Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

PODRÓŻ W PRZESZŁOŚĆ PO DZIEWIĘTNASTU LATACH

Слово Просвіти, №20 за 2005 рік

REPORTAŻ NA TEMAT ZWIĄZEK RADZIECKI W MINIATURZE Mijają dwie i pół godziny, odkąd wyjechaliśmy z Kijowa, a ty już jesteś w „specjalnej strefie ekonomicznej”. Dziesiąta rano, a na ulicach pusto, ani żywej duszy. Później wyjaśniono, że dzieci są w szkole, a dorośli — to głównie pracownicy Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej — wszyscy o siódmej wyjeżdżają do pracy trzydzieści kilometrów od miejsca, w którym stoimy. Ochłonąwszy, zaczynam badać miasteczko. A jest ono malutkie: teren przeznaczony pod zabudowę zajmuje zaledwie 7,5 kilometra kwadratowego. Ci, którzy odczuwają nostalgię za Związkiem Radzieckim, śmiało mogą kupować bilet do Sławutycza, ponieważ to miasto budowało osiem republik, a dzisiaj niepodległe kraje: Azerbejdżan, Armenia, Gruzja, Estonia, Łotwa, Litwa, Rosja i Ukraina. I każda z nich pragnęła odtworzyć koloryt i narodową specyfikę w architekturze miasta. Tutaj ulice nie mają znaczenia, tylko „narodowe” kwartały, jest ich tutaj 12. Mnie najbardziej przypadł do gustu kwartał talliński — charakterystyczne nadbałtyckie, schludne domki, podobne do siebie jak dwie krople wody. Tak samo równo, jak pod linijkę, rozmieściły się jednakowe budynki w kwartałach kijowskim, ryskim i wileńskim. A oto budynki kwartału gruzińskiego architekturą i malowaniem przypominają surowość górali. Co ciekawe, gdy projektowano wnętrza domów, mieszkania miały, oprócz „głównych” pokoi, specjalny pokój z mangalem. Prawda, na dzień dzisiejszy używa się go jako zwykłego pokoju mieszkalnego. Dziewiętnaście lat temu na miejscu centralnego placu szumiał las. Teraz świadczą o tym pojedyncze drzewa, a także niewielkie skwerki. W jednym z nich wznosi się Dzwon Czarnobylski — pamiątka tragicznej niezapomnianej daty: w 1986 roku o godzinie pierwszej, 23 minucie i 45 sekundzie w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej doszło do katastrofy. Pomnik poległych strażaków i pracowników elektrowni — mały hołd dla tych, którzy w pierwszych minutach ratowali ludzkość. Wszyscy oni pochowani są w Moskwie, ale co roku Związek Czarnobyla Ukrainy i Rosji zbiera dzieci, krewnych, znajomych na obywatelską panichidę. Zawsze w Sławutyczu 26 kwietnia około drugiej mieszkańcy i goście przynoszą kwiaty, stawiają świece. Serhij Wiktorowycz Akulinin wspomina: „Ja tamtej nocy również pracowałem, ale, na szczęście, w pierwszym bloku. Jednak trzech godzin działań ratunkowych wystarczyło — w książeczce pracy mam tylko jeden wpis z końcową datą w 1986 roku”. SPOJRZENIE „Na tej ziemi, gdzie wznoszono twierdze, teraz stoi betonowy sarkofag”. Oksana Pachlowska Dziewiętnaście lat upłynęło od czasu, gdy ukraińskie miasto Czarnobyl stało się smutno sławne na całym świecie. Należałoby tym, którzy zbyt wcześnie się uspokoili, zwłaszcza niektórym możnowładcom, którzy mają dźwignie wpływu na rozwiązanie czarnobylskich problemów, wybrać się na wycieczkę do strefy wykluczenia i po raz kolejny poczuć oddech Czarnobyla, jego płacz. Przeżyliśmy 5, 10, 15 lat i stoimy na progu 20-lecia, jednak z latami pojawia się więcej pytań niż odpowiedzi na nie. Każdy rok wciąż zabiera nowe życia, osłona nie jest zbudowana, samosioły kontynuują swoje wirtualne życie, chaty trzydziestokilometrowej strefy już albo są pod ziemią, oznaczone ledwo widocznymi krzyżykami, albo poprzez dżunglę drzew i krzewów straszą pustymi źrenicami okiennic. Na szczęście są organizacje, które zajmują się tym problemem codziennie. Wśród nich Ogólnoukraińska organizacja społeczna „Afgańczycy Czarnobyla”, która została stworzona jeszcze w 1991 roku w Sławutyczu, jednocząc weteranów wojny w Afganistanie, uczestników działań bojowych innych lokalnych konfliktów zbrojnych, którzy brali udział w likwidacji skutków katastrofy czarnobylskiej. Corocznie od 1999 roku Stowarzyszenie, któremu obecnie przewodniczy pułkownik w stanie spoczynku Ołeksandr Riabeka, uczestnik działań bojowych i likwidacji skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, wspólnie z Narodowym Uniwersytetem Pedagogicznym im. Mychajła Drahomanowa wcielają w życie projekt artystyczny „Czarnobyl — ból serca mojego”. Od 2003 roku odbywa się to w samym Czarnobylu — jako akcja „Ukraina pamięta”. Ciszą przywitało nas kiedyś bajecznie piękne, a obecnie… przygnębiające miasto energetyków Prypeć, wywołując grozę migotaniem cyfr 65 mk/r przy wjeździe. Te wskaźniki odbierały chęć spacerowania po mieście, tak samo jak oddychania powietrzem przy czwartym reaktorze pod około 1000 mk/r. Odbyło się złożenie kwiatów do memoriałów „Tych, którzy uratowali świat” (w parku Sławy w Czarnobylu), „Prometeusz” (budynek administracyjno-biurowy, Państwowe Przedsiębiorstwo „Czarnobylska Elektrownia Jądrowa”) oraz obelisku załogi MI-8, która tragicznie zginęła w 1996 roku. Nawiasem mówiąc, Stowarzyszenie i osobiście przewodniczący zarządu Ołeksandr Riabeka wzięli pod swoją opiekę rodziny poległej załogi „afgańczyków” śmigłowca MI-8. Po koncercie-requiem przy jednostce straży pożarnej w Czarnobylu, dokładnie w czasie, kiedy nastąpił wybuch, wręczano nagrody z rąk Ołeksandra Riabeki oraz członka zarządu Stowarzyszenia, deputowanego ludowego Hryhorija Omelczenki. Najwyższą nagrodą Ogólnoukraińskiej organizacji społecznej „Związek Czarnobyl Ukrainy” „Czarnobylski Krzyż: Odwaga. Honor. Humanitaryzm” został uhonorowany zastępca Państwowego Departamentu Administracji Strefy Wykluczenia i Strefy Bezwarunkowego (Obowiązkowego) Wysiedlenia Wiktor Mitla, który pracuje w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej od momentu awarii. Również członkom Stowarzyszenia wręczono Listy Pochwalne od mera Kijowa. W swoim końcowym słowie przewodniczący zarządu Stowarzyszenia „Afgańczycy Czarnobyla” Ołeksandr Riabeka zauważył: „Pamięć — to najcenniejsze, co mają ludzie, których losy są wypalone ogniem wojny i popiołem Czarnobyla. Dopóki mamy siły, będziemy robić wszystko, aby żyła ona w umysłach i sercach następnych pokoleń”. Iryna OLIJNYK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn