GAZETA OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWITA» IM. TARASA SZEWCZENKI
MAJ, Nr 5 (24), 1996 ROKU
PAWŁO MOWCZAN: 6 WIEŚ 12 JAK ZDAĆ EGZAMIN? NAM MOGĄ POMÓC NA 75
WYBIĆ KRZESŁO SPOD NÓG REFORMIE
KONSTYTUCJA ZRYWA WSZYSTKIE MASKI
…własność, która zdolna jest zapewnić wolność człowieka od państwa. Oto wam demokracja w wersji totalitarnej! W przeciwieństwie do projektu Komisji Konstytucyjnej i obowiązującej obecnie ustawy o językach konsekwentni likwidatorzy atrybutów państwa ukraińskiego proponują wprowadzić dwa języki państwowe, aby zgodnie z prawem, stosowanym w całym cywilizowanym świecie, nie ustanowić jednojęzyczności rusyfikatorów na…
W artykule 81 zapisano „rozgraniczenie funkcji i uprawnień między różnymi gałęziami władzy i różnymi ogniwami aparatu państwowego”. Cóż to jednak za rozgraniczenie funkcji? W artykule 87 powiedziano, że Rada Najwyższa „ma całą pełnię” […], a artykuł 89 nadaje Radzie Najwyższej uprawnienia do rozpatrywania i rozstrzygania każdej kwestii należącej do kompetencji Ukraińskiej SRR… Tak oto wygląda sprawa!
Dobrze pamiętając wystąpienie Ju. Boldyriewa z jego kontrapunktowym argumentem: „Trzeba, żeby to było opłacalne — być patriotą”, chcę mu pomóc w wyjaśnieniu jego stanowiska, odwołując się do słów wybitnego reżysera Lubimowa: „Ojczyzna tam, gdzie lepiej żyć”. Nie podejmuję się obalać powszechnego stanowiska wobec zachowania narodowo-kulturalnych wartości, które mają być chronione Konstytucją, przeciwko czemu w cyniczny sposób występuje nie tylko wspomniany deputowany. Powiem jedno: jednocześnie w kilku miejscach
Bezpaństwowe są tylko marcowe koty, „interdziewczyny” i polityczni awanturnicy.
Jeżeli artykuły 1 i 2 projektu Konstytucji…
Ci, którzy do pory do czasu nie ujawniają swoich narodowych interesów, w komisji konstytucyjnej zatwierdzają, że Ukraina jest obiektem interesów... Przy tym muszę nieco przypomnieć.
W warunkach długotrwałej konfrontacji, na nadzwyczajnym posiedzeniu Wierchownej Rady odbyło się przedstawienie projektu nowej Konstytucji Ukrainy. To był dzień, w którym jeszcze kilka projektów pojawiło się 17 kwietnia. To wielopiętrowe wydarzenie w murach ukraińskiego parlamentu zbiegło się w czasie z doniesieniem gazety «Izwiestia» o zamiarze prezydentki stowarzyszenia buriackich kobiet «Alangua» Engelsiny Hermajewej przywrócenia w republice poligamii. I u nas, i u nich młodą, jeszcze nieukształtowaną, słabą demokrację chcą wykorzystać do powrotu w przeszłość.
W postradzieckiej przestrzeni, wyczerpanej rozmaitymi deficytami, na Engelsinę deficytu nie ma. Dochodzę do wniosku, uważnie zapoznawszy się z projektem grupy deputowanych ludowych (125 podpisów) oraz projektem uchwały zgłoszonym przez polityczną parę W. Marczenko i Natalię Witrenko. Przypominam sobie, bo tego trudno zapomnieć: bojownicy o szczęście... na podwórko państwowego życia. Taki sam los przygotowany jest dla naszej narodowej symboliki, która na całym świecie jest już znana jako państwowa. Oto wam demokracja na opak, którą proponują nam komuniści wraz z socjalistami!
Daleki jestem od myśli, że projekt Komisji Konstytucyjnej jest szczytem doskonałości. Mam do niego wiele zastrzeżeń. I całkowicie przyłączam się do licznych poprawek, wniesionych do tego projektu przez przedstawicieli deputowanych grup i frakcji, szczególnie w części dotyczącej uprawnień parlamentu i władzy wykonawczej. Naród w swoim bezapelacyjnym... zaproponowali, by w projekcie unieważnić decyzję Ogólnoukraińskiego referendum z 1 grudnia 1991 r. i przeprowadzić nowe referendum. Ukraina jest suwerennym i niezależnym demokratycznym, socjalnym i prawnym państwem; zapisują jej terytorialną integralność i nienaruszalność granic, to artykuł 4-a: umocnienie władzy sądowej, ustawodawczej i wykonawczej.
w październiku 1996 r., aby tę zmianę ustawowo zalegalizować i zatwierdzić, projekt 125 sygnatariuszy przewiduje możliwość samorządności. Wszystko to można
podstawowe zasady nowej Konstytucji Ukrainy, doprecyzowuję: dobrowolnego przystąpienia do Związku Państw, prawda, aby zharmonizować. Komisji Konstytucyjnej od siebie, już bez Ukrainy.
Na wszelki wypadek nie powiedziano, jakiego właściwie Związku. Po denuncjacji przez Dumę Państwową Rosji Białowieskich porozumień, skierowanej na odbudowę ZSRR, po niedawnych
W artykule 155 projektu doprecyzujmy: «Konstytucja nie może zmieniać, znosić ani ograniczać praw i wolności człowieka i obywatela ani być skierowana przeciwko niepodległości».
17 kwietnia towarzysz Steszenko (frakcja komunistów) zaproponował odrzucenie przygotowanego przez Komisję projektu Ustawy Zasadniczej, uzasadniając to tym, że jest on niedemokratyczny. Dlaczego? Tak zdecydowano w jego
zapowiedziach niektórych czołowych rosyjskich polityków w duchu: «Po co nam Krym? Potrzebna nam cała Ukraina», po tym jak komuniści wraz z socjalistami od dawna
«nieformalna» grupa w ukraińskim parlamencie, z Symonienką na czele, super-tatarska grupa «Sojuz». Każdemu świadomemu obywatelowi Ukrainy jasne jest, jaka tu mina jest podłożona z nienawiścią
prawdziwie demokratycznej, nowej i ludowej Ukrainy, przyjęcie rzeczywiście antydemokratycznego projektu Komisji Konstytucyjnej. Warto coś porównać. W artykule 12 projektu Komisji Konstytucyjnej
W projekcie Konstytucyjnej Komisji (artykuł 6) zapisano na szczeblu państwowym: «Żadna ideologia nie może być uznawana za obowiązkową». Dalej, nieco niżej: «Władza państwowa na Ukrainie ma być sprawowana zgodnie z jej podziałem na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, a państwo gwarantuje prawa i wolności na podstawie tego podziału, a organy państwowe zapewniają ochronę wszystkich form własności i gospodarowania». Organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej realizują swoje uprawnienia w granicach ustanowionych Konstytucją. Państwo zapewnia również ochronę wszystkich form własności i gospodarowania, a także społeczną orientację gospodarki».
Ukraińskiemu narodowi – zadanie historyczne.
Autorzy zaś projektu 125 posłów odchodzą od zasady wielopartyjności.
Tłumaczenie maszynowe
Omówienie projektu Nowej Konstytucji jest logicznym podsumowaniem pewnego okresu politycznego w życiu Ukrainy, okresu jej narodowej niepewności, ideologicznej nieokreśloności. Przekonujemy się po raz kolejny, że czas kompromisu minął, że taktyka zalotów do lewicy jest bezperspektywna, a ustępstwa w sferze narodowej obracają się w ogólnonarodową porażkę. Wszystko to, co dziś tak niepokoi cały organizm narodowy, zostało zapoczątkowane w czasach niedalekich, gdy nieśmiało-zdecydowani nasi przywódcy bali się w ustawie o paszporcie i obywatelstwie zachować piąty paragraf, który rzekomo dyskredytuje mniejszości narodowe. Chlubimy się tym, że ustawa o obywatelstwie i mniejszościach narodowych jest u nas najbardziej demokratyczna, że w projekcie Nowej Konstytucji rozdział o prawach człowieka jest niezrównanie demokratyczny. Superdemokratyczne były kiedyś działania Centralnej Rady, która wyrzekła się własnego wojska. I my znamy skutki tej demokratyzacji. Bojaźliwie i niezdecydowanie, a nawet z podejrzliwością, odnosili się władcy do tak powszechnie uznanych kategorii, jak interesy narodowe, idea narodowa, ideologia państwowa. Czynnik statusu języka stał się wyłącznie polityczny.
Omówienie przede wszystkim pokazało, że w Parlamencie ostro spolaryzowane są dwie siły polityczne i pytanie stoi już nie o to, kto jest za reformami rynkowymi, a kto przeciw nim. Pytanie stawia się znacznie kategoryczniej: kto chce Ukrainy jako niezależnego państwa, a kto widzi ją jako składową nowego Związku pod dwugłowym orłem, pożyczonym przez Moskwę od Bizancjum.
Zatem nie chodzi o to, jaką Konstytucję przyjąć, ani o to, czy ją przyjąć, czy nie przyjmować. Dyskusje, a ściślej polityczne manifestacje, pokazały, że naiwne są nadzieje tych, którzy liczą na to, że między różnymi siłami politycznymi może zostać uzgodniony wariant, skoro siły te zasadniczo nie chcą poznać języka narodu, wśród którego żyją, a zwłaszcza „wrożeńkami”. Lament rozlega się bowiem nie wokół podziału władzy ani uprawnień Prezydenta i Parlamentu, lecz z powodu „wykastrowanej” (określenie komunisty Mojsiejewa) Konstytucji URSR z lat 80. Choć nie mogę pojąć, jak można wywalić Konstytucję, skoro jest ona rodzaju żeńskiego…
Oczywiście Konstytucję trzeba przyjąć, a ona musi położyć kres niebezpiecznemu okresowi zamętu gospodarczego i politycznego, okresowi romantyzmu i naiwnego oczekiwania pomocy z zewnątrz. Mogą nam tylko pomóc wybić krzesło spod nóg, aby jedwabny moskiewski sznur wpił się w szyję zarówno prawicowcom, jak i lewicowcom. Może on jednak nie ominąć także tych zawodowych prowokatorów, którzy artystycznie i wielomownie pretendują do tego, by stanąć w kolejce po błogosławieństwo Borysa Godunowa. Szanowni państwo, poznajcie historię swojej „ojczyzny”. Gdzie podziali się Tuchaczewscy, Blucherowie, Jakirowie, Postyszewowie?
Z analizy wypowiedzi wielu mówców stało się zrozumiałe, że surowy wariant przedstawiony do rozpatrzenia wymaga poważnego dopracowania, i w tym sensie dyskusja jest momentem pozytywnym. Mimo że ta wysoka trybuna stała się „plwaczką” i „polewaczką” wszystkiego, co ukraińskie, a zwłaszcza narodowe, a wczoraj była wykorzystywana do dyskredytowania nie tylko idei narodowej, national symboliki historycznej, ale także samej władzy, dla namaszczenia tego, kto wykazuje nieudolność choćby w jednej sprawie: w zdejmowaniu pomników twórcy obozów koncentracyjnych i GUŁagów. Sądzę, że dla Prezydenta będzie to dobrą lekcją.
Prezydent musi zastosować wysokie uprawnienia, którymi jest obdarzony, a które są zapisane w projekcie Konstytucji. Zanim przyznamy je lub nie przyznamy, musimy się upewnić, że wschodni czerwony pas nie zostanie przez nie rozerwany. I po wyborach w Rosji Ukrainy nie będą nazywać rezerwatem bolszewizmu. Bezsensowne jest liczyć na to, że biologiczni ukrainożercy z pięcio- lub sześcioletnim stażem pobytu na Ukrainie zapragną Konstytucji Ukrainy. A tych, którzy twierdzą, że na Ukrainie demokracja jeszcze się nie zaczęła, chciałbym zapytać, skąd wzięła się wasza śmiałość?
Choć rzeczywiście mają rację ci, którzy twierdzą, że zamiast rynku mamy grabież i spekulację, że dzika ideologia, obca naszemu narodowi, wypiera moralność, że spośród wszystkich wartości absolutyzowany jest wszechmocny dolar, który ma na Ukrainie, nota bene, niesłychaną w świecie reklamę: „Dolar zawsze jest dolarem!” Po rosyjsku brzmi to zapewne melodyjniej. Tak, rzeczywiście, moralny rozkład ogarnia coraz szersze kręgi i cała energia narodu skierowana jest na przetrwanie. Jednak do przezwyciężenia tego chaosu, tej erozji społecznej, potrzebny jest właśnie system współrzędnych prawnych, czyli Konstytucja. Nie skłaniam się do absolutyzowania. Ale dla nas staje się ona niezawodnym układem odpornościowym, kamieniem węgielnym budowy państwa. Jednak jaka Konstytucja jest nam potrzebna? Z jasno określonymi priorytetami narodowymi, z wyraźnym podziałem władz i zapewnieniem równowagi, z jasno wytyczonymi uprawnieniami Prezydenta, Parlamentu, rządu, sędziów i Centralnej Komisji Wyborczej. O tym wszystkim już słyszeliśmy. Czy możemy osiągnąć konsensus, aby proces konstytucyjny nie odbywał się poza murami Rady Najwyższej? Wątpliwe. Ale dlaczego ci, którzy wołają o gwarancje socjalne i ochronę socjalną, którzy wyobrazili sobie siebie jako obrońców narodu, dlaczego tak uparcie trzymają się dziesiątego artykułu? Ustąpcie w tej sprawie. Dlaczego dążycie do tego, by rosyjski był drugim językiem państwowym? Otóż dlatego, że język to naród i życie, jego przyszłość. Tam, gdzie zanikł język, pojawiły się Hmyrie, Harmasze, Mojsiejenki, Kocherhy... Powołują się na to, że tak się historycznie ułożyło
Historycznie tak się złożyło, że na początku XX wieku w Czechach po czesku mówili tylko stróże i wodonosi. Cała Czechia była zgermanizowana. Nie wspominając już o najświeższym historycznym przykładzie, godnym zachwytu i naśladowania, gdy ożył język książkowy i stał się ogólnopaństwowy, czyli hebrajski w Izraelu.
A nasi przerzutowcy nie są w stanie nauczyć się języka swoich ojców. W USA bez egzaminu ze znajomości języka angielskiego żaden emigrant nie otrzyma ani pracy, ani green card. Nawiasem mówiąc, szanowni państwo, zwróćcie uwagę, jak sformułowano kwestię językową w Konstytucji Rosyjskiej:
»Państwowym językiem Federacji Rosyjskiej na całym jej terytorium jest język rosyjski. Federacja Rosyjska gwarantuje wszystkim swoim narodom prawo do zachowania języka ojczystego, tworzy warunki do jego nauki i rozwoju«
WYBITY GRUNT SPOD NÓG
Może zapożyczymy te formuły?
Drugi akapit artykułu 10-1 (RRO) zawiera w sobie ogromne niebezpieczeństwo przyszłych konfliktów, rozłamu Ukrainy i dezintegracji. Zawiera on niejednoznaczne terminy i niespójności prawne.
Po pierwsze, co oznacza »zwarte zamieszkanie«? Czy na przykład Ormianie lub Polacy w Kijowie mieszkają zwarcie? A w którym mieście Ukrainy Rosjanie mieszkają niezwarcie? Dalej, nie rozumiem, o co chodzi z użyciem dwóch języków »obok siebie«. Języki to nie dwa buty.
Początek drugiego akapitu tego artykułu potwierdza prawa mniejszości narodowych, a zakończenie mówi o prawach większości mieszkańców miejscowości. Mniejszości i mieszkańcy to różne kategorie prawne i różne podmioty prawa.
Z powyższego wynika, że w artykule 10 zawarto możliwość różnych interpretacji, subiektywnych wykładni, politycznych spekulacji i konfliktów. Czy można rozwiązywać złożone kwestie narodowe głosami większości mieszkańców? Czy prawo większości mieszkańców nie doprowadziło do tego, że w szeregu regionów Ukrainy zduszono wszelkie zalążki narodowego odrodzenia Ukraińców, a ich prawo do edukacji w języku ojczystym pozostaje depczone? Czy urzędnik w Doniecku zwróci uwagę na słowo „obok”? NIE, będzie widział tylko połączenie „przyjęte przez większość mieszkańców”. Jednojęzyczni urzędnicy zasieją na Ukrainie hasło „dwujęzyczności”, organizując lokalne referenda dla „wyjaśnienia opinii większości”, byle tylko nie uczyć się języka ukraińskiego.
Z pełną odpowiedzialnością można przewidzieć, że obecność w artykule 10 normy o prawie większości mieszkańców oraz samego słowa „większość” nigdy nie przekształci Ukrainy w SPOŁECZEŃSTWO WYSOKIEJ kultury komunikacji językowej, lecz uczyni z milionów jej obywateli jednojęzycznych, a dokładniej – wyłącznie rosyjskojęzycznych. Zapisana norma realizuje nie prawne, lecz regionalne podejście do rozwiązania kwestii językowej, co na zawsze stworzy w państwie ukraińskim ogromny „wyłącznie rosyjskojęzyczny region”, w którym Ukraińcy oraz zdecydowana większość mniejszości narodowych zostaną pozbawieni praw językowych. O politycznych konsekwencjach realizacji takiego podejścia w przyszłości nietrudno się domyślić. Wróćmy jednak od kwestii językowej do tego, jak przyjąć Konsty-
tucję. Referendum nie może być prog-
…nozowanym za wynikami, a więc i skutkami. Referendum to ostateczny środek.
Czy możemy przyjąć wariant, który zabezpieczyłby wszystkich przed autorytaryzmem, przed subiektywizmem, przed łukaszenkizmem? I osobiście nie jestem przeciwny SILNEJ władzy, ale musi ona być zrównoważona silnym samorządem. Solidaryzuję się z poglądami tych, którzy odrzucają dwuizbowość, traktując wyższą izbę jako dodatek do administracji. Wyższa izba jest możliwa pod warunkiem jej niezależnego ukształtowania. Według tego projektu administracja Prezydenta staje się jeszcze jedną izbą, czyli organem ustawodawczym. Komisja pojednawcza… ma istotne wady
takie
…musi…
A co dalej? Możliwym wariantem, którego jesteśmy zmuszeni będziemy się chwycić, jest Konstytucja… odpowiednie zgromadzenie oraz mechanizm jej formowania, przede wszystkim zapobieżenie chaosowi… nieodmiennej ekspansji… Ale po 10 czerwca wszystkie siły… zaatakować… w tych dniach… małorusami…
WIADOMOŚCI. APEL
UCZCZONO BOHATERÓW KARPACKIEJ SICZY
Pierwszego miesiąca wiosny Zakarpackie obwodowe zrzeszenie ВУТ «Proświta» uczciło i przeprowadziło szereg wydarzeń poświęconych 75. rocznicy proklamowania Karpackiej Ukrainy. Z okazji tej znaczącej daty, która świadczy o nieprzerwanej ciągłości odwiecznych dążeń wschodniej gałęzi narodu ukraińskiego do wolności, 15 marca odbył się mityng i złożenie wieńców pod bratnią mogiłą żołnierzy Karpackiej Siczy we wsi Wielka Kopania w rejonie winogradowskim oraz symboliczną bratnią mogiłą siczowców, usypaną na Czerwonym Polu w rejonie chustowskim, uroczysty wieczór w Chuście.
Obwodowe zrzeszenie «Proświty» z wyprzedzeniem przygotowało odpowiednie materiały Międzynarodowej Konferencji Naukowej «Karpacka Ukraina – prolog odrodzenia Państwa Ukraińskiego», 352 s., redaktor – profesor P. Czuczka. Tytuł wydawnictwa – «Karpacka Ukraina i Augustyn Wołoszyn».
Proświtianie Zakarpacia zorganizowali i przeprowadzili również okrągły stół z udziałem członka Prezydium Rady Najwyższej
...czne polityczne i ekonomiczne położenie Ukrainy», szeroko obchodzono 182. rocznicę urodzin Tarasa Szewczenki
GODNIEJSZEJ NAZWY NIE ZNALEZIONO
Artemowska miejska organizacja Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» zwróciła się z otwartym listem do Ministra Obrony Ukrainy Walerija Szmarowa.
Proświtianie, podobnie jak wszystkie patriotyczne siły Artemowska, uznają fakt
«Jeśli Ministerstwo Obrony będzie kierować się podobną logiką, ukraińska flota prawdopodobnie uzupełni się okrętami o nazwach: «Dzierżyński», «Krasnoarmijsk», «Worosziłowski», «Kalinińskij» (od nazw miast i rejonów donieckich) itp.» – czytamy w liście. Miejska organizacja Towarzystwa «Proświta» uważa taką praktykę za niedopuszczalną i obraźliwą dla niezależnej Ukrainy.
«PIĄTA KOLUMNA» CZUJE SIĘ SWOBODNIE
Członkowie organizacji Proświty we Lwowszczyźnie, w tym z Rysnego, zwracają się do Prezydenta, Przewodniczącego Rady Najwyższej i Premiera Ukrainy z apelem o to, by położyć kres antypaństwowej działalności rosyjskich szowinistów i tych, którzy ich chronią. Pytają: «Dlaczego organy bezpieczeństwa i prokuratury nie zwracają uwagi na tych, którzy z pomocą...» Proświtianie żądają przyjęcia ustawy o zakazie działalności antypaństwowych organizacji i zastosowaniu zdecydowanych środków wobec poszczególnych urzędników organów państwowych, o ich usunięciu, a także o postawieniu ich przed sądem, aby oczyścić aparat państwowy z antyukraińskich elementów, zgodnie z Konstytucją Ukrainy, która ma fundamentalne znaczenie dla rdzennych narodowości Ukrainy.
Michaił Kosiw... [w uwagach nie]
Nadanie jednemu z okrętów Ukraińskiej floty nazwy «Artemowski» jest szyderstwem z pamięci wielu pokoleń ziomków. Przez stulecia, a w tym roku miasto obchodzi 425. rocznicę, mieszkańcy świętie strzegli jego pierwotnej nazwy Bachmut, usuniętej przez bolszewików w 1924 roku w celu przemianowania na cześć jednego z katów Ukrainy, Serhijewa, którego pseudonim brzmiał «Artem».
W mieście trwa opór przeciwko przywróceniu jego historycznej nazwy. Nazwa wiąże się ze starą komunistyczną symboliką.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
задо діа вого лій ері й что полийаьнімію ота р р
он
З 0 чи. й
з жено ппеойВнм 18 спиці Ж» о як що он
о нт
7
"ма ого нелегкого життя асмічений наш стольний град Київ. Здається,
ЕР РРБАД оон
- Сово ПРОСВІТИ
НОВИНИ ЗВЕРНЕННЯ
ПОЛТАВСЬКА ШЕВЧЕНКІАНА
За свідченнями джерел, Гарас Шев: ченко гавтора року свого недовгого життя провів на Полтавщині, відвідав тут багато міст, сіл, хуторів, зустрічався з відомими людьми, написав чимало творів Усе, пов'язане зім'ям Шевченка на ЦціЙ землі, вивчив 1 узагальнив письменник Петро Ротач. У його книжці, робота над котрою завершена, до речі, утричі більше статей про Кобзаря і Полтавщину, ніж у «Шевченківському словнику».
ЛИСТ ДО КИЇВСЬКОЇ ДЕРЖАВНОЇ
ДДМІНІСТРАЦІЇ
кмІВ столиця молодої незалежної держави, найбільший адміністративний, культурний аромисловий та науковий центр
Українн.Ніа того території діють практично всі центральні органи державного управління, громадськ! організації, офіційні представництва іноземних держав Як відомо, з метою забезпечення вниконання функцій столиці, виконком Київської держадміністрації виніс на обговорення кмян Закон України «Про столицю України» До цього найактивніше прилучилася редакція газети «Хрещатик». Вона звернулася до киян. щоб вони висловили свої пропозиції щодо проблем самоврядування та виконання Кисвом столимчних функнцій. Зрозуміло, прийняття Закону саме по собі не вирішить проблем Києва, але воно створить юридичну основу, необхідні правові умови щодо поліпшення функціожмування усіх структур міста. | в першгу чергу поліпшення порядку й культури столиці України. Кияни акрай стурбовані незадовільним станом сучасної культури, побуту та порядку усті Києві. Прикладів є безліч у різних сферах Огляньмоса на
що такого в столиці України ще ніколи не було. Кілька років минуло після важкого мокрого снігопаду та буревію весною, а донині безліч панів. немов велетенські краби валяються по місту. ЖЕКи на них не зважають. Урн для сміття майже ніде немає, за винятком біля державних установ, Бесарабки та в центрі міста. Сміттєві урни на наштих вулицих рідкісне явище, хіба у парках вони с як поодинокі рідкісні зразки. А скільки сміття у залюднених місцях, і особливо, У підземних перекодах Київського метрополітену, де господарює відверта спеку дятивна торгівля недержавними товарами, що гуртом закуповуються на базах чи у крамницях!
Особливо жахливо виглядає залізнична плат: форма станції «Святошин». Використані та вижиюмуті картонні коробки там із валом різного сміття валяються просто на залізничному полотні. Враження таке, що це організований показовий смітник. А що казати про Київську Венепію Гідропарк!
Про «собаче питання» неодноразово писала наша смілива «Вечірка». Спробуйте, приміром, увечері спокійно погуляти на спортивноьмгу майданчику... А зась! У цей час виводять собак теж на прогулянку. І майже всі вони гасають як скажені, та ще й без намордників. Часто нидаються на дітей і перехожих... Їх господарі | не подумають, щоб захистити вас "ід нападу свого пса. Навпаки, вони милуються зютістю його. Додамо, що вулицями міста ігають зграї бездомних псів, котрі стають вкрай небезпечними ввечері.
Здавна Київ славився своїм зеленим убраннам - це ошатні крони кашгітанів, духьсяні липи | красені клени, біла та рожева акація, кущі бузну та квітів, гарні бульвари та парки, чудові кручі над Ддніпром-Славутою. Та коли приднивитися, проаналізувати уважніше, то відчуваєш, ак за останні роки наша столиця «полисіла». Вмирає багато дерев | кущів від людської бездушності, недбальства, а часом І! дикого варварства під Новий рік. Загазованість набула таного рівня, що Її не витримують навіть невибагливі тополі на старих київських вулицях, де, реставруючи будинки, часто-густо намагаютьса викорчувати дерево, що закриває світло, а натомість місце засипається щебенем та асфальтується. З року в рік так умирають дерева в місті | зявляються асфальтові «лисини».
У столиці є управління з контролю за благоустроєм міста, що має прямі обов'язки поліпшувати культуру й єстетикну навколиш: нього середовища. А що маємо при цьомгуї Величезну кількість комерційних рундучків, неупорядковану спекулятивну торгівлю у підземних переходах, жахливу хкаотичну рекжламу якимось здичавілим мовним суржиком, а таекож російською та англійською мовами. Відсутня чітна система контролю и відповідальності за розміщенням згаданих рекламоносіїв малих форм. Служби столичного дизайну грубо порушують Указ Президента України «Про закоди щодо запобігання недобросовісній рекламі та П припинення», приблизно 80-90 відсотків рекламних вивісок, чзоварнихк цінників оформлено не державною мовою. На Хрещатику, навколо площі Перемоги. в інших районах міста написано назви комерційних «шопів» латиною, яких ніхто не розуміє
Карколомні реклами в електричнах нашого метрополітену, де "враесуютьси» ЖОАДдИнНГОВІ компанії. букмекерські фірми Готуються вони нефахівцями. з елементарними граматичними ть стилістичинмим помилями
Наведені приклади ще ра» свідчать про відсутність дієвого контролю та відповідальності ззв культуру й порядок у ношому місті, де з кожним длем збільшується кількість знакхабнілих приблуд, дегродоваення осіб та прокачів
й
Петро ШУЛЬГА
ее наново ванній неаічннньнь нійний че НИ нн т-
-
БР че
"Р ї РР а нн ні ши
/177232Л72,
РЕ й-
рн сао го аж них жан
нь
Ярами бурими, гнідими Тумани впали, поповзли, Німотні тіні Заходили
Сліпого попелу й золи.
Який поріг? Нема порога. Де родовід? -- не доведу Цілує тихо Перемога
Губами білими Вдову.
А горе горя ще народшть,
В порожній вигляне рукав: Стоїть народ мій і народи
Із похоронкою в руках. Лежать руйновища. Затихли. Зозулі лет - ні в сих ні В тих. Земля -- могила для загиблих. Земля -- землянка для живих. Г лиш сльоза з пожеж іржава Таку ж іржаву доганя --
До смерті стомлена держава
у - - у -. М Р ї з "к 5 зі - г ) Це - з чи, Рв яю ч й пен з во 43 ' За - - й ї У і, М ' че ї - - -
т », о
Р '
"дв
зро Г; Р РР
ОГ
У плуг корівку запряга... Народ піврукий і півногий Пита -- кого? чого -- пита? Вдова цілує Перемогу
У перепалені уста...
І тут, коли, коли вже мурі На нас дивилися віки --
В дитадомі, в гільзі, у латурі Народ нам зав'язав пупки: Малі-маленькі, більші-менші, Дезинфіковані вапном -- Так стали ми, народоперші, Його незаскленим вікном. Тотальної погуби згуби Ребристе в лишаях дитя... І цілували наші губи
Вдова -Любов, Вуова-Життя.
МИКОЛА ВІНГРАНОВСЬКИЙ
Що нині відбувається в Білорусі? Саме про це велася мова на прес-конференції в УНІАН, яку проводили депутати Верховної Ради Республіки Білорусь Станіслав Богданкевич та Олександр Добровольський, які перебували в Києві. Перший с головою, а друтий - заступником голови Об'єднаної Громадянської парті Білорусі, парти мберального зразка, однієї з трьох найбільших парти країни.
Сильний резонанс у світі викликали останні ініціативи Президента Білорусі Лукашенка про об'єднання з Росією. Світ здивований нечуваним фактом, коли
країша добровільно відмовляється від незалежності
На прес-конференції панове Богданкевич і Добровольський пробували пояснити причини того, що відбувається. При вивченні ситуаці стає зрозуміло, що те, що сталося в сусідній краші, аж ніяк не диво, а чітка закономірність. Рівень денаціоналмізаці, руйнації суспільної психіки протягом останніх століть, і особливо десятиліть, 1 став причиною страшного лиха Білорусі.
В оточенні Президента багато малокультурних людей, осіб консервативних поглядів, тут наявна «паталогічна несамостійність влади», яка почуває себе комфортніше, коли над нею є хтось «розумніший»
За такої влади реформи в країні гальмутоться, триває загальна криза. Протягом 1991-94 рр. Білорусь не продавала, а постанляла Росії свою промислову продукцію )
Головна суспільна опора Президента Лукатенка - етмосфера байдужості широких білоруських верств. Ніа наших очах виник новий тоталітарний режим Лукагпенка, ново диктатура, дуже схожа на диктатуру «татуся дока» па Гаїті чи С треспера в Поарагвої. Ця атмосфера дозволила
журналіспи
ній
Лукашоеткові безцеремонно підібгати під
РЕ и
БІЛОРУСЬ: ЗНАК БІДИ
себе парламент, зосередити всю владу в своїх руках. Президент країни опускається до того, що звільняє з посади ГОЛОВНОГО редактора газети, та ще и якої газети - органу парламенту краши! Або усуває директора акціонерного товариства -- міжбанківської валюотної біржі. В «демократичній», яка вже 2 роки має свою Конституцію, Білорусі, деякі справді демократичні газети змушені виходити в сусідніх країнах Балті 1 нелегально переправлятися до краю!
Уже протягом кількох місяців добродії Богданкевич, Добровольський, інші не можуть пробитися з виступом на телебачення Лукашенко дав наказ «нє пущать».
По радіо, на ТБ, в газетах повним ходом іде «оболванювання» населення, підживлмоються ілюзи про «щасливе вчора» 1 що ніби все те можна повернути
Таким чином у кризовій ситуації, щоби продовжити своє перебування при владі, іде
«торпаля суверенітетом». Це і є головний
зміст нових лукашенкових «іпціатив», пових позитиВвівВ на папері.
Про інтелектуальний рівень Президента Білорусі Лукашенка можна судити з суперечливості багатьох його заяв. Навіть його російські «господарі» стримують І пом'якшутоть радісні лукашенківські плати здатися в полон сусідові. Білоруської мопи Лукашенко як слід не знає, по-білоруськи вміє лИШе читати. Як зауважив пан Богданкевич, Президент краши «хороші закони» викомує, а «погані» -- ні. Так і на посади призпачає: «мін хороша ліодина». Сьогодіїї в Білорусі править не Закоп, а Лодина-Лукашенко
Закитогуточи прес-конфереїцію, детутати з Білорусі сказали, що все ж таки оптимізму них є, опускати руки у боротьбі воїи не збираються, сподіпатюоться на власті сили, ад також на допомогу демократичних сил України | Росії, слов'янського світу
Володимир КУЗЬМЕНКО
"У ВІНОК КОБЗАРЕВІ
Просвітяни Київського крайового об'єднання гідно вшанували пам'ять великого Кобзаря. Воти організували й узяли активну участь у низці заходів, присвячених І82-й річниці від дня його народження та 135-річчя - від Дня смерті. Зокрема, Голова Київського крайового об'єднання «Просвіти», письменниця, лауреат Державної премії України імені Тараса Шевченка Раїса Іванвченко разом із поетами - лауреатом Шевченківської премії Володимиром
Коломійцем, Петром Засенком, Віктором Барановим, Олесем Доріченком, Михайлом Горловим
провели Шевченківські читання у школі села Германівка Обухівського району, де створений і активно діє просвітянський осередок.
У міському центрі мистецтв «Славутич» відбувся великий літературномистецький вечір пам'яті Кобзаря. Девізом його стали слова Шевченка, актуальні й нині: «Прозрійте, люде, день настав, розправте руки...» Слово про Кобзаря, про свій шлях до генія сказали письменники - лауреати Шевченківської премії Микола Руденко, Павло Мовчан, Володимир Коломієць, Лупій. Невмирущі твори Тараса читав народний артист України лауреат Шевченківської премії Анатолій Паламаренко.
Столична «Просвіта» співорганізатором двох заходів, проведених у Києві - літературно-мистецької композиції «Обніміться, брати мої» - у центрі культурних ініціатив «Золоті ворота» та вечора пам'яті Тараса Шевченка - у Центрі культури, просвіти і дозвілля Збройних сил України.
Не менш відзначенні Шевченківських днів узяли й просвітяни районів Київщини, зокрема, Білоцерківського. Білоцерківці долучилися до традиційного щорічного загальноміського Шевченківського вечора та покладання квітів біля погруддя Кобзаря, організували вечір його пам'яті у Білоцерківському державному аграрному університеті, де виступили зі своїми творами місцеві поети, просвітяни Андрій Гудима, Петро Розвозчик, Людмила Секач. Вони ж читали свої вірші І0 березня біля пам'ятника Кобзаря після панахиди, яку провів священик УПЦ Київського патріархату отець Михайло.
Вечори пам'яті Тараса Шевченка провели також Васильківська (|у Гребінківській середній школі М 1) і Києво-Святошинська |у Вишнівській середній школі) районні та Ірпінська міська «Просвіта».
стала великих
Алла ТОПЧІЙ
ГЕТЬ ІНОЗЕМНУ МОВУ З ПАРЛАМЕНТУ!
Народному депутатові П. Мовчану
Народному детутатові М. Косіву
Народному депутатові І. Зайцю
Народному депутатові
Л. Лук'яненку
Вельмишановні народні депутати!
Ми розуміємо, що Вам надзвичайно важко працювати у Верховній Раді. Нам соромно 1 боляче слутати її засідання. Дуже багато депутатів висловлюютьь свої думки мовою іншої держави. Це -- безглуздя. Як можна
бути членом ВР України й одночасно ворогом України, не любити НАРОД,
ігнорувати їі навить ненавидіти його мову, символіку?
Просимо Вас зібрати всіт патріотів
України у ВР ї врешті-решт чітко поставити вимогу: України повинні виголошуватися вик-
лючно українською мовою!!! Досить глумитися над Україною!
виступи у ВР
Із мовою пов'язані: патріотизм,
економіка, державність.
(всього 14 підписів) м. Харків
Раїса Іванченко, Олесь
активну участь у
т
Мах Те Ом
а
вс З РУБ «Ут" Ї - бф , | - 4 . нь уза "оз на ьСУ ща і. Ж и Ул". , чо раРВЙ з ЗЖОЛ 9 -, проба Бр я "Аз М о іі реч) ОР дині Коні Й рі ур - - яче я і Ж й, ; - ДАЙ пар" з зпзорч ДГ то і ї . Ура |» ь М ЧА реф ї "лиць 1 ї "і - і Ра С ЧР ЗУ сб ни гару. є. чі чо Же тої З шбве о МОВИ очо -. до 4 ся | ї - " чів ь рт З ча оре ! Р Му о Р Ж; - 7 вРеІ ле мо "-. я ; р
нії
Рв 4 , з «а- Ле
м » 4
му б дь Тор У
|
М. чж
"ча 21 зр |
й
і ВВА
- - - -
ї А
і
М
точ "а
З
жали о ОВ
рем
р
її
с- СТЮ о 00 я ні
НН
нос 0909 ит 09 пн
п ни о -ь
МИРОМ, ТРОЛЬЯАРОГ
ій
нії
й
NIECH ODEZWĄ SIĘ ROBOTNICY
(kilka rozważań dla wyjaśnienia)
Pierwsze posiedzenie Narodowej Rady Kongresu Inteligencji Ukraińskiej, które odbyło się miesiąc temu. Tworzone są komisje Kongresu. Do liczby planowanych, na jednomyślne żądanie członków Narodowej Rady ze stolicy i obwodów, dodano jeszcze jedną – komisję do spraw ochrony języka ukraińskiego. Przewodniczącym jej wybrano mnie, a sama nazwa komisji (przez nikogo nienarzucona – tak nalegali członkowie Narodowej Rady), mimo całej swej paradoksalności, oddaje ten rzeczywisty stan, w jakim dziś znajduje się nasz język państwowy. Bo także w niepodległej Ukrainie wciąż trzeba go bronić, wciąż musimy bronić jego pierwszeństwa i pełnoprawności na ziemi ojczystej.
Pierwsze kroki w swojej DZIAŁALNOŚCI komisja już wykonała. Nakreślono szeroki plan pracy, określono obszary, na które w pierwszej kolejności zostanie skierowana uwaga, przewidziano ustanowienie swoistej „pionowej struktury” (stolica – centrum obwodowe – centrum rejonowe (miasto, wieś), przy dobrym jej zorganizowaniu działania na rzecz wsparcia i ochrony naszego języka powinny nabrać frontowego, masowego charakteru, obejmując jednocześnie cały kraj. Zamierzamy przede wszystkim najbardziej wymagająco zwrócić się do wysokich gabinetów – w formie apeli, oświadczeń, kontroli rajdowych, szerokiego wykorzystania możliwości prasy narodowej. Listy już przygotowano – z prośbą o przeanalizowanie na szczeblu rządowym przebiegu realizacji faktycznie już zerwanego Państwowego programu rozwoju języka ukraińskiego i innych języków na okres do 2000 roku, ustanowienia odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie Ustawy o językach, konieczności utworzenia Państwowego komitetu do spraw budownictwa językowego itp.
чу Idzie właściwie o zwiększanie możliwie najsilniejszej, lepiej niż dotąd zorganizowanej fali obrony języka przez Ukraińców, który dziś znajduje się na znacznym terytorium Państwa, w tym w jego stolicy, w upokarzającym, często upośledzonym stanie.
W okolicznościach, gdy szowinista, komunistyczny rewanżysta coraz bardziej się bezczelnieje, musimy wreszcie zrobić wszystko, aby jego działania spotykały się z masowym przeciwdziałaniem sił ukraińskich, aby nasz język czuł się na terytorium całego Państwa nie jak przedwczesny i niepotrzebny gość dla zrusyfikowaczy, lecz jak prawdziwy gospodarz sytuacji językowej w kraju. Inaczej -- czyż Ukraina będzie ukraińska, czy też możliwa będzie pełnoprawna niepodległość, soborność?
Wszystko zatem z punktu widzenia celowości utworzenia tej komisji wydaje się jasne i zrozumiałe, lecz niestety dały już o sobie znać także istotne niejasności, przy czym najpierwsza z nich -- twierdzenie w niektórych środkach masowego przekazu, jakoby niektóre oddziały «Proświty» na miejscach postanowiły, że one już nie są «Proświtą», lecz przechodzą do KUIN-u.
Drodzy patrioci! Jako jeden z inicjatorów utworzenia dawnego TUM-u oraz jako od dawna proświtianin, wieloletni członek Zarządu «Proświty» i współprzewodniczący komisji oświatowej (wspólnie z Jurijem Hnatkewyczem) muszę oświadczyć, że podobne twierdzenia i działania są błędne. Sens utworzenia KOMISJI Kongresu Inteligencji Ukraińskiej polega nie na tym, aby przeciwstawić ją «Proświcie», lecz jedynie na tym, aby osiągnąć skoordynowane działania na rzecz obrony języka ukraińskiego, zarówno jako wspólne sprawy proświtian (co prawda w szeregach KUIN-u stanowią oni większość), jak i tych patriotów naszego państwa, którzy do «Proświty» nie należą. Bo kto by w ogóle zakładał komisję, gdyby wszyscy, którym leży na sercu los narodowego języka, mieli być członkami «Proświty»?
Ponadto warto zważyć, że sfera działalności «Proświty» jest znacznie szersza niż samo zagadnienie językowe. Niektórzy woleliby, aby «Proświta» po prostu wyrzekła się swych zadań oświatowych; czyż jednak nie są one również ważne, czyż nie sprzyjają rozwojowi i umacnianiu ukraińskiej państwowości?
Znamienne już pierwsze zebranie komisji. Byli na nim również proświtianie, ale nie mniej było przedstawicieli partii narodowo-demokratycznych,
Osób, zorientowanych
и - ци и о - ПЕРА
РИБУ ший ж. си ні ми з Я чн нн РР нь п
ПИ
них. Sądzę, że właśnie na takich zasadach koordynacji i połączenia wysiłków powinna się rozwinąć praca komisji ds. ochrony języka ukraińskiego w skali całej Ukrainy. Nie w opozycji do tej samej «Proświty», nie ponad nią, lecz wspólnie, razem z nią, opierając się na jej kadrach i na zdobytym przez nią wielkim i różnorodnym doświadczeniu.
Aktualne jest to także dzisiaj; trafnie pisał Pawło Hrabowski: «Patriotów wszędzie pełno, a robotników jakoś nie słychać». Sądzę, że właśnie po to powołano komisję ochrony języka ukraińskiego, aby robotników – czy to z Proświty, czy spoza niej, czy to «zorganizowanych», czy tych, którzy stoją poza jakimikolwiek organizacjami – było jak najwięcej i aby się odezwali. Tych, którzy są zdolni nie tylko oburzać się i wygłaszać patriotyczną przemowę, lecz także wziąć się do konkretnej pracy.
I rzeczywiście, potrzeba bardzo, bardzo wiele, tak niebezpieczna stała się tendencja do utrwalania i umacniania rosyjskości w dzisiejszej Ukrainie.
Wiem, że jest wielu ludzi, którzy chcieliby przyłączyć się do tej pracy, lecz nikt ich nie wzywa. My zaś wzywamy na wszelkie sposoby. W obwodach należy zwracać się do ODPOWIEDNIEJ KOMISJI lokalnej organizacji Kongresu Inteligencji Ukraińskiej, w Kijowie pod numerami telefonów 296-13-34 (komisja miejska, Ju. Hnatkiewycz), 225-23-18 (Kongres…), 293-95-52 (odpowiedzialny sekretarz ogólnoukraińskiej komisji O. Sływynski, Związek Pisarzy Ukrainy). Najważniejsze – nie ambicjonować się i nie rozstrzygać drobnych rachunków (rzekomo czyje to „podwórko” – sfera językowa i kto w niej jest „starszy”), najważniejsze, że to właśnie ona, nasza wciąż zagrożona, należycie nieuwolniona z jarzma.
UKRAIŃSKI JĘZYK
Anatol POHRYBNYJ,
przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. Hr. Waszczenki, członek Prezydium Narodowej Rady Kongresu Inteligencji Ukraińskiej
żądania Kongresu Inteligencji Ukraińskiej wobec Prezydenta Ukrainy, Premiera, poszczególnych [...] stworzono „na przeciwwagę” wobec państwowotwórczego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki. Więcej towarzystw, związków, całego szeregu ogólnospołecznych zrzeszeń i organizacji
ministrów. Ich treść to potrzeba na tego, rozeszła się informacja, że w ogóle nie obejmie żadnym członkostwem. Nowiny.
INFORMACYJNY PROSPEKT UKRAINY
„NOWINY” BEZ NOWIN
Nie sposób już dłużej znosić hańbę, jaką
Chersońska obwodowa telewizja nazywa „Tawryjskimi nowinami”. Tak jak dwadzieścia, trzydzieści lat temu, na ekranie telewizora jednostajnym strumieniem majaczą traktory, kombajny, fabryki. Całemu temu obrazowi towarzyszą suche sprawozdania statystyczne: ile zaorano, skoszono, zasiano, ile czego wyprodukowano... I wszystko to bez jakiejkolwiek analizy i bez odniesienia do teraźniejszości.
Nie sposób zrozumieć, w jakim czasie dzieją się owe „tawryjskie nowiny”, co dzieje się u nas DZISIAJ, co czeka nas
jutro.
Rzadko telewizja informuje o tym, co robią organy zarządzające obwodem, administracja państwowa dla poprawy życia ludzi. Brak tej informacji rodzi wszelkiego rodzaju domysły i plotki.
Wątki „Tawryjskich nowin” są tak podobne, że powstaje wrażenie, jakby codziennie pokazywano ten sam traktor, przeprowadzano wywiady z tymi samymi ludźmi, którzy straszą widza ogólnym krachem wszystkiego na świecie i odbierają
Można pozazdrościć sąsiadom-mikołajowianom, którzy mają ciekawą telewizję. My także lubimy tamtejszych prezenterów wiadomości, którzy przygotowują swoje wydania utalentowanie, dowcipnie i z miłością do widza. Dość często z ich audycji dowiadujemy się także o wiadomościach z naszego obwodu. I język u nich, i ukraiński, i rosyjski, jest nienaganny.
A jakie filmy proponuje Chersońska telewizja? Tylko te, które już wczoraj obejrzeliśmy na innych kanałach, albo zdublowane z ORT.
Chcemy zapytać przewodniczącego Chersońskiej Obwodowej Administracji Państwowej pana W. Żołobowa oraz przewodniczącego Państwowego Komitetu ds. Telewizji i Radiofonii pana Z. Kulika: gdzie w naszym obwodzie podziali się profesjonalni telewizyjni dziennikarze, którzy podnieśliby nasze telewizję choćby do poziomu mikołajowskiego? I po co budować nowe, drogie centrum telewizyjne, jeśli jego produkcji nie będzie można oglądać?
Alla Tiotiontnyk, pisarka
wysłane egzemplarze swoich wydawnictw, za informację będzie wdzięczny wszystkim...
z życia Ojczyzny-Ukrainy
Kazachstan, Ałma-Ata, ul. Żibek-Żoły, 50, biuro 300
Stepanenko Wasylowi Wasylowiczowi
Kontakty, telefony: (3272) 323-34-25; 323-75-59
Zatem piszcie, informujcie, telefonujcie, pamiętajcie, że my na świecie jesteśmy Ukraińcami!
Prywatyzacja na Ukrainie rozpoczęła się już w 1992 roku. Jednak przez ten czas wzięła w niej udział nieco ponad połowa ludności Ukrainy. A majątek podlegający prywatyzacji został podzielony na całą ludność. Dlatego, jeśli nie odbierzecie własnego certyfikatu prywatyzacyjnego, zwiększacie udział majątku państwowego, przypadający na już wydane certyfikaty, czyli oddajecie swój udział nie wiadomo komu.
Ostatni termin wydawania prywatyzacyjnych certyfikatów majątkowych w placówkach Oszczadbanku to 30 czerwca 1996 roku, termin wkładania – 3 I grudnia 1996 roku. Dlatego radzimy się pospieszyć i zwrócić uwagę na to, że trwa tworzenie «Inwestycyjnego Funduszu «Proświta», którego celem jest zaangażowanie naszego stowarzyszenia, jego członków i sympatyków w procesy prywatyzacji i odpaństwowienia w Ukrainie poprzez udział w działalności inwestycyjnej. Konieczność utworzenia tego Funduszu po raz kolejny potwierdziła Główna Rada Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki na swoim ostatnim posiedzeniu, które odbyło się w marcu 1996 roku.
Fundusz «Proświta»
telefon 229.41-46 – Anatolijowycz.
szybko.
Zachęcamy wszystkich członków Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki, aby stali się fundatorami i uczestnikami spółki akcyjnej zamkniętego typu «Inwestycyjna…
Szewczenko Petro Pawłowycz, Ponomarenko?
Czy macie czas, aby rozporządzić SWOJĄ częścią państwowego majątku Ukrainy za pomocą certyfikatów prywatyzacyjnych…
nię o t nni w
Przypominamy, że głównym zadaniem Inwestycyjnego Funduszu «Proświta» jest wyłączna działalność w dziedzinie wspólnego inwestowania, realizowana poprzez emisję certyfikatów inwestycyjnych … prowadzenie działalności komercyjnej z papierami wartościowymi. Założycielami Funduszu «Proświta» są:
– Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki – osoba prawna;
– indywidualni członkowie, którzy biorą aktywny udział w działalności OUT «Proświta», – jako osoby fizyczne;
– i
– autorytetni przedstawiciele;
– inni przedstawiciele innych narodowo-demokratycznych sił Ukrainy;
– jako osoby fizyczne
u za (kimm- 17) bori"
maj? zbiga?
, IF «Proświta»
papierów, ale, pamiętajcie, V/M
9
ukraińskiej inteligencji, W. Kowtun),
INWESTYCYJNY FUNDUSZ «PROŚWITA» ZAPRASZA
g Ek
nzhkoolanni Zanyjnyi. NO
– v zh Z nn
R o ski
hadinsna
V J no a s s ʹo iv vo n o Vo Z J o o ci
R
Tłumaczenie maszynowe
1–4
Słowo Proświty
kształtowanie stosunków ziemskich obejmuje wszystkie gałęzie gospodarki i sfery społeczeństwa. Określa ono rolę i miejsce reformy ziemskiej w ogólnym systemie przemian społeczno-gospodarczych.
Najbardziej paląca potrzeba reformowania stosunków ziemskich pojawiła się w sferze produkcji rolnej.
Osłabienie ekonomicznego interesu ze strony producentów rolno-towarowych, brak należytego mechanizmu gospodarowania ziemią stworzyły kryzysową sytuację w rolnictwie i doprowadziły do odłączenia chłopa od ziemi.
Reforma ziemska stała się jednym z głównych ogniw kształtowania i rozwoju polityki agrarnej na obecnym etapie. Przewiduje ona zasadniczą przebudowę stosunków ziemskich, ukierunkowaną na odpaństwowienie ziemi, zmianę właścicieli ziemskich i form gospodarowania. Obok własności państwowej ustanowiono w drodze ustawy kolektywną i prywatną formy własności ziemi, które mają równe prawa. Prowadzona jest prywatyzacja ziemi, określa się grunty, które pozostają we własności państwowej.
Celem reformy ziemskiej jest stworzenie warunków do równoprawnego rozwoju różnych form własności i gospodarowania na ziemi, kształtowanie wielosektorowej gospodarki, racjonalne wykorzystanie i ochrona ziemi.
Reforma ziemska jest realizowana poprzez stopniowe i konsekwentne wdrażanie kompleksu działań prawnych, organizacyjnych, ekonomicznych i technicznych.
Prowadzi się odpaństwowienie i prywatyzację ziemi przedsiębiorstw rolniczych oraz przekazywanie jej w kolektywną i prywatną własność obywateli. Poza ziemiami zasobowymi tworzy się fundusz rezerwowy dla potrzeb społecznych wsi oraz potrzeb ogólnopaństwowych i lokalnych.
W marcu 1996 roku minęło pięć lat od dnia ogłoszenia wszystkich ziem Ukrainy obiektem reformy ziemskiej. Są wszelkie podstawy, aby podsumować niektóre wyniki. Analiza przeprowadzonej pracy pokazała, że kierunek reformy został wybrany właściwie.
Kończy się przekazywanie ziem z rąk państwa do własności kolektywnej. Na początek 1996 roku uspołeczniono ziemie 9405 kolektywnych i innych niepaństwowych przedsiębiorstw rolnych, co stanowi 95,9 procent od ogólnej LICZBY podmiotów własności kolektywnej. Do własności kolektywnej przekazano 21,1 miliona hektarów, czyli 60 procent wszystkich użytków rolnych, znajdujących się w rękach producentów towarowych.
Obywatele Ukrainy sprywatyzowali 42 procent działek ziemi, przydzielonych im do prowadzenia przydomowego gospodarstwa pomocniczego. Utworzono 6,2 mln ha ziemi zasobowej, na części której zorganizowano 35 tys. gospodarstw chłopskich (fermerskich).
W zeszłym roku przeprowadzono wycenę pieniężną gruntów rolnych na poziomie przedsiębiorstw, rejonów administracyjnych, obwodów, Autonomicznej Republiki Krymu i Ukrainy w ogóle. Opracowano metodykę i rozpoczęto prace nad parcelacją ziem przekazanych w kolektywną własność przedsiębiorstwom i organizacjom rolniczym. Na 1 marca bieżącego roku 72 procent przedsiębiorstw rolnych, które otrzymały ziemię w kolektywną własność, podjęło na walnych zebraniach kolektywu decyzje o parcelacji ziem i zatwierdziło skład KOMISJI, które przeprowadzą odpowiednie prace. W 1000 kolektywnych przedsiębiorstwach Ukrainy użytki rolne zostały już sparcelowane. Każdemu członkowi kolektywu oraz emerytowi z ich grona wydawany jest certyfikat na prawo własności prywatnej do działki ziemi (paju), bez wydzielenia w naturze (w terenie).
Zapewnione jest prawo swobodnego wystąpienia członków z kolektywnych przedsiębiorstw rolnych oraz bezpłatnego otrzymania na własność prywatną ich paju ziemi w naturze (w terenie), co potwierdza Akt Państwowy na prawo własności prywatnej do ziemi.
Właściciele udziałów ziemi i działek ziemi mają prawo przekazywać je w spadku, darować, wymieniać, wydzierżawiać i sprzedawać obywatelom.
...bez zmiany przeznaczenia docelowego tych ziem. Pierwszeństwo nabycia udziałów gruntowych (paїв) i działek ziemi przysługuje członkom danego przedsiębiorstwa rolniczego oraz samemu przedsiębiorstwu.
Tworzy się jednolitą państwową służbę urządzania ziemi z odpowiednim zapleczem naukowo-technicznym, centrum państwowego katastru ziemi, monitoringu i ochrony gruntów.
Zapewnia się państwową kontrolę oraz odpowiedzialność właścicieli i użytkowników ziemi za jej użytkowanie i ochronę.
Wprowadza się system rejestracji praw osób prawnych i fizycznych do działek i udziałów gruntowych oraz ich obrotu.
Prowadzi się włączanie wyceny wartościowej (pieniężnej) ziemi w obieg kapitału agrarnego. Tworzona jest infrastruktura rynku ziemi – banki ziemi, firmy pośredniczące i informacyjne. W celu rozwoju prac naukowo-badawczych dotyczących stosunków ziemskich tworzony jest pozabudżetowy fundusz innowacyjny z odpisów od opłaty za ziemię.
Udoskonala się system odtwarzania potencjału przyrodniczo-zasobowego na podstawie wprowadzenia ekonomicznych dźwigni stymulowania działalności ochronnej gruntów przez właścicieli i użytkowników działek ziemi oraz przejścia do mało kapitałochłonnych sposobów ochrony gruntów, w szczególności poprzez wyłączanie z uprawy słabo produktywnych i zerodowanych gruntów, zadarnianie i zalesianie gruntów niewykorzystywanych w produkcji rolniczej.
W związku z reformowaniem stosunków ziemskich należy zatrzymać się nad, w naszym przekonaniu, bardzo ważną kwestią. Chodzi o pojęcia: „ziemia-towar” i „rynek ziemi”.
Można spierać się w tej sprawie ile się chce, ale musimy zrozumieć jedno – nie może się odbywać rozwój agroprzemysłowego kompleksu drogą gospodarki rynkowej bez stworzenia rynku we wszystkich jego sferach.
„Praktycznie nikt już nie kwestionuje rynku środków produkcji, rynku siły roboczej, rynku papierów wartościowych, rynku finansów, rynku informacji, rynku nowych technologii itd. Sporne pozostaje pytanie o istnienie w naszym państwie rynku ziemi.
Jednak już samo uznanie prywatnej własności ziemi jest krokiem ku kształtowaniu rynku ziemi, ponieważ własność daje prawo do posiadania, użytkowania i rozporządzania nią.
Należy tu także przestrzec przed obawami, które często można usłyszeć w związku z szybkimi zmianami właścicieli działek ziemi w wyniku ich kupna-sprzedaży. Nie można pojęcia „rynek ziemi” sprowadzać wyłącznie do kupna-sprzedaży. Nawet w krajach o rozwiniętych stosunkach rynkowych rynek ziemi rolnej ma bardzo ograniczoną skalę – od JEDNEGO DO DWÓCH PROCENT ich ogólnej powierzchni rocznie.
Biorąc pod uwagę konkretne warunki ekonomiczne, które ukształtowały się w naszym państwie, obowiązujące ustawodawstwo ziemskie, osobliwości kształtowania świadomości społeczeństwa, pod pojęciem rynku ziemi przede wszystkim rozumiemy określenie wartości ziemi i uznanie jej za kapitał na równi z innymi środkami produkcji i obrotowymi środkami finansowymi.
Wraz z przejściem do gospodarki rynkowej
ZAW
funkcjonować w jednym środowisku rynkowym produkcji. Brak w nim któregokolwiek z czynników prowadzi do naruszenia praw gospodarki rynkowej, a z czasem do rozchwiania równowagi.
Do niedawna (do 1 lipca 1995 roku) ziemia w naszym państwie nie miała wyceny wartościowej, a zatem nie można było włączać jej bezpośrednio do rachunków ekonomicznych. Szczególnie cierpiało na tym rolnictwo, ponieważ ziemia jako główny środek produkcji nie była wliczana do kosztu własnego produkcji, a zatem nie była również czynnikiem kształtującym ceny, co ostatecznie naruszało międzygałęziowy parytet cen w gospodarce narodowej.
Co zaś do perspektywy rozwoju rynku ziemi, widzimy ją jako stopniową, w miarę wzrostu liczby właścicieli ziemi i tworzenia
infrastruktury rynku (bank ziemi, służby informacyjne i pośredniczące itp.).
Opierając się na obowiązującym ustawodawstwie ziemskim, obywatele Ukrainy mogą swobodnie dokonywać operacji ziemskich wyłącznie na działkach ziemi, które otrzymali na własność prywatną do prowadzenia
wszystkie czynniki
ogrodnictwa, działek przyzagrodowych, prowadzenia gospodarstwa ogrodniczego, budownictwa daczowego i garażowego (zgodnie z Dekretem Gabinetu Ministrów z 26 grudnia 1992 roku «O prywatyzacji działek ziemi»). Co do zbycia INNYCH gruntów o przeznaczeniu rolniczym, w naszym państwie ustawowo wprowadzono sześcioletnie moratorium od chwili nabycia prawa własności do ziemi.
Na pierwszych etapach rozwoju rynku ziemi w pełni uzasadnione, moim zdaniem, jest wprowadzenie wewnątrzgospodarczego obrotu udziałami ziemi poprzez wydzierżawianie ich dowolnemu członkowi kolektywu lub samemu przedsiębiorstwu, tworzenie nowych form gospodarowania na bazie własności prywatnej udziałów ziemi i majątku, przekazywanie w spadku, wreszcie sprzedaż prawa do udziału ziemi członkowi przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstwu.
Teraz, gdy rynek ziemi dopiero się kształtuje, wzrasta rola państwa w regulowaniu tego procesu. Państwo zachowuje prawo do ograniczeń obrotu działkami ziemi w sferze rynkowej.
Nie ma wątpliwości, że uznanie rynku ziemi przede wszystkim powinno przyczynić się do udoskonalenia form gospodarowania, metodologii i metodyki kształtowania cen oraz mechanizmu ekonomicznego regulowania rozwoju kompleksu gospodarki narodowej kraju.
Dla zapewnienia niezbędnego tempa i perspektywy rozwoju reformy ziemi pilnym, moim zdaniem, jest prawne uregulowanie szeregu kwestii, a mianowicie:
1) dostosowanie do Dekretu Prezydenta Ukrainy z 10 listopada 1994 roku nr 666 «O niezwłocznych działaniach na rzecz przyspieszenia reformy ziemi w sferze produkcji rolnej» nazwy certyfikatu, który ma być wydawany przy parcelacji ziemi każdemu członkowi kolektywnego przedsiębiorstwa rolnego, tak aby poświadczał prawo własności prywatnej do udziału ziemi (paju);
2) przy dokonywaniu parcelacji ziemi wprowadzić jako obowiązkowe uwzględnianie powierzchni działek ziemi przekazanych na własność prywatną na prowadzenie przydomowego gospodarstwa pomocniczego obywatelom, którzy mają prawo do udziału ziemi (paju);
3) uzakonienie dzierżawy udziałów gruntowych (paiv);
4) opracowanie mechanizmu reformowania stosunków gruntowych państwowych przedsiębiorstw rolniczych.
Składową częścią państwowego programu reformy gruntowej, o której mówi się w wielu dokumentach rządowych, jest informacyjne, metodyczne i prawne zabezpieczenie wszystkich etapów reformowania.
Jednak, mając w arsenale dziesiątki aktów ustawodawczych i normatywnych dotyczących reformy gruntowej, obywatele Ukrainy znajdują się w swoistej próżni informacyjnej. Korzyść z tego, oczywiście, czerpie pewna warstwa urzędników-biurokratów, którzy działają według zasady: im mniej wykształceni ludzie, tym lepiej.
Pewne osiągnięcia w dziedzinie edukacji ekonomiczno-prawnej ma naukowo-oświatowe Centrum «Reforma i prawo» Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. W zeszłym roku wydało ono unikatowy tematyczny zbiór dokumentów «Prywatyzacja w APK: akty ustawodawcze i normatywne», który przysłużył się wielu państwowym przedsiębiorstwom rolniczym podczas ich reformowania w kolektywne przedsiębiorstwa rolnicze i spółki akcyjne.
Znacznie większy wkład wniosło Centrum «Reforma i prawo» na drodze pracy oświatowej w tym roku. We współpracy ze specjalistami Państwowego Komitetu Ukrainy do spraw Zasobów Ziemskich, naukowcami instytucji naukowych Ukraińskiej Akademii Nauk Rolniczych, przy wsparciu finansowym Międzynarodowego Funduszu Eurazja realizowany jest szerokoskalowy projekt w zakresie reformy gruntowej.
Wydano fundamentalny «Praktyczny poradnik w sprawach reformy gruntowej», w którym po raz pierwszy zebrano
ustawy o ziemi oraz uchwały Rady Najwyższej Ukrainy, dekrety i uchwały Gabinetu Ministrów, dekrety Prezydenta Ukrainy oraz dokumenty normatywne Państwowego Komitetu do spraw Ziemi. W osobnych rozdziałach przedstawiono analityczne i dyskusyjne artykuły naukowców i ekspertów Banku Światowego. Bez wątpienia to wydawnictwo stanie się podręcznikiem dla specjalistów-geodetów, jak również pracowników samorządów lokalnych, wykładowców i studentów uczelni i technikum rolniczych, prawników, agronomów kołchozów oraz przedsiębiorstw rolnych i rolników indywidualnych.
«Poradnik» będzie bezpłatnie wręczany na obwodowych seminariach-praktykach odpowiedzialnym pracownikom obwodowych, miejskich i rejonowych administracji państwowych i rad, specjalistom systemu Państwowego Komitetu do spraw Ziemi oraz Ministerstwa Rolnictwa i Żywności Ukrainy. Zakłada się, że poziom wiedzy na wszechstronne zagadnienia reformy ziemi podniesie około 3000 słuchaczy tych seminariów.
Naszą inicjatywę poparli Prezydent Ukrainy Leonid Kuczma, wicepremier ds. kompleksu agroprzemysłowego i Prezes Ukraińskiej Akademii Nauk Rolniczych Mykoła Fedorow, Mychajło Zubec, strukturalne podział Państwowego Komitetu Ukrainy do spraw Zasobów Ziemi oraz Ministerstwa Rolnictwa i Żywności Ukrainy.
Mamy nadzieję, że to dopiero początek wielkiej pracy oświatowej. Dalej, przy naszym wsparciu metodologicznym, należy przeprowadzić podobne seminaria na wsi i w miastach podporządkowanych obwodom. Reforma ziemi bowiem to sprawa ogólnonarodowa.
Naukowo-oświatowe Centrum «Reforma i prawo» Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, wielki kolektyw wykładowców oraz wykwalifikowani specjaliści-geodeci rozpoczynają systematyczne publikowanie dla szerokiego grona czytelników tematycznych stron o aktualnych zagadnieniach reformy ziemi, a także przygotowanie specjalnych audycji radiowych i telewizyjnych.
MYKOŁA FEDOROW ANDRIJ ŚWIACZENKO
п парна с т о и
Tłumaczenie maszynowe
Zwłaszcza gdy patrzy się na ukraińskie pola i niwy z moskiewskiej wieży albo z berlińskiego ratusza, a do tego przez pryzmat słowa tam pożyczonego, inaczej być nie może. Będzie to zresztą zjawisko normalne. Bo taka jest istota istniejącego bytu i mojego algorytmu, czyli języka. Gdy bowiem na północnym biegunie ziemi panuje dzień, to w tym samym czasie na biegunie południowym panuje noc; gdy dla jednych osadników słońce wschodzi, dla tych z przeciwnej strony zachodzi, a w jeszcze innym miejscu stoi w zenicie. U każdego osadnika, tak samo jak u każdego rodu (narodu), jest własny kąt postrzegania światła, własne odczuwanie słowa i własny obraz widzenia. Zatem dla Ukraińca słowo «вродливий» znaczy «piękny», a dla Rosjanina-moskwicina słowo «уродливый» znaczy «brzydki». I w tym nie ma nic dziwnego.
Jednak Niemcy nie uważają swojego Vaterlandu czy Deutschlandu za «окраіну». Choć słowa «ant», «land» w wielu językach indoaryjskich i u samych Niemców, obok znaczenia: ziemia, miejscowość, mają też znaczenie: kraniec, brzeg, strona. Czyli – «okraina». Tymczasem Rosjanie nie spieszą się z tłumaczeniem sformułowania «рассеяную от Москвью до самьїх до окраин страну» jako strony, kraju czy jakiegoś skraju. Przecież właśnie w takich znaczeniach to słowo używali kronikarze: «...оу Києва бо перевозь бяше тогда сь опоя странь Днепра..» (ПСРЛ. Т. 2 с. 7).
Nie śpieszą się też Polacy z podobnym spojrzeniem na swoje ziemie. Choć i ich samonazwa spokrewniona jest ze słowami o podobnym znaczeniu: pole – łan (porównajmy z «land»); pola – smuta, kraj; polec – kawałek, łatka, łata.
Jak widzimy, każdy naród miejsce swojego osiedlenia nazywa krajem. W jednej z kolęd zapisanych w Płyseckim na Kijowszczyźnie są takie słowa:
Sława rozeszła się po całym świecie
Kijowskiemu testamentowi:
Matka syna porodziła...
Tu słowo „zapowit” oznacza ziemię zapowiedzianą (obiecaną). Innym wariantem tego słowa jest „powit”, znany jako nazwa jednostki podziału administracyjnego ziem, którą obecnie zastąpiono nam obcojęzycznym słowem „rajon”. I jeśli słowo „powit” przypominało jego mieszkańcom o obowiązku strzeżenia zapowiedzianej ziemi, to słowo „rajon” do niczego nie zobowiązuje. Synonimami słowa „powit” są: okręg, miejscowość, okolica, kraj, smuta. „Ten śnieg spadł nie wszędzie, lecz powitami: za Lubarem go już nie ma”. (SUM, red. Borysa Hrinczenki, t. 3, s. 222). Równocześnie wszystkie te słowa są synonimami słowa „ukraina” („kraina”). Różnica polega oczywiście tylko na rozległości terytorium. Stąd Ukraina jako ojczysty kraj to ziemia dana przez Boga i przekazana w spadku praojcom. Dokładnie taki sens mają legendy o pochodzeniu Ukrainy. Ale spójrzmy jeszcze dalej. Semantycznie spokrewnionymi ze słowem „ukraina” („kraina”) są: krajać, krawiec, okrajec. Ale „krajać” odpowiada synonimicznie słowom: rozcinać, rozłupywać, mierzyć, rozdzielać; krawiec to ten, kto kroi; okrajec to oddzielony kawałek, działka, przydział lub – kraina, ukraina. Zatem słowo „ukraina” („kraina”) oznacza przydział lub spadek: ziemię, lasy, jeziora, rzeki, majątek, duchowe dobra praojców. W czasach Rusi Kijowskiej, gdy jeszcze osady rodowo-plemienne zachowywały swoją odrębną samobytność i jedność, granice ich osiedlenia nazywano krajami lub ukrainami: kraina siewierska, kraina drewlańska i tym podobne. Krajami czy ukrainami nazywano ziemie dziedziczonych przez księcia posiadłości, wraz ze wszystkimi ludźmi, którzy zamieszkiwali te ziemie. Właśnie w tym znaczeniu słowo „ukraina” zostało użyte także w pierwszej wzmiance kronikarskiej z 1187 roku, gdzie mowa o śmierci perejasławskiego księcia Włodzimierza Hlibowicza. Kronikarz mówi, że „płakali po nim WSZYSCY perejasławianie” i że „za nim zaś ukraina długo się smuciła”. (Ż. Kijów, 1984, s. 133). Zauważmy też, że ukrainami nazywano zarówno własne, jak i obce ziemie – bliskie i dalekie. Istniało zatem pojęcie ukrainy rodzimej i ukrainy obcej. Świadczą o tym źródła pisane i folklorystyczne. Ten sam kronikarz, ale już za rok 1108/9, używa słowa
zi 2 vintsi - Y
рн с ж - з і лише
пРреНіой -
ПИ
7 МОР ом що з ( М У У є -9 З --
ее. мі і б «т ' з
Я КРАЇНА - УКРАЇНА,
НА ГОРІ КАЛИНА,
PAWŁO TYCZYNA
Dziwne metamorfozy dzieją się w naszej Ukrainie. A jednak może nie warto się temu zbytnio dziwić. Bo przecież przez zbyt długi czas, uparcie i konsekwentnie przerabiano nas na nowo przez WIEKI. I każdy przybysz po swojemu. Aż do tego stopnia, że niektórzy na serio uwierzyli w ten obcy sposób bycia. Nie zauważyliśmy, jak Ukraina (a przecież ziemia praojców) stała się zaledwie »okrainą«. Nawet poważne (jeśli wolno tak powiedzieć) badania naukowe na ten temat mamy.
7
»ukraina« na oznaczenie sąsiedniej ziemi. »I przybył on do Ukrainy Halickiej i wziął dwa grody halickie...« (Tamże, s. 13). Szczególnie często słowo »ukraina« pojawia się w pieśniach ludowych, dumach, balladach. Tu chyba najpełniej ujawniona jest istota tego słowa. Ukraina własna: »...ej, Wasylu mołdawski, hospodarzu wołoski! Kiedy to chciałeś na swojej ukrainie mieszkać...« (Chmielnicki i Wasyl Mołdawski – duma); ukraina rodzima, ukraina daleka! ukraina obca: »Hej, choćby mnie wyprowadźcie, choćby wyniesiecie mnie na Sawur-mogiłę, niech stanę i popatrzę na swoją rodzinną Ukrainę«, »Kozaczku sokole, weź mnie z sobą na ukrainę daleką«, »Ach, klonowy listku! Dokąd cię wiatr niesie? Czy za góry, czy w dolinę, czy w obcą ukrainę«. (Ukraińskie pieśni ludowe).
Do czasu najazdu tatarsko-mongolskiego osiadłość poszczególnych osiedli-krain była niemal nienaruszalna. Choć doznawały napadów Chazarów, Pieczyngów i Połowców, to jednak, według świadectwa autora «Powieści minionych lat», żyły rodami, «każdy na swoim miejscu». I «wszystkie te plemiona miały własne obyczaje i prawa swoich ojców, każde – swój charakter i bytowanie».
Odpowiednio do tego pojęcie «ukraina» (kraj) także w tamtych czasach było zwykle nieco szersze i głębsze niż «okraina» czy «okolica». Oprócz przestrzennego (zapowiedziana ziemia) obejmowało ono również rodowy i duchowy zasięg. A jeśli na gruncie materialnym synonimem słowa «ukraina» może być «działka» albo «część», to na duchowym mamy – «dola». W ten sposób Ukraina to zapowiedziana ziemia i jej zapowiedziana dola.
Dlatego w dawnych czasach każdy odrębny zespół rodów, zamieszkujący tę lub inną krainę, często miał także rodową samonazwę, pochodzącą od imienia praojca plemienia. Na przykład samonazwa wiatycze pochodzi od eponima Wiatko (warianty: Wiaczko, Wiaczyk, Wiaczesław, Jaczesław, Jaczko, Swiatko, Swiatomir itd.), radymicze – od Radyma (warianty: Radko, Radźko, Rudźko, Radiło, Radomir, Radisław, Radusźko itp.).
Jednak mimo pewnej samobytnej odrębności w obyczajach i bytowaniu, jak też w mowie, osady-krainy charakteryzowały się bardziej wspólnotą niż odmiennością między sobą. To skłaniało ku jedności. Co więcej, trzeba było nieustannie bronić swoich ziem i swoich obyczajów przed wrogim zamachem. Taką jedność mogło dać jedynie wspólne państwo. Zatem, pozostawiając każdej krainie jej własne księstwo, skupiały się wokół Kijowa – centrum
polańskiego plemienia – w jedno, zjednoczone ukraińskie państwo Ruś. Wszystkie rody i plemiona, które wchodziły w skład tego wspólnego ukraińskiego państwa Ruś, miały jeszcze własne samonazwy: rusy, rusicze, rusini, rosy, rostyny, orosy, chorostyny, chrystyjany itd. Nazwa ta była rodowa. Według świadectwa arabskiego pisarza i podróżnika z początku X wieku, Ibn Fadlana, który odwiedził nasze ziemie, rusy pochodzą od eponima Rus (warianty: Ros, Rost, Rostik, Rostysław, Rusyn, Rustyn, Oros, Orostyn, Jarostyn, Chorostyn, Chrystyk i inne). Całkiem prawdopodobne, że także Chrystus należy do tego gniazda imion.
Tatarsko-mongolska orda zniszczyła soborne ukraińskie państwo Ruś. Wraz z tym spowodowała również zrujnowanie rodowego osiedlenia i jedności poszczególnych osad-okrain. Unikając wrogiej przemocy, nasi przodkowie nie raz musieli opuszczać swoje okrainy i przenosić się w inne miejsca. A w wyniku niekończących się tatarskich najazdów, którym towarzyszyło palenie domostw i masowe pojmanie ludzi – uprowadzanie ich do tak zwanego jasyru, skąd sprzedawano ich w dożywotnią niewolę – w niewoli lub na obcej ziemi wychodźcy z tej samej miejscowości albo bliscy pochodzeniem zazwyczaj zwracali się do siebie, nazywając się: ziomkami, krajanami, Ukraińcami. Ta naturalna cecha duchowej jedności żyje w narodzie do dziś. Można śmiało stwierdzić, że to właśnie ona przyczyniła się do powstania nowej samonazwy naszego narodu – Ukraińcy. Choć do ostatecznego utrwalenia tej nazwy przyczyniły się także inne okoliczności.
W obronie swojego rodu, jego wiary i obyczajów w naszym narodzie powstało kozactwo wraz ze swoją świętą wolnością, Siczą Zaporoską. Kozactwo, jak wiadomo, kształtowało się nie według zasady plemiennej (rodowej), lecz duchowej. Wchłaniało w swoje szeregi przedstawicieli wszystkich ukrainnych ziem dawnej Rusi. Na stepach naddnieprzańskich kozactwo założyło nową osadę – kozacką okrainę, czyli sławną Ukrainę. Teraz już wokół niej, walcząc o wolność, jednoczyły się wszystkie ziemie dawnej Rusi.
Jednak nieudany sojusz z Moskwą na długie lata zatrzymał proces soborowego zjednoczenia Ukraińców. A gdy Moskwa, depcząc prawa kozackiej Ukrainy, przywłaszczyła sobie nazwę Ruś i zaczęła uciskać oraz urągać wszystkim Ukraińcom, wtedy samo pojęcie „ruski” zaczęło utożsamiać się wyłącznie z Moskwicinami czy Moskalami. I najpierw na wschodnich, a później także na zachodnich ziemiach dawnej Rusi było już odbierane jako obce, a nawet wrogie miano. Natomiast pojęcie „Ukrainiec” – jako swojskie, rodzime. I odpowiednio pojęcie „Ukraina”, jako samonazwa ojczyzny, zaczęło się rozszerzać na wszystkie dawne ukrainy Rusi, od Sanu po Don. Tak Ruś-Ukraina stała się Ukrainą.
Nadszedł czas, by odzyskiwać duchowe wartości utracone przez wieki bezpaństwowości, podobnie jak wartości materialne. W tym szeregu także dawna nazwa Ruś. Dobry początek w tej sprawie został już położony na niwie odrodzenia cerkiewnego. Chwała Bogu, mamy Patriarchę Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy. Wierzę, że doczekamy się takiego odrodzenia także na szczeblu państwowym.
Na zakończenie rozmowy chcę zaznaczyć jeszcze i to: słowo „Україна” w ustach nieukraińców i tych Ukraińców, którzy utracili naturalne poczucie języka ukraińskiego, wymawiane jest z akcentem na drugiej sylabie – „Ukrajna”. Akcent bywa często jednym z czynników wyrażania znaczenia. Powiedzmy: mąka (mąka pszenna) i męka (katusze). Słowo „Ukraina” z akcentem na drugiej sylabie wyraża poczucie odosobnienia – „okraina”, a z akcentem na trzeciej sylabie: Ukraina – wyraża poczucie wewnętrznego napełnienia rodowym duchowym źródłem. Takim „prawem żywej mowy”. Dbajmy więc o
...niego, bo tylko w prawie potwierdza się nasze istnienie
Mykoła Jikacz
Iczkeria
DRŻYJ, ROSJO!
Pamięci
patriotycznego bohatera generała
Dżochara Dudajewa poświęcam
Wszystkim ty przyjacielem, moskiewski kacie,
W przesłodzonych słowach z twojej „łaski” brat
Widać! Trzykroć ... brata
...
Zaciska rękę w pięść.
Wszechmocny, stań
Z mieczem sądu przy Kremlu!
Zstąpi z niebios
Ciągle grabisz. Rozerwie cię ta nienasycenie,
Już lecisz w bezdenną otchłań przepaści.
Wtedy sprawiedliwość ożyje,
Już zbliża się Mesjasz.
Drżyj, Moskwo, drżyj!
Krzyżami porasta Rosja –
Przecież sama siała krzyże!
Krwawy biczu, moskiewski pryniku,
We krwi Iczkerii aż jęczy.
Kłamstwem ta wojna podparta –
Spłonął jak meteoryt, leci Dudajew w nieśmiertelność.
Ty zaś mkniesz, Moskwo, w gehennę,
W piekło Dantego, płonące,
I upadasz ...
Hańba Moskwie na świat!
Ciebie, złowrogi
ROSJO, okupancie, połknij się
Nie jesteś państwem, jesteś zjawą;
Jesteś Cerberem i trójgłowym Wężem.
Bóg jest i w pokoju, i Boża kara,
Czyha na ciebie z niebios.
Już niebiosa krzyczą,
Już kruk krakać nad tobą.
Odbierasz wolność i los,
Wszystko przypisujesz sobie!
O wy, ordyńcy Czyngis-chana,
Przeklęci przez Boga moskale,
Ach, straszny sąd wreszcie nastąpi,
... rozpocznie się ... na ziemi!
Za to, że wieszaliście i ...
Że w duszach rozsiewaliście ...
Że ręce krwią umywaliście –
Staniecie przed sądem!
Lecz śmierć cudzych synów,
Która okopciła, Hydro,
Za zdeptaną wolność
Powszechnej ...
Oleh Czornohow
занийт ати
Tłumaczenie maszynowe
Na niwie proświtańskiej pracują dziś nie tylko ci, którzy są na Ukrainie – ludzie nieobojętni na losy własnego narodu, jego języka, historii, kultury. Prawdziwe słowo o państwie ukraińskim niosą światu także Ukraińcy rozproszeni poza naszą oikumeną. I kontynent amerykański nie jest wyjątkiem. Właśnie tam, przy Uniwersytecie Harvarda, z powodzeniem działa tak poważna instytucja, jak Instytut Studiów Ukraińskich. A pracują w nim ludzie – w najlepszym tego słowa znaczeniu – oddani sprawie, jak na przykład kierownik tej szeroko znanej w świecie placówki naukowej, pan Roman Szporluk, który odwiedził Kijów na przełomie marca i kwietnia. Mimo napiętego programu pobytu na Ukrainie, pan profesor zdołał wygospodarować odrobinę czasu, aby odwiedzić siedzibę «Proświty», mieszczącą się w Zaułku Muzealnym, oraz spotkać się z prezesem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, p. Pawłem Mowczanem. Tutaj dostojny gość rozmawiał z przewodniczącą i redaktorką czasopisma «Słowo Proświty», p. Lubow Hołotą, którzy zapoznali go z programem i głównymi kierunkami działalności Towarzystwa oraz jego organu prasowego w nowych realiach. Przy okazji pan Roman Szporluk uprzejmie zgodził się na rozmowę z korespondentką «Słowa Proświty» W. H. W.H. – Szanowny panie Szporluk, sądzę, że kierowana przez Pana placówka naukowa nie potrzebuje żadnej reklamy, gdyż jest dość znana na świecie. A jednak, zapewne naszemu czytelnikowi będzie ciekawie dowiedzieć się, czym różnią się systemy uniwersyteckie Stanów Zjednoczonych Ameryki i Ukrainy. Nad jakimi problemami pracują obecnie pracownicy Instytutu Studiów Ukraińskich przy Uniwersytecie Harvarda? R.Sz. – Ponieważ poruszony temat jest dość obszerny, mogę dać tylko bardzo ogólny obraz. Przede wszystkim chcę wyjaśnić, że w amerykańskim systemie uniwersyteckim podstawową formą działalności pracowników są departamenty, czyli wydziały lub katedry. I na Uniwersytecie Harvarda, na wydziale czy departamencie filologii słowiańskiej, istnieje katedra filologii ukraińskiej, a także literatury ukraińskiej. Na wydziale historii działa katedra historii Ukrainy. Oto stanowisko, które zajmuję. Należy zaznaczyć, że katedra – w amerykańskim rozumieniu – to nie to samo, co w ukraińskim; tutaj rozumie się nazwę stanowiska profesora. Katedra nie ma pracowników, asystentów, laborantów, czyli jest swoistym ogniwem wykładowo-pedagogicznym. Ludzie, którzy zajmują stanowiska na uniwersytecie, są jednocześnie członkami różnych formacji naukowych. Zatem tych trzech profesorów – filolog, literaturoznawca, historyk – jednocześnie jest członkami rady Instytutu Studiów Ukraińskich. Nazywamy go Ukraińskim Instytutem Naukowym – z uwagi na to, aby pamiętać, że w latach 20.-30. tego stulecia instytucje o takiej nazwie działały w Warszawie i Berlinie. Tym podkreślamy ciągłość, czyli spadkobierność swojej pracy. Czym zajmują się poszczególni profesorowie, oni sami najlepiej opowiedzą. Dla przykładu, profesor Hrabowycz – bardzo znana postać na Ukrainie – jest autorem niezwykle ważnej pracy o Tarasie Szewczence. Profesora Flauera znają u was mniej, on swoją katedrę objął zaledwie kilka lat temu i zajmuje się wczesnośredniowiecznym i wczesnonowożytnym okresem rozwoju języka i literatury. Ja zaś badam historię najnowszą, głównie XX wieku. W.H. – Ukraińscy uczeni tutaj, na Ukrainie, zetknęli się ostatnio z problemem publikacji wyników swoich prac. R.Sz. – Nasz instytut ma swoje wydawnictwo. Wydajemy monografie związane z ukraińską tematyką, w języku angielskim... W.H. – A ukraińskojęzyczne? R.Sz. – Jesteśmy amerykańską instytucją naukową, dlatego książek w języku ukraińskim nie wydajemy. Chyba że zachodzi potrzeba publikacji dokumentów, źródeł pierwotnych – wtedy tylko odtwarzamy je w języku oryginału. Niemniej jednak staramy się wprowadzić ukraińską tematykę i problematykę do obiegu naukowego. Nasze publikacje nie są przeznaczone dla masowego czytelnika, są adresowane do naukowców, aspirantów, studentów... Pragniemy, aby ludzie, którzy zajmują się literaturą, historią czy językoznawstwem, brali pod uwagę ukraińską problematykę i znali Ukrainę. Naszym celem jest traktowanie Ukrainy w kontekście międzynarodowych i międzyetnicznych stosunków. Na przykład, założyciel i dyrektor instytutu orientalistyki. Doktor Wiktor Ostapczuk też pracuje tutaj, w Instytucie Orientalistyki. Jest specjalistą od stosunków ukraińsko-tureckich. Staramy się, aby to, co robimy, było interesujące i miało znaczenie czy to dla osmanistów, czy dla bałkanistów, dla specjalistów od historii żydowskiej. Chcemy pokazać światu, przede wszystkim naukowemu, że Ukraina, jako kraj, ma szerokie kontakty międzyetniczne, międzyregionalne, międzyreligijne, gdzie, na przykład, współistnieją prawosławie, katolicyzm i protestantyzm... Zatem chodzi o to, aby materiał ukraiński stał się przedmiotem uwagi różnego rodzaju badaczy, był dostępny dla specjalistów, wszystkich, którzy interesują się tą czy inną problematyką... W.H. – Na ile jestem poinformowana, cel Pana obecnej wizyty... R.Sz. – Zaproszono mnie, abym był członkiem Rady Nadzorczej Fundacji «Widrodżennia» (Odrodzenie). Brałem więc udział w posiedzeniach Rady, na których rozpatrywano konkretne propozycje, wnioski, sprawy dotyczące Fundacji. Ponieważ jestem historykiem, człowiekiem, który interesuje się współczesną historią, wykłada ją, przy okazji zbieram gazety, czasopisma, rozmawiam z ludźmi, zapoznaję się z sytuacją. Aby mówić o współczesności Ukrainy, muszę, jako wykładowca, wiedzieć wszystko, co się tutaj dzieje. I chociaż bywam na Ukrainie dość często, mam, niestety, bardzo krótkie staże. Rok temu, na przykład, byłem gościem Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, gdzie czytałem wykłady, byłem na otwarciu nowego sezonu akademickiego. Mam nadzieję, że kiedyś przyjadę na dłużej, aby zebrać materiały, które interesują mnie jako naukowca. W.H. – Proszę dostojnego gościa o choćby pobieżną ocenę działalności Fundacji «Widrodżennia». Co chciałby Pan szczególnie wyróżnić w jej pracy w minionym okresie? R.Sz. – To moja druga wizyta na Ukrainie, która dotyczy współpracy z Fundacją «Widrodżennia». Uważam, że Fundacja wykonuje niezwykle cenną pracę. Jednym z tematów, który rozpatrywała nasza Rada, jest sprawozdanie dyrektora programu transformacji edukacji na Ukrainie. Szczególną uwagę poświęcono procesowi wydawania podręczników. Chcę zaznaczyć, że pod egidą Fundacji wydawane są niezwykle interesujące, oryginalne, progresywne podręczniki z różnych dziedzin – socjologii, prawa, języka i literatury... To jest znaczące osiągnięcie. Fundacja «Widrodżennia» – w czystym rozumieniu Fundacja Sorosa – ma wielkie zasługi przed Ukrainą.
W.G. – Panie profesorze, jest Pan specjalistą od historii Ukrainy XX wieku. Jest ona ciekawa, tragicznie pouczająca i w krótkiej rozmowie trudno zatrzymać się na kluczowych momentach, postawić odpowiednie akcenty. Zatem wróćmy do teraźniejszości. Pana przyjazd zbiegł się w czasie z próbami reakcyjnych sił Moskwy i ich marionetek na terenach byłych sowieckich republik, a obecnie niepodległych państw, reanimowania jednego z najkrwawszych imperiów w historii ludzkości – ZSRR. Mam na myśli i denuncjację przez rosyjską Dumę porozumień białowieskich „trójki” w sprawie rozwiązania Związku, i ostatnie wydarzenia na Białorusi – ukłony tamtejszego prezydenta Łukaszenki w stronę Moskwy, które prowadzą do utraty niepodległości sąsiedniego nam państwa. Analogiczny scenariusz próbują rozegrać na Ukrainie komuno-socjaliści i szowiniści wszystkich maści, którzy znów próbują przyprząc Ukrainę do imperialnego wozu Rosji. Te same siły blokują przyjęcie... odpowiedzieć na pytanie naszego korespondenta Wołodymyra R.Sz. – Na to pytanie odpowiedzieć niełatwo. Ale zacznę od jednego: Białoruś jeszcze nie zginęła. Wcale nie jest niespodzianką, że w Mińsku odbyła się wielka demonstracja przeciwko likwidacji państwowości. Jestem przekonany, że tam będzie wzrastał ruch narodowy, zwłaszcza wśród młodzieży. Bo pamiętajmy, ja to mówię wszystkim i przypominam sobie, że w życiu młodego pokolenia pięć lat – to cała epoka. Kiedy człowiek ma 57 lat czy 62 – to istotnego znaczenia nie ma, ani w psychicznym, ani w intelektualnym poziomie. Ale między człowiekiem 22-letnim a 17-letnim różnica jest wielka. Mamy teraz młode pokolenie Białorusinów, które już 5 lat żyje w kraju, który nazywa się Białoruś, i dla nich jest to normalne, to status quo. Zresztą starsi, myślę, też to rozumieją. Zatem powrót do 1991 roku, zamykając oczy, jakby nic się nie stało, jest nierealistyczny. Nie wykluczam, będą na Białorusi dysydenci i będą protesty. I ja mam nadzieję, że nie powróci GUŁAG. Jestem pewien, że z Białorusią jeszcze nie skończono... W.G. – Ukraina, zapewne, jest twardszym orzechem, o który już nie raz łamały sobie zęby imperialne rekiny. R.Sz. – Odnośnie Ukrainy, jest ona bezsprzecznie w lepszej sytuacji. Prezydent Kuczma – to nie Łukaszenko. Ukraina ma patriotyczny rząd, który chce budować państwo. I myślę, że społeczeństwo obywatelskie, w tym patriotyczne organizacje wzoru waszej, już doszły do tego zrozumienia, że naród ukraiński, w szerokim rozumieniu, nie jest zatomizowany, już istnieją jakieś struktury, powiązania. I to jest bardzo ważne, bo demokracji i samodzielności nie może być bez społeczeństwa obywatelskiego. Ukraina w tej dziedzinie ma już pewne osiągnięcia. Wróćmy jednak do jeszcze jednego aspektu, który mnie bardzo przygnębia: istnieją wielkie cierpienia ekonomiczne ludzi. I kiedy myślimy o „Proświcie”, trzeba pamiętać o oświacie ekonomicznej. Niezbędne jest pomaganie ludziom w staniu się ekonomicznie wolnymi. W Związku Radzieckim wszystkich wychowywano w tym duchu, że państwo da wszystko – przedszkola, mieszkania, elektryczność... Ludzie muszą przyzwyczajać się do tego, że to nie jest państwo. „Proświta” musi pomóc ludziom, aby mogli kierować własnym życiem – we współpracy z innymi, nie egoistycznie. Powtarzam: tylko we współdziałaniu z innymi obywatelami! W.G. – Czy nie jest paradoksalnym, jak Pan sądzi, że z trybuny najwyższego organu ustawodawczego państwa – Rady Najwyższej niepodległej Ukrainy – często rozbrzmiewają antypaństwowe hasła, a poszczególni deputowani posługują się w wystąpieniach obcym – rosyjskim językiem? R.Sz. – To może być wytłumaczone jako nietakt, ja jestem obywatelem innego państwa i chociaż tego nikt nie zabrania, wolałbym nie zajmować stanowisk politycznych. Myślę, że procesowi edukacji politycznej powinni podlegać wszyscy, niezależnie od tego, kim są: deputowanymi Rady Najwyższej, profesorami czy laureatami... W tym sensie mam nadzieję, że Rada Najwyższa jest zdolna się oświecić. W.G. – Cóż, będziemy mieć nadzieję, chociaż odnośnie niektórych deputowanych te nadzieje wydają się płonne. I Konstytucję kiedyś, wreszcie, będziemy mieć, godną państwa, o które zmagało się niejedno pokolenie Ukraińców, i dostatek przyjdzie do każdego domu. Tego czekamy my tutaj, na Ukrainie, tego czekają Ukraińcy rozproszeni po bliskich i dalekich zagranicach. Lecz oto jedna z obserwacji, nie nazbyt pocieszających: spadło zainteresowanie naszej diaspory tym, co dzieje się na Ukrainie. Przypominam sobie lata 1990-91, wtedy ukraińska fala diasporowa dosłownie napływała na Macierz... R.Sz. – Rozumiem. Wtedy to było jakieś uniesienie, euforia. ALE, zrozumcie, ludzie nie mogą stale żyć w stanie euforii, jeśli są psychicznie zdrowi. Pamiętajmy, że mają swoje kłopoty, pracę, troski o dzieci i własne życie. Dla tych, którzy przyjeżdżali wtedy na Ukrainę, były to, w dobrym znaczeniu, swego rodzaju patriotyczne wakacje. Po drugie, pojawił się, w pewnej mierze, element pewnego rozczarowania. Wielu Ukraińców z diaspory, poza tymi, którzy zajmowali się Ukrainą zawodowo, miało wyśniony obraz. Myśleli, że z upadkiem komunizmu na Ukrainie wszystko będzie cudownie. Rozumiecie, na emigracji ludzie zaczynają zapominać, jak na ojczystej ziemi było ciężko żyć, i zaczynają idealizować, jakby tam nie było złodziei, nie brano łapówek, wszyscy żyli szczęśliwie, a rodziny były idealne... R.Sz. – Tak, to jest marzenie, bo przyjeżdżając na Ukrainę, widzą: tutaj i łapówki biorą, i są ludzie nieuczciwi, i tacy, co obiecują i niczego nie wykonują. Zatem ci, którzy wyobrażali sobie, jakby na Ukrainie żyli jacyś święci, rozczarowali się. Zresztą, wszyscy wiemy, że ludzie są niedoskonali i w innych krajach, politycy bywają nieuczciwi i w najbardziej cywilizowanych krajach. Zatem mamy przejście do... R.Sz. – Oczywiście, ale chcę podkreślić jeszcze dwa ważne momenty. Z jednej strony, są ludzie średniego i starszego pokolenia, którzy służą Ukrainie zawodowo. Nie tylko tym, że chodzą na demonstracje czy dają pieniądze na jakąś dobrą sprawę. Oni jadą tutaj, wyrzekając się często wielkich zarobków tam i pracują za część pensji tutaj – jako wykładowcy, nauczyciele, konsultanci. Oni zapewne wielu są znani. Po drugie, ja jako pedagog, zaobserwowałem: młodzi ludzie ukraińskiego pochodzenia, już czasem w trzecim pokoleniu, którzy bardzo często teraz nie są ukrainizowani, studiują ukraińskie problemy i tematy na amerykańskich uniwersytetach, takich jak Harvardzki. Bo mają zamiar pracować na Ukrainie – czy to w oddziale Banku Światowego, czy w innych instytucjach. W.G. – Czyli nie tylko słowami wspierają swoją Praojczyznę, ale i konkretnymi czynami? R.Sz. – Ja dzisiaj rozmawiałem z młodą kobietą, Amerykanką żydowskiego pochodzenia, która będzie pracować jako konsultantka ds. rekonstrukcji kopalń Donbasu. A mianowicie nad problemami zatrudnienia kobiet. Kopalnie zamykają, zwolnieni górnicy będą mieli inną pracę, ale co począć kobietom, które pracowały pod ziemią? Jak widzimy, dla tej młodej kobiety, ze specjalnym intelektem, której jest zaledwie 33 lata, jest ciekawie moralnie, intelektualnie, profesjonalnie pomagać Ukrainie. Zatem, zamiast idealistów, którzy biorą udział w demonstracjach przed operą we Lwowie, mamy poważnych ludzi, którzy chcą pracować konkretnie. I to jest, bez wątpienia, bardzo pozytywne zjawisko.
WG. - Dziękuję im i Panu za tę konkretną pomoc. I na zakończenie proszę o wyrażenie choć kilku uwag-życzeń dla naszej „Proświty” tutaj, na Kontynencie, który zwie się Ukraina, dla czasopisma „Słowo Proświty”. R. Sz. - Nie mam prawa was oceniać, nie jesteście moimi studentami. Ale zaznaczę, bardzo podoba mi się wasza koncepcja. A mianowicie, że chcecie mieć jakościowe wydanie, które nie jest wyrzucane w sobotę czy poniedziałek, i chcecie w nim zatrzymać ciekawe myśli, idee. Podoba mi się wasze pragnienie pracy poprzez strukturę członkowską, to znaczy, że będziecie tworzyć nadal komórki, grupy ludzi myślących podobnie, w najlepszym tego słowa znaczeniu, i wszystko to łącznie będzie wpływać na kształtowanie społeczeństwa obywatelskiego w państwie. Jestem przekonany, że nie może być udanej reformy gospodarczej bez reformy duchowej, kulturalnej, oświatowej. Powtarzam: reforma gospodarcza bez oświaty, w tym gospodarczej, jest niemożliwa. Ludzie, którzy mają WOLNE POGLĄDY, znają historię, orientują się w oświacie, lepiej pracują w gospodarce.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
ОBRZĘDY
Słowo Proświty
Jasne dni Chrystusowego Zmartwychwstania — najuroczystsze i najwspanialsze spośród chrześcijańskich świąt, a może i najbardziej wyczekiwane na Ukrainie.
A także w tym święcie, być może najjaśniejszymi barwami, objawia się nasza słowiańska dusza, która potrafiła harmonijnie połączyć naturalny żywioł wierzeń naszych przodków z surową uroczystością chrześcijaństwa.
Święto to przyszło — po długiej i uciążliwej zimie — także do stołecznego Kijowa. I to nie tylko z bogatymi wielkanocnymi paschami, różnobarwiem pisanek i krašanek, lecz także z urokiem widowiska «Wielkanocnych dzwonów». Właśnie taką nazwę nadało sobie folklorystyczne święto, które odbyło się w przeddzień Jasnego Wtorku, 16 kwietnia, w sali konferencyjnej Kijowskiego Miejskiego Domu Nauczyciela.
Wszystko było na tym święcie, parafrazując słowa Swiatosława Hordynskiego, «i przelewy barw, i dynamika linii», które ukazały haiwki, ryndziwki, młodzieżowe gry, kołomyjki i obrzędowe widowiska z Galicji, naddnieprzańskie wiosnianki.
Swoją wysoką sztukę zaprezentowali: ludowa amatorska kapela chóralna «Switanok» Ludowego Domu «Proświta» osiedla Daszawa w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego (kierownik artystyczny i dyrygent p. Stepan Celuch) oraz dyplomant Międzynarodowego Festiwalu Dziecięcego Folkloru «W Galickim kole» — zespół folklorystyczno-dramatyczny «Suzir'ja» Daszawskiej szkoły średniej (kierownik artystyczny i reżyser p. Wasyl Hrycyk).
Ponieważ jednak, jak wiadomo, każdy kraj ma również swój zwyczaj, więc z wiankiem naddnieprzańskich wiosnianek wystąpił dziecięcy zespół «Mandryk» z Kijowa (kierownik p. Wiktor Turowski).
Pomysłodawcami święta, czyli, jak się zwykle mówi, jego inicjatorami — Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki oraz Ukraiński Państwowy Ośrodek Inicjatyw Kulturalnych; przyczyniły się do jego przeprowadzenia Kijowski Miejski Dom Nauczyciela oraz Stryjska Administracja Rejonowa.
Zanim wysoka sztuka wielkanocnego programu została zaprezentowana widzom, a sala była niemal pełna, kompozycyjnie opracowały, ułożyły, przygotowały i »przepuściły« przez własne serca wysoce szanowane panie: Olha Rutkowska, kierownik artystyczny programu, Elima-Zorjana Bortniczuk, czarująca i niepowtarzalna prowadząca, Olha Dobrodij, reżyser, oraz Wiktoria Walkowa, asystentka reżysera.
»Lunają wielkanocne dzwony. Na ich miejsce płynie uroczyste »Chrystus zmartwychwstał! Śmiercią śmierć pogromił..« w wykonaniu kapeli »Switanok«. I jak w wielobarwnym kalejdoskopie przelewają się różnobarwne szkiełka, tak i świąteczne stroje występujących mienią się barwami tęczy. W różnobarwność wydarzenia wplatają się wianki pieśni, wiosennych pieśni w opracowaniu sławnych kompozytorów: O. Nyżankiwskiego, Z. Łyśki, S. Ludkiewycza... («Ej, idźmy, idźmy, zielonym szumem», «A gaiwki ładnie prowadzą»..,)
Przedstawiając zebranym gości i uczestników wydarzenia, pani Bortniczuk uprzednio obdarzywszy wszystkich 31 świętami, »aby energii słonecznej wystarczyło na cały rok i na cały wiek«.
Głos zabiera folklorysta i etnograf Mykoła Tkacz, który przypomina, że według dawnego zwyczaju społeczność wybiera sobie wodza: chłopcy »najsilniejszego spośród nich«, dziewczęta zaś najzręczniejszą wykonawczynię pieśni. Ponieważ dzisiejsza impreza ma charakter oświatowy, na przewodnika wybrano wybitnego ukraińskiego etnografa, folklorystę i działacza społecznego Wołodymyra Hnatiuka. Właśnie 125. rocznicę jego urodzin uczczono świątecznym wieczorem.
Świąteczna społeczność przypomniała główne etapy życia i działalności uczonego-etnografa, który zebrał i uporządkował liczne zbiory ludowych pieśni obrzędowych, kołomyjek, hajiwek, opracował i opisał legendy, obrzędowe działania, obyczaje... Wszystkiego, co zrobił, nie sposób wymienić. Lecz, jak na złość, imię tego sławnego uczonego wciąż pozostaje szerokiemu ogółowi mało znane. Wśród zebranych przez etnografa klejnotów objętościowy tom utworzyłyby hajiwki, rindziwki, wielkanocne kołomyjki.
Z dawnej przeszłości przyszły do nas te obrzędowe gry — gaiwki, w których połączyły się śpiew i taniec, chorowód i dowcipny dialog; rindziwki zaś to już szczególny rodzaj twórczości pieśniowej ludu, swoiste wielkanocne kolędy, śpiewane pod oknami, a ich wykonawców obdarowywano kraszankami..
Goście z Kijowa, sądzę, poradzili sobie z tym zadaniem znakomicie. A zespół «Suzir'ia», który kontynuował występ, prezentując cykl wielkanocnych zabaw, dzień za dniem, usprawiedliwił swoją nazwę. Cała konstelacja gaiwek i rindzywek przeplatanych tańcami, wiršuwanniami, grami, chłopięcymi zabawami oczarowała salę, która również stała się współuczestnikiem DZIAŁANIA. 2
Modlitwą do Słońca, które daruje ciepło i światło wszystkiemu, co istnieje, rozpoczyna się pierwszy dzień Wielkanocy. To wysokie światło oświeca i poświęca tego, kto mu składa modlitwę, przed całym światem chrześcijańskim, daruje nadzieję na przedłużenie rodu.
Znaki solarne — jako rytuał magicznego działania — rodzą się na wielkanocnych pisankach, które cieszą oko i duszę. Pisankowanie, gry z pisankami organicznie wplatają się w wianek wielkanocnego działania. Obdarowują nim uczestnicy i obecnych — pisankami, skibkami wielkanocnego chleba — paską...
A czy może kogoś pozostawić obojętnym swoiste wezwanie: «Gaiwoczki zaczynajmy w dobrą godzinę, nie ma takich gaiwoczek jak u nas», I oto płyną i przelewają się one jak rosa na słońcu.., «Posadzę ja gruszkę», «Oj czyja to gęsia», «Werbowa deszczułka» — ten wykaz można ciągnąć i ciągnąć...
Obrzędowe działania «Oblewany poniedziałek», «Wyprawianie święta» towarzyszą żartom, flirtowi-zalotom chłopców do dziewcząt («Najbardziej ukarał pan Bóg chłopa, że ulepił dla niego kobietę..») oraz kokieterii-odpowiedziom dziewcząt chłopcom («A gdzie wy tu chłopców widzieli», «Chłopcy, a po co wam muzyka, skoro macie długie języki!»), polewaniu wodą («Lej się woda, przepadnij biedo»), chłopięcym zabawom («Obereg», «Ogon», «Kije»...), rindzywaniu i obdarowywaniu wykonawców pisankami (rindziwki «Wcześnie rano kurki piały», «Grecznaja panna»...), a także kołomyjkami o charakterze chłopięco-dziewczęcym
A oto zmieniają się stroje narodowe – z halickich na bojkowskie, a potem na naddnieprzańskie. Oto już zachwyca wzrok i pieści słuch dziecięcy zespół «Mandryk» («Wyjdziemy, wyjdziemy rano na wiosenną pieśń», «Żenczyczok-Orenczyczok...»), a czas niepostrzeżenie, przez okrzyki «Bis!» i oklaski, zbliża się do zakończenia spektaklu. Wspólne wykonanie «Krzywego tańca» na końcu staje się niejako mostem łączącym wschodnią i zachodnią gałąź Ukraińców. Rozlegają się słowa podziękowania wykonawcom, a znawcy oceniają ich mistrzostwo. Dobrym słowem wspominani są sponsorzy, jak również wszyscy mecenasi imprezy: Daszawskie Automobilowe Zarządzenie Materiałów Budowlanych, Instytut Podnoszenia Kwalifikacji Pracowników Kultury i Sztuki, Akcyjne Towarzystwo «Obereg»...
MIŁOSNY ELIKSIR «WIELKANOCNYCH DZWONÓW»: DZIAŁANIE CZARÓW «PRZELEWY BARW I DYNAMIKA LINII»
Małą bibliotekę wydawnictw proświtiańskich zespołom artystycznym wręcza przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Pawło Mowczan, podkreślając swój zachwyt występem wykonawców słowami:
«Drodzy skarbnicy naszego ducha! Ukazujecie nam wzór tego, jak trzeba pielęgnować nasze słowo, nasze obyczaje. Jakże niezrozumiałe dla mnie jest słowo «folklor». Uważam, że jest to wielki styl naszego narodowego życia. W ciągu półtorej godziny ujrzeliśmy wielki historyczny przekrój naszej kultury i przekonaliśmy się, jak naturalnie nałożyła się ona na chrześcijaństwo, uzupełniła je niezwykle ważnym elementem. Gdyby wasza podróż trwała choć tydzień w tym żarliwym, plastycznym tańcu, wszyscy zapomnielibyśmy o lamentach nad swoim losem. Nie jesteśmy jakimiś rezerwistami. To nie jest sztuka, lecz organiczna istota naszego życia. Daj Boże, by nigdy nie wyczerpało się to bogactwo, którym obdarzony jest nasz naród...»
Zakończyło się wspaniałe widowisko «Wielkanocnych dzwonów». Publiczność, jak się zdaje, niechętnie opuszcza salę, przesyconą aromatem świąt. W duszach każdego wciąż płonie urok magicznego widowiska, którego współuczestnikiem przyszło nam być. Aby podzielić się wrażeniami z tego, co zobaczono, z tymi, którzy nie byli na święcie, zapraszam do głosu jego gości.
Walentyna Ołehiwna Łazarenko, nauczycielka szkoły nr 24 w Kijowie: «Przyszłam tu razem z wnuczką i nie żałuję, że przyszłam. Wieczór był wesoły, serdeczny, ciekawy. Jakie zdolne dzieci, i w Daszawie, i w Kijowie! A jak wspaniale bawiły obecnych pieśniami-wiosnankami, korowodami i ludowymi zabawami!»
«A ja jakbym była w domu», nie kryje zachwytu tym, co zobaczyła, obecna kijowianka Anna Petriwna Kulczycka, rodem z Czortkowszczyzny na Tarnopolszczyźnie.
Dobrymi słowami chwali występujących amatorów naukowiec z Połtawszczyzny Lidia Andrijiwna Doroszenko. Podobało się jej wszystko: i kunszt wykonawców, i atmosfera święta, i ludowe stroje.
— Skąd ten wytworny strój, kto go stworzył? — pytam kierownika zespołu «Suzir'ja» Wasyla Hrycyka.
— To stroje naszych praojców, mają po 80–90 lat. Nie ma ani jednego kostiumu uszytego w naszych czasach, chyba że kilka koszul. Ale i te nasze są ze starodawnych wzorów...
Bez wątpienia wzory były wspaniałe, wspaniałe były mistrzynie, które je tworzyły, i ich potomkowie, którzy przenieśli do nas ten urok, i przekażą go w spadku dzieciom. Bo wszyscy razem pielęgnowali i pielęgnują w swoich sercach jak czarodziejskie zioło tajemnicę i wieczny sens obrzędów praojców, która leczy z beznamiętności i bezduchowości, i znów nawróci do swojego, ukraińskiego, tych, którzy zbłądzili na bezdroża obcości. Zmartwychwstanie Ukraina, jak dziś Chrystus zmartwychwstał! Prawdziwie zmartwychwstał! Radujmy się tym cudem!
Jurko NADZBRUCZANIEC
Z inicjatywy «Proświty» ... dni wiosenne dla Ukrainy. Od 1986 roku na zawsze ... od czarnobylskiego nuklidowego bólu. Nikogo na Ukrainie nie ominęła ta apokaliptyczna klęska, przed którą niebiosa przez Objawienie św. Jana Teologa przestrzegały ludzi, przed bezduchowością, bezbożnością i moralną ruiną. Chwała Bogu, przez ... i utraty moralne, fizyczne ... oto nadszedł dla nas wszystkich czas zbierać kamienie.
OCZYŚCIĆ ŹRÓDŁA PRZYRODNICZE I DUCHOWE
4 kwietnia. W rezydencji Jego Świątobliwości Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy, z inicjatywy Jego Świątobliwości Filareta, a także Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki oraz stowarzyszenia «Zielony Świat», odbył się okrągły stół na temat «Duchowość, Człowiek, ekologia».
Leitmotivem całego spotkania były słowa przypomnienia Głowy Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej o tym, że dalsze życie bez duchowości jest niemożliwe, że człowiek musi się zatrzymać w swojej grzeszności, pokajać się i nawrócić do Boga. Wszystko bowiem znajduje się w rękach Bożych. Bez duchowego podłoża ekologia również jest skazana na zagładę. Jego Świątobliwość Filaret przytoczył smutną statystykę: do cerkwi chodzi obecnie najwyżej 20 procent z nich w Ukrainie, reszta zaś nie słyszy Słowa Bożego. Czy nie stąd właśnie biorą się nasze dzisiejsze nieszczęścia?
Na zboczach Dniepru, jak zabrzmiało w wystąpieniu Jego Świątobliwości Patriarchy, powinien wznieść się ku niebu świątynia-pomnik ofiar katastrofy czarnobylskiej, a dokładniej – zespół architektoniczny z panoramą, na której zostaną upamiętnione z imienia pochowane w strefie miejscowości. Będzie nam przypominać, do czego może prowadzić odstępstwo od Boga.
Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Pawło Mowczan zaznaczył, że Czarnobyl wyznaczył koniec radzieckiego okresu w historii, postawił pod nim pewną kreskę. Wszystko, co się stało, nie jest przypadkowe. Zatem trzy metaforyczne płaszczyzny musi dziś przezwyciężyć naród, aby się odrodzić: odbudować świątynie, uczcić swoich przodków i ich mogiły, powrócić do źródeł – w znaczeniu dosłownym i przenośnym. Czysta, poświęcona woda, jak wiadomo, odradza, ożywia wszystko.
Cerkiew, organizacje patriotyczne – «Proświta» i «Zielony Świat» – wzywają wszystkich obywateli Ukrainy do jak najaktywniejszego udziału w odrodzeniu, oczyszczaniu naturalnych źródeł. Na budowę cerkwi potrzebne są środki i czas, a na odnowienie źródeł nie trzeba wielkiego wysiłku i nakładów. Potrzeba tylko dobrej woli i pragnienia. Od źródeł naturalnych – do źródeł duchowych, poprzez oczyszczenie osiągniemy boskie przejrzenie.
Bez czystych źródeł nie będzie wolności w Ojczyźnie i
Szlachetną tę inicjatywę pobłogosławił Jego Świątobliwość Patriarcha Filaret. Wszyscy żyjący na Ukrainie powinni ją bez zwłoki poprzeć.
O celowości utworzenia ekologiczno-duchowego bractwa lub towarzystwa, o ekologii, duchowości i moralności mówi redaktor naczelny gazety «Зелений світ» Michajło Pryłućkyj.
Niszczenie świątyń naruszyło bioenergetyczną więź narodu z rozumnym kosmosem, który zarządza ziemskim życiem – zauważyła w swoim wystąpieniu sławna pisarka i historyk Raisa Iwanczenko. Sądzę, że nikt nie będzie miał zastrzeżeń wobec jej propozycji odbudowy cerkwi świętego Mikołaja na Mogile Askolda, jako symbolu powrotu do pierwotnych źródeł naszej państwowości. Cerkiew musi, powinna odegrać swoją rolę w budowaniu państwowości, a w tym celu trzeba dążyć do chrześcijańskiej jedności.
Pan Maksym Striha, mówiąc o ekologii ludzkiej duszy, słusznie oburzył się, że cerkiew dziś dławią podatkami, jakby była jakąś strukturą komercyjną. Dlatego koniecznie trzeba uchwalić ustawę o działalności non-profit, która nie pozwalałaby traktować cerkwi jako jednego z obiektów opodatkowania, a także uchroniłaby od podatków prasę drukowaną i organizacje patriotyczne, które dbają o duchowość.
Profesor Charyss Skoryk niepokoi się, że na Ukrainie aktywizują się siły, które dążą do wykreowania z Ukraińca obrazu zajadłego antysemity, aby odwrócić od naszego państwa finansową pomoc. Dlatego nadszedł czas na zwołanie ogólnoświatowej konferencji w celu wyjaśnienia stosunków międzynarodowych i powszechnych wartości ludzkich.
[...] poparcia i propozycji naukowca Dmytra [...] dotyczącej przeprowadzenia na Ukrainie ogólnochrześcijańskiej akcji-nabożeństwa, pomyślanej jako podziękowanie Wszechmogącemu za dar niepodległości, co, zdaniem mówcy, należałoby organizować [...] proklamowania [...]
Tłumaczenie maszynowe
Słowo Proświty
KIJOWSKI
Od niedługiego czasu znacznie wzrósł autorytet rodzimego narodowego Kościoła. Coraz więcej parafii i duchownych przyłącza się do niego jako do prawdziwego czynnika narodowego odrodzenia cerkiewnego, zarówno w Ukrainie, jak i w innych krajach świata.
Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Kijowskiego liczy na Ukrainie ponad 2000 wspólnot religijnych, zjednoczonych w 23 eparchie. Otwarto 18 monasterów: w Kijowie – pięć, w obwodzie kijowskim – trzy, w obwodach czernihowskim i czerniowieckim – po dwa, we lwowskim, rówieńskim, wołyńskim, tarnopolskim, iwano-frankiwskim i donieckim – po jednym. Na Ukrainie założono i funkcjonują również Kijowska Akademia Duchowna, pięć seminariów duchownych, wydział teologiczny przy Czerniowieckim Uniwersytecie Państwowym oraz dwie szkoły duchowne. Przygotowywany jest do otwarcia w mieście Łuck Instytut Teologiczny Eparchii Wołyńskiej Patriarchatu Kijowskiego. Okresowo ukazują się czasopisma: „Prawosławny Herold” (Kijów) i „Połtawskie Wiadomości Eparchialne” (Połtawa), gazety: „Patriarchat Kijowski” i „Akademia Duchowna” (wszystkie w Kijowie), „Czernihów Prawosławny” (Czernihów), „Na straży” (Łuck), „Z Bogiem w sercu” (Charków) oraz trzy dodatki do periodyków (dwa w Czerniowcach i jeden w obwodzie tarnopolskim). Służba prasowa Patriarchatu Kijowskiego wydaje tygodnik „Biuletyn Informacyjny”, przeznaczony dla czytelnika ogólnoukraińskiego, a na południu Ukrainy dla parafii rosyjskojęzycznych regularnie wydawane są biuletyny „Żizń w kraju sicheslawskim” oraz „Kijowski Patriarchat”. Kijowska Akademia Duchowna niedawno rozpoczęła wydawanie własnego organu drukowanego – „Wiestnik Kijowskiej Akademii Duchownej” – i przygotowuje do wznowienia rocznik teologiczny „Prace Kijowskiej Akademii Duchownej”. Patriarchat Kijowski wystąpił także jako współzałożyciel czasopism „Religijno-naukowy Wiestnik” oraz „Duchowność, Ekologia, Człowiek”.
W skład Patriarchatu Kijowskiego na prawach autonomii wchodzą.
Autonomiczna Metropolia Europy Zachodniej i Kanady pod przewodnictwem metropolity Mediolanu Eulogiusza. Liczy ona cztery eparchie, trzy klasztory, seminarium duchowne i rozciąga swoją jurysdykcję na parafie we Włoszech, Francji, Niemczech, Belgii, Wielkiej Brytanii, Portugalii i Kanadzie. We własnej drukarni metropolii drukowane są dwa czasopisma (po włosku i po angielsku), literatura liturgiczna, kalendarze itp. Funkcjonuje własna produkcja przedmiotów użytku kościelnego. Działalność metropolii wspiera silna organizacja świecka – Prawosławny Zakon Świętego Konstantyna Wielkiego, którego centrum znajduje się w Niemczech. Ta autonomiczna metropolia ma siedmiu biskupów i około czterdziestu kapłanów. Główna siedziba metropolii – Mediolan we Włoszech.
Ukraińska Autokefaliczna Cerkiew Prawosławna (soborowoprawna), którą kieruje arcybiskup Aleksander. Ta Cerkiew niewzruszenie stoi na zasadach tradycji i obrzędów Wszechukraińskiego Soboru Prawosławnego z 1921 roku, Cerkwi metropolity Wasyla Lipkiwskiego. Ma dwóch biskupów i około dwudziestu parafii w USA i Australii. Wydaje własne czasopisma periodyczne oraz literaturę liturgiczną. Główna siedziba Cerkwi – Chicago w USA.
Ponadto bezpośrednio w skład Patriarchatu Kijowskiego wchodzą trzy eparchie położone na terenach Federacji Rosyjskiej: Bogorodzka (Moskwa i obwód moskiewski), Biełgorodsko-Obojańska i Syberyjska. Tutaj już otwarto ponad dwadzieścia parafii, dwa klasztory i seminarium duchowne. Trwa proces organizowania eparchii riazańskiej, krasnodarskiej i uralskiej. W Federacji Rosyjskiej posługę archipasterską pełni trzech biskupów. Należy zaznaczyć, że Syberyjską eparchię Patriarchatu Kijowskiego tworzą wierni ROSYJSKIEJ Prawdziwie Prawosławnej Cerkwi, którzy przez dziesięciolecia przebywali w podziemiu, przeciwstawiając się bezbożnemu komunistycznemu reżimowi. W perspektywie możliwe jest utworzenie na wskazanych terenach Rosyjskiego Egzarchatu Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego.
Niedawno Święty Synod Patriarchatu Kijowskiego podjął decyzję o przyjęciu do składu episkopatu trzech greckich biskupów: metropolity Keratsińskiego Salaminskiego Tymoteusza, mianowanego Patriarszym Egzarchą w Grecji, biskupa Chrystofora, który otrzymał stanowisko biskupa tytularnego z tytułem biskupa Chersońskiego, oraz biskupa Kandanskiego Dymitra. W Grecji do składu Patriarchatu Kijowskiego weszły trzy klasztory oraz ponad dziesięć parafii (z nich dwa klasztory i trzy parafie znajdują się bezpośrednio w stolicy Grecji, Atenach).
W toku rozpatrywania pozostają prośby o przyjęcie do składu Patriarchatu Kijowskiego metropolity Hajdarabadzkiego Emasa Salatula z Pakistanu, metropolity Sardyńskiego Giovanniego oraz innych szanowanych działaczy kościelnych. Z prośbą o wejście w skład Patriarchatu Kijowskiego na prawach autonomii zwróciła się także prawosławna metropolia Ameryki Łacińskiej, liczącą pięciu biskupów.
Do Patriarchatu Kijowskiego na prawach stauropegii należą również parafie w Wielkiej Brytanii, Mołdawii, Australii, a nawet w KUOI. Tym samym parafie Patriarchatu Kijowskiego działają, poza Ukrainą, jeszcze w siedemnastu krajach świata. Istotnie Patriarchat Kijowski przekształca się w Patriarchat Powszechny!
Co zmusza biskupów innych krajów do zwracania się z prośbami do Patriarchatu Kijowskiego? Bez wątpienia nie tylko autorytet pierwszego stołecznego złotokopułowego kniaziowskiego Kijowa – dawnej katedry kijowskich metropolitów, a obecnie patriarchów... Chodzi zapewne o to, że Kościół Ukraiński przez stulecia zachowywał w nienaruszalności Święte Kanony, nie podporządkowywał się władzy świeckiej i nie poddawał się obcym najeźdźcom. Poziom nauki teologicznej i prawosławnej pobożności! Ponadto Kościół Ukraiński, w przeciwieństwie do Moskiewskiego, nigdy nie narzucał swojej zwierzchności innym narodom i Kościołom...
Kijowski Patriarchat, jako narodowy autokefaliczny Kościół prawosławny, wniósł 1 znaczący wkład w sprawę kształtowania ukraińskiej państwowości. Nieprzypadkowo duchowni i wierni Kijowskiego Patriarchatu brali udział we wszystkich patriotycznych akcjach aksamitnej ukraińskiej rewolucji wspólnie z drugim narodowym Kościołem – Ukraińskim Kościołem Greckokatolickim. Przypomnijmy chociaż wielką panichidę za ofiary Hołodomoru na Placu Sofijskim, wspólne modlitwy żałobne na mogiłach strzelców siczowych i żołnierzy UPA.
Nie najmniejsze znaczenie ma także propagowanie w świątyniach Kijowskiego Patriarchatu języka ukraińskiego, jako błogosławionego nie tylko do użytku liturgicznego, ale i do codziennego życia. Wspólnie z wydawnictwem „Wozkresinnia” Kościół prowadzi szeroką działalność wydawniczą, zarówno liturgicznej, jak i popularnej literatury duchowej.
Nieprzypadkowo wszystko to wywołuje jawny sprzeciw różnych antyukraińskich sił, które starają się na wszelkie sposoby zahamować proces narodowego duchowego odrodzenia. Ich arsenał to tradycyjny zestaw spadku sowieckiego: oszczerstwa i prowokacje. Czy w tym kontekście przypadkowe są wydarzenia „krwawego wtorku” na Placu Sofijskim 18 lipca minionego roku? I czy uda się odnaleźć nie tylko wykonawców, ale też organizatorów tego „wydarzenia”?.. Lecz powstania narodowego Kościoła autokefalicznego nikt nie zdoła powstrzymać, bo z natury swej jest on dziełem Bożym!
ARTUR HUBAR
Cerkiew Andrzeja w Kijowie
Z BOŻEJ ŁASKI ARCYBISKUPIE KONSTANTYNOPOLA, NOWEGO RZYMU,
I WSZECHSKIEMU PATRIARCHO BARTŁOMIEJU,
WASZA ŚWIĄTOBLIWOŚCI, ŚWIĘTOBLIWY
PATRIARCHO!
Jak się stało wiadomo, Patriarcha Moskiewski Aleksy II podczas Boskiej Liturgii w soborze katedralnym Objawienia Pańskiego odmówił wspomnienia imienia Patriarchy Wszechświatowego i tym samym dokonał schizmy. Patriarcha Moskiewski postawił się poza Kościołem prawosławnym.
Takie stanowisko spotyka się z powszechnym potępieniem wiernych, a zwłaszcza u nas, na Ukrainie.
My, prawosławni Ukrainy, zawsze pamiętaliśmy i pamiętamy, że Ekumeniczny Patriarchat Konstantynopolitański jest dla nas Matką Kościołów! Z Konstantynopola – Nowego Rzymu – przyszło do nas w 988 roku światło Chrystusowej Prawdy.
Składamy gorliwe modlitwy do Pana, aby umocnił Waszą Świątobliwość na drodze przywracania sprawiedliwości w świecie prawosławnym i stanowczo potępiamy schizmatyckie działania Moskwy.
Wyrażamy także nadzieję, że uznanie Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego Kościołem autokefalicznym narodu ukraińskiego stanie się Bogu miłym krokiem, aktem historycznej sprawiedliwości zgodnym ze Świętymi Kanonami.
W imieniu milionowego członkostwa naszej organizacji pozwólcie wyrazić Waszej Świątobliwości pełne poparcie i życzyć znaczących sukcesów w Waszej owocnej pracy dla dobra świata prawosławnego.
Z szacunkiem, w imieniu Zarządu Towarzystwa – Przewodniczący Towarzystwa, poseł do Rady Najwyższej Ukrainy P. Mowczan
DO EKUMENICZNEGO PATRIARCHY BARTOŁOMIEJA
WASZA ŚWIĄTOBLIWOŚCI!
Kijowski Krajowy Związek Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki wyraża głębokie zaniepokojenie niebezpiecznymi, antychrześcijańskimi działaniami, których dopuścił się Patriarcha Moskiewski Aleksy II, gdy podczas Boskiej Liturgii odmówił wznoszenia modlitw za zwierzchnika Prawosławia Powszechnego – Patriarchę Konstantynopolitańskiego. W tych warunkach wsparcie z Waszej strony dla ukraińskich wiernych, którzy zawsze zachowywali jedność z Kościołem-Matką Konstantynopola, jest długo oczekiwanym aktem kanonicznym.
Wyrażamy nadzieję, że udzielona przez Was kanoniczna autokefalia dla Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego jest potrzebą czasu, przywróceniem historycznej sprawiedliwości i wymogiem Świętych Kanonów.
Z PRAWDZIWYM SZACUNKIEM
PRZEWODNICZĄCY KIJOWSKIEGO KRAJOWEGO ZWIĄZKU, LAUREAT PAŃSTWOWEJ NAGRODY IM. TARASA SZEWCZENKI, PROFESOR RIWANICZENKO
Tłumaczenie maszynowe
ZBERIGAJĄC… PROBLEMA PRZEZ PRYZMAT OPORU
Słowo Proświty
[…]
PATRZĄC NA MAPĘ GEOGRAFICZNĄ, ŁAPIĘ SIĘ NA MYŚLI, ŻE KONTURY KRYMU BARDZO PRZYPOMINAJĄ KONTURY UKRAINY. TO NIE JEST SYMBOLICZNE: LOS UKRAINY I KRYMU JEST JEDEN.
ANDROFAGOWIE
MELANCHLENI
MORSKIE […]
CZARNE MORZE
powtórzyło się minione
Ale dotarcie do sedna nie jest łatwe, zwłaszcza teraz, gdy ostankinskie inkubatory wylęgają i wypuszczają na Południe chmary „kaczek”, które kwaczą o wszystkim, byle nie o prawdzie. Ddawne publikacje naukowe również miały ukierunkowany cel. Pytanie stawia się wprost: komu historycznie należał Krym? Komu Bóg dał pierworodztwo, a prościej mówiąc: kto jest gospodarzem domu, a kto przybłędą? Można położyć na stole stos książek, wypisać z nich wszystkie teksty, a wszystkie komunikaty niewiele będą się różnić od tego, co na przykład powiedziała Ella Isaakiwna Solomonik w książce wydanej przez „Naukową dumkę” (1988), „Древние надписи Крыма” [Dawne napisy Krymu]: „Na terytorium Krymu zmieniało się wiele plemion i narodów, a każdy wnosił swój język i pismo: Grecy, Rzymianie, Genueńczycy, Ormianie, Żydzi, Bułgarzy i inni” (s. 4). Taka sobie bajeczka dla maluchów o cudzej rękawiczce, w której zagnieździły się: myszka-szeleścitka, żabka-rechotka, zajączek-skoczek i niedźwiedź-włóczęga. A komu ta rękawiczka należała wcześniej? O Ukraińcach — ani słowa, chociaż można ich jakoś przyczepić, powiedzmy, jako kozaków. Ani słowa! Nie, żeby oddać im Bożą pierworodność. Dlaczego by nie wyczarować tego ostankińcom, skoro tak robi kijowska nauka? Oto pani Solomonik natrafiła na stolicę carskich Scytów i tak o niej mówi: „Neapol, stolica późnoskiockiego państwa, uległa silnej elinizacji” (25). Nie będziemy powtarzać oznak rozkwitu kultury Scytów, lecz zacytujemy następujący fragment: „Wymienione zabytki uzupełniają nasze wyobrażenia o mieszkańcach i wyglądzie scytyjskiej stolicy, ozdobionej reliefami i statuetkami. Wierchuszka społeczeństwa scytyjskiego prawdopodobnie zapożyczyła od Greków ich pismo” (26). Chodzi o „przywiezione” amfory rodyjskie i inne wyroby. Można by pomyśleć, że również wielka liczba zbożowych jam została przywieziona z Grecji, a nie że Scytowie karmili Grecję, aby Grecy mogli nie drapać ziemi, lecz skrobać heksametry, malować amfory, rzeźbić w marmurze i przepychać się w teatrach. Nie, pani autorko, w historii wydarzyło się nie to, co pani stwierdza, lecz coś przeciwnego. Pismo i wiele innego nie „wierchuszka” scytyjska otrzymała od Greków, lecz Grecy od Scytów. W ostatniej publikacji Mykoły Susloparowa „Rozszyfrowanie najdawniejszego pisma z brzegów Dniepru” (Raisa Iwanczenko, „Kijowska Ruś”. K., 1995, s. 77) przytoczono opinię dawnych autorów: Tacyta, Pliniusza Starszego, Diodora, że nie Fenicjanie dali światu pismo, lecz Pelazgowie — nasi praojcowie, którzy przyszli z Trypola. Odszyfrowanie napisów znalezionych w okresie trypolskim daje podstawę do stwierdzenia, że pismo po raz pierwszy pojawiło się w latach 3000–2700 przed naszą erą u nas, a więc długo przed powstaniem Fenicji, Grecji, Italii i jej Etrusków. Według danych W. Kyrijewskiego wykopaliska osad od Dniestru do Dniepru przekonują, że zagęszczenie ludności 4–9 tysięcy lat temu było większe niż teraz, ale ochłodzenie zapędziło masy naszych praojców na Południe: do Azji Mniejszej (Lelegowie), do dzisiejszego Iranu (Persji), Grecji, Egiptu, Italii (Etrurii), Francji, Niemiec. Inne gałęzie naszych praojców-Aryjczyków poszły brzegami ciepłych mórz do Indii. Wiadomo, że Goci — plemiona germańskie — pochodzili z Ukrainy, ze wschodniego Trypola, a szalony fuhrer w 41. roku wysłał potomków Gotów, by wymordowali potomków wspólnych praojców — czy Bóg by na to pozwolił? Południowe rejony zalewały fale Hunów z Wschodu, czarnych jak kruki. Zasymilowali się z naszymi praojcami, skąd otrzymali nazwę „Grecy”. Konia po raz pierwszy udomowiono na naszych stepach. Słowo „kozacy” znane jest od 5 tysięcy lat; tworzyli oni niepokonane konne wojsko, którego duch panował nad stepami od Dunaju po Kuban. Pierwszym z nich był Hetman (od słów Het-Bo! i man-ses — człowiek), Boża osoba. Wszyscy książęta, carowie, królowie, faraonowie, monarchowie, cesarze pojawili się później, po hetmanie. To jego pierworodztwo. I kozacy! Egipscy faraonowie mieli na głowie kok, przez który dusza
Dusza kozaka, poległego w boju, trafiała do Boga. Niektórzy nazywali nas, tysiącletnich, «chochłami». Niech więc wiedzą, że właśnie to jest znakiem Bożej wybraności.
Wszystkiego, co osiągnęli Grecy, zawdzięczają wspólnym korzeniom ze Scytami, swymi przodkami. Mogłaby powstać myśl o tym, kto komu pożyczył nazwę miasta Neapol: Włosi Scytom czy odwrotnie. W sanskrycie Antami nazywano «tych, którzy żyją w Ojczyźnie». Tak nazywano też naszych Ariów. Więc od kogo otrzymała nazwę «kultura antyczna»?
Trzeba opublikować mapę Scytów w wieku przed naszą erą, na której cały Krym, cały, a nie tylko jego część stepowa, jak niektórym się chce, należał do Scytów. Zwróćcie uwagę także na to, że na całym terytorium Ukrainy, oprócz scytyjskich przodków, Ukraińców nie było nikogo. Wniosek: cała Ukraina i jej część, Krym, historycznie, genetycznie i pierwotnie wydzielone przez Boga wyłącznie Ukraińcom. Wszyscy inni to przybłędy i intruzi.
Państwo scytyjskie przetrwało pełny cykl, jaki przechodziły wszystkie kultury przeszłości, czyli 9 wieków. Wśród pierwszych państw Europy byli nasi przodkowie, a mądrość budowania państwa jest w genach każdego z nas. Mieliśmy własną, zrealizowaną kulturę i powtórzymy ją na wyższym poziomie. Scytowie mieli na Krymie 4 twierdze, ale wpuścili Greków, bo znali swoje pokrewieństwo z nimi. Jak mówi historyk, Grecy obsiedli morza jak żaby stawy.
Pierwotność na Krymie mieli także Taurowie, bardzo sympatyczne plemiona, które pozostawiły nazwę Taurii, Taurów i Taurydy. Sympatyczni byli tym, że bardzo cenili swojego człowieka, swój ród i swoją wspólnotę. Możliwe, że rozwiązanie zagadki jaskiniowych miast Krymu tkwi w tytanicznej pracy ludzi, którzy wrośli w skałę, aby zachować czystość genetyczną rodu, i że zostali tam wybici przez dzikusów. Być może także niebo nad Taurią jest tak czyste jak dusza Taura, który zginął w boju, przemienił się w błękit nieba i morza, w zieleń gór i nie dał się wziąć w niewolę ani w asymilację z dzikusami.
Ktoś nam może zarzucić: dlaczego nasi praojcowie w Grecji rozwinęli się do szczytów kultury, a u nas pozostali dzikusami? Tylko dzięki sąsiadom, którzy pracować nie umieją, nie chcą do dziś, a pragnienie przywłaszczania sobie cudzego mieli i mają nieograniczone. To oni narzucili nam własne dzikunstwo i utrzymują nas w nim nadal. Wyspiasta Grecja miała wyjątkowe warunki ochrony morzem, górami dla rozwoju własnej broni, architektury, sztuk, myśli i demokracji. Właśnie ochrona morzem przed obcym pozwoliła Japonii stać się Grecją XX wieku. A Troja, o takim samym poziomie rozwoju społeczeństwa jak w Grecji, nie miała szczęścia — zniszczyła ją kolejna nawała dzikich Greków. Dlatego «Eneida» to nie utwór żartobliwy. Kotlarewski wiedział to, co przechowywano w bibliotekach Ukrainy, które Piotr Pierwszy, Katarzyna Druga i ich potomkowie nieustannie niszczyli, i przekazał nam prawdę. Troja — to miasto naszego ukraińskiego herbu Trójcy, a Rzym na trzech pagórkach zachował w sobie kosmogoniczną tajemnicę Trójcy. Scytów zatrzymały w rozwoju ciągłe rabunki Azjatów, ochłodzenie i konieczność odpowiadania na wszystkie wyzwania losu. Główne ogniwa łańcucha losu naszej Ojczyzny: Trypole, Artania, Scytia, Antowie, Słowianie, Ruś Kijowska, Ukraina.
Przypomnijmy, kiedy 1 jak ludzkie morze wyrywało 1 niszczyło prakorzenie Krymu: carskie Scytowie — IV w. — III w. Połowa III w. — najazd plemion ostrogockich w towarzystwie Alanów. Dlatego Hitlerowi zachciało się wytępić wszystkich na Krymie i zasiedlić go Gotami. Koniec IV wieku. Przybysze z Azji Środkowej, Hunowie, zagarnęli ziemie między Wołgą a Donem oraz stepowy Krym. W góry wycofali się Scytowie, Sarmaci-Alanowie i Goci. Koniec I tysiąclecia — zakończyła się chrystianizacja Krymu, ukształtowała się wspólnota krymskich Greków ze znanymi posiadłościami. VI w. — na stepy Krymu napłynęły plemiona protobułgarskie z Chazarskiego Kaganatu, który ustanowili Hunowie. 726–834 — ruch ikonoklastyczny w Bizancjum — przesiedlenie prześladowanych do Krymu. X w. — ukształtowanie się temy bizantyjskiego Chersonu. Stepy: koniec IX, połowa XI w. — Pieczyngowie; połowa XI, pierwsza połowa XIII w. — Połowcy; XIII w. — Tatarzy. Początek XI w. — na wybrzeżu Krymu pojawili się Włosi: Wenecjanie i Genueńczycy. Twierdze Kafa (Feodozja), Soldaja (Sudak) oraz mniejsze. XIV w. — w południowo-zachodnim Krymie księstwo Teodoro z centrum na górze Mangup. XIV–XV w. — Kirkorskie księstwo. 1475 r. — desant Turków na półwysep. Wreszcie 1785 r. — Rosja.
że przez całą historię Krymu nikt nie znalazł ani jednego moskiewskiego, ugrofińskiego ŚLADU. Ani Muromów, ani Meszczerów, ani Mordwinów, którzy mieszkali nad rzeką Moskwą, nikt na Krymie nie spotkał. Teraz o tym, JAK tam się pojawił, kiedy walczyła z Turkami i doszła do tego, że w 1774 roku Krym uznano za państwo niepodległe. Ale jaki to smakowity kąsek!! Na tej samej szerokości co południowa Francja i północna Italia. A chleba, soli, koni, owiec, skór – pół świata. Obujesz, ubierzesz i nakarmisz. Tatarzy, jak Scytowie, wrośli w ziemię korzeniami, wykopali studnie, zrobili zapory na wodę w jarach, wyhodowali stada koni, stada owiec, założyli plantacje winogron – wszystko kwitnie i żyje! Dachówka chroni je przed słońcem w upał. Kiedy Turcy wyprowadzili wszystkie swoje wojska, w 1785 roku Potiomkin wprowadził tu armię carską. Fiksujemy: Rosja otrzymała ten smakowity kąsek nie zdobywając go, lecz bezprawnie, łamiąc umowy międzynarodowe, przez krzywoprzysięstwo, co dało podstawę uważać ją za państwo, które nie wypełnia umów międzynarodowych, podstępne i dzikie. Czy nie warto, by Ukraina o tym pamiętała, żeby się to znowu nie powtórzyło? Czy nie po to teraz wciągają jej armię gdzieś?
braterstwa narodów – dokładnie
Proszę zwrócić uwagę
osłabiają Ukrainę,
Ukraiński wariant skopiowano w Krymie
U każdego Tatara i każdej Tatarki (które zresztą nie uznają alkoholu) od ciepła piersi grzeje się srebrny amulet w skórzanym futerale, zawieszony na szyi na łańcuszku. W nim – osobiste modlitwy, wśród których jest wierność nie tylko Allahowi, ale i słowu i czynowi. Naturalnie, że Tatarzy się oburzali, powstawali, i nie raz. Za analogią do siczowych kozaków, których setkami tysięcy wywieziono na bagna nad Newą, a ich ziemie zasiedlono Niemcami, Czechami, Serbami, ponad 180 tysięcy Tatarów wyrzucono do Turcji, uprzednio, być może, zabiwszy ich nie mniej niż wojskami i krymskimi Grekami, których osadzono wśród Tatarów, stawiając ich przeciwko sobie na gruncie religijnym. Bardzo pożyteczne okazało się chrześcijaństwo.
Czarnosotenstwo działo się nieustannie; na »wolne« ziemie osiedlano emerytowanych żołnierzy, Niemców, Estończyków, Czechów, Bułgarów. Na »wyzwolonym« od Tatarów krymskich wybrzeżu na koszt Ukraińców budowano pałace. Współczesny najazd na sypialne dzielnice Symferopola, Jałty, Eupatorii dokonali emeryci i żaden lekarz nie potrafi osłabić ich maniakalnej pewności, że to właśnie oni są ludem krymskim. Ale za Katarzyny ziemia stepu krymskiego nie przyjęła obcych i wymarła pod słońcem. Krym, który przez 2 tysiąclecia żywił kraje Morza Śródziemnego, zaczął wymierać z głodu – to główny rezultat polityki caratu, której skutków Krym do dziś nie przezwyciężył. Jak wiadomo, zwłaszcza teraz – dopiero później przyznano, że masowe wysiedlenie trzeźwej, pracowitej ludności fatalnie podkopało gospodarkę Krymu.
Przejedźcie wzdłuż Północnokrymskiego Kanału. Chwasty-rekordziści trzymetrowej wysokości. To przy wodzie, dalej – martwa ziemia, biały piasek, oczy bolą. Są już masywy zasolone, zabagnione nadmiarem wody z kanału. Myśli się, że tu potrzebny jest Scyta albo Tatar. Nawet w samym sanatorium »Saki« – rosyjski cud, chwasty-giganty.
Przejdźmy do „ruskiej chwały” Sewastopola. Wiąże się ona z najświętszym – obroną prawosławia w Turcji. Łapcie analogię, czytelniku. Dawniej bronili prawosławia na obcych ziemiach, dziś – rosyjskojęzyczności. U siebie w domu. Jak Mikołaj I „bronił” chrześcijan? Szewczenki, Chopina, Mickiewicza, dekabrystów, Dostojewskiego, Puszkina, Lermontowa? Jak teraz obronili (czy aby nie Czeczenią i alkoholizacją) „rosyjskojęzycznych” u siebie w domu, przy wymierającej ludności? Czy w ogóle kiedykolwiek w Rosji było chrześcijaństwo, czy też wykorzystano jedynie tę wiarę, która dzieli ludzi na niewolników (chociaż wszyscy są Bożymi) i pastorów? Kiedy Rosja choć jednym faktem „umiłowała” swoich wrogów, nadstawiła im własnych policzków pod policzkowanie albo rozdała majątki biednym? Nigdy. Chrześcijaństwo poznaje się po czynach, a nie po słowach – więc czy kiedykolwiek w Rosji było chrześcijaństwo? Moskiewszczyzna to nie Słowianie, lecz ugrofinowie – czy zatem nie wykorzystali oni Słowian i ich religii przez całą historię do szachrowania dusz ufnych ludzi? Kijowianie w swoim czasie nie zrozumieli, że rostowsko-suzdalczycy nie są Słowianami, i otworzyli przed nimi bramy Kijowa, pozwalając zabijać siebie, ograbić Sofię, cerkwie, wywieźć kosztowności i ikonę Matki Bożej Włodzimierskiej.
Podstawowe uogólnienie z historii Krymu i Ukrainy w ogóle polega na tym, że pierwszą chorobą jest przesycenie społeczeństwa obcym elementem, który świadomie, według zaplanowanego programu sprowadzono na Krym i na Ukrainę. Cesarskie i bolszewickie sposoby to nie metody rozwiązywania problemów, lecz proporcjonalność narodowościową w państwie trzeba utrzymać drogą administracyjną. Przede wszystkim należy przeprowadzić spis ludności. Po drugie, zapewnić proporcjonalność narodowościową nie tylko w szkolnictwie, ale i we władzy, śledztwie, prokuraturach, sądach. Po trzecie, opowiedzieć światu o tym, kim jesteśmy, a wkrótce z dumą będą się uczyć naszego najstarszego języka na świecie. Praktyka wszystkich bez wyjątku krajów dowodzi, że dopóki w Ukrainie nie będzie pełnego zwierzchnictwa narodu rdzennego, dopóty ten kraj będzie chory. Dopóki Ukraińcy nie zaczną określać całej polityki, nie obejmą wszystkich najważniejszych stanowisk państwowych, regionalnych i we wszystkich bez wyjątku dziedzinach działalności, dopóty będą istnieć wszelkiego rodzaju kolonie. W Ukrainie potrzebna jest jedna zasada: Ukrainiec ma rządzić Ukrainą, a nie ci, którzy nie mają z nią nic wspólnego. Hasło — ukraińskie.
Ekonomista M.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
чать
(ково ПРОСИТИ | 4 гена - деа лоятеРо 0 |
MODLITWA DO BOGURODZICY
Raduj się, Maryjo łaski pełna,
Pan z Tobą!
Błogosławionaś Ty między niewiastami
i błogosławiony owoc żywota Twojego, Jezus. Święta Maryjo, Matko Boża,
módl się za nami grzesznymi
teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.
Jurko Larysa:
Moja mama jest najlepsza, bo jest moja!!!
Hołowatenko Wiaczesław:
– Moja mama robi mi wiele niespodzianek. Ale nie tylko dlatego jest najlepsza. Kiedy włożyła swoją kofteczkę, wydała mi się bardzo piękna.
Tutynin Dmytro:
– Moja mama jest bardzo, bardzo piękna i ja ją bardzo mocno kocham, nawet kiedy jest zła. Ale bardzo staram się, żeby była wesoła i się nie denerwowała.
Pewnego razu, kiedy przyniosłem złą ocenę, nie gniewała się, ale zabolała ją głowa. Następnego dnia przyniosłem piątkę z matematyki. A ona powiedziała: „Brawo, poprawiłeś trójkę na piątkę”.
Wdowyczenko Roman:
– Moja mama jest bardzo piękna. Pewnego razu poszedłem z mamą do sklepu i jakiś chłopiec podstawił jej nogę, a ja szybko pomogłem mamusi wstać. Ten chłopak już uciekł i nie zdołałem go dogonić.
Polina Barylo:
– Moja mama jest najmilsza. Nigdy mnie nie biła. Ale czasami bywa surowa.
Moja mama nie ma czasu, żeby ze mną poćwiczyć. Mimo to bardzo ją lubię.
Chodzimy z mamą zbierać truskawki. Ona oddawała mi wszystko, co zebrała.
Moja mama jest bardzo hojna. Pozwala mi brać wszystko.
Kułażenko Wowa:
– Pewnego razu ja i mama poszliśmy kupić małego kotka. Kiedy weszliśmy do domu mamy koleżanki, mama się zdziwiła, bo zamiast kotka siedział czarny, duży kot. Kiedy wzięliśmy kotkę, żeby nie zmarzła, ja i mama chowaliśmy ją w kurtkach.
Mamusia była bardzo, bardzo łagodna dla kici.
Sawelјew Ołeksandr:
– Pamiętam czas, kiedy zrobiłem pierwsze kroki. Te kroki były do mamy. Nie, nie ma na całym świecie takiej najlepszej mamy jak moja!
Diuba Julia:
– Bardzo kocham swoją mamę. Pomaga mi w trudnych chwilach, uczy mnie, stara się, żebym wyglądała schludnie i czysto.
Pewnego razu tata został wysłany służbowo do Doniecka. Tam poważnie zachorował. Mama pojechała go leczyć. A ja zostałam sama. Każdego ranka budziłam się, a mamusi nigdzie nie było. Nie było z kim porozmawiać, opowiedzieć o snach. A kiedy wracam ze szkoły, bardzo tęsknię za mamusią. W sobotę i niedzielę pojechałam z babcią na działkę. Następnego ranka, obudziwszy się, wybiegłam na ganek i nagle widzę – idzie mamusia. Wydało mi się, że jest piękniejsza niż kiedykolwiek!
Biłous Nastia:
Kiedyś bardzo zachorowałam. Przyszedł lekarz i powiedział, że trzeba mnie położyć do szpitala. Ale moja matka nie chciała i zapytała go, czy można mnie wyleczyć w domu? Lekarz odpowiedział, że to możliwe, ale trzeba przestrzegać zaleceń. „Wyleczę swoją córkę”, powiedziała mama. Leżałam w łóżku całe trzy tygodnie. Potem mama zaprowadziła mnie do lekarza. Powiedział, że już wyzdrowiałam.
Dziękuję mojej kochanej mamie.
Mykoła Hryhorij: – …kocha nas bardzo. Ja ją też bardzo kocham.
DNIEM ŻYJE SIĘ ZGODNIE Z KALENDARZEM CERKIEWNYM – WEDŁUG WSZYSTKICH PRAWOSŁAWNYCH CERKWI
SPOCZYNEK
TYSIĄCE PIEŚNI I POEMATÓW ŚPIEWAŁY MATKĘ. WYMAWIAJĄC ŚWIĘTE SŁOWO MATKA…
Mamunia pracuje jako lekarz-stomatolog. Bardzo szanują ją wszyscy chorzy, którzy zwracają się do niej o pomoc. A moja babcia mówi o mamie tak: „Twoja mamunia, Hryszo, ma złote ręce!” Zgadzam się z babcią, bo sam nie raz słyszałem, jak to samo mówili o mamie inni ludzie.
Taka jest moja mamunia – moja miłość i duma.
Stolarowa Wiktoria:
– Pewnego letniego ranka poszliśmy z mamą na działkę pomóc babci wyplewić ziemniaki. Ale nagle mama poczuła ból serca i głowy. Bardzo się o nią przestraszyłam, lecz mama powiedziała: „Nie bój się o mnie, moja kochana córeczko”.
Zawsze czuję miłość i wsparcie mojej mamy: kiedy choruję, kiedy idę do szkoły i kiedy po prostu spaceruję. Mama, jak słoneczko, ogrzewa mnie swoim uśmiechem i pomaga mi rosnąć.
Pryczko Jewhen:
-- Bardzo kocham moją mamę. Mama to najdroższa rzecz, jaką mam. Zawsze martwi się o całą naszą rodzinę. Kiedy wracam ze szkoły, wita mnie moja mama i wszystko, co mi się przytrafia, opowiadam mamie. Mamusia jest moją najlepszą doradczynią. A do tego jest piękna i bardzo smacznie gotuje. Ma złote ręce.
Najświętsze, najlepsze jest... Dlaczego poprosiliśmy uczniów klasy 2-B Kijowskiej Szkoły
Ołeksandr Kliosow:
-- Bardzo kocham moją mamę. Kiedy jeszcze chodziłem do przedszkola, spadłem z płotu i złamałem rękę. Gdy po mnie przyszła mama, powiedziałem, że bardzo boli mnie ręka. Zaprowadziła mnie do szpitala dziecięcego. Tam powiedzieli, że nie wiedzą, co mi jest z ręką. Wtedy wróciliśmy do domu. Gdy przyszliśmy, mama posmarowała mi rękę kremem, który łagodzi ból. Ale to nie pomogło. Rano mama nie poszła do pracy, tylko pojechała ze mną do szpitala dla dorosłych. W szpitalu zrobili zdjęcie rentgenowskie i powiedzieli, że mam złamanie. Moja mama jest najlepsza!
Katia Szaaradkina:
-- Moja mama jest najlepsza. Bardzo kocham ją. Pewnego razu, kiedy jedliśmy, zobaczyłam, że ona nie je. Kiedy zapytałam: „Dlaczego nie jesz?”, mama odpowiedziała: „Zabrakło mi”. Zrozumiałam, że oddała nam wszystko, a nic nie wzięła dla siebie.
Anna Zwiriajewa:
-- Kiedy kładę się spać, podchodzi do mnie mama, żeby mnie pocałować i powiedzieć „dobranoc”. I od czasu do czasu wpatruję się w mamine oczy i widzę, że są takie bliskie, takie czułe i takie ukochane. Bardzo kocham swoją mamusię.
Na zdjęciu: uczniowie klasy 2-B i ich nauczycielka – Walentyna Fedoriwna Karpenko.
Nasza mamusia dużo pracuje w domu, w pracy, na działce. Oczywiście wszyscy jej pomagamy. Mamusia martwi się o nas, kiedy chorujemy i kiedy mamy kłopoty. Przede wszystkim chcę, żeby moja mama była obok mnie,
Witia Kalinin:
-- Moja mama leżała w domu położniczym. Lekarze martwili się o jej dziecko. Pisałem do niej liściki i martwiłem się o nią. I oto pewnego dnia, wiosną, wyszła z domu położniczego. Ja z tatą poszliśmy ją powitać. Kiedy na nią spojrzeliśmy, jej twarz promieniała radością, trzymała małe dziecko. A my z tatą musieliśmy kupić pieluchy. Poszliśmy na targ, do sklepu, i staliśmy w kolejce. Zaczął padać deszcz. Musieliśmy biec w deszczu. Oto taka historia o pieluchach i małym braciszku.
Saszko Perederij:
-- Moja mama bardzo martwi się o moją naukę. Chodzimy z nią na 6 kółek. Tylko skończą się lekcje, biegniemy z nią na kółka. I z moją mamą zdążamy wszędzie. Tylko czasem trochę się z nią spóźniamy. Ja wstaję o 7, moja mama wstaje o 6. Do szkoły przychodzimy o 8. Przychodzimy wcześnie, żebyśmy mogli pograć na pianinie. Bardzo lubię muzykę i mamę.
Heorhij Strizhakov:
-- Moja mama jest najlepsza na świecie. Bardzo ją kocham. Kiedy chorowałem na zapalenie oskrzeli, bardzo się o mnie troszczyła. Prawie nie spała, leczyła mnie. Po dwunastu dniach wyzdrowiałem. Gdyby nie moja mama, nie byłbym zdrowy.
Sobolewska Anna:
-- Moja mama nauczyła mnie wymawiać pierwsze słowo, z jej pomocą zrobiłam pierwszy krok.. Zawsze mnie uspokaja, jeśli coś mi się nie udało. Jeśli czegoś nie wiem, wszystko mi wyjaśni i pomoże. Właśnie od mamusi biorę przykład postępowania. Chcę wyrosnąć taka sama dobra i miła jak ona. Postaram się także pomagać mojej mamie, tak jak ona pomaga mnie,
Pawlina Mowczan:
-- Strzeżcie jej!
Z takimi słowami zwracam się do was, moi bracia, czy jesteście młodsi, czy starsi, czy tacy jak ja, ale powiem wam, jak bardzo się bałam! Moja mama zachorowała. Zrobiło mi się strasznie, bardzo bałam się o mamę! Więc mówię wam: strzeżcie jej, swojej matuli! Moja mama to łagodna, miluteńka sonna trawa, to rosinka, która obmywa wszystkie kwiaty, to srebrzysto-złoty motyl z niebieskimi oczkami na grzbiecie. Moja mama to dla mnie najdroższy skarb. I będę ją strzec, jak morze błękitne strzeże drogich pereł.
Melnyk Ihor:
-- Często zastanawiam się, jakiego koloru są słowa?
Wiosna jest zielona, lato żółte, jesień żółtogorąca, a zima biała. Niebo jest błękitne, ziemia czarna, szara, ogień czerwony, żółty, żółtopomarańczowy, woda niebieska (w takiej kolejności, bo Indianie, gdy toczą wojnę z innym plemieniem, mówią: „Niebo, ziemia, ogień i woda pomogą mi”),
A jakiego koloru jest słowo mama? Przede mną pojawia się słowo „rodzima”, a koloru nie ma.
JEDNYM Z NAJPIĘKNIEJSZYCH UKRAIŃSKICH ŚWIĄT JEST DZIEŃ MATKI, KTÓRY DZISIAJ WRACA DO NASZEGO ŻYCIA. ON PRZYPADA W NIEDZIELĘ MIRONOSIC. TO MODLITWA ZA ZDROWIE WSZYSTKICH ŻYJĄCYCH MATEK NA ZIEMI, A ŚPIEWA SIĘ „…” NASZYM PRAMATKOM, KTÓRE ODESZŁY NA WIECZNY
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
zliwi
СС 1 В
ее
umite lєVvЯ UKR AZdIS'KOЇ OVY
lih
nih porcha
ntsvn Yn'a Y nn
/PVAN YuSChUK Ra
Znaki interpunkcyjne w zdaniu
(porady metodyczne)
Największa liczba błędów w dyktandach i wypracowaniach uczniów oraz maturzystów dotyczy interpunkcji. Jeśli pisownia wyrazów zapamiętuje się, to postawienia znaków interpunkcyjnych zapamiętać nie można. Trzeba dogłębnie znać reguły interpunkcyjne i umieć z nich korzystać. W tym celu same reguły powinny być jasne i zwięzłe (w szkolnych podręcznikach, niestety, nie zawsze tak są). Ten, kto pisze, powinien wyraźnie widzieć budowę zdania, odczuwać jego intonację i władać metodyką analizy interpunkcyjnej. I. Najważniejszym warunkiem prawidłowego stawiania znaków interpunkcyjnych jest umiejętność analizowania zdania według członów.
Człon zdania to samodzielne znaczeniowo słowo lub związek wyrazów, który stanowi najkrótszą sensowną odpowiedź na pytanie w zdaniu. Tak, w zdaniu „Desna kiedyś była powodziową rzeką” są tylko trzy człony zdania: kto / co – Desna; kiedy? – kiedyś; co autor stwierdza o niej? – nie była, bo wyjdzie, jakby teraz jej nie było; nie była rzeką, bo ona i teraz jest rzeką, a była powodziową rzeką – z logicznym akcentem na drugim słowie.
Analizę zdania należy rozpocząć od jego głównych członów – podmiotu i orzeczenia.
Do podmiotu należy stawiać dwa pytania: kto? co? i próbować zastąpić go zaimkiem on, ona, ono, oni w mianowniku. Na przykład weźmy zdanie z ludowej piosenki: „Gwiazdeczki jasne niebo pokryły, wyjdź, dziewczyno, serduszko miłe”. Słowo niebo w nim odpowiada na pytanie kogo? co? (pokryły niebo). Zatem nie jest to podmiot. Na pytania kto? co? odpowiadają trzy słowa: gwiazdeczki, dziewczyno i serduszko. Ale zaimkiem oni można zastąpić tylko pierwsze słowo – gwiazdeczki (oni pokryły). Zatem to jest podmiot. Słów dziewczyno i serduszko w zdaniu nie zastępuje się zaimkiem ona ani ono (nie można powiedzieć „wyjdź ona” ani „wyjdź ono”). Zatem to nie jest podmiot.
Podmiot może być wyrażony, oprócz tego, zaimkami ja, ty, my, wy, a także kto, co, który, które łączą zdanie podrzędne z nadrzędnym: Ja cześć oddam tytanowi Prometeuszowi, który nie stworzył swoich ludzi niewolnikami (Lesia Ukrainka). Czasami podmiot wyrażany jest bezokolicznikiem: Żyć – to dobro czynić (Nar. przysłowie); wyrażeniem związkowym: Jakieś pięciu chłopców ułożyło się przy stole (S. Wasylczenko).
Orzeczeniem zawsze jest czasownik w trybie oznajmującym, warunkowym lub rozkazującym. W powyższym przykładzie z pieśni ludowej są dwa takie czasowniki: pokryli (w trybie oznajmującym) i wyjdź (w trybie rozkazującym). To są orzeczenia. Jeżeli orzeczenie wyrażone jest rzeczownikiem, przymiotnikiem, imiesłowem przymiotnikowym, liczebnikiem lub zaimkiem, to czasownik-łącznik przy takim orzeczeniu również stoi w trybie oznajmującym, warunkowym lub rozkazującym: Uchodził za zdolnego pracownika (M. Rudenko). W zdaniach bezosobowych orzeczenie wyrażane jest słowami trzeba, grzech, należy, warto, można, niemożliwe, szkoda, łatwo, trudno i podobnymi, najczęściej w połączeniu z bezokolicznikiem czasownika: Do czystego celu trzeba iść czystą drogą (Lesia Ukrainka). Czasami orzeczenie może być wyrażone wyłącznie bezokolicznikiem czasownika: Praw walki nikomu nie złamać (P. Tyczyna). Zawsze orzeczeniem są wyrazy nie ma, nie było, nie będzie: Gdzie nie ma świętej woli, nie będzie tam dobra nigdy (T. Szewczenko). Podmiot i orzeczenie (czy to sam podmiot, czy sam orzeczenie) tworzą syntaktyczny (podmiotowo-orzecznikowy) rdzeń zdania.
Kiedy znaleziono główne człony zdania, wtedy najpierw od podmiotu, a potem od orzeczenia zadajemy pytania do pozostałych, drugorzędnych członów. Na przykład w zdaniu
nie zna swojej przeszłości, ten nie jest wart swojej
NARODOWA RADA DS. TELEWIZJI I RADIOFONII
Krajowa Rada do spraw telewizji i radiofonii zakończyła pracę nad podziałem częstotliwości i licencjonowaniem stacji radiowych nadających na falach ultrakrótkich. Utworzona przez Radę komisja konkursowa przedstawiła swoje ostateczne rekomendacje 24 kwietnia. KOMISJA opracowała specjalną tabelę punktową, w której OCENIANA jest praca stacji radiowych według wielu parametrów. Najwięcej punktów, a więc szanse na nadawanie na antenie, mają te organizacje radiowe, które prowadzą nadawanie państwowe.
п. нвннннитнано нання з-еоо ж о ПРО Р Ж о іі
ЕНН: 000 0|0|040жжинннннннннни 90909094 ння 0909040 яяююннянних 09090940 нннинниаяцох 9409094 аннннююананх
przyszłości (M. Rylski) – podmiot: ktoś, ten; orzeczenie: nie zna, niegodny. Trzy podmioty, zależnych od nich słów tu nie ma. Od orzeczeń stawiamy pytania: nie zna (czego?) przeszłości (czyjej?) swojej; niegodny (czego?) przyszłości (czyjej?) swojej.
2. Czasem dobrą podpowiedzią przy stawianiu znaków przestankowych może być intonacja. Przy tym obserwuje się takie prawidłowości:
Tam, gdzie jest pojedynczy przecinek, zawsze robi się pauzę, ale tam, gdzie jest pauza, nie zawsze stawia się przecinek. Na przykład w zdaniu: Dzieciom wydawało się, że już wieczór i że zaraz przyjdzie mama (S. Wasylczenko) – pauzy robi się po słowach „wydawało się” (krótka) i „wieczór” (dłuższa), ale przecinek stawia się tylko po „wydawało się”. Aby w miejscach pauz nie stawiać zbędnych przecinków, trzeba pamiętać zwłaszcza o tym: w zdaniu między wyrazami połączonymi związkiem podrzędnym przecinków się nie stawia (wydzielane są jedynie człony zdania oddzielone z obu stron). Właśnie dlatego, na przykład, w zdaniu: Jesienny chłodek nad spragnioną ziemią szeroko rozpiął haftowany namiot (M. Rylski) – nie trzeba stawiać przecinków, choć w nim są pauzy. Część wyodrębniona parą przecinków wymawiana jest na ogół nieco innym tonem lub trochę szybciej niż całe zdanie: Ciepła noc, przesycona stepowymi wonami, płynęła nad Askanią (O. Honczar). Ale pauzy w miejscach przecinków nie zawsze się robi, zwłaszcza przy wołaczu i niektórych wtrąceniach: Czekaj na mnie, kochana, odprowadzisz mnie do pola, ja pójdę – i może już nie przyjdę (M. Rylski).
W miejscu średnika zawsze słychać przedłużoną pauzę: Na niebie ani chmurki, ani plamki, wysokie i błękitne, ono coraz bardziej zaczyna żółknąć; nie tyle od SŁOŃCA – – I OD jego zaczyna płonąć i grzać (Panas Myrny).
W miejscu myślnika robi się niewielką pauzę wyczekującą, a po niej ton zazwyczaj się podnosi; podniesionym tonem wymawia się część wyodrębnioną z obu stron myślnika: Ludzka twórczość – to największa udręka, największa radość na naszej planecie, najpiękniejsza – przysięgam – z planet! (M. Rylski).
Przed dwukropkiem ton zazwyczaj się podnosi, w tym miejscu robi się niewielką pauzę wyczekującą, a po niej słowa wymawia się zwykłym tonem: Prosiłem cię, pouczałem cię dawno: nie waż się tracić cennego czasu (O. Pidsucha). Słowa ujęte w nawias wymawia się obniżonym tonem: Ktoś mnie oczernił (żeby ten dobra nie znał!), że łuskałam słonecznikowe pestki... (L. Hlibow).
3. Aby prawidłowo postawić znaki interpunkcyjne w zdaniu i nie pominąć żadnego, trzeba przede wszystkim ustalić, czy jest ono proste, czy złożone. Dopiero potem rozpatrywać każde proste zdanie (części zdania złożonego!) w następującej kolejności: 1) jak wyrażone są podmiot i orzeczenie oraz czy w zdaniu nie ma zwrotu do adresata; 2) czy jest nierozwinięty przydawka przydatkowa; 3) czy są jednorodne człony zdania i uogólniające słowo przy nich; 4) czy są wydzielone człony zdania (doprecyzowania, wydzielone określenia, przydawki przydatkowe, okoliczniki, dopełnienia); 5) czy są wtrącenia (zwroty do adresata, wtrącone wyrazy i zdania, wstawione wyrazy i zdania, wyrazy-zdania, wykrzykniki).
4. W zdaniu prostym jest tylko jeden centrum składniowe (podmiotowo-orzecznikowe): Czyste, mroźne powietrze zdaje się wlewać siły w całe ciało (O. Donczenko).
W zdaniu złożonym są dwa lub więcej centrów składniowych. Na przykład w zdaniu: Nigdy nie wiedziałem, jak ciężko żyć bez słowika, który w pieśni aż drży swym maleńkim, gorącym ciałkiem (M. Rylski) – są trzy centra: nie wiedziałem, ciężko żyć, że (słowik) drży. Zdanie to jest więc złożone.
Między częściami zdania złożonego, które mają własne centra składniowe, zazwyczaj stawia się przecinki (zob. wyżej podany przykład).
...centrum syntaktyczne bywa wyrażone DOPEŁNIENIEM. Czasem jest domyślane z kontekstu zdania: ...
Przy tym trzeba mieć na uwadze, że w takich przypadkach ... nie jest wyrażony.
Na przykład w zdaniu złożonym: „Dookoła pole, jak to morze szerokie, sine” (T. Szewczenko) – przy drugim podmiocie „morze” pominięto orzeczenie.
...kwiatu nie mogę zerwać, jak człowiekowi... – w zdaniu podrzędnym „jak człowiekowi” w ogóle nie ma centrum syntaktycznego – pominięto „boli”. Ale przecinkiem te części oddziela się od siebie.
Między dwiema częściami zdania złożonego przecinka się nie stawia, jeśli te części mają wspólne słowo lub wspólne zdanie główne albo podrzędne i są połączone pojedynczym spójnikiem „czy”, „lub”, „i”, „a”, „ani”: „Tylko niestrudzone morze huczy gdzieś z daleka, a gwiazdy drżą w nocnym chłodzie” (M. Kocjubynski). „Dobrze by było, gdyby właśnie teraz ktoś zajrzał w gości, czy chociaż mama zaczęła śpiewać” (M. Stelmach).
Przecinka nie stawia się między dwiema częściami zdania współrzędnie złożonego, połączonymi pojedynczym spójnikiem „czy”, „lub”, „i”, „a”, jeśli zdanie jest pytające, rozkazujące lub wykrzyknikowe: „Niech nasze słowo nie umiera, niech żyje nasza prawda!” (M. Rylski).
Jeśli w zdaniu złożonym dwa spójniki następują bezpośrednio po sobie, to przecinek między nimi stawia się tylko wtedy, gdy część zaczynającą się od drugiego spójnika można opuścić bez szkody dla budowy zdania. W przeciwnym razie przecinka się nie stawia. Na przykład w zdaniu: „Sołomija rozmyślała, że, gdy bierze się w lewą rękę, pławy muszą szybko się skończyć” (M. Kocjubynski) – między „że” a „gdy” przecinek się stawia, ponieważ można bez szkody dla budowy zdania opuścić część „gdy bierze się w lewą rękę”. Ale w zdaniu „Sołomija rozmyślała, że gdy bierze się w lewą rękę, to pławy muszą szybko się skończyć” tego zrobić nie można: przeszkadza partykuła „to”.
Czasem, jeśli druga część wymawiana jest z ostrym podniesieniem tonu (wyraża wniosek, skutek), między częściami zdania współrzędnie złożonego i podrzędnie złożonego stawia się myślnik: Swój miecz historia podnosi — na ziemię upada jarzmo (M. Ryłśkyj). Kto wolę chce zabić — zginie (D. Pawłyczko).
Między częściami rozbudowanymi lub odległymi znaczeniowo może stawiać się również średnik (wiele zależy tu od autora): I barwinkiem, i rutą, i kokoryczą ozdabia wiosna ziemię, jak dziewczynę w zieleni.
Trudniejsza sprawa to stawianie znaków przestankowych między częściami złożonego zdania bezspójnikowego. Tu trzeba pamiętać o następującym:
Między względnie równorzędnymi częściami złożonego zdania bezspójnikowego stawiamy przecinek, a jeśli te części mają już własne znaki przestankowe albo są odległe znaczeniowo — średnik: Księżyc na niebie, zorze świecą, cicho po morzu płynie łódź (Inny utwór). Woda błyszczy na słońcu, skaczą fale po kamieniach, nawiewają cichą zadumę (Necuj-Lewycki).
Między zależnymi częściami złożonego zdania bezspójnikowego stawiamy dwukropek lub myślnik.
Dwukropek stawiamy między dwiema częściami:
a) jeśli między nimi można postawić spójnik „bo”: Nie rzucaj iskier w słomę: sama się zajmie, wieś spali (Inny utwór);
b) jeśli druga część rozwija lub uzupełnia treść pierwszej: Wszystkim jasne, nawet dzieciom: ziemia jest wielka (O. Dowżenko). Spójrz: bez kwitnie (I. Kyrylenko).
W pozostałych przypadkach między dwiema zależnymi częściami stawiamy myślnik: W towarzystwie lad — każdy się z tego cieszy (L. Hlibow, «Uginaj się, ale nie łam się»; Inny utwór). Spojrzała jasno — zaśpiewały skrzypce (P. Tyczyna).
ZAKOŃCZENIE W NASTĘPNYM NUMERZE
[…] państwowym językiem, spikerzy których dobrze nim władają, a ogólny poziom kulturalny audycji wysoki
Jeszcze wcześniej Rada Narodowa kierowała ostrzeżenia o anulowaniu licencji na prawo nadawania do rozgłośni radiowych, które naruszają reżim językowy i Ustawę o językach. O tym poinformowany jest także Prokurator Generalny Ukrainy.
Teraz jednak, gdy minął czas, w którym naruszyciele reżimu językowego w eterze mieli się opamiętać, a nadal prowadzą retransmisję w języku nieparństwowym, Narodowa Rada zamierza wobec nich stosować surowe sankcje: czasowe zawieszenie lub anulowanie licencji.
Za sprawą zastępcy przewodniczącego Narodowej Rady M. Słobodiana i przewodniczącego komisji konkursowej W. Iwanowa w pracach komisji konkursowej mógł wziąć udział i wystąpić przedstawiciel «Proświty», a także przedstawiciel Społecznej Rady Ochrony Przestrzeni Informacyjnej Ukrainy, autor tych słów. Komisja zgodziła się, że nadszedł czas, by działać zdecydowaniej w obronie interesów narodowych państwa w sferze telewizji i radiofonii. Wspomniana Społeczna Rada przygotowuje swoje dokumenty do rejestracji w Ministerstwie Sprawiedliwości Ukrainy.
Jak zaproponowali członkowie roboczej komisji konkursowej, po uzyskaniu przez Społeczną Radę Ochrony Przestrzeni Informacyjnej statusu prawnego osoby prawnej, Narodowa Rada będzie mogła włączyć jej przedstawiciela w skład konkursowej roboczej komisji. Kolejnym etapem pracy Narodowej Rady z organami telewizji i radiofonii będzie badanie i ocena audycji organizacji telewizyjnych.
WOŁODYMYR KUZIEMKO
Tłumaczenie maszynowe
WE WIANKU ZIEMIACZKI
Tej wiosny minęłoby sto lat od dnia urodzin Nadiji Witalijiwny Surowcowej-Ołyckiej, dziennikarki, pisarki, działaczki społecznej, wieloletniej więźniarki Gułagu, wiernej córki narodu ukraińskiego.
Temu doniosłemu jubileuszowi poświęcono wspólne posiedzenie rektoratu Umańskiego Instytutu Pedagogicznego oraz przewodniczących towarzystw «Berehynia» i «Proświta». Komitet organizacyjny obchodów 100-lecia N. W. Surowcowej opracował działania, które należy zrealizować w pierwszej kolejności: wystąpienie do miejskiego komitetu wykonawczego o odsłonięcie tablicy pamiątkowej na budynku, w którym mieszkała N. W. Surowcowa, oraz nadanie temu budynkowi statusu mieszkania-muzeum.
W nowo wybudowanym korpusie instytutu planuje się urządzić salę wykładową im. N. W. Surowcowej, w której będzie się uczyć jedna z najlepszych grup akademickich wydziału filologicznego. Ustanowiono również stypendium im. N. Surowcowej dla najlepszych studentów-filologów. Przeprowadzono studencką konferencję czytelniczą poświęconą twórczemu dziedzictwu sławnej rodaczki oraz naukową konferencję wykładowców instytutu.
W bibliotece instytutu otwarto wystawę-ekspozycję twórczego dorobku N. Surowcowej oraz publikacji o jej męczeńskim życiu. Wielostronny talent. Ogłoszono konkurs prac «N. Surowcowa i ofiary represji 1930–1950 r.» (malarstwo, grafika, haft).
W grupach akademickich odbywają się rozmowy o życiu i działalności Nadiji Witalijiwny. Utworzono studencką grupę poszukiwawczą, której celem jest współpraca z miejscowymi regionalistami, praca z czasopismami, materiałami archiwalnymi i innymi źródłami. Zaplanowano szereg wycieczek do muzeum regionalnego, gdzie w swoim czasie na zasadach społecznych pracowała N. Surowcowa. Odbył się wieczór pamięci sławnej rodaczki, na którym wystąpili pisarze, literaturoznawcy, dziennikarze, naukowcy, pracownicy Kijowskiego Muzeum Historii Literatury, Ołyccy, przyjaciele i krewni Nadiji Witalijiwny. Komitet organizacyjny zaprasza do współpracy wszystkich, dla których drogie i pamiętne jest imię nieugiętej kobiety-patriotki, której dusza należała do Ukrainy-matki. Zwracamy się do zespołu szkoły-gimnazjum nr 2, gdzie w swoim czasie uczyła się Nadija (była to żeńska szkoła średnia).
Pragniemy nawiązać twórcze kontakty z kolektywem szkoły nr 14, której uczniowie byli pionierami i inicjatorami poszukiwań materiałów o Gi Surowcowej (obecnie są studentami instytutu pedagogicznego). Liczymy na znaczące wsparcie miejskiego wydziału kultury, organizacji społecznych, kierowników struktur komercyjnych, kolektywów zakładów edukacyjnych, instytucji, bibliotek, galerii obrazów, muzeum krajoznawczego oraz WSZYSTKICH ŚWIADOMYCH OBYWATELI UKRAINY.
Telefon kontaktowy komitetu organizacyjnego 2:05-08, muzeum instytutu pedagogicznego
LUDMIŁA LISOWA,
PRZEWODNICZĄCA MIEJSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWIATA», CZŁONEK KOMITETU ORGANIZACYJNEGO, WYKŁADOWCA KATEDRY
PROREKTOR DS. WYCHOWAWCZYCH, DOCENT
ER Mennanniwynnyk Bi
23 marca w Narodowej Operze Ukrainy odbyło się przedstawienie «Zaporożec za Dunajem», poświęcone jubileuszowi. Miło odnotować, że tego wieczoru widzowie mieli okazję przekonać się, że dziś na scenie kijowskiej pracują godni kontynuatorzy dzieła koryfeuszy.
Przede wszystkim ta obserwacja dotyczy wykonawców głównych partii: Lidii Byczkowej (Odarka) i Serhija Jaroszenki (Iwan Karaś). Przed laty ci śpiewacy zostali obsadzeni w tym przedstawieniu także razem. Od tego czasu duet ten zdążył zyskać wielu zwolenników wśród słuchaczy. Soczyste dramatyczne sopran Byczkowej w największym stopniu sprzyja ujawnieniu muzycznych piękności, właściwych partii Odarki. Ta muzyka bowiem powstawała z orientacją na włoskie «standardy».
Co do basa Serhija Jaroszenki, można z przekonaniem stwierdzić, że na scenie Narodowej Opery pojawił się artysta jaskrawo indywidualny. Potrafi znakomicie kreować charaktery w przedstawieniach, które przez dziesięciolecia określały oblicze naszej opery. Chodzi przede wszystkim o «Natałkę Połtawkę» i «Zaporożca za Dunajem». Partie Wybornego i Karasia, śpiewane przez Jaroszenkę, były wyzwaniem dla śpiewaka, ponieważ tradycje ich wykonania są związane z imieniem wielkiego Patorżyńskiego. Wyzwanie zostało podjęte udanie, pozostaje tylko szczerze życzyć sukcesu.
Dzień wcześniej grupa solistów Opery Narodowej wyjechała do obwodu zaporoskiego, na małą ojczyznę X, Iwana Patorżyńskiego. Wieś Pietro-Swystunowe, w której urodził się śpiewak, znajduje się obecnie na dnie Dniepru, dlatego występy odbyły się we wsi Dniprowka w rejonie wilniańskim oraz w sali koncertowej imienia Glinki w Zaporożu. W skład kijowskiej grupy weszli
NIEZGASŁA GWIAZDA KORYFEJA
WIOSNA W ŻYCIU MUZYCZNYM STOLICY UPŁYNĘŁA POD ZNAKIEM IMPREZ POŚWIĘCONYCH STULECIU URODZIN WYBITNEGO
UKRAIŃSKIEGO ŚPIEWAKA IWANA SERHIJOWICZA PATORŻYŃSKIEGO
Repertuar śpiewaka się poszerza, więc Serhijowi Jaroszence
prawdziwym paradem gwiazd. Ponadto pokazano obrazy z trzech oper, w których kiedyś śpiewał Patorżyński. Głos koryfeja brzmiał z nagrania. Obecni byli jego krewni. Ze wspomnieniami wystąpił Dmytro Hnatiuk. On też zaśpiewał arię Wybornego, a w scenie „połowieckiej” z „Księcia Igora” Borodina, już w stroju księcia, pojawił się obok Serhija Jaroszenki, który tym razem wykonał niemal całą partię Konczaka. Jeśli wspomnieć pozostałych uczestników koncertu, lista ich nazwisk jest bardzo wymowna: Jewhenija Myroszniczenko, Maria Stefiuk, Ludmyła Jurczenko, Switłana Dobronrawowa, Ołeksandr Wostriakow.
Ale w tym koncercie była też wyjątkowa karta. Nic nie może się równać z wrażeniem, jakie wywarł obraz z „Tarasa Bulby” Łysenki, pokazany tego wieczoru. Śpiewał niezrównany wykonawca partii Tarasa Bulby na współczesnej scenie, narodowy artysta Ukrainy Walentyn Pywowarow. Trudno znaleźć słowa, by wyrazić, jak wielkie wzruszenie przeżyła publiczność, słuchając Pywowarowa w psychologicznie najtrudniejszej scenie, gdzie Taras dowiaduje się o zdradzie Andrija i zabija syna. Nawet gdyby program ograniczył się tylko do tego numeru, można by stwierdzić, że ukraińska sztuka operowa żyje, a dziedzictwo jej legendarnych mistrzów, takich jak Patorżyński, przeszło w spadku godnym artystom.
Dyrygentem koncertu i jubileuszowego przedstawienia był narodowy artysta Ukrainy Iwan Hamkało. Można śmiało stwier-
Serhij Jaroszenko. Artyści wystąpili tam z koncertami, wykonując ukraińskie pieśni ludowe i fragmenty oper, które weszły do repertuaru jubilata. Warto zauważyć, że koncert stał się swoistym dyrygenckim benefisem maestro. Nie często zdarza się przecież usłyszeć w ciągu jednego wieczoru tyle utworów światowej klasyki operowej. Taki dobór uczestników nie był przypadkowy. Dmytro Hnatiuk jest uczniem Iwana Patorżyńskiego, a Serhij Jaroszenko także kontynuuje dzieło koryfeusza na scenie. Łidija Byczkowa zaś jest córką ziemi zaporoskiej, podobnie jak
Ta podróż oraz obchody stulecia Patorżyńskiego przez jego rodaków odbyły się dzięki wysiłkom Zaporoskiego Obwodowego Zarządu Kultury oraz jego szefa, pana Wiktora Czutujenka.
A 29 marca w Operze Narodowej odbył się uroczysty
Narodowy Artysta Ukrainy Dmytro Hnatiuk, Łidija Byczkowa oraz [...] bohaterka z «Zaporożca...»
koncert, który zakończył serię jubileuszowych imprez. Stał się
Ołeksandr Moskalec
operowej klasyki. Szczerego szacunku i wdzięczności zasługuje taka ofiarność.
Zatem uroczystości jubileuszowe są już za nami. A teatr wraz ze wszystkimi swoimi problemami każdego wieczoru nadal otwiera swoje drzwi dla nowych słuchaczy. Oby postać Iwana Serhijowicza Patorżyńskiego stała się tym drogowskazem, który pomoże Operze Narodowej pozbyć się kłopotów i pewnie obrać kurs na twórcze odnowienie.
W 1966 roku. Jestem studentką drugiego (ukraińskiego) roku gimnazjum w Bardiowie. Studenci i wykładowcy wydziału filozoficznego w Preszowie organizują podróż do Kijowa na Szewczenkowskie święta. Jako najmłodsza uczestniczka wyruszam w drogę z nimi. To moja pierwsza podróż na Ukrainę, i to nie po prostu na Ukrainę, ale na uroczystości szewczenkowskie. Mam szesnaście lat. Oprócz innych spraw zaplanowano też spotkanie ze studentami Kijowskiego Uniwersytetu Państwowego (KDU), wśród których była również Nila Momotenko. Wymieniliśmy się adresami i pamiątkami. Od Nili otrzymałam jubileuszowe wydanie «Małej książki» Kobzarewej, którą przechowuję do dziś. Od tego czasu rozpoczęła się nasza przyjaźń i korespondencja.
W listopadzie 1968 roku zostałam „kijowianką” – studentką wydziału filologicznego Uniwersytetu Państwowego, oddziału ukraińskiego. Wołodia z Nilą i z małą córeczką Olą mieszkali na ulicy Czerwonoarmijskiej, gdzie Nila mieszka do dziś razem ze swoimi już dorosłymi dziećmi, lecz niestety bez męża. Bez najdroższego w moim życiu Człowieka.
Właśnie podczas studiów moja znajomość przerodziła się w przyjaźń z rodziną Pidpalych. Do nich było wygodnie dojeżdżać, ale najważniejsze, że w ich domu zawsze znajdowałam spokój, przytulność i chęć, by w czymś pomóc. Dość często odwiedzałam ich, podobnie jak Iwana Switłycznego, Romana Korohodskiego i innych przyjaciół.
Samo wyjaśnianie chyba jest zbędne. Działo się to na jakieś dwa miesiące przed obroną pracy dyplomowej. Takie rozwiązanie wydarzeń przyjęłam spokojnie, a nawet z pewną ulgą, bo oznaczało to, że wreszcie skończą się niekończące się namowy.
jej rady, by publicznie «wyznać grzech», szpiegostwo, «legalne» i nielegalne rewizje. Kiedy wyszłam z rektoratu, na ulicy czekał już na mnie samochód. Nawet nie uprzedziwszy męża, zawieziono mnie gdzieś za Kijów. Tam znów zaczęły się dobre rady ze strony pracowników KGB: jeszcze raz wszystko dobrze przemyśleć, wszystko rozważyć, wszystko przyznać i zapewnienia, że moja sprawa potoczy się inaczej. Miałam nawet «opiekunkę», z którą byłyśmy razem w jednym pokoju od rana do wieczora, od zmierzchu do wschodu słońca. Mniej więcej trzeciego dnia, rano, kiedy zmieniali się strażnicy, a moja «przyjaciółka» jeszcze spała, szybko się ubrałam i uciekłam. Na szczęście miałam przy sobie trochę pieniędzy, udało mi się szybko zatrzymać wolną taksówkę i dostać się do Kijowa. Dokąd miałam się udać? Do naszego wynajmowanego pokoiku na Suchumskiej, który codziennie i bez przerwy obserwowały samochody? Do domów tych, których zatrzymano i uwięziono? Pozostawało jedno: Wołodia z Nilą. Zdecydowałam się zatrzymać u nich, choć wiedziałam, że mój pobyt pod dachem Pidpałych może sprawić całej rodzinie spore kłopoty (w najlepszym razie). Ale jednocześnie byłam pewna, że ci ludzie nie zostawią mnie w biedzie. Tak też się stało. Dom Pidpałych gościnnie otworzył przede mną drzwi w tę ciężką godzinę. Małżonkowie Pidpałych nie tylko radośnie mnie powitali, ale także dali
Kiedy przyjechałam do Pidpałych,
Wołodia wygospodarował chwilę czasu, by opowiedzieć o swojej pracy, o tym, co nowego ukazało się w ich wydawnictwie «Radzieckij pisatiel» («Radziecki pisarz»), gdzie pracował jako redaktor. Wołodia z żoną, wreszcie,
PRO NIEZAPOMNIANEGO
W 60. ROCZNICĘ URODZIN WOŁODYMYRA PIDPAŁOHO
wiedzieć o wszystkim mojemu mężowi, z którym wkrótce spotkaliśmy się po moim tajemniczym zniknięciu.
A pod wieczór nawiedzili też dalsi «goście», nieproszeni: milicjanci, którzy, jak mówili, kontrolują nielegalnych lokatorów, tzw. «zajęcy», lub zameldowanych kwaterantów. Szukali ich
cz-
tak jak i inni dobrzy znajomi, zaopatrywali mnie w książki; tak do moich rąk trafiły utwory B.-I. Antonycza, „Sobor” O. Honczara, „Nieopalima kupyna” S. Płaczyndy, „Malwy” R. Iwaniczuka i inne. Chata Pidpałych żyła i oddychała ojczystą mową, której w mieście nie było słychać, promieniowała miłością do swojej przeszłości, szacunkiem dla bliskich i dalekich przodków. Wołodia często mówił o potrzebie poszukiwania własnych korzeni, o tym, że: „Ludzkość! Człowiek otrzymuje w spadku nie tylko kulturę materialną, ale i duchowe geny, których niczym nie stłumisz, nie zetrzesz. A po moich odwiedzinach w domu interesował się życiem bliskich, naszymi czechosłowackimi ukraińskimi wydaniami, gorzko tęsknił za stratowanymi pędami wszystkiego tego, co działo się w naszym kraju przed sierpniowymi wydarzeniami, przed „internacjonalistyczną pomocą”.
Minęło prawie dwadzieścia pięć lat od tego czasu, kiedy wróciłam w rodzinne strony, do domu. Wiele przeżytego wspólnie, spotkań, rozmów, wydarzeń już zbladło w pamięci, tym bardziej, że i dla mnie osobiście te dwie dekady nie były ani lekkie, ani spokojne. Ale moje ostatnie spotkanie z Wołodią i całą jego rodziną żyje w duszy i dziś.
(1972 rok. Początek stycznia. Początek kolejnego etapu wyłapywania niepokornych. Prawie wszystkich moich przyjaciół zaaresztowano. Ale „znajomość” z KGB nie ominęła i mnie, choć zaczęła się trochę później i była naznaczona wielką niechęcią (absurd czy rachuba?) do „zagrodzenia” także mnie. Po długotrwałych, ale i tak daremnych staraniach ze strony tych, którzy mieli „czyste ręce, gorące serce i zimny umysł”, by zmusić mnie do publicznej skruchy, po mojej odmowie składania zeznań i oświadczeń, tak aby wraz z pozostałymi aresztowano i mnie, gdzieś na początku kwietnia lub pod koniec marca przyszło wezwanie do rektoratu KDU. A tam poinformowano mnie, że zostałam wydalona z uniwersytetu za antyradziecką działalność. Prawda, dodali, że mogę jeszcze wszystko naprawić — jeśli będę się zachowywać rozsądnie.
РАЗОВЕ реченню ПРЕ нн - чи - ПІРУЖРЕ.
но ре - - ПЕР ції ПУ
starannie: w szafach, w toalecie. Ale trochę szczęścia było po mojej stronie, a także po stronie rodziny Wołodi.
Gdy tylko rozległ się dzwonek, Wołodia albo Nila (nie pamiętam, które z nich) zajrzeli przez judasz w drzwiach i, zobaczywszy, kto za nimi stoi, domyślili się, o co chodzi. Zdążyłam przysiąść w kącie kuchennego stołu, a mała Ola, która tam odrabiała lekcje (czytała opowiadanie o tym, jak Tania-partyzantka wrzuciła szkło do mleka), przykryła mnie pieluchą Lidryjkowej, która tam schła po praniu. Dziecko chyba intuicyjnie wyczuło niebezpieczeństwo. Milicjant zajrzał do kuchni, zobaczył dziecko, zaczął coś do niego mówić, a ona do niego: «Nie przeszkadzajcie mi w odrabianiu lekcji». Mnie, na szczęście, nie zauważył. (ponieważ szukano właśnie mnie, wątpliwości nie było...) Następnego dnia poszłam do konsulatu z żądaniem, żeby mnie aresztowano. Stało się.
Właśnie to wydarzenie najlepiej świadczy o tym, jakim człowiekiem był Wołodia, cała jego rodzina. Ta noc była egzaminem sumienia...
Prawie symbolicznie: jedna z pierwszych znajomości w Kijowie zawiązała się z Nilą jeszcze w 1964 roku, a w ostatnich dniach 1972 roku spędziłam również czas z Wołodią, Nilą i ich dziećmi. Chata Pidpalych na zawsze pozostała dla mnie cichą przystanią, gdzie zawsze witano mnie z otwartym sercem i szczerą duszą, gdzie nie tylko słowami, ale czynami uczono dobroci, człowieczeństwa, szacunku i czci dla ojczystego języka, kultury, dla Ukrainy.
Nie chcę i nie uważam za potrzebne robić jakiejś «literaturoznawczej» analizy poetyckiego dorobku Wołodi, mimo że jego książki czytam często. Nie ma takiej potrzeby: w swoich wierszach był taki, jakim był w życiu. Ale jaki właściwie był? Oto w wierszach, napisanych Jego ręką (czy krwią?), żyją w naszych duszach i pamięci. Pamięci jasnej, jak on sam
HANNA KOCUR, BARDIJIW, SŁOWACJA
S, Robocza
ony ST
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
слини 0 ційної
ПАНИ я них 0 інн
залжклвнннннкхбони - РРО ой я и! - сао 2 ІН о і - --йо ОА ТРУНІ | ЛЬВІВСЬКЕ БРАТСТВО ШАНУВАЛЬНИКІВ ТАРАСА ШЕВЧЕНКА ч ч зі и " Ли .: і и - й. зн З . чі. 1 Е - "її - і о ій чл Й ей я йк, "в - іі - Ї гайда у | б 1 ь'к. і Р, |! У : "" ч я - Р ; ЗМ РАВ й і; "Р РУ я. і 4 : ( КА | - щі Рі - Р йо ре и й тої тб. - | їй - . а М » і М ван - а 1. 4 ой ч й іч ї т ійЩ "" "п чо - ь і і - ії - х Ж Щ. М й ц й . "т чи інь і - дО й "| Р ь . ї , ь - | й б ов - -я ; р я Гр, . і « : з Ю "М. зай їз - - А г лю б їаОЗрУ р Гі - рр Лі 1 чо з. чи 2 Я й а - й- - . ч ії) ч Рава й . - г п-ть и ) " Я. ч «чик, «м 1 - У - Ді з ж - Р - У ЧО м Р з я «йо. й 1 ор і-ь Си у б ть ' , РН | іч Р чі - ї т - - і і чи - - . її Р » РР і -- ; б - 5 - чари . ' Ли і і : ж ше ч а ."М ; ій | - і . і с Р чу. і ПР о | ї ч . оз 4 - Й іс! б -- ь - ї -о - С "ж РЕ Р я и - г. б же ть Р. сь 7 і-й . - к - зо ч " . ч - Кай - - - ДР - 1 чий ця ч У Р я з - - і
шаиеннноно 0 -жжннох зозоннійнійПанючннннннонннннннннн
ній
і
ре
МИ БЕРЕМО НА СЕБЕ СМІЛИВІСТЬ ПІДКАЗАТИ, ЯКІ ЗАХОДИ
БРАТСТВА МАЛИ ЗАЄМБЛЕМУ ПЕРСТЕНЬ З ІМЕНАМИ СЛАВНИХ СОЛУНСЬКИХ БРАТІВ | ДАТОЮ «СІЧЕНЬ, 1846», ЦЬОГО РОКУ ДЛЯ ВІДРОДЖЕННЯ НАЦІОНАЛЬНОГО ДУХУ МОЖНА БУЛО
5 ПРОВЕСТИ НАЙБЛИЖЧИМ ЧАСОМ уУ ЗВ'ЯЗКУ 3 ЮВІЛЕЙНИМИ ДАТАМИ ЖИТТЯ ІТВОРЧОСТІ ГЕНІАЛЬНОГО СИНА УКРАЇНСЬКОГО НАРОДУ ТАРАСА ШЕВЧЕНКА
КОНФЕРЕНЦІЮ, ЩОБ ЯКНАЙПОВНІШЕ ВИСВІТЛИТИ ДІЯЛЬНІСТЬ ЦЬОГО БРАТСТВА, ВЖЕ НЕ БУДУЧИ ОБМЕЖЕНИМИ ГІДА ЖАЛЬ, НЕБУЛО НАЛЕЖНИМ ЧИНОМ ВІДЗНАЧЕНО 150- НІЯКИМИ ДОГМАМИ? ЛІТТЯ «ЗАПОВІТУ», УНІКАЛЬНОГО ТВОРУ В СВІТОВІЙ ПОЕЗІЇ ЩО ФАКТИЧНО СТАВ ЦІЛОЮ ПРОГРАМОЮ для
РОКІВ . УКРАЇНСЬКОГО НАРОДУ 3 ЧІТКО ПІОСТАВЛЕНОЮ МЕТОЮ | СТРАДНИЦЬКИЙ ШЛЯХ КОБЗАРЯ НА НАШУ ДУМКУ, ЦЕ БУТИ ВІЛЬНИМ. НАВІТЬ ГАЗЕТА «ЛІТЕРАТУРНА УКРАЇНА;
ОБМЕЖИЛАСЯ НЕВЕЛИКОЮ СТАТТЕЮ
ВІДЗНАЧАЄМО ЗАСНУВАНІНЯ ПЕРШОЇ В УКРАЇНІ ОРГАНІЗАЦІЇ ЯКА СТАВИЛА СВОЄЮ МЕТОЮ ПОДБАТИ ПРО МАЙБУТНІЙ ПОЛІТИЧНИЙ УСТРІЙ УКРАЇНИ ЯК ЖЕ ПРОПУСТИТИ ЦЮ ДАТУ БЕЗТОГО ІЩОБИ ПРОВЕСТИ МІЖНАРОДНУ НАУКОВУ
НАРЕШТІ НАВЕСНІ НАСТУПНОГО РОКУ ВИПОВНИТЬСЯ 150 ВІД ДНЯ КОЛИ ПОЧАВСЯ ДЕСЯТИЛІТНІЙ А ЯК МОЖНА БУЛО Б УСЕНАРОДНО ВІДЗНАЧИТИ ЦЕЙ ЮВІЛЕЙ, ПОДУМАТИ, ОЗИРНУТИСЯ: ДО ЧОГО ЗАКЛИКАВ НАС ПОЕТ | ЧОГО МИ ДОСЯГНУЛИ?
МОГЛО Б СТАТИ ПІДСТАВОЮ ДЛЯ ЩЕ ОДНОЇ НАУКОВО (ШЕВЧЕНКА
ДОСЛІДНИЦЬКОЇ ЕКСПЕДИЦІЇ -- МІСЦЯМИ ЗАСЛАННІЯ ТАРАСА ! ЗВИЧАЙНО, ВСЕ ЦЕ ПОТРЕБУЄ ФІНАНСОВОГО ЗАБЕЗПЕЧЕННЯ. АЛЕ МИ ВЖЕ МАЄМО ЛІГУ УКРАЇНСЬКИХ ВЕСЬ 1846 РІК ТАРАС ШЕВЧЕНКО ПРОВІВ У ПОЇЗДКАХ | МЕЦЕНАТІВ, МОЖНА БУЛО Б ПРОВЕСТИ ВСЕНАРОДНИМЙ УКРАЇНОЮ, ВИВЧАЮЧИ ЇЇ ІСТОРІЮ, АРХІТЕКТУРУ, ПРИРОДУ, ЗБІРКОШТІВ, НАРЕШТІ, МОЖНА БУЛО Б ВИГОТОВИТИ РІЗНУ ЛЮДЕЙ. ОСЬ ЛИШЕ СХЕМАТИЧНИЙ ЙОГО МАРШРУТ ІСКІВЦІ- ПРИЛУКИ-НІЖИН-ЛУБНИ- ЧЕРНІГІВ-КИЇВ-ВАСИЛЬКІВ- | ПЕВНУЧАСТИНУ ВИТРАТ КАМ'ЯНЕЦЬ-ПОДІЛЬСЬКИЙ-ПГІОЧАЇВ-ОСТРІГ-КРЕМ'ЯНЕЦЬ- ВИШНЕВЕЦЬ-БЕРЕСТЕЧКО
АТРИБУТИКУ, РЕАЛІЗАЦІЯ ЯКОЇ ТЕЖ МОГЛА Б ПОКРИТИ І БУДЕ - ДЛЯ НАС, ДЛЯ НАШИХ ДІТЕЙ, ОНУКІВ, ПРАВНУКІВ І
ЧОМУ Б НЕ ОРГАНІЗУВАТИ ЕКСПЕДИЦІЮ НАУКОВЦІВ, ПРА-ПРА
МИСТЦІВ, ЖУРНАЛІСТІВ ЗА ЦИМ МАРШРУТОМ (ІЗ
ПРОВЕДЕННЯМ ШЕВЧЕНКІВСЬКИХ ВЕЧОРІВ, НАУКОВИХ
КОНФЕРЕНЦІЙ ТА ІНШИХ ЗАХОДІВ?
ТРЕБА ЛИШЕ, ЩОБ УСІ НАРЕШТІ УСВІДОМИЛИ УКРАЇНА Є ВИХОДЯЧИ З ФАКТУ, ЩО ЧЛЕНИ КИРИЛО-МЕФОДІЇВСЬКОГО
ГАЛИНА ГОРДАСЕВИЧ,
ГОЛОВА ЛЬВІВСЬКОГО БРАТСТВА ШАНУВАЛЬНИКІВ ТАРАСА ШЕВЧЕНКА
ЕР аТЕНЬКО. володінь Князя Роси, дарованих йому самими небесами. І крапля а смертонька життєдайної вологи дісталася з його рук 1 мені як матінка 2. ОСТАННЄ БАЖАННЯ ТАРАСА. «Виспитесь! Допишіть поему, Дотчіть килим, Долюбіть жінку Можетене прокинутись.»
Долею даровано було мені спілкуватися - як журналістові, поетові
і просто як людині - з цією недосяжною у своїй величі и водночас дуже Івін не спав --- спішив!: дописати, доткати, долюбити.. Крізь перепони 1 рогатки, поставлені кагебістами-нелюдами і червоною ордою
одними коломийськими стежками - від квітня 19901 майже до кінця 1994 року
МЕНІ БОГ
земною, вразливою ос обистістю, дихати з нею одним повітрям, ходити
Не дали: підірвали здоров'я каземати комуністичного гулагу -- до
клекотіння в грудях, до кривавого кашлю и передчасних борозенок на лиці, до незагойних рубців на серці... На схилі життя спізнав лише гірке розчарування слави і байдужу запобігливість лицедів на ярмарку суєти
Але доткав таки, хоча й не весь свій килим, -- лише орипнальний,
З адног
Уперше уздрів я Тараса Мельничука 25 квітня 1990 року у Ссільмашівській вітальні «Муза
ІНИН: ВІТальня
«Просвіти» - - «Звенислава»), на презентації його друтої -- після 22-річної Штрихи до портрета Тараса Мельничука -
- нескорених упертих ) бажанні хоча б невимовними муками полегшити долю свого народу Бодай останніим скриком А він Г лез лАимМИиХх ( ущого А я всього проста рех инка сонця на трарах ни ІЧИСЛИМИ
рр
чи сільмашивської вимушеної перерви - - книги «Князь роси», що побачила світ у видавництві «Молодь» того ж року Його одухотворене обличчя несло на собі печать болю, а тягар років У неба | здавалося, тиснув йому на плечі з подвійною СИЛОЮ, хоча було чоловікові неповторнии --- свій узір! устиг потримати в руках ще теплу, щойно всього 55. Очі - - виразні и проникливі - - випромінювали Сіль і - - ГІДНІСТЬ видану зусиллями друзів збірку поезій « Чага» (Видавничо-поліграфічне волелюбного сина Карпатських пр. Було в мого змордованій московсь: товариство «Вік» - - директор Михайло Андрусяк, «Просвіта», КОЛОМИЯ || кими концтаборами поставі щось левине. І дійсно, був він дуже гордий 71934, рез ов -- Василь Рябий, ху ДОжнІЙ редактор -- Марта Томенко, | алеї вразливий водночас, як усі сини зодіаку Лева (народився Тарас А НЕСАОВ - Тарас Дольницьким) Самецю книгу заарештува: Мельничук 20 серпня 1938 року), - вільного племені, яке зазнало ли на початку сімдесятих кагебісти й відправили в бездонне черево особливих гонінь в останньому, двадцятому столітті. Так стверджують ХАР і НА ДИКІ ТРАВИ І НА ЧИСТІ РОСИ... чепецяранал, рий . і, як бачимо, не без підстав, сучасна астрологи 0 СО ЛРОРІВИ Сльотавого, зі сніговицею, останнього дня торішнього березня, 5 о ПОСта НИ ЛОВ КІТ радістю дзгасовна лікарняному ліжку Захід вийшов майже камерним, малолюдним, -- бо хто тоді міг знати М з во 5: завершив свою многотрудну 1 страдницьку путь на рідній землі Був свідомий своєї долі, близькости завершення земного шляху. Та не щось про невідомого загалові, десятиліттями свідомо замовчуваного | 3 титулований дикими травами й піднебесними птицями, гірськими так своє боліло - - загальне, задля якого обрав страдницьку путь Назламі | Поета, коли з накладу книги «Князь роси» у 6,5 тисячі примірників до З укіів ек смереками й зеленими полонинами, пов'язаний ізними нерозривними року 1994 через часопис «Вісник Коломиї» Поет звертається до земляків коломиї потрапили лише якіськрихти. (А про першу збірку - «Несімо "пора династійними узами Князь Роси, він же й гідний нащадок Великого (з такими словами: любов планеті» (1967 р.) -- ніде й словом не обмовлено було в тогочассі би і Пророка нашої Вітчизни, лавреат Державної премії імені Тараса «Наближається до кінця 1934-й -- рік тяжких випробувань ДЛЯ || зналопронеїхіба що вузьке коло друзів, матераторів). Я теж надибав цю Ко Шевченка 1992 року Тарас Мельничук. України, рік, де сьогодні на вістрі московського ножа тріпоче серце | орогуменітепер реліквію - - «Князь роси» - - у коломийській книгарні у «Помер Поет. Білим лебедем пролетів над світом і зник за Вічною 1 Чечні. Цеболить. Цекарає Бокровлюдська - - неводиця Але маю надію, | випадково, бо пролежала на прилавку якийсь один день (Зазначу - й М. ? Брамою. «В небі лишились крила, ніхто не візьме » щотверезий розум восторжествує, а вбивці й кровопивці будуть покарані принагідно, що за кордоном побачили світ ще дві книжки Тараса м плачуть, мріють, тривожать душу незбагненною добротою іласкою. Таразду в новому році. Віншую вас щастям-здоров ям, анся-родися, На згадку про сільмашівський вечір у книжечці залишився автої Іноді ідеш, озираєшся, не розумієш: хто це? Бонекожному дано ЖИТО-ПШениця, хай в кожному серці сіяє Вкраїна-Свобода, Україна" | аф Поета, як благословення: «Володимирові Герману від Тараса збагнути мову землі, трави, вітру, не кожний здатен осягнути світ Цариця, Україна-зірниця! Мельничука. Благослови, Боже, твій талан, талант, освіти твоє серце Творця. З любов'ю Тарас Мельничук» сонцем України. 25.04 1990» Авінміг Бовін - Поетволею Божою. Такі приходить і, помираючи, А вже невдовзі, у році новому, ОСТаННВОМУ Аля змученого тла, зе РО Безмежно щира душа, він ділився цим сонцем, яке зігрівало | залишаються назавжди. Від Тараса Шевченка до Тараса Мельничука. ТИЖНІ до смерти, перо Поета, мтера за літерою, вивело на папері Його плекало його душу, з усіма Терниста дорога, пройдена ними, розцвітає сьогодні паростками нашої ОСТанню волю-заповіт Враженнями від презентації книги «Князь роси», від знайомства з Волі». «Для голови. Поетом та його Словом-магнітом я поділився з читачами на шпальтах Так відгукнувся на смерть Поета часопис «Воля Нації» (число 2/ Бажання Тараса. сільмашівської багатотиражки « Робітниче слово» -- від | / травня 1940 4/ від 5 квітня 1995 року). Довганюку, Глаголюку і т д 1Т. п («І небові треба волі») Не треба сліз, не розпмтайте коси -- Похоронітьв Уторопах «Швидше шукайте Шекспіра! Усе простіше" без жалю й образ Коло маминої хати, яку спалили Він опише наші офіри! На дикі трави 1 на чисті роси (на верху є багато місця). Брехня, що Сталін помер! Вже повернувся їх Великий Князь Т.Мельничук. 8 Ш.35р.» - Привид його 1 нині серед нас, живих. Кістлява правиця тирана Цими словами коломийського журналіста, поета Миколи Василь: Осьтак коротко. Гідно. Без надриву. Без сліз і високої патетики ЯК | конвульсивно впивається в горло чергової жертви. Карабах 1 Тбілісі чука і портретом Князя Роси у чорній рамці нагадала коломиянам (та ЖИВ. Дописав. Поему. Власного життя Вільнюс і Рига, Київ і Львів (А нині -- й Чеченія - ВГ) й хіба лише їм?) про непоправність утрати очікувана, як водиться, Тепер, нарешті, виспитесь, Тарасе" Дарма! | першоквгпнева «весела» перша сторінка часопису краю «Вісник 3. «НЕБОВІ ТЕЖ ВОЛІ ТРЕБА...» у хрипикриваноигу кашеажертя б раки сен У ЧРОО СОЛОДКЕ САН Коломиї» А напередодні, 30 березня, у приміщенні міського драмтеатру "7 п «Воля». перрса твердь розверзає ному свої обійми, 00 1 було встановлено труну з тілом Поета, куди стікався християнський 1990 рік. Дедалі відчутніше хитаються основи імпери з. | небові теж волі треба люд, аби засвідчити йому заслужену шану. пробуджується від комуністичного гілнозу дурману й моя «ПРЕС ; Задихається наше небо, у ньому ж сорока кличе гостей Україна. Страйки непокори. Боротьба. Перші впевнені кроки на шляху вітер ловить скре-скре м ПРО | місто над Прутом -- Коломия -- в авангарді ЦІ! срібних ластівок "б М адрони 1 СП ) кре ВИ чим їх приг ср дні, і були ночі... Та спершу було Слово ба рубало і о срібні тою ая ж не знаю чим їх причастити тенета комуністичної облуди вправнішеодмече Р А А коли дивитися на них щоб вони зрозуміли Лицарі Первозданного І чисті роєм 1 з пречем ЗБОЮ м п) кріль грати що вони -- гості полуду з очей народу. І був у них Князь Кня і». РОДЕ. отит о «Шянидше шукайте Шекстора!» -- кричу нев пустоту. Волаю І бачу три лихій годині пробивши залі оо солена мури, проросло, 1 дари їх. закованих у ланци, великомучеників України, наших шекстарія пла пулунв ружа зар я зі Зм ; себе сміливість писати про цю неординар»еу МИТОЛАНИА. ЗОРОНОЗИИМЖЕРАРА ЧНУ ДЕ при червоній зорині постать? Друг? Тані. Друзів у великих самітників титанів по смерти їх г сарай фізичній з являється ом як багато: злітаються наче тля на свттло а там сидить смутонько
був іскрою Божою. що спалахнула, й освітивши сїмт, вермулах я до
ню
ції -
Нелегко пишеться воно, те виболене слово
й б ПР --
НО Я КОЛИ СОНЦІ
от
покпадротоване стальними прутами ТП чькИи сталеги перим | стожильні
ж
4 "")MIL) z ' sercia ATO PODOMITY IKH BO VA! 9 Duo u kajdany nie mażuti Wony -- sama
WOLA | a książę Rosy znaju trawy miedzią skute! nogami
cfshcholota krow ju
znad Granitów
Przejść daktylowe kręgi piekła, ostudzić duszę tak, by płakała kwiatami -- Takie, wierzcie, niewielu się udaje.
Jemu zaś wszystko jest poddane -- on, Książę Rosy | płacz ten - kuptestverdzhuyuchyjm
g: Umkspin omdeyekht roky doli Losy tego utalentowanego poety ułożyły się dramatycznie. Swoimi uczciwymi wierszami Taras Melnyczuk już wtedy przybliżał pierestrojkę. Jego wiersze wchłonęły w siebie i mężną wysokość Karpackich pr, 1 wolnym duch wschodnioukraińskich pól. To druga po dwudziestodwuletniej przerwie zbiór autora». Tymi słowami otwiera się zbiór «Książę Rosy» wielkiego Tarasa.
KUDAAAA a potomka Proroka Ukrainy -- Szewczenki, wielkości współmiernej na poetyckim firmamencie, według słów krytyka Mykoły Żulyńskiego, chyba że z Wasylem Stusem. Już pod koniec książki rozszyfrowuje się owa «przerwa»: «od 1972 do 1975 r. był niesprawiedliwie pozbawiony WOLNOŚCI. Dalej -- 2 lata nadzoru administracyjnego, tułaczki w poszukiwaniu pracy
Właśnie z tych «przerw» ściela się tragiczny Czumacki Szlak narodu ukraińskiego. I znów -- już który raz? -- posmak goryczy na ustach:
CZY! To ILUZJE
wzruszają ramionami --
jakiego narodu
Sylmaszowska «Muza» zgromadziła w swoim, rodzinnie intymnym, kręgu miłośników pięknego piśmiennictwa na spotkanie z poetą.
Wszedł w serca niezbyt licznej, niestety, publiczności, aby zmusić ją do bicia w takt ważkich, wyważonych, wycierpianych słów. Wszedł, by zasiać w nich niepokój, troskę o naród,
Choć czasem drżał głos Tarasa, choć od bolesnych wspomnień na jego twarzy, wyrytej jak u apostoła prawdy, zalśniła łza, wierny towarzysz pióra i dalekich dróg Dmytro Hrynkiw musiał przejąć sztafetę w swoje ręce (zawdzięczamy mu, nota bene, zachowanie wielu wierszy poety), i wydawało mi się, że sama Ukraina z gałązką kaliny weszła do sali, na chwilę wygładzając zmarszczki na czole poety, i pobłogosławiła jego cierpiącą drogę do niegasnącego panteonu Chwały i Męstwa, Niezłomności Ducha Narodu.
Wierzy się bowiem, że gwiazda Księcia Rosy będzie tam świecić wiecznie».
Czasy wreszcie, wreszcie się zmieniły, nadeszła upragniona WOLNOŚĆ, imperium Kremla upadło. «Władze władne – bezładne! bezradne, choćby nawet same były wzorem. Każda władza, – i to pociesza, – czeka kres».
Czyż Poeta nie był Prorokiem? / A Słowo – czyż nie zdolne rozerwać kajdan niewoli?
4. BÓG WSZYSTKO ZACHOWUJE.
Ta mądra sentencja niedawno zmarłego noblisty Josifa Brodskiego, która dała na Iwu oda 13 jego KSIĄG, uspokaja, gdy wspominasz o zniszczonych, spalonych, zagubionych rękopisach wierszy Księcia Rosy. Przeszły one zapewne jeszcze raz oczyszczenie ogniem, spopielając się, a przed tym skrystalizowały się w jego duszy.
Przy śmiertelnej chorobie często narzekał Taras Melnyczuk, że one go dręczą, nie dają mu ani chwili spokoju – NIENARODZONE WIERSZE, rwą się na WOLNOŚĆ, wołają do pióra w środku nocy. Nierzadko przeklinał swój dar; to zrozumiałe, bo tłum łatwo przechodzi obok jednej, nieobrobionej duszy, która w ziemskim WYMIARZE bytu waży się wszechświatowymi problemami. Nie każde serce wytrzyma w takich warunkach kolosalną, ognistą mutację. Jedynie Wielkie, Kochające – Świat Ludzi, Jego Piękno.
Pisał na skrawkach papieru i urywkach gazet – na obwolutach, na opakowaniach po czekoladzie – wszędzie, na czymkolwiek można było pisać, co w chwili olśnienia wpadło pod rękę.
Jak sam Poeta świadczy, zaczął pisać wiersze w wieku dziewięciu lat. Kradł tacie papierosowe bibułki i pisał na nich. Wiecie, ile wierszy może się zmieścić na bibułce? W „łagrze” mereżyłem ołóweczkiem od 80 do 120...” Z wywiadu Mykoły Sawczuka z Tarasem Melnyczukiem „Ja iskorka Jego”, „Wisnyk Kołomyi”, z 17 sierpnia 1991 roku)
Bóg zachowuje wszystko. On wszystko zapisuje w Wszechświatowej Pamięci. Drapieżne, chciwe, szkliste spojrzenie Herostrata-podpalacza, który nienawidzi poezji życia, nie wiedząc, że rękopisy nie płoną, i ponure, pijackie spojrzenie tego, kto podnosi siekierę na Poetę i na kwiaty jego duszy — Poezję; ślepota tego, kto pluje w tę duszę obojętnością, brutalnością, chamstwem. Bóg zachowuje wszystko do Sądu Sumienia — strasznego Sądu.
I na próżno dziś gdzieś chowają się przed światem lub topią resztki sumienia w wódce twórcy tej sprawy nr 37506 — sprawy karnej o książkę, której tytuł to «Czaha».
Oto i teatr absurdu. Jego szczyt. W „najhumanitarniejszej” — aż do samych…
Wszechwidzące Oko widzi wszystko. Nawet to, jak wy drżeliście ze złości i z siły wściekłości za kagebistowskimi kutymi drzwiami, czytając sobie wyrok. Słowo, które budzi niewolników. Nie mogliście nie zakopać tego…
…
Imperii słoniną nie zniszczyć. — Słyszycie, niewolnicy słoniny! Czym niewolnik niszczy — imperium kita. Nie ma ognia bez krzesiwa. — Słyszycie, niewolnicy słoniny!
Jakże wielu ich, głuchych, nawet dziś, już we własnej… Skąd im tym słowem się przyjąć, skoro książka wyszła mizernym nakładem — półtora tysiąca egzemplarzy — i rozpłynęła się w granicach jednej chaty. Pięknie, z miłością wydana, dzięki wydawcom.
…
…
…
A w państwie, gdziekolwiek spojrzysz, i nie tylko w rozsypce na księgarskich stoiskach i półkach, wszędzie „bogacze też płaczą”. Niewolnicy słoniny gotowi są iść za tymi, którzy znów wzywają ich w ten wczorajszy dzień — do obozów koncentracyjnych i psychiatryków. I nie pojmują, co to takiego i z czym się to «JEDZĄ», ową Czahę.
«Czaga» to brzydki czarny narost na białej korze brzozy. «Czaga» to tytuł drugiej książki Tarasa Melnyczuka. «Czaga» to trzeci tom sprawy karnej M37506.
Czterysta dwadzieścia dziewięć stron maszynopisu, owiniętych brązową tekturą i związanych drutem. Na stronie tytułowej dwie pieczęcie: «Wydawnictwo „Radziansky Pysmennyk”» oraz «Związek Pisarzy Ukrainy». Wpływ MI169. 15 kwietnia 1971 r. Numeru wychodzącego brak. Mechanizm represji jest jeden, nie ma żadnego powodu, by przekazywać sprawę z jednej instancji do drugiej, stawiając pieczęcie wpływu, skoro obie instancje dokonują w istocie jednej kastracji myśli, wyniesionej do rangi polityki państwowej. Czterysta dwadzieścia dziewięć świadków krzyczy bezgłośnie, a na każdym piątym z nich wybity jest, jak numer wybijano więźniom obozów koncentracyjnych, nieznany skrót: ONYŁSO. A co to jest, ONYŁS2, jak to rozszyfrować, kto wie?
W wierszu o tym samym tytule, co książka, mowa o tym, że czaga, brzydki syn pięknej brzozy, razi oczy ludziom, więc «przyjdzie człowiek i, sapnąwszy, wbije ciężki topór między czarne ciałko syna a białe piersi brzozy. Od tego narośl, a na jej miejscu długo ziewa niegojąca się rana. Z rany cieknie przezroczyste mleko, którego nikt nie pije, nawet ptak». Brzoza powoli schnie i umiera, a jej syna rąbią na kawałki i gotują z niego mocną herbatę z czagi. Analogia jest dość przezroczysta: z ciała Ojczyzny wycina się najlepszych poetów, rąbie ich na kawałki i gotuje w dziewięciu kręgach piekła, karmi herbatą z ich krwi zaskorupiały naród, aby tym dzikim narkotykiem uśpić jego nieprzystającą czujność. I dlatego z ran Ojczyzny cieknie przezroczyste mleko, którego nikt nie pije, nawet ptak. I Ojczyzna schnie, lada chwila umrze...» (Iwan Andrusiak «Taras Melnyczuk „Czaga”. Sprawa M37506», czasopismo «Kraj Huculski» z 30 października 1993 roku).
— Nie doczekali się — nieumarła! Żyje, choć ciężko, ale krok za krokiem pokonuje w marszu, chociaż i dotąd
«Jest proch. Jest strach... Z Sofii kapie krew,
Aż zachłysnęły się Złote Wrota,
I żebrakiem idzie do Moskwy Subotów,
A do galer przykuty Dniepr
Wiezie swoich braci i siostry w niewolę
Mijający moskala zgwałconą topolę. Doświadczenie to przeznaczenie Boże. Bóg — trzeba wierzyć! — widzi wszystko. I odda cierpliwym.
5. «PANÓW-TOWARZYSZY WIELE, A KSIĄŻĘ RUSI JEDEN»
Sądzę, że kiedyś na świecie znajdzie się jeszcze jeden Cesare Lombroso i napisze nie tylko o takich kategoriach, jak «geniusz i szaleństwo» (a żyjąc na Ukrainie, sławny alienista znacznie by rozszerzył swoje psychologiczno-antropologiczne wnioski, bo u nas ta granica — między geniuszem a szaleństwem — jest znacznie chwiejniejsza, cieńsza niż ostrze brzytwy), lecz także o kategorii «geniusz i codzienność». Oczywiście w świecie takie próby już były, ale na zbyt ospałym materiale, jak się wydaje, genialny Goethe zaszczycił się tym, że każdy jego krok był utrwalany przez kronikarzy-współczesnych.
W cywilizowanym świecie geniuszom jest łatwiej: wielu z nich nie zna takiego pojęcia jak codzienność; wszystko i tak dostają na talerzyku z błękitnym lub różowym brzegiem. Otóż siedź sobie, panie Goethe, plecie nieśmiertelne wiersze o młodym Werterze czy Fauście, albo, panie Imiarek, haftuj, maluj, wydobywaj cuda ze skrzypiec czy pianina, zamknij się w swoim świecie jak w skorupie i — dążyj ku chwale Wszechmocnego. Ciało odPOCZYWA, dusza ku niebu się rwie — tylko że... w cywilizowanym świecie!
Doskonałych geniuszy u nas, jak się wydaje, nie było, bo żyjemy w innym wymiarze świata. Gdzie u geniusza każdy nerw jest obnażony. Gdzie musi przejść swoją Golgotę, nie pomijając ani jednego kroku, wznosząc w bólach swą drogę do Jerozolimy. Gdzie w mózg każdej chwili wgryza się gniewne «Ukrzyżuj go!». Dlatego w naszych geniuszy wiersze są ciasne — myśli mają przestrzeń. Każde słowo — wulkan!
A potem, po życiu, ten ołtarz ofiarny słabo rozdmuchują i grzeją się przy nim «geniusze bombelii» — dokoła artystyczne ... i ...
Pisać o codzienności człowieka, u którego jej prawie nie było, w elementarnym znaczeniu tego słowa, jest trudno. Tym bardziej gdy ten człowiek — «se człowiek» (oto człowiek) — żył według zasady: wszystko moje noszę przy sobie,
martwy też będę,
martwy.
Błąkam się, bo dokądkolwiek nie pójdę, nie mogę znaleźć
swojego domu.
Z trudem znalazł się dach nad głową dla Tarasa, już uwieńczonego laurami swojego wielkiego Poprzednika, Szewczenki, gdy jego słońce szybko chyliło się ku widnokręgowi. Kiedy po tułaczce i poniewierce postanowił, że będzie mieszkał nie w stolicach, lecz w Kołomyi, bliżej rodzinnych stron, gdzie wolniej lata ptakowi i pieśni, przebijał się przypadkowymi noclegami u przyjaciół, a potem „odleżywał” w szpitalach i szukał schronienia u Dawinki Lubki, jak nowo narodzony Dowbusz. A potem z mieszkania coś – przy zagrzybionej piwnicy i słabych płucach u mężczyzny – dawano i zabierano, – nie da się tego wszystkiego zrozumieć.
A po co. I tak wszystko jasne, podkopuję kamienie – same robaki, a słońca nie ma. Nie wiem, czy to już lato, czy zima, czy słońce jest, czy słońca nie ma.
Trzymało go na tym świecie to słońce, które rozbłyskiwało w duszy
…
…
co chwila bolało w wierszach
Bywało też – po co kłamać – pozwalało zapomnieć
o poczuciu absurdu zgiełku wokół i o kieliszku wódki, za co nie raz złymi językami był kamienowany. Zdarzało się i gorzej. Pewnego razu jakieś ścierwo z „ekologicznej” małej przychodni – była taka w Kołomyi – kopało butami zmasakrowane ciało Księcia Rosy za to, że głośno rozmawiał na ulicy, a nawet zaśpiewał piosenkę, wypiwszy zbyteczny kieliszek. A potem kieliszkiem się to zakończyło, żeby nie było rozgłosu i hańby, i oto – Tarasa nie ma, a ono teraz siedzi, kwadratowe, nalane smalcem, w budce sprzedaje „pepsi-fantę”. Bo cóż mu sumienie. Ścierwo i jest ścierwem.
Tarasowi Melnyczukowi łatwiej było rozmawiać z tymi, którymi pogardliwie pogardza filister, nazywając ich „dnem społeczeństwa”. Bo tam przynajmniej wszystko jest proste, bez fałszu i obłudy, judaszowych pocałunków. Pijaństwo – naturalny, nieokiełznany żywioł i – zguba talentu („a Salomon milczy w kieliszku”).
Tam w nim płonął wewnętrzny ogień – palił i oczyszczał ciało, nie pozwalał zmarnować duszy
serce pełne księżyca
świeci topola kwitnąca
tęsknię bezczynnie na świecie
a wszystko to – piękne
i przemijające
Życie gasło. On sam jak palec, niezadbany, nieogrzany, obcy, niezrozumiany dla otoczenia.
Nie wiem, czy kogoś poruszył otwarty list do ziomków kołomyjan – „Miłuj bliźniego swego jak siebie samego” – profesora Uniwersytetu Lwowskiego Wasyla Łyzanczuka, wydrukowany w „Wisniku Kołomyi” z 21 grudnia 1994 roku. Ale naprawiać cokolwiek było już za późno: szpitalna sala ścieliła łóżko Poety jak łoże śmierci.
Przytaczam fragment tego listu:
«...Wiem, że społeczność, przede wszystkim kołomyjska, niejednoznacznie odbiera i ocenia obecny dość skomplikowany stan moralno-psychologiczny Tarasa Melnyczuka, którego, na nasze szczęście, komunistyczni opricznicy nie zdążyli zabić na śmierć. Jednak jego los zmiażdżyli, starli na proch. Czy nie dlatego Taras jest bezradny w codziennym życiu, nie dba o swój, że tak powiem, zewnętrzny wygląd, czasem wypowiada się ostro, dosadnie, kategorycznie, nie stroni od kieliszka wódki czy kufla piwa?..
Można dostrzec, zebrać, zgromadzić sporo wad w codziennym, życiowym postępowaniu Tarasa. Ale czy właśnie te minusy powinny być decydujące w stosunku do niego, w OCENIE Tarasa Melnyczuka jako oryginalnego, niepowtarzalnego, utalentowanego ukraińskiego Poety!»
– Często zaglądał do dziennikarzy. Dzielili się, czym mogli – papierem, długopisem, młodzieńczym optymizmem. Choć bywało ciężko, nie raz się uśmiechał. Niewinnie, po dziecięcemu czule. Choć w głębi duszy, być może, tkwiła i uraza – do „towarzyszy”, którzy na lata zasłonili słońce, i do niektórych panów – „zawodowych Ukraińców”, którzy pod wyszywankami serca nie mieli. Czasem nawet się złościł, gdy zwracano się do niego „Panie Tarasie...”. „Panów-towarzyszy jest wielu, a Książę Rosi jeden!” – odpowiadał godnie.
6. «...WEŹ MNIE NA TĘ TRAWĘ...»
Jeszcze nie znalazł się ten żywy, który by film życia puścił w odwrotnym kierunku. A on – żywy wśród umarłych i umarły wśród żywych – cóż widział Taras w filmie swojej duszy, która szła na rozmowę z Bogiem? Zapewne rosy, trawy, którym się kłaniał i nad którymi władał, i Słońce, Światło, któremu służył i w którym rozpuścił się na zawsze, i swój
miraż – Karpaty
w tych górach zasypałem spichlerze nieba gwiazdami
w tych górach
nie uderzyłem w rosę
i nie złamał pułapką skrzydeł
żadnemu zwierzu ani człowiekowi
w tych górach
w tych górach
na Ukrainie
A jeszcze było w tym filmie. Nie, nie będziemy mówić o tych kategoriach za Poetę, on sam odpowie za siebie: jakie największe szczęście i nieszczęście spadło na jego los.
«Nieszczęście... Rok temu (1900 r. – W.H.) zwiozłem od przyjaciół do Utoropy RĘKOPISY MOICH wierszy z dwudziestu lat, które chowałem, żeby kagiebiści nie wykręcali mi duszy i nie męczyli mojej rodziny. Był tam cały mój dorobek, około 5–6 zbiorów. Już oddałem się pracy, bo kiedy pić, to pić, a kiedy żyć, to żyć. I oto ktoś podpalił naszą rodzinną chatę i spłonęły wszystkie moje wiersze. I Taras spłonął razem z nimi. Takie moje».
A szczęście... Nie znam takiego słowa, takiej kategorii w ogóle. Miałem coś więcej niż szczęście, nawet takiego słowa nie dobiorę. Może to sto czy tysiąc szczęść razem? Nie wiem... («Ja iskierka Mego», «Wisnyk Kołomyi» z 17 sierpnia 1991 roku)
Odszedł od nas Taras – na dzikie trawy i na czyste rosy. A słońce wschodzi i zachodzi bez niego. Trawy bujają się, które on kochał. I rosy przelewają się, dzwonią na słońcu złotymi dzwoneczkami. I nie wszystko jeszcze, wie Bóg, zginęło, nie wszystko zgasło, zdymiło się, poszło w niebyt. Przyjrzyjmy się szmaragdowym kropelkom rosy – włościom Tarasa, jego żywiołowi; on tam jest, z nimi i w nich. Oto oni, jego napisane i nienapisane wiersze. Posłuchajmy najmniejszej kropelki, najczystszej łezki rosy, usłyszmy, jak testament Księcia Rosy, słowa Tarasa:
weź mnie
na tej trawie weź
my wciąż żywi
ій
к ой Кк; . 41 ок - 4 «Да. зр Ії жу - б най Р ер РИ зер, 4 4 ку чис Ру щі Р ки окон ії да М "а м щі алею - ої -, и "|
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Zaprezentowała 22 kwietnia w Domu Literata kijowska pisarka Kateryna Pasicznа: powieść „Gwiazda bez nieba, czyli elegia dla wszechświata” (i nowelę „Trzeci zbędny”), „Sonety do ukochanego bez imienia”, poematy „Modlitwa ptakami”, nowele i nowelę „Dwa anioły w twardą noc”, opublikowane w latach 1995–1996, a także dodane do wcześniej wydanych książek: „Nocny ekspres”, „Atlantyda”, „Dlaczego kruk jest czarny”, „Wieniec cierniowy”.
Pisarka skomentowała to wydarzenie.
– Wszystkie 4 książki ukazały się w różnych wydawnictwach tzw. „kosztem autora”, z udziałem środków sponsorskich. Oznacza to, że gdyby autorka nie wzięła na siebie kłopotów z opłacaniem publikacji, rękopisy zostałyby pochowane w jej prywatnym archiwum. A domowe archiwum już nie mieści się w szafie i tylko autorka wie, co zostało już przygotowane do druku: książka prozy „Fortissimo” albo chociaż te książeczki opowiadań i wierszy dla dzieci: „Wróbelowy snajper”, „Gęsi, gęsi, gąski”, „Marchewka w paciorkach”, „Koncert dla wiatru i brzóz”…
Impuls otrzymała ze Pisma Świętego, w którym często podkreśla się trudne czasy, nazywane „ostatnimi dniami” przed Sądem Bożym: „Wiedz zaś o tym, że w dniach ostatecznych nastaną czasy trudne. Ludzie bowiem będą samolubni, chciwi, pyszni, pyszałkowaci, bluźnierczy, nieposłuszni rodzicom, niewdzięczni… Ludzie źli i oszuści będą posuwać się od złego do gorszego, zwodząc i sami będąc zwodzeni” (2. List św. apostoła Pawła do Tymoteusza, 3:1–3,13).
Duchowni twierdzą, że te „CIĘŻKIE czasy” nadeszły już dawno – w okresie minionych krwawych wojen światowych. Nigdy jeszcze nie było tak obrzydliwego owocowania złego ducha w POSTACI filmów pornograficznych, widocznie takich, które propagują nienawiść do bliźniego, zabójstwa, przemoc. Obecnie każdy sumienny twórca (jeśli jest mistrzem nurtu humanistycznego) nie może siedzieć założywszy ręce, a
...daje spokój, siłę, rozkwit duchowości. Gdy ukazuje się zaledwie 3–5 procent wydawnictw w języku ukraińskim, uważam za konieczne dołączyć swój głos do świętej sprawy oczyszczenia duszy.
Uważam, że ludziom dziś potrzebne są sonety o niebiańskiej miłości.
Powieść «Gwiazda bez nieba, czyli Legenda dla Wszechświata» ukazuje natomiast drogi powrotu duszy do Prawdy, do Boga.
Cerkiew św. Mikołaja w Kalivskiej, która dostarczyła bogatego materiału i stała się pierwowzorem narodowej świątyni w mojym płótnie fabularnym, działa już 5 lat. A powieść o jej odbudowie, napisana w latach 1985–1990, wyraźnie się zestarzała. Aby przysłużyć się świętej sprawie i przyspieszyć wydanie powieści, zmuszona byłam sprzedać swoje fortepian i kobiecą biżuterię, a za uzyskane pieniądze wykonano komputerowy skład książki.
Uważam, że literat wypełnia swoje powołanie tylko w połowie, jeśli jego utwory leżą zapomniane w domowym archiwum i nie wywołują żadnego poruszenia w duszach czytelników, dlatego pragnę realizować swoje powołanie aktywniej. Niektórzy znajomi literaci zazdroszczą mi wydanych książek z danymi sponsorów na okładkach. Sponsorzy rzeczywiście mi pomagają, jednak duże obciążenie spada także na barki autorki opowieści – skąd więc wziąć pieniądze na życie. Żeby nikt mi nie zazdrościł, opowiem o swojej wyczerpującej i nikim niezauważonej pracy w domu (wieczorami i w nocy, urywkowo, po rękopisach). W ostatnich latach jestem – nie najgorszą rękodzielniczką – uczestniczką tworzenia nowych modeli kobiecej odzieży dla KIJOWSKIEGO stowarzyszenia gospodarczej współpracy «Wierchowyna»: plotę ręcznie robione koronki. To samo stowarzyszenie pomogło opłacić moją książkę prozy «Dwa anioły nad ciemną ziemią», udzielając długoterminowych kredytów. Paradoks, ale szczęśliwy: książka już ujrzała światło dzienne, a jej autorka wciąż będzie spłacać kredyty koronkami.
Stale prosiłam i proszę o pomoc Wszechmogącego Stwórcę: ześlij na moją drogę mecenasów, dobroczyńców, którzy pomogą wynieść na świat niebiańskie skarby, a książki potem rozdam ludziom... I rzeczywiście rozdaję książki ludziom! Swoją dawną książeczkę «Dlaczego
В Р - У ЕЕЕНЕЕННИЕ
...poemat «Czarna...» przekazałam do szkół i przedszkoli. Tak więc jestem właścicielką całego nakładu. Wielotysięczne zbiorowiska, które przedpłacają koszty publikacji, otrzymują moje książki setkami. Do sprzedaży trafia 30-40 autorskich egzemplarzy (więcej księgarnia nie przyjmuje), a ceny moich książek są dwukrotnie niższe od ich faktycznego kosztu własnego. To dla tych czytelników, którzy interesują się moją twórczością, a ja sam osobiście nie mogę kupić nowości.
Praca literacka najczęściej jest darowana ludziom. Wieloletnie zmagania mistrza literackich fabuł w powieściach, opowiadaniach, nowelach, poematach i sonetach nie zostały opłacone przez żadne wydawnictwo. Ze względu na duchową dominantę w moim życiu wstyd mi marzyć o jakimś honorarium w pieniądzach; «wpływ za książkę» jest tak drobny wobec najwyższego celu literatury. Przecież wszystkim ludziom obiecana nagroda jest znacznie większa: «Oko nie widziało, ucho nie słyszało i na serce człowieka nie przyszło to, co Bóg przygotował tym, którzy Go miłują. Bo jesteśmy współpracownikami Bożymi...» (1 List św. apostoła Pawła do Koryntian, 2:9, 3:9).
Powiedzmy, że nagrody w Wiecznym Królestwie jeszcze długo trzeba czekać, ale i teraz mam swoją nagrodę, bardzo wyrafinowaną, której nie wszyscy mają lub nie cenią: duchowa rozkosz w procesie tworzenia; kiedy w świętym natchnieniu duszę wynosi ponad marność magia płynących słów, które tworzą nowe obrazy artystyczne, jest to proces zjednoczenia ze Świętym Niebem. Podzielam myśl niemieckiego filozofa A. Schopenhauera: rozkosz nie leży w sławie, lecz w procesie tworzenia, w tym, dzięki czemu sama sława się zdobywa.
To, że w tak trudnym czasie ukazują się na świecie MOJE książki, jest prawdziwym niebiańskim cudem, za co przede wszystkim dziękuję Wszechmocnemu, który na moją drogę zesłał dobroczyńców, sponsorów, artystów, którzy szlachetnie zilustrowali książki: Olena Osnacz, Wołchw Sołowieża, Myrolub Fedyszyn.
Cztery nowe książki, wydobyte z domowego, prywatnego archiwum na świat, to dar dla Ukrainy od Ducha Świętego, który natchnął autora literackimi fabułami i nieustannie go wspiera w trudnych czasach, nie pozwalając mu osłabnąć na ciężkim polu bitwy dobrych i złych idei.
«Bardzo często zapominamy, że pojęcie „prawda” składa się z dwóch komponentów: informacyjnego i duchowego, przez co, kładąc nacisk na pierwszy i zapominając o drugim, wpadamy w zaklęte koło prawdy dla samej prawdy, która przypomina zaczarowanego stugłowego smoka: odcinamy mieczem jedną głowę, a w jej miejsce wyrastają dwie nowe, i tak bez końca. Nie mamy prawa walczyć ze smokiem mieczem», o tym i o wielu innych sprawach mówił Myrosław Marynowycz podczas swojego twórczego spotkania z publicznością we Lwowie, które odbyło się w Muzeum Etnograficznym i jest kolejnym wydarzeniem cyklu spotkań „Trzecie tysiąclecie”, organizowanych przez Jurija Neboraka.
Filozof, pisarz-obrońca praw człowieka, wieloletni więzień radzieckich obozów politycznych, Myrosław Marynowycz zachował, w przeciwieństwie do wielu z kręgu dysydentów, czystość swoich pierwotnych myśli, poglądów i sposobu postrzegania świata. «Trzeba być, mówi on, dysydentem nie tylko w królestwie obłudy, ale też w królestwie nienawiści... Anty ‑ ‑ jest mi nie do przyjęcia. Antyzło prowadzi nas do tego, że wszyscy antagoniści komunistów będą mieć bolszewicką twarz». Oznacza to, że zła nie można pokonać antyzłem, lecz tylko dobrem. To była główna teza tego spotkania. Opowiadając o sobie, pisarz musiał jednak dotknąć tematu, o którym mówił na początku spotkania, że będzie on w tej chwili nie na miejscu. Ale cóż zrobić, skoro swoją przemianę Marynowycz wywodzi z inkubatora dysydenctwa, izolatora KGB, gdzie już po trzech dniach pobytu, po pierwszym aresztowaniu, galicyjski Ukrainiec spod Dobromila, pełen rozmaitych marzycielskich fantazji, ukształtował się jako spójna osobowość z własnymi przekonaniami i światopoglądem. Nawet «filozofia», którą obrazowo można określić jako «drogę od gąsienicy do motyla».
Naczelny redaktor Pawło Mowczan
Kolegium redakcyjne: Jurij Badzio, Jarema Hojan,
Anatolij Żurawski,
Anatolij Pohribnyj
ZAŁOŻYCIEL – OGÓLNOUKRAIŃSKIE TOWARZYSTWO „PROŚWIATA” IM. TARASA SZEWCZENKI
Świadectwo rejestracyjne nr 1007 z 16.03.1993 r.
ZABIJANIE SMOKÓW ZABRONIONE
OLEKSANDR PONOMARIW, IWAN JUSZCZUK
«Najważniejszym i najtrudniejszym w tych warunkach obozu było pozostać sobą, zachować swoje ja – wspominał Myrosław Maryniowycz – a że mi się to udało, świadczy taki epizod z mojego obozowego życia: pewnego razu obozowy „oper” o coś się spierał z dysydentami, a ja przechodziłem obok. „Oper” przywołał mnie, a gdy podszedłem, zwrócił się do innych słowami: «No, przecież Maryniowycz nie da skłamać...» Większej nagrody za te słowa od „opera” dla mnie, tego, który odbywał karę – za zniesławienie kłamstwa o radzieckiej rzeczywistości – nie sposób się spodziewać».
Obecni, co prawda, nie zgodzili się z taką „niską nagrodą”: wyrazili opinię, że nagroda im. Szewczenki znacznie bardziej przystałaby Myrosławowi Maryniowyczowi za jego twórczy dorobek, a kto ma co do tego wątpliwości, niech odszuka i przeczyta książkę M. Maryniowycza «Ukraina – droga przez pustynię», która ukazała się w Charkowie w 1993 roku.
Bohdan Hordasewycz
[…]
DRODZY JURIJU WASYLOWYCZU BADZIO
DROGI JURIJU WASYLOWYCZU!
WAS, ZNANEGO OBROŃCĘ PRAW CZŁOWIEKA, PUBLICYSTĘ, PISARZA, JEDNEGO Z DUCHOWYCH LIDERÓW MŁODEJ NIEPODLEGŁEJ UKRAINY, KTÓREGO MYŚL I SŁOWO SĄ WYSOKO CENIONE PRZEZ SPOŁECZEŃSTWO, PROSWIANIE UKRAINY SERDECZNIE POZDRAWIAJĄ Z JUBILEUSZEM I ŻYCZĄ DŁUGICH LAT ŻYCIA, TWÓRCZEGO NATCHNIENIA, WSZELKIEJ POMYŚLNOŚCI, SZCZĘŚCIA I ZDROWIA WAM I WASZYM BLISKIM.
NIECH KŁOSI SIĘ SŁOWO I OWOCUJE MYŚL, NIECH BĘDZIE Z WAMI BOŻE BŁOGOSŁAWIEŃSTWO! LUDZKIE ZROZUMIENIE!
Z ROSY I WODY, SPOD JASNYCH GWIAZD, OD CZYSTEGO KORZENIA!
REDAKCJA «SŁOWA PROŚWIATY»
KONSULTACJA PRAWNA
PRAWA CZŁOWIEKA – POD OCHRONĄ PRAWA
Do redakcji gazety «Słowo Proświty» zwracają się obywatele i kolektywy pracownicze, często skarżąc się na naruszanie ich praw i wolności obywatelskich, na tworzenie przeszkód w realizacji przez nich swoich konstytucyjnych praw ze strony osób urzędowych, organów państwowej władzy wykonawczej, organów samorządu lokalnego, kierowników instytucji, organizacji i przedsiębiorstw, niezależnie od form własności.
Po rozpatrzeniu i przeanalizowaniu tych zgłoszeń redakcja prawna gazety zwraca uwagę czytelników na to, że 31 października 1995 roku pod numerem 402/95 - VR, na wniosek Prezydenta Ukrainy, Rada Najwyższa uchwaliła ustawę, która daje obywatelom i zbiorowym zespołom pracowniczym prawo składania skarg do sądu, jeżeli uważają, że działania, decyzje lub bezczynność organów państwowych, poszczególnych urzędników stanowią naruszenie ich praw. Dotyczy to rozstrzygania spraw gruntowych, mieszkaniowych, majątkowych, problemów reżimu paszportowego, własności, prawa pracy oraz
innych. Ustawa reguluje tryb odwoływania się do sądu, który przewiduje składanie skarg według miejsca zamieszkania skarżącego lub według miejsca, w którym znajduje się organ, na którego działania lub decyzje składa się skargę, albo według miejsca ich podjęcia. Skarga składa się do sądu w ciągu dwóch miesięcy od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub powinien był dowiedzieć się o naruszeniu jego praw lub wolności.
Jeżeli urzędnik, którego działania lub decyzje są zaskarżane, nie pracuje już na dotychczasowym stanowisku, sąd dopuszcza do udziału w sprawie urzędnika, do kompetencji którego należy rozstrzygnięcie kwestii usunięcia naruszonych praw skarżącego. Miesięczny termin liczy się od dnia otrzymania przez skarżącego pisemnej odpowiedzi o odmowie uwzględnienia skargi przez organ wyższego szczebla w stosunku do organu, który wydał bezprawną decyzję lub dokonał bezprawnych działań z naruszeniem praw skarżącego.
Po rozpatrzeniu skargi na bezprawność działań lub decyzji, podjętych z naruszeniem praw skarżącego, sąd wydaje orzeczenie i w razie zasadności skargi zobowiązuje pozwanego (lub organ państwowy, inne osoby prawne) do zaspokojenia żądania skarżącego i usunięcia naruszenia albo przywraca jego naruszone prawa lub wolności.
Jeżeli obywatel-skarżący w ciągu miesiąca nie otrzymał pisemnej odpowiedzi od kierowniczych organów lub urzędników, ma prawo niezwłocznie wnieść skargę bezpośrednio do sądu.
Orzeczenie sądu w rozpatrywanej sprawie może zostać zaskarżone do sądu wyższej instancji.
Jeżeli te terminy na złożenie skargi do sądu zostaną przekroczone przez samego skarżącego, ma on prawo zwrócić się do sądu z prośbą o ich przywrócenie, jeśli udowodni, że stało się to z ważnych powodów.
Ustawa zastrzega, że skarga o naruszenie praw człowieka powinna zostać rozpatrzona przez sąd w ciągu dziesięciu dni na jawnym posiedzeniu sądowym z udziałem skarżącego (wnioskodawcy) i urzędnika, którego bezprawne działania lub bezczynność są zaskarżane. Nieobecność na rozprawie sądowej
Przy tej okazji redakcja informuje, że przy gazecie działa służba prawna, w której nasz czytelnik i prenumerator może otrzymać konkretne pisemne odpowiedzi na konkretne pytania.
Nieobecność funkcjonariuszy na posiedzeniu z nieusprawiedliwionych przyczyn nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia skargi, jednak sąd może uznać ich obecność za obowiązkową.
W posiedzeniu sądowym dotyczącym ochrony praw skarżącego mogą uczestniczyć przedstawiciele organizacji społecznych.
ADRES „SŁOWA PROŚWIATY” – 252001, KIJÓW-1, zaułek Muzejny, 8, OGÓLNOUKRAIŃSKIE TOWARZYSTWO «PROSWIATA» im.
INDEKS 30617. WYKONANO Z GOTOWYCH FOTOFORM W KOMBINACIE «PRASA UKRAINY»
Tu pomogą wam fachowo sporządzić pozew do sądu, udzielą konsultacji w kwestiach prawidłowego stosowania przy rozpatrywaniu spraw Ukazu Prezydenta Ukrainy o zaskarżaniu w sądzie bezprawnych działań funkcjonariuszy i organów państwowych.
Nakład 5000
«
АР ВН ДАЧ 7)
ті
Tłumaczenie maszynowe