wskroś przebity obraz Świętej Aleksandry, obraz Bogurodzicy, który przebywał w ogniu, obraz Mikołaja Cudotwórcy przestrzelony kulą. Te zniekształcone oblicza przypominają, że tracimy swoją duszę. Są ikony, na których jeden obraz nakładał się na drugi. Pani Oksana opowiedziała, dlaczego tak się działo. Okazuje się, że są dwie wersje. Pierwsza — cudowna, kiedy silniejszy i bardziej wymodlony obraz przebijał się przez słabszy. A inna wersja jest praktyczno-bytowa: wcześniej nie było odczynników chemicznych, które czyściłyby patynę, nie uszkadzając farby. Patynę czyszczono drobnym piaskiem, dlatego ścierała się farba. W sali „Dusza Ukrainy” zaprezentowano domowe ikonostasy Centralnej Ukrainy, napisane głównie na początku XIX wieku zarówno przez ludowych, jak i profesjonalnych mistrzów. Mistrzowie ludowi szczególnie nie wyrysowywali drobnych detali, fałd odzieży i budowy ciała świętych. Całą swoją miłość i kunszt wkładali w oblicza świętych — niezwykle dobre i uśmiechnięte. Jest to świadectwo tego, że Ukraińcy Boga się nie bali, a kochali go. Po takich ikonostasach można było dowiedzieć się o ukraińskiej rodzinie prawie wszystkiego: od imion gospodarzy po daty świąt rodzinnych. Takie ikonostasy zajmowały prawie cały obwód ukraińskiego domostwa. Każda ukraińska rodzina miała swój ikonostas. Ikonostasy, napisane przez profesjonalnych mistrzów w szkołach klasztornych i klasztorach, przechodziły kilka poziomów pisania. Uczeń malował tylko tło i drobne detale, czeladnik malował ciała i odzież, a mistrz — oblicza świętych. Takie zadanie mistrzowi wolno było wykonywać po 10—15 latach nauki. Tutaj, w muzeum, można zobaczyć także przedmioty codziennego użytku, w szczególności ukraińskie amfory, wyplecione z wikliny i słomy. Były one rozpowszechnione na Polesiu. Przewożono w nich nie tylko zboże, ale także wodę, mleko, wino, piwo. A oto i ul, na którym namalowane są obrazy świętych Zosimy i Sabbatjusza, patronów pszczelarzy, oraz barć dla dzikich pszczół. Sala „Regiony Ukrainy” odzwierciedla drogę długą na trzy stulecia (XIX, XX, XXI), którą przeszły obrazy, oraz całą warstwę regionalnych osobliwości ikonopisarstwa, ponieważ każdy region Ukrainy malował swojego boga takim, jakim go widział. Obrazy na błękitnym tle — z regionu połtawskiego. Tło nieba i niezwykle lśniące nimby, a malowano je na dębie. Silny obraz „Krzew Gorejący”, który chronił przed pożarami. Ale Ukraińcy uważali, że były dwa pożary: zewnętrzny, który spopielał wszystko wokół, a drugi — wewnętrzny, kiedy człowiek musiał zwalczyć w sobie nienawiść, chciwość, namiętność itp. Tutaj ciekawy jest wizerunek proroka Eliasza, który jedzie na rydwanie, a na dole siedzi prorok Sansej. Dlaczego mistrz nazwał go Sansejem, nie wiadomo. Prawdopodobnie to wpływ kultury japońskiej… Dla Polesia charakterystyczny jest niebiesko-zielony kolor tła. Na tych wizerunkach jest niezwykle dużo roślinności: gałęzie, drzewa, krzewy, rzeki, jeziora. Czyli wszystko to, co otaczało ludzi na Polesiu, zostało ucieleśnione w wizerunkach. A oblicza świętych to naturalni Poleszucy. Czernihowskie wizerunki wyróżniają się postawnością, portretowością i silnym motywem florystycznym. Kwiaty — od jednego do ośmiu — to pewien pogański kod, który artysta wkładał w przedstawienie. Niestety, znaczenie kodu pozostaje na razie nieznane, ale niektórzy naukowcy wiążą go z wedami. Ciekawa jest legenda związana z wizerunkiem „Bogurodzicy Trójrękiej”. Jan Damasceński pisał traktat o ikonopisarstwie. Żył on za panowania kalifa, na którego rozkaz odcięto mu rękę. Tak bardzo przejął się tą tragedią, że zaczął modlić się do Bogurodzicy i prosił o danie możliwości dokończenia traktatu. Kiedy położył się spać i położył obok siebie prawą rękę, to rano w cudowny sposób przyrosła. A kiedy ukończył swój traktat, to ze srebra odlał rękę i przyłożył ją do wizerunku tej Bogurodzicy, do której się modlił. Od tego czasu narodził się wątek „Bogurodzicy Trójrękiej”. Wpływ rosyjskich kanonów na ukraińskie ikony można zobaczyć w wizerunkach Siewierszczyzny. Jak wiadomo, kanoniczne są bezcielesne i bezemocjonalne. Lecz jeśli wpatrzyć się w wizerunki Siewierszczyzny, to oblicza świętych są uśmiechnięte, a na bladych twarzach ikonopisarze zaczęli malować rumieńce, włączając świętych w cielesność. Wizerunki z Ukrainy Zachodniej nie są podobne do ikon żadnego innego regionu. W huculskich wizerunkach czuć szybkość, dynamizm, jasność, wielowątkowość, niezwykle wyraźną konturowość. Tutaj nie ma zwykłych malowanych światłocieni, które przywykliśmy widzieć na innych wizerunkach. Rolę światłocieni odgrywały wyraźne kontury. Ciekawe jest też to, że ludowi mistrzowie na Ukrainie Zachodniej przeważnie pisali na sośnie. A zanim zaczęli malować, deskę nacierali masą czosnkową. Pozwalało to uchronić ją przed szkodnikami, dlatego wizerunki z Ukrainy Zachodniej wcale nie są uszkodzone i do dziś pachną czosnkiem, jeśli się je potrze. Barokowe wizerunki, napisane w różnych regionach Ukrainy przez profesjonalnych mistrzów (koniec XIX wieku), wyróżnia pozłota i cyzelowanie. Takie ikony mogli pozwolić sobie kupić tylko zamożni Ukraińcy. Unikalne są wizerunki namalowane na szkle. Ikony XX wieku z regionu połtawskiego są bardzo podobne do haftu, chociaż w rzeczywistości namalowane są na szkle farbą olejną. Ciekawy jest huculski składany ołtarzyk, który należy do rzędu podróżnych lub domowych ikonostasów. Podróżnym stawał się wtedy, kiedy Hucuł szedł na połoninę, a ikonostasem — kiedy wracał do domu. Składa się z trzech części, centralny wizerunek zawsze pozostawał bardziej cały niż boczne. Boczne wizerunki składały się z jednej do trzech części, w każdą był wpisany swój święty. Jeszcze jedna ekspozycja — ubrane wizerunki barokowe. Ukraińcy zamawiali oblicza świętych u profesjonalnych artystów, a ubierali wizerunek, używając skrawków tkaniny, skóry, koralików, folii, taśmy itp. Miał on jasny i świąteczny wygląd. Ciekawe są ikony napisane farbą temperową, w szczególności dwa wizerunki Archanioła Michała. Jeden z Ukrainy Centralnej jest wojowniczy, a drugi — z Ukrainy Zachodniej — trzyma wagi w rękach, starannie ważąc każdą duszę, a jego twarz przy tym jest niezwykle ironiczna. Unikalny eksponat z XVI wieku — przydrożny kamienny wizerunek świętego Mikołaja Cudotwórcy, którego nawet można dotknąć. Ikony pisano nie tylko do wątków religijnych, ale i na wydarzenia. Tak, uwagę przykuwa wizerunek napisany w 1888 roku, kiedy na linii kolejowej „Krym-Charków” Aleksander III z rodziną jechał do Sankt Petersburga i doszło do wypadku. Pociąg wypadł z szyn. Aleksander III trzymał na swoich barkach dach wagonu, dopóki jego rodzina i służba nie wyszli. Na cudowne ocalenie carskiej rodziny został napisany ten wizerunek. Mała sala Bogurodzicy kończy ekspozycję ikon domowych. Ogółem zobaczyliśmy 690 wizerunków (a kolekcja liczy 5000). Wszystkie one zostały kupione na pchlich targach lub po prostu podarowane. Nawiasem mówiąc, płótna przechodzą tylko muzealną renowację, zmywany jest brud i patyna oraz utrwalana jest farba. Tutaj zebrano całą warstwę ukraińskiej ludowej duchowości, która mogła zostać utracona. A zaczęła się kolekcja Olgi Bohomoleć od małego wizerunku „Świętego Justyniana” 15 lat temu, kiedy tę pierwszą ikonkę pani Olga kupiła na pchlim targu, ledwo na nią nie nadepnąwszy… Na zakończenie wycieczki zgodnie z tradycją muzeum weszliśmy na wieżę, gdzie wypowiedzieliśmy życzenie i uderzyliśmy w dzwon. Więc wszystkie marzenia na pewno się spełnią! Narodowy Związek Krajoznawców Ukrainy już po raz kolejny organizuje ekspedycje po kraju. Jedenasta poświęcona jest Żytomierszczyźnie, a mianowicie Radomyślowi i jego roli w dziedzictwie kulturowym Ukrainy. Ta ekspedycja, która odbyła się w ramach Ogólnoukraińskiej konferencji naukowo-praktycznej „Przestrzeń kulturowa Żytomierszczyzny-Wołynia XIX—XX w.”, jest przyуроczona do 75-lecia obwodu żytomierskiego. Celem wizyty w Radomyślu było odwiedzenie jednej z turystycznych pereł Żytomierszczyzny — Muzeum Ukraińskiej Ikony Domowej Olgi Bohomoleć.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

„W nim żył kiedyś muzyk…”

„Imię wybitnego ukraińskiego kompozytora i działacza społecznego z każdym rokiem coraz pewniej odzyskuje swoje zasłużone miejsce w panteonie wielkich Ukraińców”. Walentyna UMRYK, dyrektor Muzeum Pamięci K. H. Stecenki we wsi Wepryk. „A tym właśnie słynie moja wieś i tym ona jest wielka, że w niej żył kiedyś muzyk…”, — napisał poeta Wołodymyr Kosowski o wsi Wepryk i wybitnym ukraińskim kompozytorze K. H. Stecence. Toteż 27 kwietnia wielu szanownych gości zawitało do Wepryka do Muzeum Pamięci im. K. H. Stecenki oraz miejscowej szkoły. Tutaj odbyła się konferencja na temat „Odrodzenie ukraińskiego dziedzictwa muzycznego początku XX wieku”, poświęcona obecnej 130. rocznicy od dnia urodzin sławnego ukraińskiego kompozytora-klasyka. Wydarzenie, jak i w poprzednich latach, zgromadziło niemało znanych ukraińskich naukowców i działaczy sztuki, pracowników muzeów, przedstawicieli twórczej społeczności Kijowszczyzny. Wśród uczestników konferencji — akademicy, doktorzy nauk, profesorowie, zasłużeni artyści Ukrainy, dyrektorzy wielu znanych ukraińskich muzeów. Aby uczcić Kyryła Stecenkę, który był znanym proświcianinem, przyjechało wielu członków Fastowskiej rejonowej organizacji Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki. Goście przybyli do naszego muzeum, aby złożyć hołd pamięci Kyryłowi Hryhorowyczowi, dla którego weprycka ziemia stała się ostatnim schronieniem i miejscem wiecznego spoczynku. Wszyscy obecni obejrzeli odnowioną ekspozycję muzeum, otrzymali jubileuszowe broszury muzealne, zapoznali się z nowymi fotografiami i materiałami, którymi wzbogaciło się muzeum. Już tradycyjnie odwiedziliśmy mogiłę kompozytora, gdzie przy udziale duchownych UCP Patriarchatu Kijowskiego i UAPC odbyła się panichida oraz złożenie kwiatów pod pomnikiem K. H. Stecenki. U jego stóp spoczęły wieńce i kosze z kwiatami od muzeum, Kijowskiej obwodowej i Fastowskiej rejonowej administracji państwowych, naszych gości i uczestników wydarzenia. Program konferencji był nasycony i treściwy. Jej prowadzący — wnuk kompozytora, zasłużony artysta Ukrainy, laureat ogólnoukraińskich i wszechzwiązkowych konkursów skrzypcowych, docent, kierownik katedry show-biznesu Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki Kyryło Wadymowycz Stecenko. Wśród innych do prezydium zaproszono najwybitniejszą znawczynię Stecenki, doktora nauk o sztuce, profesor Lidię Ołeksandriwnę Parchomenko. O wydanej niedawno jej gruntownej monografii „Kyryło Stecenko” wypowiedziano niemało ciepłych słów i pozytywnych opinii naukowców, artystów. O tym mówili w swoich wystąpieniach kandydaci nauk o sztuce Anatolij Kałenyczenko, Iryna Sikorska z wydziału muzykologii Instytutu Badań nad Sztuką, Folklorystyki i Etnologii im. M. T. Rylskiego NAN Ukrainy itd. Od jej wystąpienia o dwóch z kohorty najwybitniejszych mistrzów wykonawstwa chóralnego Ukrainy Kyryle Stecence i Ołeksandrze Koszyciu rozpoczęła się praca konferencji. Niemało ciekawych faktów z życia i twórczości jubilata wybrzmiało w wystąpieniach pracowników naukowych Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego, Narodowej Biblioteki Ukrainy im. W. Wernadskiego, instytucji muzealnych m. Kijowa. Na konferencji wystąpił akademik Narodowej Akademii Sztuki Ukrainy Rostysław Pyłypczuk. Jego referat, w szczególności dotyczący pierwszych dzieł bibliograficznych Kyryła Stecenki, stał się ważnym wkładem w badania nad Stecenką. Niemało pochlebnych opinii otrzymała obszerna praca badawcza nad Stecenką, którą prowadzi nasze muzeum. Z de... Oksana SEMENIUK, zastępca przewodniczącego Rady Galickiego zjednoczenia rejonowego m. Lwowa WUT „Proświta” im. T. H. Szewczenki. Wieczorem 27 kwietnia 2012 r. przed Ukraińskim Narodowym Muzeum w Chicago było tłoczno. Na długo przed tym dniem w ukraińskim środowisku można było przeczytać ogłoszenie: „Ukraiński Narodowy Muzeum zaprasza Państwa do wzięcia udziału w niezwykłym wydarzeniu — wieczorze „Niezapomniana Kwitka”. Wieczór muzyczny pamięci piosenkarki”. Ludzi, którzy odpowiedzieli na zaproszenie, było wielu. Krzeseł zabrakło, nawet pożyczonych z cerkwi nie wystarczyło — ludzie stali. I oto brzmią pieśni w wykonaniu niezapomnianej Kwitki — tak znane z dzieciństwa, ale niedoścignione w jej wykonaniu. Sala była udekorowana portretami piosenkarki: oto Kwitka po pierwszej komunii, oto ona dziewczynka ze skrzypcami, oto już nastolatka z siostrzyczką, tatą i mamą — u wszystkich jasne, optymistyczne spojrzenia z twardą wiarą w przyszłość. Oto Kwitka już w promieniach sławy — przed mikrofonem w studiu, oto — na wypoczynku w górach, a tutaj — z synkiem i mężem — wszyscy szczęśliwi, uśmiechnięci. Fotografie tworzyły atmosferę ciepła i człowieczeństwa, dodawały do muzycznego wizerunku piosenkarki wizualnych detali, których tak brakuje w odbiorze. Ukraińcy znają Kwitkę Cisyk z dwóch albumów „Pieśni Ukrainy” i „Dwa kolory”. Dla wielu pieśni w jej wykonaniu są klasyką, która nie potrzebuje komentarzy i recenzji. I to prawda. Wieczór pamięci w Chicago miał na celu przybliżyć piosenkarkę do nas, stworzyć jej ziemski obraz, ocenić jej dorobek artystyczny, anglojęzyczny i ukraińskojęzyczny. Z prezentacją wielu odnalezionych dokumentów archiwalnych oraz referatem o działalności Kyryła Stecenki w latach 1921—1922 w zakresie ukrainizacji parafii cerkiewnych na Fastowszczyźnie wystąpił starszy pracownik naukowy muzeum, przewodniczący fastowskiej „Proświty” E. A. Mondzelewski. Większość z odnalezionych i przygotowanych przez niego materiałów weszła do zaprezentowanego na konferencji tegorocznego naukowo-informacyjnego biuletynu muzeum. Zbiór zawiera także najciekawsze referaty uczestników zeszłorocznej konferencji stecenkologicznej, materiały znanych badaczy-stecenkologów, artykuły naukowe pracowników muzeum oraz wiadomości z historii wsi Wepryk, Wepryckiego Towarzystwa „Proświta”, z którym ściśle współpracował Kyryło Hryhorowycz Stecenko. Zatem w wręczonym nam dyplomie od Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego słowa o tym, że działalność muzeum w dziedzinie troskliwego zachowania pamięci o kompozytorze, prowadzenia corocznych naukowo-praktycznych konferencji stecenkologicznych, wydawania naukowo-informacyjnych biuletynów i cennych materiałów archiwalnych o K. H. Stecence „jest Wielką misją, którą z honorem wypełnia Wasze muzeum”, są w pełni zasłużone. Były powitania i prezenty dla muzeum także od innych uczestników konferencji: książki, fotografie, suweniry, którymi wzbogaciły się nasze zbiory muzealne. A dyrektor Fastowskiej szkoły sztuki ludowej artysta A. Drewecki podarował obraz „Pieśni dzwony K. H. Stecenki”. Na zakończenie obecni wysłuchali wspaniałego śpiewu i muzyki w wykonaniu znanej śpiewaczki kameralnej Hanny Sołonycznej i bandurzystki Tetiany Łobody, mistrzowskiej deklamacji wierszy o K. Stecence księdza, zasłużonego artysty Ukrainy Petra Bojki, delektowali się niepowtarzalną grą na skrzypcach wnuka kompozytora Kyryła Wadymowycza Stecenki. Z przyjemnymi wrażeniami opuszczali Wepryk uczestnicy jubileuszowej stecenkologicznej konferencji naukowo-praktycznej. Większość z nich obiecała ponownie odwiedzić nas 26 maja na obwodowym muzycznym festiwalu stecenkowskim „Pieśni dzwony”, a w przyszłym roku — na kolejną konferencję. My z radością będziemy czekać na wszystkich, którzy badają i szanują twórczość naszego utalentowanego ziomka. Bo imię wybitnego ukraińskiego kompozytora i działacza społecznego z każdym rokiem coraz pewniej wraca na swoje zasłużone miejsce w panteonie wielkich Ukraińców i przyciąga do Wepryka, sławnego tym, „że w nim żyła kiedyś muzyka…”, co raz bardziej. Przygotowując ten artykuł, chciało się przeczytać jak najwięcej o tej sławnej kobiecie, która własnym kosztem, z własną wizją, zaprosiwszy najlepszych muzyków, stworzyła jeden z największych „darów dla Ukrainy” — płyty „Pieśni Ukrainy”, „Dwa kolory”. I, mówiąc o jej przedwczesnej śmierci — zmarła na raka pięć dni przed 45. rocznicą w 1998 roku — chce się zacytować jej kuzynkę Chrystynę Lew: „A co do choroby… Oczywiście, w rodzinie rozmyślano o tym. Zmarła mama, potem Kvitka, a dwa lata temu — siostra Maria. One prawie jednocześnie zachorowały, ale to nie genetyczne. Widocznie coś było w tym miasteczku, gdzie one żyły, bo tam bardzo dużo kobiet z taką diagnozą. Nie chcę, żeby wszystko kończyło się tak smutno. Kvitka bardzo kochała życie, drogich jej ludzi obdarowywała radością, a kiedy wchodziła do pokoju, wszyscy mimo woli uśmiechali się”. Zatem uśmiechnijmy się i my z wdzięcznością. Niech w każdym domu będą jej pieśni i niech takie wieczory będą co roku, żeby każdy mógł zastanowić się, a jaki dar zostawiam Ukrainie? 24 maja mija 130 lat od dnia urodzin znanego ukraińskiego kompozytora, dyrygenta chóralnego, społeczno-muzycznego działacza Kyryła Hryhorowycza Stecenki (1882—1922). Wszedł on do naszej sztuki jako utalentowany i godny kontynuator narodowego nurtu ukraińskiej muzyki, u podstaw którego stał jeszcze Mykoła Łysenko. Muza Stecenki żywiła się z głębokich źródeł twórczości ludowej i wracała do ukraińskiego narodu, ale wzbogacała też światową kulturę muzyczną. Twórcza indywidualność jego jest nierozerwalnie związana ze słowem, co szczególnie zaznaczyło się w jego utworach chóralnych, wokalno-instrumentalnych, operowych, muzyce do przedstawień teatralnych i opracowaniach pieśni ludowych. Znaczący ślad zostawił on jako orędownik edukacji muzycznej i jako autor muzyki cerkiewnej. Cała wielostronność życia i działalności kompozytora stała się tematem kolejnej, już V jubileuszowej obwodowej naukowo-praktycznej konferencji stecenkologicznej, która niedawno odbyła się na Fastowszczyźnie we wsi Wepryk.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Niezapomniana Kwitka

Kwitka Cisyk urodziła się 4 kwietnia 1953 r. w Queens (Nowy Jork, USA) w rodzinie powojennych emigrantów z Zachodniej Ukrainy, Iwanny i Wołodymyra Cisyków. W rodzinie była już dziewczynka: starsza o 8 lat siostra Kwitki, Maria. Ojciec w swoim czasie ukończył Lwowskie Konserwatorium i był znanym skrzypkiem-wirtuozem. Utalentowany muzyk nie zagubił się w Ameryce, a ujawniwszy zdolności organizatorskie, założył Ukraiński Instytut Muzyczny Ameryki, w którym wykładał i w którym uczyły się jego dzieci. Obie muzycznie uzdolnione córki osiągnęły wielkie sukcesy. Maria, ukończywszy Ukraiński Instytut Muzyczny, została znaną pianistką, prowadziła mistrzowskie kursy w „Carnegie Hall”, kierowała konserwatorium w San Francisco. „Zaczęłam uczyć się muzyki w wieku czterech lat. Myślałam, że będę skrzypaczką. Ale bardzo lubiłam śpiewać. Już w szkole byłam solistką różnych grup. Śpiewałam country, jazz — to przecież Ameryka” — powie Kwitka w swoim wideowywiadzie. Właśnie to niezwykłe wyczucie muzyki, różnych stylów, koloratura i sopran stały się cudownym Bożym darem, który zrealizowała ta drobna, krucha piękność. …Na wieczorze był także główny dyrygent Narodowej Orkiestry Symfonicznej Ukrainy Ołeksandr Hornostaj, autor jedynego wideowywiadu z Kwitką, w którym ona szczerze opowiedziała o swoim życiu i marzeniach. Jego wspomnienia i osobiste wrażenia stworzyły szczególną atmosferę wieczoru, poczucie obecności Kwitki. Muzyczny akompaniament wieczoru zapewniła Alla Kurylciw. W wywiadzie, który odtworzyli organizatorzy, Kwitka z szczególnym zapałem mówiła o swoim synku, małym Edziu, i o marzeniu nauczenia go języka ukraińskiego. Poczucie jej obecności stało się jeszcze silniejsze, gdy na scenę zaproszono jej syna, Eda Wołodymyra Rakowycza, niezwykle podobnego do mamy. Ed śpiewa obecnie w Chórze Młodych Ludzi Nowego Jorku (the Young People’s Chorus of NYC) i studiuje na uniwersytecie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Kuka kukułka na kalinie

wzdłuż linii kolejowej, która dzieli Merefę na pół, matka nosiła wodę dla radzieckiej kuchni polowej, usytuowanej za naszym domem. Pewnego razu wróciła we łzach, bo snajper przestrzelil oba wiadra. Mnie wroga kula jedynie rozdarła ramię, gdy w tym czasie robiłem wypady po dojrzałe pomidory na koniec ogrodu. Później, bawiąc się w „wojnę”, my z chłopakami rzucaliśmy w rozpalone ogniska znalezione granaty i miny, a sami odbiegaliśmy dalej i kładliśmy się w oczekiwaniu na wybuch. Z naszego towarzystwa wtedy nikt nie zginął, a troje z tych, którzy naśladowali nasz przykład, przypłaciło to życiem. Całe życie matce zazdrościły jej starsze siostry Dasza i Nina, że ona może pokłonić się prochom swojego drogiego Fiodora, a ich mężowie zginęli na wojnie nie wiadomo gdzie. Później wszystkie one wyszły za mąż po raz drugi. Matka, uzyskawszy moją zgodę, wyszła za mąż za kolegę ojca Jegora, kiedy ten wrócił z wojny, ale zmieniać nazwisko kategorycznie odmówiła. Ojczym z szacunkiem odnosił się do Fiodora, ale nierzadko, zwłaszcza po alkoholu, był zazdrosny o matkę do nieboszczyka, wyrzucał, że tylko jego ona kocha. Ona w odpowiedzi mówiła: „Choć zabij, ale w moim sercu nie było i nie będzie miejsca dla kogoś innego”. Kiedy siostry rzadko zbierały się razem przy stole (później dołączyła do nich i najmłodsza Klawa, odbywszy niemiecką katorgę), zawsze rozbrzmiewały dwie pieśni, które najbardziej zapadły mi w duszę. Matka zaczynała swoją ulubioną „Leciała kukułka przez mój dom”, a wszyscy zgodnie podchwytywali, zalewając się łzami. A potem prosiła cicho zaśpiewać ulubioną pieśń Fiodora „Poza łąką zieloną zbierała wdowa len drobny”. Wydawało mi się, że ojciec Fiodor stale niewidzialnie jest obecny obok nas. Odeszła matka w zaświaty cztery lata temu, pochować ją postanowiliśmy w jednym grobie z ojcem. Jak należy, po roku ustawiliśmy jeden na dwoje pomnik. A portrety rodziców poprosiłem wykuć na czarnym granicie takimi, jakimi byli w młodości, kiedy złożyli przysięgę być wiernymi sobie na całe życie. Chcę wierzyć, że takimi właśnie spotkali się na tamtym świecie. Oni oboje w rodzinnej ziemi, oni tam znowu razem. I to im obojgu teraz kuka-śpiewa przedstawiony na pomniku ptak wieszcz na kalinie, sławiąc triumf miłości nad śmiercią. Stanisław ZMIEWSKI, m. Odessa D Odpowiedzialny sekretarz Iryna SZEWCZUK Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN 270-55-57 Dział kultury Mykoła CYMBAŁIUK 279-49-47 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondent Ulana WOLYKOWSKA Dyżurny redaktor Mykoła CYMBAŁIUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 1 2 0 1 9 Dnia Zwycięstwa. Ktoś wyjdzie na wiec, wymachując czerwonym sztandarem, pod którym Ukraina zaznała więcej nieszczęścia, niż od wszystkich razem wziętych naszych byłych ciemiężycieli. Ja zaś w tym dniu pokłonię się grobowi mojego ojca Fiodora i matki Marii, których wojna na wieki rozłączyła, ale nie zabiła gorącej miłości wiernej żony. Na skromnym pomniku obok ich imion na moją prośbę artysta wyrył gałązkę kaliny i kukułeczkę. Ona jest odwiecznym ludowym symbolem tęsknoty za przeszłością, która „kuka” człowiekowi lata, przepowiada los. A w mojej duszy przejmująco odbija się matczyna pieśń: „Leciała kukułka przez mój dom, usiadła na kalinie i zaczęła kukać. Oj ty, kukułeczko, dlaczego wcześnie kukasz? Czy ty, kukułeczko, mój żal słyszysz?”. W te słowa matka wkładała swój sens. Dla niej kukułka była nie tylko uosobieniem nieszczęśliwej miłości, raczej odwrotnie — wiecznej, niepokonanej przez nikogo i nic miłości. Dwudziestoletnia Maria, mieszkanka miasta Merefa, pod Charkowem, oddała swoje serce starszemu od niej o dwa lata Fiodorowi — najmłodszemu z wielkiej rodziny Zmiewskich, którzy po rozkułaczeniu rozbiegli się po świecie. Ci, co w Merefie, przeżywali, żywiąc się odpadami dla bydła z miejscowej gorzelni. W straszne lata wielkiego głodu siostry ojca, które znalazły się w osadzie Budy, aby ratować dzieci od głodowej śmierci, wywiozły je do Charkowa i zostawiły tam w nadziei, że podbiorą je dobrzy ludzie lub państwowe organy opiekuńcze. Fiodor z bratem Jakiwem zatrudnił się w Charkowskiej fabryce im. T. Szewczenki. Wkrótce, pracowici i zdolni, stali się wspaniałymi ślusarzami. Matka wzięła działkę ziemi pod zabudowę i na niej bracia zaczęli wznosić solidne domy, posadzili wspólny sad. W moich dziecięcych wspomnieniach są tylko trzy przypadki, kiedy widziałem ojca żywym. Zapamiętało się, jak dźwięcznie skrzypiał śnieg pod butami ojca, kiedy całą rodziną szliśmy powitać krewnych z Bożym Narodzeniem. A ja choć z całych sił naciskałem na podeszwy, to śnieg nie odpowiadał. Pamiętam i swoje piąte urodziny. Mnie rano wystrojono i poszedłem na ulicę, gdzie po nocnej burzy była ogromna kałuża. Oczywiście, bardzo się pobrudziłem. Ale, ku wielkiemu zdziwieniu, ojciec nawet nie nakrzyczał, a przycisnął umorusanego do piersi, poniósł pod wiśnie i gorzko zapłakał. Wtedy po raz pierwszy usłyszałem słowo „wojna”. To było 22 czerwca 1941 roku. Fiodora i Jakowa nie zmobilizowano do armii. Jako najlepsi fachowcy mieli ewakuować swój zakład i wznowić produkcję za Uralem. Eszelon został zbombardowany przez faszystów, a bracia, wróciwszy do domu, wraz z rodakami wstąpili w szeregi wojskowe. Wczesną wiosną 1943 roku mieli szczęście wyzwalać Charków i rodzinną Merefę. Wspominam, jak pod hukiem bitwy ojciec na chwilę wpadł do rodzinnego domu. Życie i czyn Anatolija Pohribnego 17 maja o godzinie 16.00 w wielkim studiu koncertowym Domu Nagrań Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy (ul. Perwomajskiego 5A, metro „Kłowska”) w cyklu transmisji na żywo „Radiokanał Kultura prezentuje” odbędzie się prezentacja książki „Życie i czyn Anatolija Pohribnego”, poświęconej działalności wybitnego działacza państwowego i społecznego, naukowca, profesora, doktora nauk filologicznych, publicysty Anatolija Pohribnego. Bądź uczestnikiem wydarzenia w studiu, dołącz do wspomnień przyjaciół, uczniów, kolegów A. H. Pohribnego, wszak pamiętasz jego słowo w programach Radia Narodowego, jego dobre uczynki. Do wystąpień zaproszeni są Pawło Mowczan, Iwan Juszczuk, Ołeksandr Ponomariw, Dmytro Stepowyk, Witalij Donczyk, Emma Babczuk, Mykoła Tymoszyk, Serhij Kwit, Anna Bahriana, Wałentyna Korotia-Kowalska, żona i pedagog Hanna Pohribna oraz inni. Prowadząca program – pisarka Lubow Hołota. Informacje pod numerem telefonu 278-01-30. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301219 Nakład w maju – 25 500 Pawło MOWCZAN 4 820095 780016

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks)

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn