Strona · s. 3strona oryginału ↗
Reorganizacja czy likwidacja księgarni?
Слово Просвіти, №20 за 2012 рік
Maria WYSZNEWŚKA, Czerniowce Sytuacja, która wytworzyła się wokół czerniowieckich księgarni, to swoiste déjà vu wydarzeń sprzed 10 lat. Mieszkańcy Czerniowiec dobrze pamiętają, jak wtedy jedna po drugiej odchodziły w niebyt czerniowieckie państwowe księgarnie przy ulicy Szewczenki: „Bukinist”, „Wijśkowa knyha” (Książka wojskowa), „Mystectwo” (Sztuka), sieć księgarni „Drużba”. Później zaczęły znikać także nowo powstałe księgarnie w sypialnych dzielnicach miasta oraz w centrum Czerniowiec. Tylko w ostatnich latach z centralnego placu miasta zniknął przekształcony z „Politknyhy” (Książki politycznej) „Kobzar”, nie doczekała się swojego otwarcia księgarnia przy ul. J. Gagarina — wszystkie one ustąpiły miejsca bardziej dochodowym sklepom sportowym, częściom samochodowym, sklepom jubilerskim. Z trudem tracił metry swojej powierzchni największy sklep książkowy Czerniowiec, ten przy prospekcie Niepodległości. Zniknęły też rejonowe księgarnie w Wyżnicy i Storożyńcu, wiejskie — w Mamajowcach, Kamianej, Bojanach itd. Te czerniowieckie księgarnie, którym udało się wtedy utrzymać (to zasługa nie struktur państwowych, a poświęcenia ich pracowników), obecnie przeżywają odrodzenie wydarzeń sprzed 10 lat, ponieważ właśnie je obecni gospodarze „domu z lwami” zamierzają „zoptymalizować”. Przy tym, że władza obwodowa nie wkłada żadnych środków w utrzymanie księgarni, a większość z nich przynosi zysk. 8 maja odbyło się kolejne posiedzenie stałej komisji Rady Obwodowej w Czerniowcach ds. kwestii prawnych, stosunków międzyetnicznych, współpracy transgranicznej i polityki antykorupcyjnej, gdzie wśród 11 punktów porządku obrad rozpatrywano zainicjowany przez deputowanego rady obwodowej Mychajła Pawluka projekt uchwały rady obwodowej „O reorganizacji obwodowych przedsiębiorstw komunalnych handlu książkami”. Pierwszy zastępca przewodniczącego Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Heorhij Hałyć, który referował na pierwszym posiedzeniu komisji o reorganizacji komunalnej sieci handlu książkami, przyznał, że zmiany do proponowanej uchwały w tej kwestii wprowadzono po wytycznej M. Azarowa, by „podjąć działania na rzecz zachowania sieci rozpowszechniania książek”, którą wydał przewodniczącemu Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej M. Papijewowi. Oleg CZORNOHUZ Przeczytałem artykuł Anatolija Szpytala „Obok Majdanu” („SP” nr 14 z 2012 r.). I absolutnie nieakceptowalne są dla mnie słowa dawnego przyjaciela i dobrego poety Mykoły Sławynśkiego: „Ale wydarzenia 2004 roku stały się »chyba największą stratą naszej najnowszej historii«”. Po tym powiedziałem sobie: „Boże, jacy my ubodzy! Boże, jacy my nędzni! Boże, jacy my wolnomyślni! I — o Boże, jacy my przeciwni temu szlachetnemu pojęciu?!”. A ja przecież nic piękniejszego przez 75 lat życia nie przeżyłem. Nic piękniejszego niż Pomarańczowy Majdan. Właśnie w tym, 2004 roku, z mojego rodzinnego Kijowa widziałem mnóstwo krajów, które swoje spojrzenia i swoje ogólnoplanetarne przeżycia kierowały na kijowski Majdan Niepodległości. Mnie w swoim czasie przypadł wielki zaszczyt bycia delegatem z Ukrainy i występowania z wysokiej trybuny ONZ. Wtedy na liście nie było jeszcze tych krajów, które powstały po pieriestrojce. Nie było, oczywiście, też Majdanu. Ale w 2004 roku na liście ONZ krajów postkolonialnych zwiększyło się niemal o jedną czwartą. I właśnie w 2004 roku spojrzenie tych krajów, jak i reszty, było skierowane na nasz Pomarańczowy Majdan. Mam do dziś przed oczami Warszawski Uniwersytet Narodowy, jego okna. Chyba Polska nigdy nie widziała tyle żółto-niebieskich flag w swojej stolicy, jak w te pomarańczowe dni. Widziałem pomnik wielkiego Kobzara w Waszyngtonie. Widziałem, jak w te dni razem z wielkim Szewczenką podnosił się nad Waszyngtonem i sam Waszyngton. Podnosił się z bezkresnego morza naszych narodowych flag. Ale podczas posiedzenia wyjaśniło się, że uchwała, którą zaproponował M. Pawluk, o utworzeniu komisji roboczej, której członkowie mieli dodatkowo zbadać wszystkie aspekty tej kwestii, pozostała niewykonana. Jak zapewnił przewodniczący rady obwodowej Mychajło Hajniczeru, on sam wykonał za komisję tę pracę. Co prawda, liczby zadłużenia kredytowego, które rzekomo mają księgarnie, obecni na zebraniu ich dyrektorzy poddali w wątpliwość. „Takie liczby pojawiają się dlatego, że lwią część towaru księgarnie otrzymują w komis, a nie kupują książki. To w ogóle jakieś dziwne liczby. Pan Hałyć pomylił zadłużenie debetowe z kredytowym. Dlaczego księgarnie rozpatruje się tylko jako strukturę ekonomiczną?! Oni nie uświadamiają sobie: jeśli zostaniemy bez sklepów książkowych, to koszmar niemoralności stanie się rzeczywistością w Czerniowcach” — podkreśliła Maryna Libanowa, dyrektor księgarni „Bukinist”. Z 10 członków komisji deputackiej sześcioro obecnych na posiedzeniu zagłosowało za propozycją deputowanego Mykoły Sałahora: „Zalecić deputowanym na najbliższej sesji rady obwodowej zdjęcie z rozpatrzenia danej kwestii”. „Dla mnie to wola absolutnej większości obecnych — oświadczył deputowany rady obwodowej Mychajło Pawluk. — Decyzja naszej komisji to przykład tego, jak deputowani, nie upolityczniając kwestii, są zdolni przyjąć konsensualną decyzję w interesach wspólnoty Bukowiny. Dyskusja, która trwała przez miesiąc, wyjaśniła wiele faktów, które pośrednio dotyczą kwestii, pozostawiając bez odpowiedzi główne: po co i komu to potrzebne? I co będzie na miejscu zlikwidowanych księgarni: butiki, zakłady fryzjerskie czy jeszcze jeden oddział banku? Nie widzę poważnych argumentów, dlaczego warto zastosować »najwyższy wymiar kary« dla niezależnych małych księgarni. Uważałbym za celowe szukać możliwości, z jednej strony, pomóc im przetrwać, z drugiej — przejrzeć sprawozdawczość finansową tych przedsiębiorstw”. W ostatnich dniach za czerniowieckimi księgarniami wstawiła się też Czerniowiecka Obwodowa Organizacja Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, której zarząd zwrócił się z listem do przewodniczącego Komisji Rady Najwyższej ds. kultury i duchowości Wołodymyra Jaworiwśkiego, przewodniczącego Czerniowieckiej Rady Obwodowej Mychajła Hajniczeru oraz przewodniczącego Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Mychajła Papijewa. Bukowińscy dziennikarze są zdziwieni inicjatywą reorganizacji bez biznesplanu i z naruszeniem rynkowych zasad ekonomii — poprzez utworzenie jednego przedsiębiorstwa na bazie kilku konkurujących. „W warunkach, gdy ukraińskie społeczeństwo od czasu do czasu gorączkuje od władczych zamiarów to zmniejszenia liczby godzin nauczania języka ukraińskiego, to obejścia się bez obowiązkowego ukraińskiego dubbingu filmów, to zredagowania podręczników z historii Ukrainy czy reorganizacji komunalnych przedsiębiorstw handlowych handlu książkami w obwodzie czerniowieckim, powstaje pytanie: czy taka »reorganizacja« nie doprowadzi do zwinięcia i tak słabego rynku ukraińskiej książki? Mamy nadzieję, że wy jako mężowie stanu i ludzie, którzy stoją na straży ukraińskich interesów, również podzielacie nasze zaniepokojenie z powodu możliwych skutków zaproponowanej reorganizacji i zrobicie wszystko, co od was zależy, aby zachować w obwodzie ośrodki ukraińskiej książki” — zaznaczono w apelu. Czy posłuchają deputowani rady obwodowej propozycji członków komisji, pokaże głosowanie w sali sesyjnej.
Majdan zrodził. Wtedy nie wiedziałem… 5 lat nie wiedziałem, czym jest strach. 5 lat żyłem na Ukrainie i Ukrainą, żyłem jako wolny człowiek. I wtedy, i dzisiaj sprawa nie dotyczy Wiktora Juszczenki. Sprawa dotyczy mojej i twojej wolności, Ukraińcu. W pokojowej, wolnej, uśmiechniętej i szczęśliwej. Nigdy nie byłem tak dumny ze swojej Ukrainy, jak w te Pomarańczowe dni, kiedy moje państwo pokazało całemu światu, że bywają rewolucje i bez krwi. Doskonale zdaję sobie sprawę z patetyczności swoich słów. I z tego, że to moje emocje. Ale i jedno, i drugie dzisiaj skojarzeniowo przywodzi mi na myśl nieśmiertelny Majdan, który wszedł w moje serce, w moją pamięć, w naszą historię jako najwspanialszy cud nad cudami. I naszej historii jako historii Pomarańczowej rewolucji żadni tabaczniki i kolesniczenki nie przekreślą. Ona będzie żyła. Tak jak to, czego dzisiaj jeszcze nie doceniliśmy: wola narodu, wolność słowa, brak strachu i nieśmiertelne dziecięce poczucie wolnego człowieka. Swoim dniem narodzin nazywam rok 2004. Właśnie tego dnia narodziłem się jako wolny Ukrainiec. I jestem z tego dumny, bo właśnie od tego dnia zapomniałem, czym jest strach, i właśnie wtedy zrozumiałem, czym jest Wola. Niski pokłon składam ukraińskiemu narodowi, który po Majdanie wybrał najgodniejszego Prezydenta (przynajmniej w 20-letniej historii naszej Niepodległości). Niski, do ziemi pokłon składam mu za to, że przywrócił we mnie pamięć historyczną, język i to, co najdroższe — Wolę, której nie da się odebrać mojemu narodowi. Odebrać wtedy, gdy panować będzie autorytarny czy totalitarny reżim, ale tego, co zrodził Wielki Prezydent, według słów rosyjskiego publicysty Anatolija Strilanego, nie przekreśli nikt. Nawet ci, którzy już dzisiaj chorują na anemię.Informacja o tym, że władze zakulisowo zamierzały zreorganizować księgarnie Czerniowiec, które znajdują się w obwodowej własności komunalnej, w jedno przedsiębiorstwo, wzburzyła opinię publiczną. Szczególne zaniepokojenie nie tylko dyrektorów księgarni, ale i społeczności wywołało zagrożenie zmiany profilu działalności sklepów z książkami. W obronie księgarni wystąpili opozycyjni deputowani, Czerniowiecka organizacja obwodowa Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, młodzi literaci.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
