Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

WIDZIMY ISTOTĘ RZECZY

Слово Просвіти, №20 за 2005 рік

ność, a zatem i państwowość. Mam nadzieję, że nowa ukraińska władza, Prezydent Wiktor Juszczenko stworzą na Ukrainie wszelkie warunki ku temu, aby polityka kulturalna była wyrazista, a tożsamość narodowa nie pozostawała rozmyta. Przecież język poprzez kulturę formuje naród i państwo narodowe. Pierwsza dama Rosji stoi na czele Towarzystwa Języka Rosyjskiego. W jego skład wchodzą nie tylko najlepsze siły akademickie i intelektualne, ale także elita finansowa i przemysłowa. My, Ukraińcy, jeszcze dziś możemy jedynie zazdrościć tak całościowego rozumienia fundamentalnej wagi języka. całą prawdę: dajcie wreszcie temu pięknemu, śpiewnemu, melodyjnemu, bogatemu językowi ukraińskiemu upragniony spokój choćby na jakiś czas, aby żył swobodnie bez szykan i upokorzeń, aby powrócili do niego wnukowie i prawnukowie tych, którym zamykano usta, niech poczują oni czarodziejski smak ojczystego języka matczynego, wstrzymajcie codzienną nawałę rosyjskojęzycznej niskoprocentowej literatury, zabierzcie chałturną pop-muzykę w tych miastach i wsiach, gdzie powinny brzmieć ukraińskie melodie i pieśni, które są tam wielce pożądane… Dlaczego dotąd nie pojawiły się takie apele? Trzeba jak najszybciej i jak najaktywniej rozwiewać mit o tym, że język ukraiński to język tylko tych, którzy mieszkają na wsiach, na chutorach i w miasteczkach rejonowych, czyli język gorszej kategorii, że dla człowieka z wyższym wykształceniem, który mieszka w mieście, posługiwanie się nim jest niekulturalne, a do tego, rzekomo, najlepiej nadaje się język rosyjski. Takiego zdania, niestety, trzyma się jeszcze wielu ludzi. Jaskrawym przykładem tego jest Andrij Szewczenko. Czyż to normalne, że światowej sławy piłkarz wypiera się języka swoich ojców i dziadów? Przecież urodził się i dorastał w centrum Ukrainy, w środowisku- Oto i w rejonie marjińskim, gdzie zamieszkuje przeważająca większość Ukraińców, wszędzie panuje język rosyjski — w organach władzy państwowej, w oświacie, kulturze, biznesie. Nawet rejonowa gazeta społeczno-polityczna „Marjińska nywa” po tym, jak jej redaktorem naczelnym została Strybiż Switłana Pawliwna — przedstawicielka Partii Regionów, przekształciła się w dwujęzyczną, przypomina worek założony na głowę mieszkańcom rejonu. Szanowny Wiktorze Andrijowyczu! Podczas kampanii wyborczej często używał Pan sformułowania „Moja Nacja”. Dzisiaj jako Prezydent kraju ma Pan możliwości zrobienia wszystkiego, co niezbędne w bogactwie, wyrafinowaniu i elastyczności form nie ustępuje żadnemu ze współczesnych języków literackich słowiańszczyzny. To nie jest język tylko prostego ludu, jak twierdzą moskiewscy ignoranci, a język całego narodu, którego polityczna przyszłość jest jeszcze przed nim, ale którego miejsce na prawo do samodzielnego rozwoju... nie może być zajęte przez nikogo innego” (1882 r.). Chce się zapytać także tych autorów projektów ustaw, złożonych w Radzie Najwyższej: zrobiliście to celowo czy nie pomyśleliście, że proponując nadanie językowi rosyjskiemu statusu oficjalnego w niepodległej Ukrainie, poniżacie język rdzennego narodu, którego nośnikiem jest ponad czterdzieści milionów ludzi na świecie? Czyli uważacie, że ukraiń- Zdjęcie G. Oborskiej SPODZIEWAM SIĘ... dla konsolidacji ukraińskiej nacji, narodu ukraińskiego. Dziwi mnie, że dotąd nic nie słychać o projekcie dekretu w obronie języka ukraińskiego. Panie Prezydencie, podkreślał Pan, że będziemy mogli wiele zrozumieć i zobaczyć, jeśli wzniesiemy się do szczytów myśli Tarasa. Czytajmy Szewczenkę codziennie. Mam nadzieję, Wiktorze Andrijowyczu, że wraz ze swoim zespołem pomożecie Ukrainie stać się ukraińską. Wołodymyr DUBYCKYJ, filolog, były kierownik rejonowego sztabu na rzecz poparcia Wiktora Juszczenki w okręgu 61, m. Krasnohoriwka rejonu marjińskiego obwodu donieckiego. KOMENTARZ 11.X.1952 r.). Czyż zapomniano, jak ciężko przeżywał Ołeksandr Petrowycz, że jemu, już znanemu w całym kulturalnym świecie, nie pozwalano kręcić filmów w języku ukraińskim, zmuszano w scenariuszach poprawiać „Ukraina”, „ukraiński” na „Ojczyzna”, „radziecki”. A czyż można obecnie spokojnie czytać odpowiedź byłego kierownika radzieckiego kina M. Bolszakowa genialnemu reżyserowi: „O żadnych ukraińskich kadrach nie może być mowy. Ukrainy nie ma! Ukraińskie kadry nie są mi potrzebne. Róbcie rosyjskie obrazy” (styczeń 1942 r.). Kierownicy państwa, a jeszcze takiego jak Ukraina, powinni lepiej niż językoznawcy i pisarze rozumieć, co oznacza język rdzennej nacji, język państwowy — to, oprócz wszystkiego, swoista broń. Zawsze rozumieli to nasi wrogowie i nieprzyjaciele, dobrze rozumieją to i obecnie, dlatego tak śpieszą się, by wytrącić z naszych rąk tę broń, aby potem bezmowny naród szybko przekształcić w uległą masę i całkowicie zrusyfikować. Cała nasza historia i gorzkie doświadczenie przekonały, że prawdziwym gwarantem niepodległości Ukrainy musi być silna, zdolna do walki armia i dobrze chroniony język państwowy, o które trzeba dbać w pierwszej kolejności. Wydaje się, że Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko jest zobowiązany jasno wypowiedzieć się w kwestii przestrzegania w naszym kraju 10 artykułu Konstytucji Ukrainy o języku państwowym i niedopuszczenia do różnych spekulacji w tej sprawie. Już dawno nadszedł czas na pojawienie się Dekretu Prezydenta Ukrainy o wstrzymaniu działania i uchyleniu czterdziestu dekretów, okólników i uchwał, poczynając od pamiętnego dekretu Piotra I z 1720 roku aż do ostatnich uchwał władzy komunistycznej końca lat 80. ubiegłego wieku o zakazie i różnych ograniczeniach języka ukraińskiego. Projekt takiego dekretu mogą pomóc przygotować autorytatywni językoznawcy i prawnicy. Stwórzcie wreszcie prawdziwe demokratyczne warunki dla swobodnego rozwoju i odrodzenia języka ukraińskiego, Panie Prezydencie! Pańskie słowo doda otuchy milionom obywateli, skłoni młode pokolenie ku ojczystemu językowi rodziców i dziadów, doda chęci rozwijania i wzbogacania go, a także ochroni przed naszymi nieprzyjaciółmi, różnymi prowokatorami i wszystkimi chętnymi do rozgrywania karty językowej, skłócenia nas z sąsiadami, odwracania uwagi od ważnych zadań teraźniejszości. Oles ŁUPIJ, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia T. Szewczenki

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn