Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 25 (610), 23–29 czerwca 2011. KONSTYTUCJA NASZEJ PAŃSTWOWOŚCI. POLTAWSKA „PETLIURIANA”. 28 czerwca – Dzień Konstytucji, 15. rocznica przyjęcia Ustawy Zasadniczej kraju

Слово Просвіти, №25 за 2011 рік

Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, poseł Pawło MOWCZAN, jeden z tych, którzy będąc deputowanymi Rady Najwyższej drugiej kadencji przygotowali i uchwalili Konstytucję Ukrainy, odpowiada na pytania naszej gazety. — Pawle Michajłowyczu, jakie jest historyczne znaczenie przyjęcia Konstytucji Ukrainy 28 czerwca 1996 roku? — Na sali posiedzeń parlamentu jest teraz bardzo mało osób, które miały udział w uchwaleniu naszej Konstytucji. My tylko mówimy, że to była noc konstytucyjna, zapominając, że przez znaczny czas trwała praca nad kształtowaniem konstytucyjnego pola Ukrainy. Bez Konstytucji państwo nie istnieje. Czasy bezpaństwowości wymagały jak najszybszego przyjęcia Ustawy Zasadniczej. Łatanie artykułów starej Konstytucji Ukraińskiej SRR, którego dokonywaliśmy wtedy w parlamencie, świadczyło o tym, że bez fundamentalnego naszego prawa podstawowego nie możemy iść dalej. I mówię to nie dlatego, że jestem zaangażowany w ten proces. Nie idealizuję tego dokumentu, ale według ocen europejskich struktur i ekspertów nasza Konstytucja jest bardzo wysokiego poziomu. Dała ona możliwość zrównoważenia wszystkich gałęzi władzy. Utworzono przeciwwagi; oprócz prezydenckiej formy rządów zbudowaliśmy całkowicie autonomiczny reżim dla gałęzi władzy ustawodawczej. Rada Najwyższa była, oczywiście, najbardziej wpływową strukturą, kiedy przyjmowała Konstytucję, kształtując pilne, lecz dotąd nieistniejące ustawy. W ciągu minionych lat niepodległości zbudowaliśmy wszystkie instytucje władzy. Sytuacja polityczna wymagała, przy obecności niewielkiej liczby państwowców, zwłaszcza w parlamencie, zrobienia tego, co wydawało się niemal nierealne, fantastyczne — przyjęcia Konstytucji, która gwarantowała wszystkie swobody obywatelom, określała przynależność narodową, priorytety narodowe. Ukraina została ogłoszona państwem unitarnym; żaden federalizm nie miał jej nadgryzać. Chodzi o zjawisko, które potem przekształciło się w konsekwentne antykonstytucyjne działanie regionów, to znaczy krajów — narzucono nam ten termin: „regiony”, to wrzucona nam ideologema. To działanie faktycznie nadgryzało Konstytucję. Przyjmując Konstytucję, uwolniliśmy się od przyszłych zamachów władzy wykonawczej, prezydenta — a to także faktycznie władza wykonawcza — na nasze legislacyjne pole prawne. Praca nad Ustawą Zasadniczą — punkt po punkcie — została przypisana całej serii deputowanych, którzy odpowiadali za ten czy inny kierunek. Ja byłem w grupie deputowanych razem ze Stepanem Chmarą i Serhijem Hołowatym. Ten ostatni w ogóle odpowiadał za pole konstytucyjne. Ja odpowiadałem, w szczególności, za 10. artykuł Konstytucji. Udział każdego w Radzie Najwyższej w tworzeniu podstawowego dokumentu był absolutnie uzasadniony, a nie wykonaniem czyjegoś polecenia z frakcji. Ale chcę zaznaczyć, że także w tę noc konstytucyjną była ostatnia próba zerwania procesu konstytucyjnego na Ukrainie. Prezydencka gałąź władzy już dążyła do jej absolutyzacji. To logika każdej władzy — mieć maksimum, bez zrozumienia, że za to trzeba odpowiadać. — Tak, władza to przecież wielka odpowiedzialność! — A prezydencka wertykala żądała podporządkowania zarówno Rady Najwyższej, jak i gałęzi sądowniczej. Ona naprawdę wpływała na nie, wkraczała na te pola, chciała zrobić taki model, który był korzystny dla gałęzi wykonawczej, zwłaszcza dla prezydenta z jego hierarchią. Przeciwdziałaliśmy temu, nie pozwoliliśmy tego zrobić. Ale wtedy byli także ci, którzy atakowali nas z lewej strony, a z prawej strony była inspirowana prowokacja, która miała zerwać noc konstytucyjną. Jednak udało nam się wytrzymać i wszystko się udało! Chcę dobrym słowem wspomnieć świętej pamięci Myhajła Syrotę — przypadła mu szczególna rola. Podkreślam: to był dokument długotrwałej pracy. Wszyscy widzieli i zagrożenia, i zalety, i perspektywy. I dlatego pojawił się taki opór wobec przyjęcia Konstytucji, także ze strony prezydenta Kuczmy. Pamiętacie, jak ogłosił referendum, a niektórzy bardzo chcieli rozwiązania Rady Najwyższej. Ale byli ludzie, którzy widzieli wszystkie te podwodne prądy, wśród nich był O. Moroz, trzeba mu oddać należne, oraz cała grupa deputowanych z Ruchu, która przeciwdziałała tym wysiłkom, i nasza frakcja „Państwowość”, do której należałem, bo byliśmy mażoritarnikami. Swoją energią, konsekwencją i wytrwałością... Mychajła Syrotę witają koledzy W sali sesyjnej 15 lat temu przekonywali innych deputowanych z wielką mocą. Formowało się bowiem państwo, na swoim najwyższym szczycie. Było to zakończenie jego formowania, czyli uchwalenie Konstytucji. Rosja i jej agenci wewnątrz kraju rozumieli, że wraz z przyjęciem Konstytucji wszystko dla nich znacznie się komplikuje, a zwłaszcza odbudowa strefy wpływów na terytorium Ukrainy. — Co Pan powie o roli Konstytucji w zachowaniu podstaw naszej państwowości? — Konstytucja stworzyła spójny system odpornościowy, na który się powołujemy. I na przykład decyzja Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności czerwonej flagi jest wynikiem pracy wykonanej wtedy. Dziś wiemy, jak chronić siebie, naród ukraiński, społeczeństwo. Zatem przejęcie stuprocentowej władzy i budowa Ukrainy według modelu rosyjskiego państwa putinowskiego się nie powiedzie. Bo to jest antykonstytucyjne. Tak samo jak to, co dotyczy Umów Charkowskich, jest antykonstytucyjne, ponieważ w Ustawie Zasadniczej w przepisach przejściowych wyraźnie zaznaczano terminy wyprowadzenia wojsk rosyjskich. Tak samo jak to, co dotyczy tak zwanej „ширки”, czyli kiedy dziś Janukowycz zniszczył te równowagi. Chciał państwa sterowanego, nie tak rozchwianej władzy, jak za czasów Juszczenki, kiedy Tymoszenko robi jedno, Jaceniuk i opozycja — drugie, a Juszczenko — trzecie. Janukowycz chciał pełni władzy, i ją ma. Ale pory- 14–15 Zakończenie na str. 2 MUZYKA BORYSA BUJEWSKIEGO ANATOLIJ SZPYTAL O FUTURYSTYCE 7, 10 „SIEWIERSZCZYNA INCOGNITA” 12–13 RODOWÓD

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn