Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ostropestowe i pokrzywa

Слово Просвіти, №27 за 2012 рік

Szewczenko-Hruszewski. Kronika jego życia. Kijów, 1991). A współpracownik Tarasa Szewczenki i Pantelejmona Kulisza, założyciel Cyryla i Metodego, wybitny uczony M. I. Kostomarow jako pierwszy w swoim czasie zwrócił się do badania historii Ukrainy, którą, niestety, jeszcze do niedawna uważano za niestosowną, i jako jeden z pierwszych poruszył kwestię uznania prawnego języka ukraińskiego narodu, jego historii (Mykoła Kostomarow. Galeria portretów. Kijów, 1993). Warto wspomnieć także o stosunku do języka ukraińskiego wybitnych działaczy rosyjskiej kultury, w przeciwieństwie do działań rządu Rosji w czasach prześladowania języka ukraińskiego. Lew Tołstoj, podczas znajomości z Dmytro Jawornyckim, na pytanie tego ostatniego: „Dlaczego wy, Rosjanie, zabraniacie naszym dzieciom uczyć się w szkołach naszym językiem? Wy, wielki artysta słowa rosyjskiego, zrozumiecie nasze nieszczęście: nasze dzieci, przebywszy kilka lat w szkole, wychodzą z niej z tak złym, okaleczonym językiem, że on — ani ukraiński, ani rosyjski, lecz jakaś mieszanina”, odpowiedział: „A kto wam zabrania uczyć waszych dzieci waszym językiem? Zabrania wam nie naród rosyjski, lecz państwowy rząd rosyjski na czele z Pobiedonoscewem… A każdy rząd państwowy jest złem. Co do mnie, to bardzo lubię wasz ludowy język ukraiński, dźwięczny, kwiecisty i tak miękki. W waszym języku jest tyle czułych, serdecznych, poetyckich słów: księżycu, gwiazdeczko, kwiatuszku, serduszko…” Tu Lew Mikołajowicz zaczął czytać na pamięć poemat Szewczenki „Najemnica” i czytał pięknie, z dobrą wymową i z poprawnymi akcentami w słowach, jakby czytał ją rodowity Ukrainiec (Iwan Szapował. W poszukiwaniu skarbów. Kijów, 1983). Jedynym środowiskiem, w którym kultura ukraińska mogła się rozwijać, był teatr. Decydującym czynnikiem jego rozwoju stało się zezwolenie rządu carskiego (w 1881 roku) na posługiwanie się językiem ukraińskim na scenie (Orest Subtelny. Ukraina. Historia. Kijów, 1993). Teatr pozostawał jedyną instytucją, która oddziaływała na masy, uczyła ich języka ukraińskiego, przypominała o tradycjach historycznych, budziła szacunek dla kultury ukraińskiej — i tym przeciwdziałała rusyfikacji, która postępowała przez szkoły, urzędy państwowe, wojsko i nawet cerkiew. Dla podniesienia narodowych nastrojów ówcześni działacze wykorzystywali różne okazje: koncerty, wieczornice, jubileusze pisarzy, nabożeństwa żałobne ku czci Szewczenki. Wśród tych działaczy byli M. Zankowiecka, M. Kropywnycki, I. Marjanenko, bracia Tobilewiczowie (M. Sadowski, I. Karpenko-Karyj, P. Saksahanski). Ljubow Wasyliwna Zabasz-ta (1918—1990), podobnie jak jej idol Taras Hryhorowycz Szewczenko, wyznawała piękno języka ukraińskiego. Oto jej poezja, poświęcona rodzinnym Pryłukom: I wychodzi Natalka z chaty, I wynosi wam dzbanek wody I taki w niej język bogaty, Choćby do słownika wprowadź go czysty. I takie w niej wyrażenia sławne, Choć zapisuj je zaraz do romanu… A na zakończenie poetka zwraca się do czytelników stołecznych z apelem: Nie zasiedzaj się długo w stolicy, Przyjedź do moich Pryłuk, Język tu jest jak woda srebrzysta, Jak przejrzyste dźwięczne strumyki.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn