Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №27 за 2013 рік

16 s. · 32 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ukraińcy — dla Ukrainy! Migracja niszczy środowisko socjokulturowe każdego kraju: tracąc własną kulturę, migrant nie tworzy też obcej

W rzeczywistości według niezależnych szacunków liczba obywateli Ukrainy za granicą sięga 8 milionów (tylko w Rosji naszych migrantów jest około 3 milionów). Przynajmniej zgodnie z raportem Banku Światowego z 2012 roku, poza granicami Ukrainy uczy się i pracuje ponad 6,5 miliona Ukraińców. Ukraina stała się piątym państwem na świecie pod względem liczby osób szukających lepszego życia za granicą (więcej wyjechało tylko z Meksyku, Indii, Rosji i Chin). Udział Ukraińców w globalnych światowych procesach migracyjnych jest imponujący — około 10% całkowitej liczby migrantów na świecie, których jest 80 milionów. W wystąpieniach uczestników wysłuchań podkreślano: co roku z Ukrainy za granicę wyjeżdża 50 tysięcy specjalistów z wyższym wykształceniem i 20 tysięcy studentów; pragnie wyjechać za granicę 80% młodzieży i 40% osób w średnim wieku. Przez lata niepodległości Ukraina nabyła status kraju-dawcy zasobów pracy i intelektualnych. Kto i dlaczego jest zainteresowany ukrywaniem skali zewnętrznej migracji Ukraińców oraz jej prawdziwych przyczyn? Dopóki nie będzie prawdziwej odpowiedzi, dopóty żadne cząstkowe zalecenia wysłuchań dotyczące środków skierowanych na „efektywną regulację migracji zarobkowych obywateli Ukrainy” nie rozwiążą złożonego kulturowo-społecznego, ekonomiczno-politycznego kompleksu przyczyn pierwotnych ukraińskiej migracji. A są to w szczególności: uchwalenie ustawy „O zewnętrznej migracji zarobkowej”, Koncepcji polityki państwowej w sferze migracji zarobkowej, Narodowego programu zwiększenia liczby miejsc pracy w krajowych przedsiębiorstwach, instytucjach i zakładach wszystkich form własności; opracowanie Programu państwowego wspierania migracji powrotnej i reintegracji migrantów zarobkowych, Programu państwowego przyciągania inwestycji migrantów zarobkowych do ukraińskiej gospodarki… Jak zagarnąć miliardy zarobione przez migrantów — oto co najbardziej niepokoi władzę. Według danych Banku Światowego co roku Ukraińcy pracujący za granicą przekazują swoim rodzinom na Ukrainę ponad 7 mld dolarów, co kilkakrotnie przewyższa wolumen bezpośrednich inwestycji zagranicznych w gospodarkę narodową. Według obliczeń komisji eksperckich Światowego Kongresu Ukraińców wkład migrantów i emigrantów w gospodarkę Ukrainy sięga 23% jej łącznego produktu krajowego brutto. Ale w rankingu rozwoju potencjału ludzkiego (według Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju) Ukraina zajmuje 85. miejsce na świecie pod względem takich wskaźników jak: PKB na mieszkańca, średnia długość życia, poziom wykształcenia. Zubożenie ludzi w potencjalnie bogatym kraju to skutek samowoli skorumpowanej władzy i nieudolności zarządzania państwem. Jednak wskaźnik finansowy migracji zarobkowej traci na wartości w obliczu niepowetowanych strat moralnych: zniszczone rodziny i porzucone na pastwę losu dzieci, oderwanie od rodzimego środowiska. Ogólnie procesy migracyjne mają głębokie negatywne skutki o charakterze moralno-psychologicznym i społecznym. Najstraszniejsze jest to, że migracja niszczy środowisko socjokulturowe każdego kraju: tracąc własną kulturę, migrant nie tworzy też obcej. Opuszczając swój kraj, migranci zwalniają niszę społeczną dla obcych i tym samym stają się agentami rozprzestrzeniania globalnej migracji, która jest najnowszą technologią wyzysku ludzi. Przecież eksploatować obcych jest znacznie łatwiej, bo są bezprawni, ulegli, a w rdzennej ludności może obudzić się godność narodowa i wola. Jednoznacznie, masowa emigracja zarobkowa Ukraińców i odpowiadająca jej liczebnie imigracja obcych stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego państwa ukraińskiego. Dziś globalne wyzwania stawiają przed nami główny wybór życiowy: „Ukraina — bez Ukraińców?” czy „Ukraińcy — dla Ukrainy?”. Ukraińcy są zobowiązani zachować siebie dla Ukrainy w imię pełnowartościowego rozwoju własnego społeczeństwa i własnego kraju! Na potwierdzenie tej społecznej troski proponujemy uwadze czytelników komentarz uczestnika wysłuchań parlamentarnych, eksperta społecznego ds. migracyjnych, przewodniczącego WGO „Ukraińska Wzajemna Pomoc”, kulturozofa Ołeksandra SZOKAŁY: — Występuję już na trzecich wysłuchaniach parlamentarnych dotyczących problematyki ukraińskiego pobytu za granicą, a mianowicie problemów ukraińskich migrantów. Tym razem powiem o gorzkim wieloletnim doświadczeniu naszych inicjatyw społecznych dotyczących włączenia zasobów ludzkich ukraińskiej migracji zarobkowej w kulturowo-społeczno-ekonomiczny rozwój Ukrainy. Wspólnie ze stowarzyszeniami migrantów zarobkowych za granicą konsekwentnie od 10 lat z rzędu wnosimy swoje propozycje dotyczące ich rozwiązania na szczeblu państwowym. Pod koniec 2007 roku Międzynarodowa organizacja społeczna Ukraińców „Czwarta Fala” oraz jej struktura założycielska na Ukrainie Ogólnoukraińska organizacja społeczna „Ukraińska Wzajemna Pomoc” zainicjowały i przeprowadziły razem z ŚKU Pierwsze Forum Ekonomiczne Ukraińców Świata. Zaangażowaliśmy do pracy forum specjalistów-praktyków z różnych sfer (rolniczej, przemysłowej, zarządczej, naukowej) i opracowaliśmy projekt programu całościowego kulturowo-społeczno-ekonomicznego rozwoju naszego społeczeństwa na bazie Narodowej strategii trwałego postępu Ukrainy ze składową — Strategią współdziałania Ukrainy z Ukraińcami za granicą. I już na tej strategicznej podstawie miałby zostać wprowadzony kompleksowy społeczno-ekonomiczny Program państwowy „Powrót na Ojczyznę ukraińskich migrantów zarobkowych”. Tak państwo mogłoby zapewnić odnowienie integralności oraz kulturowo-społeczno-ekonomiczny samorozwój ukraińskiego społeczeństwa. Taką strategię z powodzeniem realizuje Kazachstan: przez 12 lat obowiązywania Ustawy. Zakończenie na str. 10. 3 lipca 2013 r. w sali kinowej Rady Najwyższej Ukrainy (ul. Bankowa 6–8) odbyły się wysłuchania parlamentarne „Ukraińska migracja zarobkowa: stan, problemy i drogi ich rozwiązania”. W wysłuchaniach wzięło udział zaledwie kilku deputowanych ludowych Ukrainy, przedstawiciele centralnych organów władzy wykonawczej, organizacji międzynarodowych i społecznych z Ukrainy i zagranicy. Uczestnicy wysłuchań otrzymali projekt Zaleceń, gdzie zaznaczono, że „obiektywną przyczyną poszukiwania pracy za granicą jest niewystarczająco wysoki poziom wynagrodzenia na Ukrainie”, że „możliwości rozwoju zewnętrznych migracji zarobkowych obywateli Ukrainy są związane także ze światowymi procesami globalizacji i integracją Ukrainy ze światowym rynkiem pracy”. Tutaj też podano wyniki modułowego badania wyrywkowego migracji zarobkowej, przeprowadzonego w 2012 roku przez Państwową Służbę Statystyki Ukrainy razem z Instytutem Demografii i Badań Społecznych NAN Ukrainy przy wsparciu Unii Europejskiej, Międzynarodowego Biura Pracy oraz Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji, zgodnie z którym „liczba obywateli, którzy w okresie od 1 stycznia 2010 roku do 17 czerwca 2012 roku pracowali lub szukali pracy za granicą, wynosiła 1,2 mln osób…”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

14 lipca w Łucku odbędą się uroczystości z okazji 70. rocznicy tragedii wołyńskiej. Mszę katolicką ma odprawić lwowski arcybiskup Kościoła Rzymskokatolickiego Mieczysław Mokrzycki. Podczas ceremonii w Łucku uczczona zostanie pamięć Polaków zamordowanych przez Ukraińców w czasie tragedii wołyńskiej. Planowane jest również uczczenie Ukraińców, którzy ratowali Polaków. Nie podano informacji, czy uczczona zostanie pamięć Ukraińców zamordowanych przez Polaków oraz Polaków, którzy ratowali Ukraińców. Podczas spotkania w Łucku Komorowski oraz przedstawiciele ukraińskich władz będą rozmawiać o ustanowieniu na Ukrainie pomnika ofiar tragedii wołyńskiej. Wcześniej, 11 lipca, Komorowski ma uczcić „polskie ofiary zbrodni OUN—UPA lat 1943—45”, odsłaniając pomnik w dzielnicy Żoliborz w Warszawie. Komorowski wysoko ocenił wspólną deklarację UKGK i Kościoła Rzymskokatolickiego, podpisaną z okazji 70. rocznicy tragedii wołyńskiej. Przypomnijmy, że w Sejmie (niższej izbie polskiego parlamentu) trwają uzgodnienia tekstu rezolucji w sprawie 70. rocznicy tragedii wołyńskiej. Planuje się, że zostanie ona nazwana „czystką etniczną o znamionach ludobójstwa”. W czerwcu 2013 roku Senat (wyższa izba polskiego parlamentu) poparł rezolucję z okazji 70. rocznicy tragedii wołyńskiej, w której wydarzenia z 1943 roku określane są jako „czystka etniczna dokonana przez ukraińskich nacjonalistów na polskiej ludności o znamionach ludobójstwa”. Wcześniej polskie media poinformowały, że polski memoriał w Bykowni został otwarty bez oficjalnych uzgodnień z ukraińskimi władzami, ale w porozumieniu na szczeblu prezydentów obu krajów. We wrześniu 2012 roku prezydent Komorowski zaznaczył, że polskim władzom łatwiej porozumieć się w kwestiach historycznych z Janukowyczem niż z poprzednią władzą. W czerwcu 2011 roku planowano, że prezydenci Janukowycz i Komorowski wspólnie wezmą udział w otwarciu kompleksów memorialnych w obwodzie wołyńskim (dla zamordowanych Polaków) oraz w województwie lubelskim (dla zamordowanych Ukraińców). Do tego do tej pory nie doszło. Informacja ze stron zik.ua oraz volynpost.com wykonanie przez chór cerkiewny „Boże Wielki, Jedyny”. Do dziś pamiętam opowieść naszego sąsiada (a miałem wtedy 10 lat), jak podczas pacyfikacji bito go szompolami po gołych piętach w policji w Beresteczku, po czym nie mógł nawet dojść do domu. Moim kolegą w dubieńskiej szkole średniej po wojnie był Polak Józio, z nim mieszkaliśmy razem na jednym mieszkaniu we Lwowie już jako studenci i tę przyjaźń utrzymywaliśmy przez dziesiątki lat, więc nie należy szukać przyczyny ówczesnych sprzeczności w korzeniach etnicznych. Co więcej, kiedy na żądanie krajowego prowodu OUN Polacy opuszczali Wołyń (chociaż AK zabraniała im tego robić, aby nie stracić Wołynia), siostra rówieńskiego komendanta polskiej policji, wyjeżdżając z Wołynia, zajechała po drodze do nas i przenocowała w naszym domu. Takich przykładów jest niemało. Trzeba tylko obiektywnie je ocenić. Tutaj główną rolę odgrywa czynnik osobisty, jakim jesteś człowiekiem. Już pracując w instytucie i biorąc udział w międzynarodowych forach naukowych w szeregu krajów, poznałem grupę polskich profesorów, zawiązała się między nami ścisła przyjaźń, którą cenię do dziś. Nasza historia, nawet historia krótkiego okresu tragedii wołyńskiej, jest bogata w ciężkie wspomnienia. Ja i moi rodacy-wołyniacy od dzieciństwa pamiętamy wszystko, co działo się na naszej błogosławionej ziemi w ciągu pięciu ustrojów politycznych — przedwojennej Polski, pierwszych sowietów, okupacji niemieckiej, powojennego ZSRR i w naszych czasach. Zakończenie na str. 4

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Dlaczego, dlaczego, dlaczego?

Prezydent Polski Bronisław Komorowski 14 lipca uczci ofiary tragedii wołyńskiej w Łucku. Jednak, wbrew nadziejom polskich urzędników, prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz nie weźmie udziału w uroczystościach w Łucku. „Podczas tych uroczystości państwo ukraińskie na odpowiednim szczeblu będzie reprezentował ktoś inny” — oświadczył B. Komorowski na konferencji prasowej 3 lipca. Walentyn JABŁOŃSKI, profesor, m. Kijów. A teraz zastanówmy się, dlaczego tak się stało? Dlaczego Polacy przez 70 lat drukowali oskarżenia pod naszym adresem, a my, uważając je za absurdalne, nie potrafiliśmy tego sprostować? Czy nie było znawców historii, wykwalifikowanych prawników, wreszcie — ofiar tragedii wołyńskiej? Czy może nie jest nam droga święta prawda o tych wydarzeniach? Dlaczego boimy się swojej prawdy? Przecież główną przyczyną „zwycięstwa” w sejmie polskiej prawdy było nasze milczenie, nasza milcząca zgoda na wszystkie oskarżenia, niezależnie od ich prawdziwości. W czasach radzieckich na ten temat nałożono tabu, nie wolno było wspominać o uciskach autorytarnego reżimu przedwojennej Polski, o gwałtownej polonizacji Wołynia, pacyfikacji, „Berezie Kartuskiej”, niszczeniu ukraińskich szkół i cerkwi, akcjach odwetowych wołyniaków, żeby przypadkiem nie odebrano tego jako przejawów ukraińskiego nacjonalizmu czy, nie daj Boże, — jako bohaterstwa banderowców. Rzeczywiście, tak było. Takie były czasy. Ale dlaczego dzisiaj obywatele Ukrainy tak mało wiedzą o tragedii wołyńskiej, o jej przyczynach, kiedyż wreszcie powiemy swoim ludziom całą prawdę? Sytuacja ułożyła się dziwnym trafem tak, że my obecnie możemy jedynie prosić Polaków o pojednanie i wzajemne wybaczenie za wszystko, co wtedy stało się na Wołyniu. Bo taka forma bardziej niż odpowiada im, bo oni rzekomo lepiej znają historię tej tragedii, która działa się na naszej ziemi. A może i nam trzeba przypomnieć tę historię, którą przed nami ukryto, której nie potrafiliśmy obronić, którą złożyliśmy w ofierze w imię pojednania. Cóż to za historia i o czym w niej zapomnieliśmy i na co się zgadzamy? Uważajmy, że zapomnieliśmy, iż traktat ryski z 1921 roku przypieczętował przyłączenie Zachodniej Ukrainy do Polski wbrew woli ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego tamtych czasów; tak jak zapomnieliśmy o decyzji Rady Ambasadorów, zgodnie z którą Polska miała zapewnić autonomię kulturową nowo przyłączonym terytoriom — ale to się nie stało, bo nowe państwo polskie, zwłaszcza za czasów rządów J. Piłsudskiego, przybierając formę autorytaryzmu, traktowało Galicję i Wołyń jako dawne polskie ziemie, więc starało się zwiększyć tutaj swoje wpływy. Nie zważając na ograniczoność zasobów ziemskich Wołynia, przesiedlono tutaj na preferencyjnych warunkach, na ziemie odebrane miejscowym Ukraińcom, około 200 tysięcy polskich weteranów wojennych i po prostu chłopów, tak zwanych osadników; my z jakiegoś powodu zapomnieliśmy również, że polski rząd prowadził w latach 20. XX wieku politykę gwałtownej polonizacji Wołynia, w wyniku czego z istniejących w 1918 roku 360 ukraińskich szkół pozostało w 1938 roku zaledwie 11, a z działających w 1919 roku na Chełmszczyźnie 389 cerkwi pozostała tylko 51; a zlikwidowane ukraińskie organizacje społeczne, czytelnie, „Proświty” — ich również nie można pomijać; jednak nie zapomnieliśmy strasznej pacyfikacji, kiedy w 800 ukraińskich wsiach karne oddziały wojskowe dokonywały według własnego uznania represji wobec społecznie aktywnej ludności ukraińskiej: zrabowano i zniszczono 212 sklepów spółdzielczych, 69 placówek kulturalno-oświatowych, 12 szkół, zarekwirowano mienie 1357 obywateli, bito kijami, nahajkami i kolbami 1357 dorosłych mężczyzn i kobiet, 93 dzieci od 6 do 16 lat, zgwałcono ponad 50 dziewcząt i kobiet — czyż można było o tym zapomnieć, tym bardziej że dane te przytaczano w petycji do Ligi Narodów. A obóz koncentracyjny „Bereza Kartuska”, przez który przeszły dziesiątki tysięcy Ukraińców, a sieci nowoczesnych jak na tamte czasy kazamatów, w których zamęczono 8073, zabito 734, skazano na śmierć 257 osób; tak jak nie można zapomnieć o rozstrzelanych w Karpatach na Przełęczy Wereckiej 600 uczestnikach walki o Karpato-Ukrainę. Lista tych udręk, z których większość miała charakter zbrodni, jest niemała. Wreszcie, z jakiegoś powodu wypadły z tego martyrologium tysiące Ukraińców, którzy służyli przed wojną w polskim wojsku i trafili do niemieckiej lub radzieckiej niewoli i zakończyli swoją życiową drogę czy to w Katyniu pod Smoleńskiem, czy w niemieckich obozach. Zatem jest co kłaść na naszą szalę wagi. My dzisiaj nalegamy na to, aby strona polska wiedziała to wszystko dokładnie. Ale jeszcze bardziej nalegamy, żeby wiedzieli o tym nasi Ukraińcy. Niestety, nasza niepodległa większość, być może, tego nie wie, skoro zgodziła się na takie oskarżenia przez polski sejm naszej czci i godności. Przed wojną praktycznie nie było istotnych konfliktów na Wołyniu między Ukraińcami a Polakami. W naszym domu często bywał dyrektor wiejskiej polskiej szkoły, nauczyciele, pili herbatę, grali w preferansa. W 1938 roku pojawił się u nas nauczyciel języka ukraińskiego (ściślej, ruskiego). I na jego wyjaśnienie na jednej z takich imprez, dlaczego do tej pory nie jest żonaty, nauczycielka-Polka powiedziała: „Spiesz się, bo za parę lat nie będzie tu ani jednego Ukraińca, ani jednej Ukrainki”. Tę frazę w naszym domu potem długo wspominano. Zatem dojrzewał zamysł wysiedlenia Ukraińców z ich rdzennych ziem. Lecz los czasami urządza nieoczekiwane wolty. W październiku 1939 roku, już przy pierwszych sowietach, cała nasza szkoła była świadkiem wywożenia tych polskich nauczycieli na Sybir. To były pierwsze kroki bolszewickiej cywilizacji. A już pół roku później młodszego brata mamy — studenta Uniwersytetu Lwowskiego — aresztowano i jako uczestnika „procesu 59” skazano wraz z towarzyszami na rozstrzelanie. Cała nasza rodzina przygotowywała się do wywózki na Sybir. Z listów wywiezionych na Sybir Polaków wiedzieliśmy już, że każda rodzina powinna zbudować sobie tam ziemiankę, trzeba mieć walonki itd. Wiedzieliśmy, że niedługo przyjdzie i nam oswajać Sybir. Lecz nie zdążyli bolszewicy zrealizować swojego syberyjskiego programu, tak jak nie zdążyli rozstrzelać ojca — nie dojechał „czarny kruk” do naszego podwórka — enkawudziści musieli sami uciekać, bo Niemcy już nacierali. W sąsiedniej od nas wsi — Płaszewie, na Kozackich Mogiłach, od czasu wzniesienia tutaj w latach 1910—1914 swoistego panteonu kozackiej sławy, co roku hucznie obchodzono rocznicę bitwy pod Beresteczkiem. Ojciec był tam jednym z organizatorów i kaznodziejów, ale za każdym razem musiał w policji tłumaczyć przyczyny złamania zakazu takich odpustów, i ja to dobrze pamiętam; pamiętam także, jak komendant policji sporządzał w gabinecie ojca protokół o niedozwolonym wy- Polski Sejm przyjął oświadczenie, które nie tylko zawiera oznaki ksenofobii i szowinizmu wobec Ukraińców, ale także uznało działania Ukraińców za „czystki etniczne Polaków z oznakami ludobójstwa”, znieważając tym samym pamięć poległych w tej wojnie domowej zarówno Polaków, jak i Ukraińców. Fakt ten nasza społeczność odebrała różnie, na zachodzie Ukrainy — z głębokim niepokojem i oburzeniem. Ale na razie to wszystko. Na więcej nie było nas stać. Sytuacja jest skomplikowana, ale nie może taka pozostać, ponieważ chodzi o nasz honor i godność, o wizerunek Ukrainy na świecie. Należy zrobić wszystko, co tylko możliwe, aby odwrócić bieg spraw. I tutaj pierwsze skrzypce powinny grać władze, ukraińskie władze! Tymczasem deputowani z Partii Regionów oraz komuniści zwrócili się do Sejmu Polski z prośbą o „uznanie rzezi wołyńskiej OUN-UPA za ludobójstwo wobec ludności polskiej...”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Oskarżenie amerykańskiego Ukraińca Mychajła Karkocia to kolejna próba dyskredytacji ukraińskości

14 czerwca br. amerykańska agencja Associated Press opublikowała rezonansowy materiał pod tytułem „Dowódca byłego nazistowskiego oddziału mieszka w USA”. Chodzi o obywatela USA od 1949 r., Ukraińca z Wołynia, Mychajła Karkocia, urodzonego w 1919 roku. Agencja oskarża pana Karkocia o udział w zabójstwach cywilnej ludności polskiej we wsiach Podhajce i Chołoniów na Wołyniu w 1943 roku (w tamtym czasie był dowódcą Ukraińskiego Legionu Samoobrony), a także o tłumienie powstania warszawskiego w 1944 roku (wtedy był oficerem dywizji SS „Galizien”). Mychajłowi Karkociowi zarzuca się również zatajenie tej informacji przed amerykańskim urzędem imigracyjnym. Rostysław NOWOŻENEC, zastępca przewodniczącego Ukraińskiej Partii Republikańskiej Znamienne, że oskarżenia pod adresem Ukraińca zostały opublikowane na tydzień przed niesławnym głosowaniem 20 czerwca w polskim Senacie w sprawie Oświadczenia dotyczącego potępienia wydarzeń wołyńskich z 1943 r. oraz oskarżenia pod adresem UPA o czystki etniczne na Polakach, graniczące z ludobójstwem. Pierwszymi, którzy rozpowszechnili oskarżenia Associated Press (AP), byli Rosjanie. Już tego samego 14 czerwca w rosyjskich mediach pojawiła się informacja o „ukraińskim naziście”. Następnego dnia tę dezinformację podchwyciły rosyjskojęzyczne wydania na Ukrainie. „Ręka Moskwy” jest obecna i tutaj (nie bez powodu prorosyjskie organizacje na Ukrainie od niedawna aktywnie nakręcają temat „rzezi wołyńskiej”). Askold Łozynski, przewodniczący przedstawicielstwa Światowego Kongresu Ukraińców przy ONZ, wyraził żal, że tak poważna i dawna instytucja jak AP, w pogoni za sensacją, nie sprawdziła materiałów sprawy i dopuściła się znacznych nieścisłości historycznych. Oskarżenia, uważa pan Łozynski, zbudowane są na plotkach wziętych od „domniemanych” świadków, których zeznania nie są dostępne do zbadania i których prawdomówność jest nie tylko wątpliwa, ale są one całkowicie nieistotne, ponieważ nie ma tu konkretnych cech oskarżonego. A Ukraiński Legion Samoobrony nigdy nie był pod podejrzeniem. Działalność zaś dywizji SS „Galizien” przez siedemdziesiąt lat była wielokrotnie dokładnie badana przez różne komisje i w rezultacie została uznana za niewinną zbrodni wojennych. Syn Mychajła Karkocia, Andrij, informuje, że „już cztery dni po masowym oszczerstwie AP, wydaje się, że w USA rozpoczął się proces sądowy”. Karkoć młodszy potępia bezpodstawne i nieprawdziwe oskarżenia dotyczące „masakry” niewinnych mieszkańców przez ULS. Twierdzi on, że w 2004 r. jego ojciec odwiedził Uniwersytet Ostrogski i został nagrodzony Dyplomem Honorowym za oddanie i wysiłki skierowane na zachowanie i ochronę ukraińskiego narodu, kultury oraz historii. Andrij Karkoć naiwnie ma nadzieję na oficjalną skargę o zniesławienie przeciwko amerykańskiemu obywatelowi ukraińskiego pochodzenia ze strony MSZ lub rządu Ukrainy do Departamentu Stanu USA. Mychajło Karkoć opublikował na Ukrainie książkę wspomnień pod tytułem „Od Woroneża do Ukraińskiego Legionu Samoobrony” (Równe, 2002). „Autor wspomnień — zaznaczono w adnotacji do wydania — jest aktywnym uczestnikiem wydarzeń II wojny światowej. Po przyłączeniu Zachodniej Ukrainy do Związku Radzieckiego w 1939 r., jako członek OUN ucieka na zajętą przez Niemców Chełmszczyznę, gdzie trafił do armii niemieckiej, z którą przeszedł prawie do Woroneża. Jednak napatrzywszy się na stosunek Niemców do ludności na okupowanych terytoriach, bierze urlop u dowódcy jednostki na odwiedziny rodziny na Wołyniu i już nie wraca. Na Wołyniu wstępuje do oddziałów partyzanckich, sformowanych przez OUN(m). Wskutek nieprzejednanej postawy OUN(b) większość zgrupowań partyzanckich melnykowców została otoczona przez banderowców, rozbrojona i siłą wcielona do UPA. Resztę melnykowców aktywnie prześladowała Służba Bezpieczeństwa OUN(b). Aby uniknąć zniszczenia i ochronić ukraińską ludność przed atakami polskich i radzieckich partyzantów, ocalali melnykowcy zawarli z Niemcami umowę o utworzeniu Ukraińskiego Legionu Samoobrony lub Legionu Wołyńskiego, który miał mieć ukraińskie dowództwo. W 1945 r. Legion Wołyński został przyłączony do 1. Dywizji Ukraińskiej Armii Narodowej (dywizja „Galizien”)”. Oczywiście we wspomnieniach M. Karkocia nie ma wzmianki o wydarzeniach, na które kładzie nacisk Associated Press. Ponieważ w USA materiały tych wspomnień zostały opublikowane jeszcze w 1995 roku i do dziś znajdują się w wolnym, w szczególności elektronicznym, dostępie, AP dla obiektywizmu powinno było naświetlić także stanowisko „oskarżonego”. A tak materiał w AP wygląda na zamówiony, jak mówią dziennikarze — „dżinsę”. Powiedzmy, Agencja AP już w samym tytule artykułu mówi o dowódcy „nazistowskiego” oddziału. Stąd M. Karkoć, któremu poświęcony jest cały materiał i co jest głównym przekazem dla czytelnika, jawi się jako „nazista”. I na tym wielokrotnie kładzie się nacisk. Jednak termin „nazista” ma jasną definicję — i o tym nie mogą nie wiedzieć dziennikarze z AP. Nazista to członek Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników. Tak, na Trybunale Norymberskim kierownictwo partii nazistowskiej zostało uznane za przestępców. Ale Mychajło Karkoć nigdy nie był członkiem NSDAP, jeszcze przed wojną wstąpił do OUN i do tej pory pozostaje członkiem Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. W materiale AP stale podkreśla się etniczne pochodzenie Mychajła Karkocia. Chociaż, z reguły, w amerykańskim dziennikarstwie nie jest przyjęte podkreślanie narodowości tej czy innej osoby. Lecz w tym przypadku czytelnikowi chcą zaszczepić skojarzenie, że właśnie Ukrainiec był nazistą, a zatem przestępcą. A stąd niedaleko do wniosku, że taki jest cały naród ukraiński. I Ukraina, rzekomo, w ogóle jest winna rozpętaniu II wojny światowej i musi za to odpokutować. I to nie są przypuszczenia! Przecież w ostatnich latach o zbrodnie nazizmu nie oskarżono żadnego Niemca. Czy Włocha. Żaden obywatel Słowacji, Bułgarii, Rumunii, Węgier czy Chorwacji, a to państwa-satelity nazistowskich Niemiec, nie stanął przed sądem za zbrodnie nazistowskie. Natomiast oskarżonych o kolaborację z nazistami Ukraińców jest już cała lista. W 2006 roku pozbawiony obywatelstwa USA i wydalony na Ukrainę Orest Hałan (dalsze losy nieznane). W 2007 roku pozbawiony obywatelstwa Kanady Wołodymyr Katriuk (w 2010 roku przez sąd przywrócono mu obywatelstwo). Najbardziej nacierpiał się Iwan Demianiuk z USA. Dwukrotnie (1986, 2004) pozbawiano go amerykańskiego obywatelstwa; w Izraelu skazano (1988) na karę śmierci, a po 5 latach uchylono wyrok; w 2011 skazano w Niemczech na 5 lat pozbawienia wolności, a w 2012 zmarł na rękach niemieckich medyków. Na początku 2011 roku zapadła decyzja o deportacji z USA Iwana Kalymona (pozbawiony obywatelstwa w 2007), obecnie trwa proces apelacji. Podczas procesu Demianiuka niemiecka prokuratura oświadczyła, że zainteresowała się jeszcze dwoma Ukraińcami — Osypem Fyryszczakiem (USA) i Aleksem Nahornym (RFN). I oto teraz — Mychajło Karkoć. W ten sposób Ukraińcom narzuca się winę za zbrodnie, których nie popełnili. Niemcy, najwyraźniej w zmowie z byłymi przeciwnikami USA, Izraelem, Rosją, chcą przerzucić własną odpowiedzialność za zbrodnie podczas II wojny światowej na Ukrainę. W Niemczech wyszedł nawet film pod tytułem „Nasze matki, nasi ojcowie”, w którym pokazano, jak naziści ratują żydowską dziewczynkę przed okrutnymi ukraińskimi policjantami (akcja rozgrywa się w okupowanym przez Niemców rosyjskim Smoleńsku, gdzie bicia i aresztowania przeprowadzają policjanci z żółto-niebieskimi opaskami na rękach, uzbrojeni w pałki, podczas gdy żołnierze SS po prostu stoją z boku i patrzą na proces). Milczy AP i o tym, że w RFN do zjednoczenia dwóch Niemiec jeszcze w latach 60. była amnestia dla wszystkich osób, które tak czy inaczej mogły być zamieszane w popełnienie zbrodni podczas wojny. Ale amnestię dali tylko obywatelom RFN. Nazistowscy zbrodniarze w Niemczech w ten sposób uniknęli kary. W Niemieckiej Republice Demokratycznej nazistowscy zbrodniarze otrzymywali od 4 do 6 lat więzienia. Potem, po zjednoczeniu Niemiec, zostali amnestionowani i uznani za ofiary stalinizmu, a nawet przyznano im pomoc materialną. A oto w lutym 2012 roku Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości ONZ w Hadze w ogóle pozbawił Niemcy konieczności płacenia odszkodowań za zbrodnie nazistów. Niestety, sprzyja takiemu procesowi wybielania prawdziwych nazistowskich zbrodniarzy artykuł o M. Karkociu w Associated Press. Jak tak poważne wydanie jak AP w swoich oskarżeniach przeciwko M. Karkociowi mogło opierać się na bazie dowodowej, której wiarygodność nie wytrzymuje żadnej krytyki? Czego warte są abstrakcyjne zeznania dwóch mieszkańców niegdyś spalonej wsi Pidhajci, jeśli wtedy jeden z nich był 9-letnim chłopcem, a drugi urodził się dopiero rok po wspomnianych wydarzeniach?! Albo opieranie się na materiałach przesłuchań byłych współdywizjonistów (jeden z nich zmarł w więzieniu), których zeznania zostały uzyskane, oczywiście, podczas tortur (inaczej nie praktykowano) przez radzieckie czy polskie służby specjalne. Czy twierdzenie, że morderstwa cywilnych mieszkańców popełnił oddział M. Karkocia tylko na tej podstawie, że rzekomo w dyspozycji AP są dokumenty (nie publikują!) o dyslokacji wspomnianego oddziału w tym rejonie. Absurd i tyle! Bardziej celowe byłoby zbadanie bardziej wiarygodnej wersji, że morderstwo cywilnej polskiej ludności to sprawka przebranych w ukraińskie mundury radzieckich (czytaj — rosyjskich) partyzantów. Dokumentów potwierdzających takie zamaskowane zbrodnie jest aż nadto. A twierdzenie Agencji o udziale Ukraińskiego Legionu Samoobrony w tłumieniu powstania warszawskiego jest po prostu nieuczciwe. Dokładnie znane są fakty, że wręcz przeciwnie, kierownictwo Legionu odmówiło udziału w operacji karnej przeciwko polskim powstańcom. Wtedy Niemcy rozstrzelali dowódcę Legionu M. Sołtysa. A nowy dowódca P. Diaczenko pod groźbą śmierci z częścią oddziału (200 osób) przybył do Warszawy już po zakończeniu powstania. Także każdy profesjonalny historyk wie, i badano to w wielu międzynarodowych komisjach, że dywizja SS „Galizien” nie brała udziału w tłumieniu warszawiaków. AP, nawiasem mówiąc, stale plącze się w twierdzeniach: M. Karkoć „dusił” Polaków w składzie Legionu czy Dywizji. Nie zaszkodziłoby dziennikarzom zainteresować się, że ULS, gdzie jednym z dowódców był M. Karkoć, włączył się do dywizji SS „Galizien” dopiero rok po powstaniu warszawskim. Już bardzo chciało się dziennikarzom rozkręcić skrót „SS” (nawiasem mówiąc, dywizjoniści rozwijają go nie inaczej jak „Strzelcy Siczowi”). Ale kto naprawdę pomagał Niemcom tłumić powstanie warszawskie, to Rosyjska Wyzwoleńcza Narodowa Armia (RONA) pod dowództwem przewodniczącego Rosyjskiej Narodowo-Socjalistycznej Partii Robotniczej Bronisława Kamińskiego. Samego Kamińskiego za okrucieństwa wobec Polaków nawet Niemcy zmuszeni byli stracić. Dlaczego by poważne wydanie Associated Press nie miało zbadać zbrodni Rosjan z RONA, którzy, nawiasem mówiąc, dokonywali swoich rozpraw nad cywilną ludnością pod flagą, która dzisiaj w Federacji Rosyjskiej jest państwową? Jedyne, być może, co odpowiada rzeczywistości z zarzutów pod adresem M. Karkocia, to fakt ukrywania przez niego przed Amerykanami (przed otrzymaniem obywatelstwa) członkostwa w OUN i służby w Dywizji „Galizien”. Ale tak robiły tysiące Ukraińców, którzy prosili o azyl polityczny, aby nie zostać repatriantami i nie wpaść w łapy radzieckich organów karnych, gdzie czekała ich pewna śmierć. Askold Łozynski podaje przykład swojego ojca: kiedy w USA w 1951 roku stało się wiadomo o jego zaangażowaniu w ukraińskich nacjonalistów, go wraz z innymi wykrytymi ounowcami na kilka miesięcy uwięziono na wyspie Ellis. I tylko początek zimnej wojny między ZSRR a USA uratował Ukraińców przed wydaniem Związkowi Radzieckiemu. Bo do tego czasu istniało między tymi państwami, na żądanie ZSRR, wyraźne porozumienie dotyczące wzajemnego uznania OUN i dywizjonistów za organizacje wrogie. Wskutek takiego porozumienia wielu Ukraińców jednak zwrócono siłą z Ameryki do ZSRR, gdzie ich stracono. Dopiero później, według słów pana Łozynskiego, USA zrozumiały, że ZSRR pod kierownictwem Stalina jest odpowiedzialny za zniszczenie większej liczby ludzi niż naziści. Dlaczego więc teraz w USA zapomniano o tym logicznym wniosku? No i już zupełnie cyniczny jest w artykule komentarz jednego z działaczy Centrum Wiesenthala, które jest wiodącym łowcą nazistów. Oczywiście, aby bezapelacyjnie przybić: Karkoć-nazista. A może lepiej by ten łowca nie oceniał Ukraińców, a dokładniej przyjrzał się działalności podczas wojny przedstawicieli własnego narodu. Na przykład, dlaczego by nie odszukać kogoś z 2500 członków żydowskiej „Służby Porządkowej”, która ochraniała warszawskie getto i pomagała niemieckim nazistom niszczyć miejscowych Żydów. Oto gdzie naprawdę sensacyjny materiał dla śledztwa AP! Aby nadać artykułowi pozornej przekonującości, dziennikarze z AP (nawiasem mówiąc, wśród nich — Żyd i Polka) rzekomo powołują się na materiały archiwalne z polskiego archiwum narodowego w Krakowie, Muzeum Holokaustu w USA, państwowego Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, Biblioteki Kongresu USA. Podkreśla się też, że 94-letni pan Karkoć jest jeszcze w dobrym zdrowiu. Zatem można go i trzeba sądzić — na każdym kroku akcentuje AP. Przecież on „palił wsie z kobietami i dziećmi”, „tam były góry trupów zabitych mieszkańców” — dodają naturalizmu w AP. I jakby między innymi wspominają, że nawet dokładnie nie wiedzą, gdzie urodził się Mychajło Karkoć: w Łucku czy w Horodku. Jednocześnie ciekawe, że w ukraińskiej historiografii wśród dowódców Ukraińskiego Legionu Samoobrony w ogóle wspomina się inne nazwisko — nie Karkoć, a Karkowiec. A opublikowane wspomnienia podpisane są nie Karkociem, a Karkociem-Wowkiem. Czy to jedna i ta sama osoba? Zrozumiałe, że cała ta publikacja w AP z dziennikarskim pseudośledztwem ma brutalny i dalekosiężny cel — na przykładzie sfałszowanej wersji wojennej biografii Ukraińca Mychajła Karkocia nie tylko zdyskredytować cały naród ukraiński w oczach światowej społeczności, ale i poróżnić Ukraińców z Polakami i tym samym zablokować zawarcie Umowy Stowarzyszeniowej między Ukrainą a Unią Europejską.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

walczyli o swoją niepodległość. Splot sprzeczności i nieporozumień narastał. Są dane, że wraz z przejściem do lasów ukraińskiej policji przenikli tu również agenci niemieckich służb specjalnych, a także przebrani enkawudziści, co nie mogło nie wpłynąć na działania jeszcze niezbyt umocnionej UPA. Apogeum ukraińsko-polskiego konfliktu nastąpiło latem 1943 r. Do końca 1943 r. cała Wołyń stała się miejscem tysięcy tragedii. Nie wolno zapominać, że nie wszyscy, nawet w Krajowym Prowodzie OUN(B) na Wołyniu i Polesiu, a także w Centralnym Prowodzie OUN podzielali pogląd o konieczności „oczyszczenia terytorium powstańczego z polskiej obecności”. Kierownik OUN(B) w owym czasie Mykoła Łebid wystąpił przeciwko depolonizacji Wołynia, jednak górę wzięło stanowisko wołyńskiego prowodu krajowego na czele z Dmytrem Kljaczkiwskim. Rozgorzała prawdziwa wojna, w której zginęło wielu niewinnych ludzi. 21–25 sierpnia 1943 r. III Nadzwyczajny Wielki Zbór OUN(B) mianował Przewodniczącym Prowodu OUN(B) Romana Szuchewycza. W październiku 1943 r. w komunikacie OUN potępiono ukraińsko-polski konflikt na Wołyniu, a 27 października 1943 r. wyszedł Rozkaz nr 1/43 OUN, który zakazał działań antypolskich. W ten sposób ukraińsko-polskie starcie na Wołyniu dobiegło końca. Jak i czym się ono zakończyło — dobrze wiemy, ale każdy interpretuje to po swojemu. Dziś żyjemy innym życiem, na innych zasadach buduje się współpracę z innymi krajami i bez niej nasze istnienie jako państwa jest nie do pomyślenia. Jednak ta komunikacja nie powinna opierać się na ustępstwach historycznych; nasza historia, nasze terytorium, nasze prawa już zbyt wiele razy były ustępstwami. Tragedia wołyńska — prawidłowy skutek historycznych i politycznych błędów popełnionych w latach 1917–1945 przez reżimy okupacyjne; była ona jedynie wierzchołkiem góry lodowej, której podstawa pozostała pod wodą, w lodowej głębi, w wydarzeniach minionych lat. W te lipcowe dni żałoby po ofiarach tragedii wołyńskiej stoimy, oczywiście, na stanowisku wzajemnego przebaczenia i pojednania. Nie wysuwamy roszczeń wobec Polaków, nawet wobec tych ekstremistów; możemy wysuwać roszczenia jedynie wobec własnych intelektualistów, sterników organizacji państwowych i społecznych — jak to się stało, że mając tak bogaty zasób wydarzeń i faktów historycznych, nie zdołali postawić wszystkich kropek nad „i” i wykazać nielogiczności zarzutów wysuniętych pod naszym adresem, adresem ruchu narodowo-wyzwoleńczego, i w rezultacie poniżyć Ukrainę. Walentyn JABŁOŃSKI

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Dlaczego, dlaczego, dlaczego? Dlaczego, dlaczego, dlaczego?

Zakończenie. Początek na str. 2. Zakończenie. Przykro jedynie, że nasza rodzinna, wiejska, lokalna historia nie stała się stroną ogólnonarodowej, że sprowadzono ją do domowej mizerii, osobistych wrażeń, a nawet po prostu opowiadań, przekazów. I w rezultacie naród, który dał światu kohortę geniuszy, pochodni oświaty, nauki, kultury, bohaterów niejednej wojny, prawdziwych rycerzy, przed którymi świat nie raz chylił czoła, w oczach obcych okazał się jakimś parobkiem, a do tego jeszcze rzeźnikiem, który obecnie może liczyć (a może i nie) jedynie na wybaczenie nieudowodnionych grzechów i pojednanie. Taka, widzicie, historia. Tragedia wołyńska to cząstka naszej tragedii narodowej. Obecnie działania polskich ekstremistów kształtują negatywny wizerunek Ukrainy na świecie, wyrządzają szkodę eurointegracyjnym dążeniom Ukraińców. Jaka idea była zawarta w tej konfrontacji, jej przyczyny i cel? U podstaw tej wojny była walka o Wołyń, o ukraińską ziemię, i odbywała się ona na ukraińskiej ziemi, która jeszcze od czasów Rusi Kijowskiej była prawowitą częścią naszego państwa. Ukraińcy nie rościli sobie pretensji do cudzych ziem, a jedynie do tych, na których żyli od wieków. Tragedia wołyńska była częścią II wojny światowej, ze swoimi zasadami i sposobami jej prowadzenia. Wchłonęła ona w siebie niedokończone wydarzenia zmagań wyzwoleńczych, które rozpoczęły się od I wojny światowej, od rozpadu imperiów, ale dla jednych narodów rozpad imperiów zakończył się zdobyciem niepodległości, a dla Ukrainy — zmianą jednej okupacji na drugą. Na mapie Europy pojawiały się Ukraińska Republika Ludowa, Zachodnioukraińska Republika Ludowa, Ukraina Karpacka, ale wszystkie one okazały się nietrwałe, ich terytoria stały się łupem sąsiadów, a kwestia ukraińska tak i pozostała nierozwiązana. II wojna światowa dała nowy impuls do rozwiązania przez narody ich skrytych kwestii. I kiedy 30 czerwca 1941 roku OUN ogłosiła we Lwowie odrodzenie państwa ukraińskiego, a Niemcy, nie przyjmując tej akcji, uwięzili w obozie koncentracyjnym przywództwo ogłoszonego państwa, to 20 lipca 1941 r. emigracyjny rząd polski w Londynie, bojąc się stracić czas, zawarł z Moskwą układ „O sojuszu z ZSRR w wojnie” (pakt Sikorski-Majski), „potwierdzając tym prawo Polaków do Wołynia”. Ludność Zachodniej Ukrainy, w ten sposób, znów nabywała obywatelstwa państwa polskiego. W grudniu 1941—lutym 1942 roku na Chełmszczyźnie (w powiatach włodawskim, hrubieszowskim, tomaszowskim i chełmskim) miały miejsce pierwsze napady polskiego podziemia na ludność ukraińską. Przypominam, w 1938 roku diakon naszej wsi przyjął święcenia kapłańskie i otrzymał parafię na Chełmszczyźnie, a w 1942 roku on wraz ze swoimi parafianami spłonął w cerkwi. Wieczna mu pamięć. Jakby w unisonie z tymi wydarzeniami Niemcy zastąpili administrację ukraińską na Wołyniu polską, przerzucili tutaj z Chełmszczyzny polską policję i już razem z nią zaczęli napadać na wsie w celu zbierania kontyngentów żywnościowych. Jak przebiegało to zbieranie, nie ma potrzeby przypominać, naturalnie, wywoływało ono akcje protestacyjne. Dlatego w lipcu 1942 r. doszło do pierwszych wystąpień ludności ukraińskiej przeciwko Polakom w wiejskich administracjach oraz w utworzonych przez Niemców leśnictwach. W listopadzie 1942 r. pojawiły się pierwsze ofiary wśród polskiej ludności cywilnej (wieś Obórki w powiecie łuckim). Kto był inicjatorem tych wystąpień, jaki był ich cel — rozeznać się trudno. Początkowo były one skierowane przeciwko tym Polakom, którzy współpracowali z Niemcami, a z czasem nabrało to charakteru wojny domowej. 24—25 grudnia 1942 r. polski oddział napadł na wieś Peresiełowicze i tak jakby naprzemiennie jedni na drugich. Krajowy Prowód OUN(B) na Północno-Zachodnich Ziemiach Ukraińskich w tej sytuacji złożył całą odpowiedzialność za zaostrzenie stosunków międzynarodowych na Polaków. W odezwie-ultimatum krajowego prowodu do ludności polskiej z 18 maja 1943 r. zaznaczano: „W obecnym czasie nasza administracja opuściła swoje posterunki, aby Niemcy nie mieli dostępu do naszych wsi i nie mogli nas niszczyć, jak to było dotąd. Wy pierwszymi dobrowolnie zgłosiliście się zająć jej miejsce i pomagacie Niemcom prowadzić ich bandycką robotę… Ale pamiętajcie, jeśli polska społeczność nie wpłynie na tych, którzy poszli do administracji, policji i innych instytucji, aby je opuścili, to gniew narodu ukraińskiego wyleje się na tych Polaków, którzy mieszkają na ukraińskich ziemiach”. Druga konferencja OUN(B) potępiła szowinistyczne nastroje wśród Polaków i zadeklarowała konieczność poprawy stosunków ukraińsko-polskich na bazie niepodległości państw. Nie można zapominać o liście metropolity Andrzeja Szeptyckiego do biskupa rzymskokatolickiego Twardowskiego z propozycją wydania wspólnego odezwy hierarchów do wiernych obu kościołów z żądaniem zaprzestania rozlewu krwi. Lecz wierny państwowej polskiej polityce Twardowski odmówił poparcia takiej inicjatywy, twierdząc, że kościół nie miesza się do polityki. Nie dały pożądanych rezultatów także apele OUN do kierownictwa polskiego rządu emigracyjnego. Ukraiński ruch narodowo-wyzwoleńczy na Wołyniu był przez niego rozpatrywany jako zamach na polską państwowość, podczas gdy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Wradijiwka. Ilu ich jest w Ukrainie?

27 czerwca o północy w centrum rejonu Wradijiwka w obwodzie mikołajowskim miejscowi funkcjonariusze milicji Jewhen Dryżak i Dmytro Poliszczuk wraz z taksówkarzem Serhijem Rabinenką zgwałcili 29-letnią kobietę i zamierzali ją zabić. Tylko cudem Iryna Kraszkowa pozostała przy życiu: rodacy pomogli jej dotrzeć do rejonowego szpitala, gdzie wykonano jej operację i udzielono niezbędnej pomocy. Obecnie matkę dziesięcioletniego syna przetransportowano do Mikołajowa, gdzie czeka ją skomplikowana operacja — Iryna ma otwarte pęknięcia czaszki i inne ciężkie obrażenia. Dzięki miejscowym dziennikarzom sprawa nabrała ogólnoukraińskiego rozgłosu. Mieszkańcy Wradijiwki, którzy przypisują miejscowym „funkcjonariuszom organów ochrony porządku” wiele krwawych zbrodni, jak choćby torturowanie zatrzymanych, śmierć podejrzanych po zastosowaniu niedozwolonych metod przesłuchania, zastraszanie ludności itd., już 29 czerwca wyszli na protesty pod budynek rejonowego wydziału milicji, domagając się aresztowania milicjantów, sprawiedliwego śledztwa i ukarania winnych. Ponieważ pracownicy MSW na szczeblu rejonowym i obwodowym na wszelkie sposoby chcieli „złagodzić” los wradijiwskich gwałcicieli, mieszkańcy Wradijiwki zbuntowali się przeciwko milicji i częściowo zdemolowali budynek — wybili okna i drzwi (obecnie są pociągani do odpowiedzialności i przesłuchiwani jako świadkowie), ale właśnie ten akt nieposłuszeństwa zwrócił uwagę wszystkich ukraińskich mediów i nadał wydarzeniom znaczenie wykraczające poza lokalne. W poparciu dla wradijiwczyków wystąpiły organizacje społeczne i polityczne, odbyły się akcje protestacyjne we Lwowie, Doniecku, Iwano-Frankiwsku i innych miastach. 7 lipca z Wradijiwki wyruszył marsz ludowy na stolicę — 18 lipca aktywiści przybędą do Kijowa, aby przekazać przedstawicielom władz swoje żądania dymisji ministra spraw wewnętrznych Zacharczenki i ponownej atestacji składu osobowego milicji z udziałem społeczeństwa. Te działania wreszcie zmusiły władze do liczenia się z opinią ludności: z osobistego polecenia Wiktora Janukowycza w centrum rejonowym pracuje komisja śledcza Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Prokuratury Generalnej Ukrainy, co daje nadzieję, że interesy Ireny Kraszkowej zostaną obronione, a milicjanci-gwałciciele ukarani. W ten sposób władza lokalizuje ludowe wystąpienia, a być może nawet sprowadzi je do historii, w której nikczemnych oficerów ukarali sprawiedliwi oficerowie, unikając odpowiedzialności za stan pracy MSW, za milicję, która cieszy się zaledwie jednoprocentowym (!!!) zaufaniem ludności. Dziś tylko naiwny pierwszoklasista nie wie, że milicja — od punktów posterunkowych po najwyższe korytarze stołecznych gabinetów — jest powiązana z korupcją, łapownictwem, ściąganiem haraczy od miejscowej ludności i biznesmenów, pokazuchwalstwem, kiedy nierozwiązane sprawy wiesza się na niewinnych… W kraju działa cały system MSW, który w gruncie rzeczy jest niebezpieczny dla państwa i jego obywateli. Zdaniem byłego ministra spraw wewnętrznych, a obecnie posła z frakcji UDAR Hennadija Moskala, wyrażonym w wywiadzie dla jednej z kijowskich gazet, „Wradijiwski wydział rejonowy nie jest fenomenem, coś takiego może zdarzyć się w każdym centrum rejonowym, bo w całkowicie zainfekowanym organizmie nie może być zdrowego organu”. …Nie wierzę, że każdy z nas, kto widział na ekranie telewizora zmasakrowaną twarz Ireny Kraszkowej, a wcześniej okaleczone ciało Oksany Makar (także znana mikołajowska historia), a do tego zdjęcia dziesiątek zmasakrowanych martwych ciał (ofiary nierozwiązanych zbrodni) czy rozstrzelane przez Łozynskiego ciało kirowohradczanina Olijnyka (pamiętam, jak jeden z posłów proponował odznaczyć kolegę Łozynskiego medalem!) czuje się chronionym obywatelem lub wierzy w to, że między władzą a społeczeństwem istnieje niezbędna równowaga emocjonalna, której gwarantem są praworządność i porządek. Tymczasem wiemy: w każdej chwili każdy z nas może stać się obiektem manipulacji i prześladowań, jeśli okaże się niewygodny dla władzy. …„Moja milicja mnie chroni!” — dumnie oświadczył poeta, a inny go poparł, tworząc wzruszającego wujka Stiopę milicjanta. Dziś to z gatunku patetycznej poezji przekształciło się w gatunek satyry. Zapewne nieprzypadkowo od rana do wieczora w telewizji nadawane są seriale milicyjno-bandyckie, które nikogo o niczym nie przekonują, chyba tylko podpowiadają początkującym złodziejom i bandytom sprytne sposoby obchodzenia prawa… Pozbawiona ochrony, otwarta na przemoc ludność nie jest gotowa do dyskusji nad jednym z najbardziej palących ukraińskich problemów, bo, zepchnięta do kąta, prędzej chwyci za kij i widły, niż będzie słuchać cytatów z Deklaracji Praw Człowieka ONZ. Jak powiedział w swoim wystąpieniu w TVi Serhij Hołowatyj: „Aby człowiek nie był zmuszony uciekać się do powstania jako ostatniego środka ratunku przeciwko samowoli i uciskowi, trzeba, by prawa człowieka były chronione przez zwierzchnictwo prawa. Czy w Wradijiwce lub w ogóle na Ukrainie istnieje zwierzchnictwo prawa? Nie”. Zatem — ile Wradijiwek jest na Ukrainie? Dlaczego powstanie staje się ostatnią koniecznością, ostatnią szansą na obronę siebie i swoich bliskich?!. Lubow HOŁOTA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...ły Prezydium Zarządu zatwierdziły strukturę zbioru „Krajoznawcza Szewczenkiana Ukrainy”, który ma ukazać się z okazji 200-lecia Wielkiego Kobzarza. Postanowiono również zwołać kolejne Plenum Zarządu Związku w Kijowie 12 lipca 2013 roku — w dniu urodzin pierwszego przewodniczącego NSKU, akademika Piotra Tymofijowicza Troniька. Podczas obrad Plenum przewidziane jest złożenie kwiatów na grobie P. T. Troniька, wręczenie nagrody jego imienia, ustanowionej w tym roku przez Związek, a także rozpatrzenie kwestii dotyczących organizacji pracy naukowego instytutu krajoznawstwa. O tym wszystkim rozmawiamy z doktorem nauk historycznych, profesorem, członkiem-korespondentem Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, zastępcą dyrektora ds. naukowych, kierownikiem wydziału historii Ukrainy XIX — początku XX wieku Instytutu Historii Ukrainy NAN Ukrainy, przewodniczącym Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy Ołeksandrem Petrowyczem Reientem. — Ołeksandrze Petrowyczu, niedawno stało się wiadomo, że Związek wystąpił z inicjatywą opracowania i zatwierdzenia Państwowego programu rozwoju krajoznawstwa na okres do 2025 roku. Czym jest spowodowane pojawienie się takiego programu właśnie teraz? — Rzeczywiście, projekt opracowany przez nas jest obecnie badany przez Ministerstwo Kultury Ukrainy. Mamy nadzieję, że Państwowy program rozwoju krajoznawstwa na okres do 2025 roku zostanie zatwierdzony w tym roku. Aktualność perspektyw programowych w krajoznawstwie warunkowana jest nowymi społeczno-politycznymi wyzwaniami na tle procesów globalizacyjnych na świecie. Główne tendencje rozwoju oraz społecznie znacząca rola krajoznawstwa ujawniają konieczność pełnowartościowego wykorzystania jego szerokiego potencjału. Celem Programu jest dalszy rozwój krajoznawstwa jako dziedziny wiedzy naukowej oraz rozwinięcie ruchu krajoznawczego — integralnego składnika nowoczesnego społeczeństwa obywatelskiego. Jesteśmy zobowiązani opracować kierunki branżowe w krajoznawstwie: historyczny, przyrodniczy, geograficzny, etnograficzny, kulturalno-artystyczny, oświatowy, zabytkoznawczy, muzealniczy, biblioteczny, turystyczny, ekologiczny. Konieczne jest także upowszechnianie i wzmacnianie bazy dydaktyczno-metodycznej krajoznawstwa w systemie krajowej edukacji, popularyzowanie badań krajoznawczych oraz angażowanie szerokich kręgów społeczeństwa w ochronę dziedzictwa historyczno-kulturowego Ukrainy. — Na posiedzeniu Prezydium Zarządu mówiono m.in. o rozpoczęciu działalności naukowo-metodycznego gabinetu krajoznawstwa, który stanie się pierwszym etapem do utworzenia instytutu krajoznawstwa. Proszę szczegółowiej opowiedzieć, jaką działalność naukowo-badawczą inicjuje i wspiera NSKU? — 12 lipca otwieramy naukowo-metodyczny gabinet krajoznawstwa, dla którego od początku roku tworzona jest biblioteka literatury krajoznawczej. Aktualne jest opracowanie koncepcji instytucjonalnego rozwoju dziedziny oraz zainicjowanie Naukowo-badawczego instytutu krajoznawstwa jako naukowo-metodycznego i koordynacyjnego centrum badań krajoznawczych w Ukrainie. Właśnie taki instytut, na którego czele stanęliby naukowcy-członkowie NSKU, powinien opracować perspektywiczny plan przeprowadzania międzynarodowych, ogólnoukraińskich i regionalnych konferencji naukowo-praktycznych, okrągłych stołów, swoje opracowania do kolegium redakcyjnego. Materiał regionalny o oryginalności tradycji szewczenkowskich w regionach Ukrainy, opublikowany w książce i przedstawiony szerokiej opinii publicznej, w tym zagranicznej, przyczyni się do poszerzenia wiedzy obywateli i gości Ukrainy o naszym państwie oraz o pracy, która jest prowadzona w celu upamiętnienia T. H. Szewczenki i popularyzacji jego duchowego dziedzictwa. — Jak Związek dba o spuściznę i upamiętnia akademika Petra Tronʹka? — Spuścizna Petra Tymofijowycza jest dla nas ogromna i cenna. Jest on niezrównanym kronikarzem ruchu regionalnego. Wystarczy wspomnieć choćby jego monografię o historycznym krajoznawstwie na przełomie tysiącleci. A za… lipca, a laureaci zostaną ogłoszeni 12-go, czy mogłaby Pani opowiedzieć, kto otrzyma nagrodę? — Ogólnoukraińska Nagroda im. akademika Petra Tronʹka Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy przyznawana jest w czterech kategoriach. W tym roku nagroda zostanie wręczona po raz pierwszy. Dlatego w każdej kategorii mamy po kilku laureatów. W pierwszej — „Za upowszechnianie naukowej i regionalnej oraz społecznej działalności akademika Petra Tronʹka” nagrodę przyznano pośmiertnie Jurijowi Danyłukowi (1958—2005) — jednemu z inicjatorów wznowienia działalności Związku Krajoznawców, autorowi ponad 300 naukowych prac z zakresu krajoznawstwa oraz problemów represji politycznych w latach 1920—1980 w USRR. Również w tej kategorii nagrodę otrzymają Maria Woszczewska — badaczka historii rodzinnej wsi Halycia na Czernihowszczyźnie oraz Dmytro Mochoruk — znany kolekcjoner i autor wielu artystyczno-regionalnych dzieł z Iwano-Frankiwszczyzny. W drugiej kategorii „Za działalność naukowo-organizacyjną i oświatową w krajoznawstwie” Prezydium Zarządu wyznaczyło laureatami członka Zarządu NSKU Wasyla Ustymenka (m. Kijów) — autora, współautora, redaktora ponad 20 książek o charakterze regionalnym oraz Wiktora Prokopczuka — dyrektora Biblioteki Naukowej, profesora Kamieniecko-Podolskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Ohijenki, doktora nauk historycznych, członka Zarządu NSKU. Trzecia kategoria — „Za wkład w działalność muzealną i ochronę zabytków” — Wiera Komziuk (obwód wołyński) — kierowniczka Muzeum Literacko-Memorialnego Lesi Ukrainki, Natalia Puszkar (obwód wołyński) — główna kustoszka Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego, Natalia Bułajewska (obwód kijowski) — członkini Zarządu NSKU, wicedyrektorka Zarządu Kijowskiej Obwodowej Organizacji Ukraińskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii i Kultury, zasłużona pracownica kultury Ukrainy, autorka ponad 100 publikacji poświęconych pracy krajoznawczej i ochronie zabytków. Wreszcie w czwartej kategorii „Za wydawanie literatury krajoznawczej: monografii, szkiców, opisów, przewodników, słowników, pojedynczych publikacji, cykli artykułów itp.” nagrodę im. Petra Tronʹka przyznano Stanisławowi Arżewitinowi — członkowi Zarządu NSKU, twórcy skansenu-muzeum „Stare Sioło” we wsi Kołoczawa na Zakarpaciu, autorowi trzech książek o historii kraju, Walerijowi Melnykowi — autorowi dziesiątków książek, kilkuset publikacji krajoznawczych i przyrodniczych poświęconych Wołyniowi, oraz zespołowi autorskiemu pracy „Krzywe Kolina przez ciernie i lata. W historii wsi — historia Ukrainy” (obwód czerkaski): doktorowi nauk ekonomicznych Wołodymyrowi Mowczanowi, poecie Iwanowi Nerubajskiemu oraz krajoznawcy, byłemu dyrektorowi szkoły Wasylowi Olijnykowi. Wszystkim nagrodzonym nadawany jest tytuł „Laureat Nagrody im. akademika Petra Tronʹka” wraz z wręczeniem dyplomu, honorowego znaku oraz nagrody pieniężnej w wysokości 500 hrywien w każdej kategorii. Plenum Zarządu, na którym zostanie wręczona nagroda, odbędzie się 12 lipca o godzinie 11 w sali konferencyjnej Instytutu Historii Ukrainy NANU (ul. Hruszewskiego 4, 2 piętro). Serdecznie zapraszam wszystkich czytelników „Słowa Proświty” do udziału w tym ważnym dla ukraińskiego krajoznawstwa wydarzeniu. Rozmawiał Jewhen BUKET. Zdjęcie: Ołeksandr ŁYTWYNENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Oleksandr Reient: «Krajoznawstwo — nieodłączny element współczesności»

W warunkach budowy państwowości Ukrainy na początku XXI wieku niezwykle aktualne są kwestie rozwoju kulturalnego i duchowego. Ruch krajoznawczy na Ukrainie, w którym wiodącą rolę odgrywa twórcza organizacja zawodowa — Narodowy Związek Krajoznawców Ukrainy, skupia badaczy rodzinnego kraju, którzy troszczą się o zachowanie narodowych sanktuariów, zabytków historii i kultury, rozwijają muzealnictwo i kolekcjonerstwo, prowadzą aktywną działalność oświatową, wspierają rozwój duchowej kultury Ukrainy, sprzyjają zachowaniu narodowych tradycji i twórczości ludowej, przywracają z niebytu imiona wybitnych rodaków, odsłaniają mało znane karty historii, wykonują wielką pracę patriotyczną, wychowując poczucie narodowej godności, miłości do rodzinnego kraju, szacunku dla ludowych tradycji. Niedawno we wsi Switiaź w rejonie szackim obwodu wołyńskiego odbyło się rozszerzone posiedzenie Prezydium Zarządu Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy z udziałem przewodniczących zarządów regionalnych organizacji NSKU. czytań z problematyki krajoznawczej, prowadzić narady naukowo-metodyczne, pracę naukowo-metodyczną z wykładowcami i nauczycielami przedmiotów akademickich w zakresie problemów krajoznawstwa, przygotowywać opracowania metodyczne, podręczniki i pomoce dydaktyczne z krajoznawstwa, kursy dydaktyczne dla ogólnokształcących i wyższych szkół. Nawiasem mówiąc, w czerwcu wznowiono działalność Międzyresortowej Rady ds. Krajoznawstwa przy Prezydium NAN Ukrainy, w jej składzie jest 33 osoby: przedstawiciele kół rządowych, Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy, rektorzy wiodących uniwersytetów i kierownicy regionalnych organizacji NSKU; opracowywany jest program współpracy Rady z instytucjami naukowymi. Dziś kontynuujemy przygotowanie uniwersalnego podręcznika akademickiego „Podstawy krajoznawstwa” dla studentów wyższych uczelni wszystkich specjalności, wspieramy sekcję „Krajoznawstwo historyczne” Małej Akademii Nauk Ukrainy i nagradzamy najlepsze prace dyplomami NSKU, w miarę możliwości sprzyjamy otwieraniu w wyższych uczelniach na wydziałach humanistycznych katedr krajoznawstwa. Natomiast w perspektywie powinniśmy utworzyć na bazie wiodących wyższych uczelni o państwowej formie własności naukowo-metodyczne centra krajoznawstwa, rozpatrzyć kwestię przygotowania i obrony prac licencjackich, dyplomowych, magisterskich i rozpraw doktorskich z problematyki krajoznawstwa, przewidzieć w programach doskonalenia zawodowego nauczycieli, wykładowców, urzędników państwowych i pracowników instytucji kultury kurs akademicki z krajoznawstwa. Zatem pomysłów i perspektywicznych projektów mamy wiele, najważniejsze to zrozumienie i wsparcie państwa. — W przyszłym roku Ukraina będzie obchodzić jubileusz Tarasa Hrihorowycza Szewczenki. Na czym polega wyjątkowość projektu „Krajoznawcza Szewczenkiana Ukrainy”? — Przygotowując się do obchodów 200-lecia urodzin T. H. Szewczenki, w celu poszerzenia wiedzy o Ukrainie, jej historii i teraźniejszości jej regionów, Krajowy Związek Krajoznawców Ukrainy rozpoczyna projekt „Krajoznawcza Szewczenkiana Ukrainy”. Podsumowaniem projektu ma być przygotowanie ilustrowanej publicystyczno-dokumentalnej książki „Krajoznawcza Szewczenkiana Ukrainy”. W tej fundamentalnej pracy, przy bezpośrednim udziale regionalnych organizacji KZKU wspólnie z naukowcami, muzealnikami, szewczenkoznawcami, bibliotekarzami i krajoznawcami, planuje się przedstawić historyczne miejsca pobytu T. H. Szewczenki na Ukrainie oraz tradycje czczenia i upamiętniania pamięci Wielkiego Kobzarza we wszystkich regionach państwa. W książce, na podstawie szerokiego kompleksu źródeł (dokumentów archiwalnych, literatury naukowej, materiałów prasy periodycznej i dzieł sztuki), ma zostać przedstawiona historia powstawania ludowej Szewczenkiany, scharakteryzowane formy i artystyczno-twórcze środki upamiętniania pamięci T. H. Szewczenki oraz popularyzacji jego spuścizny twórczej w tym czy innym regionie. Wydawnictwo będzie składać się z samodzielnych części tematycznych, które przedstawią Autonomiczna Republika Krym, każdy obwód oraz miasta Kijów i Sewastopol. Publicystyczno-dokumentalne szkice będą uzupełnione materiałem ilustracyjno-informacyjnym. Praca nad projektem już się rozpoczęła. Do 1 października obwodowe organizacje krajoznawcze muszą przekazać… Ogółem w dorobku Piotra Tymofijowycza jest ponad 600 drukowanych prac, wśród których 17 monografii. Krajoznawcy nadal aktywnie pracują w prowadzonym przez niego Państwowym programie przygotowania naukowo-dokumentalnej serii książek „Zrehabilitowani przez historię”, pracują nad wielotomowym wydawnictwem „Zbiór zabytków historii i kultury Ukrainy”. Z jego inicjatywy i pod jego kierownictwem rozwinięto długoterminowy program odtwarzania wybitnych zabytków Ukrainy. Wraz z pisarzem O. Hončarem i architektem O. Syłynem poruszył społeczeństwo do masowej pracy nad przywracaniem z niebytu narodowych świętości. Jesteśmy także zobowiązani rozwiązać kwestie organizacyjnej i naukowo-metodycznej pracy nad przygotowaniem encyklopedycznego wydawnictwa „Historia miast i wsi Ukrainy”, o którym bardzo troszczył się akademik P. T. Tronko. Prezydium Zarządu KZKU wspólnie z dyrekcją Instytutu Historii Ukrainy NANU opracowało propozycje dla kierownictwa państwa dotyczące nadania imienia Piotra Tronki Państwowemu Muzeum Ludowej Architektury i Bytu Ukrainy w Pyrohowie, którego był fundatorem. Związek inicjuje tworzenie muzeów pamięci, wykonanie tablic pamiątkowych oraz nadanie jego imienia ulicom w Kijowie i na małej ojczyźnie uczonego — na Charkowszczyźnie. Również nasz Związek ustanowił coroczną krajoznawczą nagrodę imienia akademika Piotra Tronki za znaczący wkład w sprawę badania, zgłębiania i popularyzacji historyczno-kulturowych i przyrodniczych bogactw ojczystego kraju. — Na posiedzeniu Prezydium Zarządu określono imiona tegorocznych laureatów nagrody imienia akademika Piotra Tronki. Nasza gazeta ukazuje się 11

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

«Z KIJOWA — po całej RUSI» Przesłanie Soboru Lokalnego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego

Do trzody i całego narodu ukraińskiego Z okazji 1025-lecia chrztu Rusi Kijowskiej-Ukrainy Drodzy bracia i siostry! Szanowni współobywatele! Z łaski Bożej, zgromadziwszy się 27 czerwca 2013 r. w Złotowierchym Kijowie, w roku, w którym obchodzimy 1025-lecie Chrztu Rusi Kijowskiej-Ukrainy, Sobór Lokalny Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego przede wszystkim wzywa wszystkich do modlitwy o pokój i jedność dla Kościoła i dla narodu ukraińskiego. Chrzest Rusi-Ukrainy to wyjątkowe wydarzenie, które określiło historyczny los naszego narodu. Tak jak Sakrament Chrztu odnawia człowieka, oczyszcza z grzechów i odradza do życia wiecznego, tak i chrzest książęcego państwa kijowskiego odnowił je, wzbogacił licznymi duchowymi skarbami, odwrócił przodków naszych od niegodziwości i służenia fałszywym bogom, a nawrócił do służenia jedynemu prawdziwemu Bogu. I. Chrześcijaństwo było głoszone na naszych historycznych ziemiach jeszcze od czasów apostolskich. „Święty Apostoł Andrzej Pierwszy Powołany — pierwszy arcybiskup konstantynopolitański, Patriarcha Ekumeniczny i apostoł Ruski. Na Kijowskich górach stały nogi jego i oczy jego Ruś widziały, a usta błogosławiły, i ziarno wiary on w nas zasiał. Zaiste Święta Ruś wybrana wśród innych narodów wschodnich, bo w niej głosił Apostoł” — głosi uchwała Soboru, który odbywał się w Kijowie pod przewodnictwem świętego Hioba (Boreckiego) w 1621 roku, w czasie ciężkiej walki o prawo Ukraińców do bycia prawosławnymi. Chrześcijaninem był kanonizowany przez obecny Sobór w poczet świętych książę kijowski Askold, za czasów panowania którego, według świadectw historycznych, odbył się pierwszy chrzest. W swoim przesłaniu święty Focjusz, patriarcha konstantynopolitański (w latach 858—867 oraz 877—886), pisze: „Nie tylko Bułgarzy zwrócili się do Chrystusa (stało się to w 865 roku), ale i Rusini. Podnieśli oni rękę na Cesarstwo Rzymskie, ale teraz i oni zmienili helleńską i bezbożną wiarę, w której wcześniej trwali, na czyste życie w Chrystusie. I zapłonęło w nich takie pragnienie wiary i zapał do sprawiedliwego życia, że przyjęli pasterza i z wielkim sumieniem przystępują do Chrystusowych sakramentów”. Chrześcijanką stała się żona wielkiego księcia kijowskiego Igora, równa apostołom Olga, która sama wiele uczyniła dla rozpowszechnienia wiary chrześcijańskiej i wnuka swojego, Włodzimierza, wychowała tak, że po długich rozmyślaniach nie tylko sam przyjął chrzest, ale i państwo swoje uczynił chrześcijańskim. Dlatego Chrzest Rusi-Ukrainy za czasów równego apostołom księcia Włodzimierza, którego 1025-lecie wszyscy w tym roku obchodzimy, nie jest początkiem rozpowszechniania wiary chrystusowej na naszych ziemiach, a kluczowym wydarzeniem w jej utwierdzeniu. Z Kijowa, z brzegów Dniepru przez głoszenie słowa i chrzest wiara chrześcijańska prawosławna poszła po wszystkich okolicznych ziemiach wielkiego państwa Ruskiego — na północ do ziem Nowogrodzkich, na zachód do ziem Halickich i Wołyńskich oraz na wschód — do kraju Nadwołżańskiego. Stąd Kijów jest nie tylko dawną stolicą państwa książęcego, ale i duchową matką w chrzcie wszystkich miast Rusi. Kościół Kijowski — matka dla Kościoła Moskiewskiego i innych, które z czasem powstały na ziemiach państwa Kijowskiego. A kijowski tron arcypasterski i katedralna Wielka Cerkiew Sofii, Mądrości Bożej, dokończona przez świętego błogosławionego księcia Jarosława Mądrego — to jedyny historyczny duchowy ośrodek dla jednoczenia wszystkich wiernych dzieci Kościoła Kijowskiego. Dlatego Sobór Lokalny podkreśla prawdę historyczną, której nikt nie może zmienić, nie powinien zapominać ani próbować zniekształcić — światło wiary Chrystusowej rozeszło się właśnie z Kijowa po całej Rusi! Aby wywyższyć siebie, a znaczenie Kijowa umniejszyć, Patriarchat Moskiewski w tym roku postanowił rozpocząć własne obchody 1025-lecia od rosyjskiej stolicy, aby kontynuować je w Kijowie niby jako w drugorzędnym miejscu i podkreślić, że rzekomo całe dziedzictwo historyczne Rusi należy do tronu Moskiewskiego. Tak przekręcano historię już nie raz. W XVII wieku w Moskwie cudzoziemcom opowiadano, jakoby za księcia Włodzimierza najpierw został ochrzczony Kijów, a potem od razu — Moskwa, i w Moskwie został utwierdzony tron metropolitalny. Od XVI wieku tamże mówiono, że rzekomo nakrycie głowy moskiewskich carów — złota czapka pochodzenia azjatyckiego, prawdopodobnie podarowana moskiewskiemu księciu przez tatarskiego chana za wierną służbę, jak o tym piszą rosyjscy historycy — w rzeczywistości jest prezentem bizantyjskiego cesarza Konstantyna Monomacha dla jego wnuka, kijowskiego księcia Włodzimierza Monomacha, od którego potem „przeszła” do Moskwy. Zbudowane dla moskiewskich carów na rozkaz Iwana Groźnego i odtworzone dla Romanowów miejsce w Soborze Zaśnięcia Matki Bożej na Kremlu również nazywano „tronem Monomacha”, który rzekomo został podarowany z Bizancjum jako symbol przekazania władzy. I takich przykładów moskiewskiej nieprawdy można przytaczać dziesiątki. Zaznaczając to wszystko, Sobór Lokalny stwierdza — Kościół Kijowski jest Kościołem-Matką dla moskiewskiej, a pretensje tej ostatniej do duchowego panowania w Kijowie i na Ukrainie, poprzez przepisywanie historii pod siebie, są skazane na porażkę, tak jak każde kłamstwo. Obchody zaś 1025-lecia Chrztu Rusi Kijowskiej mają na celu przypomnienie i utwierdzenie prawdy historycznej, do poznania i zrozumienia której wzywamy zarówno wierzących, jak i cały naród ukraiński. II. Jeszcze jeden ważny dla ukraińskiego społeczeństwa i państwa cel, który Sobór zaznacza w tegorocznych obchodach — przypomnieć wszystkim o historycznym wyborze naszego narodu na rzecz chrześcijańskiej cywilizacji europejskiej. Obecnie Ukraina stoi na rozdrożu, wybierając swoją przyszłość, określając, w jakim kierunku ma odbywać się jej rozwój. Święci książęta Askold, Włodzimierz, Jarosław Mądry, święta księżna Olga ponad 1000 lat temu jasno wskazali nam ten kierunek — ku chrześcijańskiej Europie. Nie prosimy się o przyjęcie do Europy, gdyż od ponad tysiąca lat jesteśmy jej nieodłączną częścią, — obecnie, jako naród, w przeważającej większości, pragniemy nowoczesnego odnowienia naszego kraju na zasadach europejskich i chrześcijańskich. Nam samym wiele trzeba w tym celu zrobić, ale i Europa nie ma prawa odmawiać Ukrainie historycznego prawa do bycia uznaną za jej równoprawną część. Chcemy podkreślić: tak jak nie wszystko w duchowym, społecznym, państwowym życiu Ukrainy może być zaaprobowane przez Cerkiew, tak nie wszystko, co jest we współczesnej Europie, powinno być przyjmowane za wzorzec do zmian. Cywilizacja europejska również przeżywa kryzys duchowy. Wojujący sekularyzm prowadzi ofensywę przeciwko Cerkwi i chrześcijaństwu, przeciwko tradycyjnym wartościom duchowym i moralnym. Jaskrawym przejawem tej ofensywy jest propaganda sodomii oraz legalizacja w poszczególnych krajach pod nazwą „małżeństwa” przeciwnych naturze cudzołożnych związków jednopłciowych. Ale istnienie tych problemów powinno być odbierane przez nas jako wezwanie do jednoczenia wysiłków z chrześcijanami Europy w walce o ewangeliczną moralność, tradycyjne chrześcijańskie wartości rodzinne, a nie jako powód do rezygnacji z europejskiej przyszłości Ukrainy. III. Kończąc to Posłanie, chcemy podkreślić: żadnych problemów my, jako Cerkiew i jako naród, nie będziemy w stanie rozwiązać, żadnych trudności nie będziemy w stanie przezwyciężyć bez pomocy Bożej. Dlatego odrodzenie życia cerkiewnego, odnowę w społeczeństwie i państwie musimy zaczynać od własnej duchowej odnowy, od oczyszczenia z grzechów, przezwyciężenia pokus. Właśnie dzięki takiemu osobistemu duchowemu odrodzeniu nasi przodkowie, święci książęta kijowscy, zdołali zbudować wielkie i szanowane przez sąsiadów państwo. Słowa księcia kijowskiego Włodzimierza Monomacha niech przypomną nam o tym chrześcijańskim obowiązku nabywania cnót, a grzech — wykorzeniania: „Przede wszystkim zaś — ubogich nie zapominajcie, ale, na ile jest możność, według sił karmcie i dawajcie sierocie, i za wdowę wstawcie się sami, a nie dawajcie silnym zgubić człowieka. Ani prawego, ani winnego nie zabijajcie i nie nakazujcie zabić go; jeśli kto będzie godzien nawet śmierci, to nie gubcie żadnej duszy chrześcijańskiej” — poucza książę. „Jeśli wam Bóg zmiękczy serce, — instruuje książę Włodzimierz potomków, — to łzy swoje wylejcie za grzechy swoje, mówiąc: „Jak oto cudzołożnicę, i rozbójnika, i celnika Ty ułaskawiłeś, Panie, tak i nas, grzesznych, ułaskaw”. I w cerkwi to czyńcie, i spać kładąc się. Nie przepuśćcie zaś ani jednej nocy. Jeśli jesteście przy sile, choć raz pokłońcie się do ziemi, a kiedy wam będzie niemocno — to trzy razy. I tego nie zapominajcie, nie leniuchujcie, bo tym nocnym pokłonem i śpiewem modlitwy człowiek zwycięża diabła, — i co za dzień człowiek zgrzeszy, to tym zostaje wybawiony od grzechu. Nawet i na koniu jeżdżąc, kiedy nie będziecie mieli z nikim sprawy i jeśli innych modlitw nie umiecie mówić, to „Panie, zmiłuj się”, błagajcie nieustannie w skrytości, — bo ta modlitwa jest lepsza od wszystkich. Módlcie się lepiej, niż myśleć nonsensy, jeżdżąc”. Sobór Lokalny w imieniu Patriarchatu Kijowskiego serdecznie wita ze świętem 1025-lecia Chrztu Rusi Kijowskiej ogólnoukraińską wspólnotę prawosławną, prawosławnych Ukraińców w diasporze, wszystkich chrześcijan Ukrainy i cały naród ukraiński, a także sąsiednie z nami narody, które od Cerkwi Kijowskiej przyjęły głoszenie Ewangelii i dar Świętego Chrztu. Niech to święto posłuży naszej duchowej odnowie, przypomni o naszych prawdziwych historycznych korzeniach i pomoże utwierdzić właściwy wybór dla przyszłości. Razem ze świętym równym apostołom księciem Włodzimierzem ogłaszamy: „Rusi święta! Strzeż wiary Prawosławnej, w której twoje utwierdzenie!” Wzywamy na was wszystkich, na państwo i naród ukraiński Boże błogosławieństwo! W imieniu Soboru Lokalnego Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego Filaret Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy 27 czerwca 2013 roku

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Źródła 70 cudownych źródeł — w jednej książce

Jewhen Cymbaluk, obwód rówieński W Dubnie Antoni Melnyk, lekarz z zawodu i badacz ukraińskich wartości z powołania duszy, zaprezentował książkę „Cudowne źródła Ukrainy”. Jest ona owocem jego turystycznych i pielgrzymkowych wizyt przy siedmiudziesięciu znanych na Ukrainie źródłach. Zastanawiając się nad ich znaczeniem, autor przytacza wiele legend, podań i opowieści, związanych z tymi życiodajnymi miejscami. Jednym z takich miejsc jest kąpielisko Świętej Sprawiedliwej Anny we wsi Onyszkiwci na Dubieńszczyźnie, gdzie temperatura krzemionkowej wody latem i zimą jest jednakowa (plus 4 stopnie), i dokąd po uzdrowienie przyjeżdżają tysiące pielgrzymów. — Pielgrzymka to duchowa przemiana człowieka i szczególne spotkanie z Bogiem — mówi autor książki — poprzez pielgrzymowanie do sanktuariów człowiek poznaje chrześcijaństwo, zgłębia jego istotę i łączy się z Chrystusem. Przy tym cudowne źródła służą człowiekowi jako swoisty inspirator myśli i czynów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

1025-lecie chrztu Rusi w koncepcji „Ruskiego miru”

Mykoła CYMBALUK Doktor nauk filozoficznych, zastępca dyrektora, kierownik Oddziału Religioznawstwa Instytutu Filozofii Anatolij Kołodny, jako gospodarz i prowadzący, od razu ogłosił tematy poddane pod dyskusję. Są to: „Antyukraiński światopogląd — fundament budowy »Ruskiego miru« w Ukrainie”, „Historyczne podłoże neoimperialnych ideologem”, „»Ruski mir« jako realizacja wielkiej rosyjskiej polityki”, „»Prawosławny stalinizm« jako zjawisko w ramach współczesnego rosyjskiego prawosławia”, „»Cara prawosławnego« na tron: Rosja imperialna — Rosja samodzierżawna”, „Eurazjatyzm jako cywilizacyjna alternatywa strategicznego wyboru Ukrainy: pro et contra” i inne. A dalej, żeby nie być wielomównym w kwestii tego, jak Kościół Moskiewski, RKP, przygotowuje się do obchodów 1025-lecia, wyłożył na stół stosy książek. Kupił je tego samego ranka w sklepiku cerkiewnym i na straganach Ławry Peczerskiej w Kijowie, która, jak wiadomo, znajduje się w rękach Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Oto tylko kilka tytułów: „Święta Ruś”, „Rosyjska nacja”, „Misja Rosji”, „Współczesna rosyjska cywilizacja”, „Krym w kontekście ruskiego miru” itd. Treść książek bezpośrednio koresponduje z wielkomocarstwowo-neoimperialnymi ideami „Ruskiego miru”, które ofensywnie i fanatycznie propaguje Rosyjski Kościół Prawosławny w osobie jego zwierzchnika Cyryla oraz jego ukraińska filia — UKP. — Rzecz w tym — zaznaczył w swoim wystąpieniu doktor nauk filozoficznych Pawło Pawłenko — że rezydenci „Ruskiego miru” od dawna już pracują w naszych placówkach oświatowych, w różnych towarzystwach, niosąc i propagując wśród Ukraińców tę ideę. Nie mówiąc już o tym, że ruskomirowska (czytaj: neoimperialna) koncepcja jest skutecznie wszczepiana wiernym UKP PM. Czasy się zmieniają, ale nie zmienia się natura Moskwy, jej polityka. Jeśli chodzi o „Ruski mir”, to jest to jeszcze jedna szansa dla Rosji, by znów przywiązać Ukrainę do siebie. I jeśli nie całkowicie — terytorialnie, jak to było do 1917 r. w granicach Imperium Rosyjskiego, a później — Związku Radzieckiego, to przynajmniej na prawach swojego wasala. Uczestnicy okrągłego stołu słusznie pytali: jeśli Rosjaninem jest ten, kto kocha Rosję, to dlaczego Moskwa i przedstawiciele piątej kolumny w Ukrainie tak negatywnie postrzegają Ukraińca, który kocha Ukrainę? Dlaczego i kto przeprowadza paralele między ukraińskim patriotyzmem a niemieckim narodowym socjalizmem, który jest odbiciem rosyjskiego socjalizmu Lenina-Stalina? Dlaczego Rosjaninowi wolno mówić w ojczystym języku i szczycić się swoją rosyjskością, a Ukraińcowi — nie wolno?! Zatem patriotyczna, niepodległa, demokratyczna Ukraina Rosji jest niepotrzebna, bo sprzeciwia się kolonizacji, mankurtyzacji, niszczeniu ojczystego języka, kultury narodowej, oświaty, obronności, gospodarki itd. „Ruski mir”, mówili uczestnicy wydarzenia, jest projektem politycznym nie tylko restauracji imperium rosyjskiego, ale i totalitaryzacji rosyjskiego prawosławia na byłych terenach imperialnych. I szereg kroków w kierunku realizacji tego projektu na ukraińskiej ziemi już poczyniono. Obecne kierownictwo Ukrainy, pomimo jawnie antyukraińskiego ukierunkowania kazań „Ruskiego miru”, nie tylko nie przeciwstawia się temu, ale nawet wspiera. To świadczy o tym, jak bardzo nieukraińskie są nasze struktury państwowe, przeważająca część wyższych (a i na miejscach!) urzędników. Jeszcze jeden problem staje się poważnym wyzwaniem w zglobalizowanym świecie. Ukraina unika pytania: „Czyja ukraińska idea narodowa jest ideą państwową niepodległego państwa ukraińskiego?”. Ta niepewność skrajnie negatywnie odbija się na życiu politycznym i społeczno-gospodarczym Ukrainy. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki Pawło Mowczan słusznie zauważył, że większość poruszanych przy okrągłym stole problemów w Ukrainie jest problemem jednego organu państwowego — Rady Bezpieczeństwa Narodowego Ukrainy. — …nie mówiąc już o innych strukturach państwowych — kontynuował Pawło Mychajłowycz — które powinny troszczyć się o ochronę interesów narodowych Ukrainy. To, że tak ostro podchodzimy do tematu „Ruskiego miru” i jego wojowniczej polityki w Ukrainie, świadczy, że w tym projekcie Putina-Cyryla brakuje składnika — powszechnie uznanych kryteriów moralnych. I w ogóle obecności moralności w samej instytucji cerkiewnej, za którą stoi moskiewski patriarcha Cyryl, nie widać. Cerkiew, która była i jest instrumentem państwowej polityki rosyjskiej, która przekształciła się w żelazną wertykalę, pragnie za wszelką cenę wciągnąć w ten schemat również Ukrainę. Dlatego nieprzypadkowo wspominamy Cyryla. To nie tylko ideolog, ale i realizator tego projektu. W czasopiśmie „Nowyj mir”, które poświęca wiele miejsca ukraińskiemu piśmiennictwu, Jurij Kubłanowski w swoich rozważaniach o rosyjskim prawosławiu przytacza kolosalny cytat Serafima z 1917 r., kiedy zwraca się on do wszystkich wiernych: „Obowiązkiem każdego prawosławnego obywatela Ziemi Ruskiej jest wszechstronne i pełne miłości wsparcie najgodniejszych rosyjskich ludzi, którzy weszli w skład nowego Rządu Tymczasowego”. To słowa człowieka, który został kanonizowany, jakoby przestrzegał zasad moralnych i cerkiewnych… Podobną służalczość, lekceważenie zasad moralnych wykazała w 1917 r. również część naszych współobywateli z grona „zjazdu diecezjalnego duchowieństwa i wiernych guberni taurydzkiej”. Dlatego nie dziwi, że i dzisiaj odeski Agafangel apeluje do Putina i prosi: „Przyjdźcie!”. Zatem rosyjska cerkiew czasów 1917 r., według formuły filozofa Rozanowa, „wyblakła” i zawaliła się od razu, bo historycznie nie była cerkwią. Jedno z wydawnictw trafnie scharakteryzowało istotę rosyjskiej ideologii — „wybuchowa mieszanka cerkiewnego, wielkorosyjskiego patriotyzmu i rozkradzionego na ogromną skalę mienia narodowego”. Na tym trzyma się ideologia „Ruskiego miru”. Jeden z najgruntowniejszych badaczy prawosławia, doktor nauk filozoficznych Ołeksandr Sahan, przedstawił prawdziwą „biografię” „Ruskiego miru”. W rosyjskiej doktrynie jest ona wyraźnie nakreślona. Korzenie tego konceptu sięgają początku rozpadu systemu socjalistycznego, kiedy cerkwie obozu socjalistycznego wyszły spod totalnego ideologicznego podporządkowania swoim państwom, oddzieliły się i powróciły do swojego przeznaczenia. Wyjątkiem stał się Rosyjski Kościół Prawosławny, czy ruski, jak teraz siebie nazywa, który nie zdołał odejść od państwa. Razem ze swoim państwem RKP zaczęła szukać własnych korzeni ideologicznych, albo podstawy, tej platformy, na której będzie stać. Platforma, która była przed caratem i którą cerkiew aktywnie rozwijała, formułowała się tak: „Wielkorosyjska narodowość niesie cywilizację zacofanym narodom Imperium Rosyjskiego”. Teraz ona już nie działa. Chociaż bardzo chcieli pokazać się jako cywilizacyjne jądro. Sowiecka koncepcja „jednego narodu sowieckiego” też nie działa. Na początku lat 90. były próby stworzenia jedności słowiańskiej, która była aktywnie rozkręcana. Ale wydarzenia w Jugosławii pokazały, że w rzeczywistości żadnej jedności słowiańskiej nie ma, poza interesami wielkiego, odradzającego się Imperium Rosyjskiego. I oto pojawia się projekt „Ruskiego miru”. Co on sobą stanowi? Jeśli wziąć ogólnofilozoficzną formułę, jest to jedna z wersji dawnej formuły „samodzierżawie, prawosławie, narodowość”. Ale w XXI wieku pierwszy składnik przestawiono, czyli „prawosławie, narodowość, samodzierżawie”. I jest to traktowane jako wiara prawosławna, język i kultura rosyjska, wspólna historia i poglądy na rozwój społeczny. — Dlaczego wielkorosyjska idea tłumienia wszystkiego, co narodowe, jest tak żywotna? — słusznie pytał Ołeksandr Nazarowycz. — Przyczyną, moim zdaniem, jest to, że w samym „Trzecim Rzymie”, jak nazywają oni czasem siebie, Rosjanie tracą swoją słowiańsko-prawosławną tożsamość, ogólny poziom moralności i kultury też szybko się obniża i to wywołuje naturalne pragnienie samozachowania. Ten instynkt zaczyna pracować na rzecz tłumienia i wciągania przez cerkiew narodów słowiańskich. Idea „Ruskiego miru” — to podstawa mentalności z jednej strony, a z drugiej — fundament roszczeń Moskwy do mesjanizmu w świecie, do jedynej słusznej ideologii. Jego cel skierowany jest nie tylko na zniszczenie kultur ukraińskiej i białoruskiej, ale i reszty kultur narodowych ludów i państw, które z woli losu historycznego znalazły się w sferze moskiewskich interesów geopolitycznych. Dlaczego nie zadziałały inne koncepcje? Przecież oprócz „słowiańskiej narodowości” była wspaniała koncepcja za czasów sowieckich — „kolebki bratnich narodów”. U nas, jak powiedział Ołeksandr Sahan, „jest cały akademik Tołoczko, który wyhodował tę kolebkę i którą aktywnie propaguje”. Rzecz w tym, że „kolebka” już nie działa w planie skali, ratowania ogromnego Imperium Rosyjskiego jako słowiańskiego i prawosławnego. W obecnych warunkach idei trzech bratnich narodów jest za mało. Bo ilu, właściwie, można „pociągnąć” tych emigrantów z Ukrainy, Białorusi czy Kubania? To poszukiwanie zrodziło wielką ideę „Ruskiego miru”. Od 2007 r. wypracowywano ją na organizacjach społecznych. Organizowano światowe fora, stworzono nawet organizację społeczną „Ruski mir”. I przez dwa lata z rzędu była ona na poziomie finansowania państwowego, na ogólnorosyjskie zjazdy angażowano przedstawicieli diaspory z różnych krajów. Tutaj, właściwie, wypracowywano główne idee „Ruskiego miru”. Rosyjska cerkiew w tamtym czasie nie była na to gotowa, ponieważ bała się brać dosłownie formułę „russkiego miru” i przenosić ją na ambonę. W rosyjskiej prasie toczyła się nawet pewna dyskusja ideologiczna między Aleksym II a Cyrylem dotycząca tego, czy cerkwi potrzebna jest taka ideologia. Kiedy patriarchą zostaje Cyryl, faktycznie zrealizował on mały model „Russkiego miru”: wielomiliardową koncepcję cerkiewno-państwową przyłączenia do siebie RKP za granicą. Cztery lata pracowała machina cerkiewno-państwowa — wywiad, kontrwywiad, kontrolowane media — aby wcielić plan w życie. Teraz ta praktyka została przeniesiona na niepodległe państwa. Dlatego nie warto się dziwić, że świętując jubileusz chrześcijaństwa, Moskwa, przywiązawszy Kijów co dwadzieścia lat, a teraz jeszcze plus pięć, świętuje „swoje” przyjęcie chrześcijaństwa (chrzest Włodzimierza był 14 sierpnia, jest to zaznaczone w kalendarzu cerkiewnym), chociaż jest ono przede wszystkim poświęcone „Russkiemu mirowi”. Kierownik wydziału polityki humanitarnej Narodowego Instytutu Badań Strategicznych Serhij Zdioruk całkiem zasadnie przypuścił, że w nowym nasileniu stosunków ukraińsko-polskich dotyczących wydarzeń tragedii wołyńskiej 1943—1944 lat oraz jej wpływu na pamięć historyczną narodu ukraińskiego i polskiego nie obyło się bez „Russkiego miru”. „To jeden z aspektów jego działalności, oni zainspirowali nową falę. Chociaż u Polaków własnych szowinistów też nie brakuje” — stwierdził. Ekspansja humanitarna Rosji poprzez projekt „Russkij mir” nabiera coraz większego tempa na obszarze poradzieckim. Przeszkadzanie wejściu Ukrainy do wspólnoty europejskiej, próby za wszelką cenę wciągnięcia jej do Unii Celnej, nadanie językowi rosyjskiemu w Ukrainie statusu drugiego państwowego — to kilka namacalnych ilustracji realizacji planów „russkiego miru”. Tylko na program „Język rosyjski dla zagranicznych rodaków” Moskwa przeznaczyła 85 mln dolarów. Bezpośrednio na program „Russkij mir” w latach 2009—2011 przeznaczono 33 mln dolarów, a na lata 2012—2014 — 46 mln bezpośrednich inwestycji. Dodajmy jeszcze środki naszych wiernych — UKP PM, a wtedy stanie się zrozumiała siła tylko części finansowo-organizacyjnych dźwigni, którymi podważa się ukraińską niepodległość. Jak świadczą badania naukowców, którzy wzięli udział w okrągłym stole w Instytucie Filozofii NAN Ukrainy, „Russkij mir” to bardzo poważna i fundamentalna, nastawiona na daleką perspektywę zaplanowana akcja, wspierana i opracowana bezpośrednio przez państwo i służby specjalne Federacji Rosyjskiej, która jest aktywnie wdrażana na naszych terenach. W Ukrainie idee „russkiego miru” mają wielu zwolenników-renegatów, nawet wśród wyższych urzędników państwowych. Ta działalność jest hojnie finansowana i coraz głębiej przenika do życia społeczno-politycznego i gospodarczego naszego państwa. Państwo musi dbać o politykę kształtowania swojej pamięci narodowej, ponieważ właśnie nauka, oświata, kultura są głównymi czynnikami kształtowania pamięci narodowej. Dlatego propozycja przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawła Mowczana, aby zwrócić się w tej sprawie do Rady Bezpieczeństwa Narodowego Ukrainy, spotkała się z jednomyślnym zrozumieniem i poparciem. Społeczeństwo nie milczy. Słowo należy do Rady Bezpieczeństwa Narodowego, do której apelują uczestnicy okrągłego stołu. Apel podpisali znani i autorytatywni działacze nauki, cerkwi i organizacji społecznych. 1025-leciu chrztu Rusi Kijowskiej poświęcono okrągły stół w aspekcie „Russkij mir jako neoimperialny rosyjsko-prawosławny projekt”, który zorganizowały Ukraińskie Stowarzyszenie Religioznawców i Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Uczeni wiodących naukowo-badawczych instytucji akademickich — Instytutu Filozofii im. H. Skoworody, Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. Rylskiego, Narodowego Instytutu Badań Strategicznych, przedstawiciele UAPC, UKGK i członkowie Proświty wysłuchali szeregu ciekawych wystąpień i omówili niezwykle aktualne problemy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

…pomruczą i zapomną, a u ludzi pojawią się świeże wiadomości” — podsumował na głos jeden z przedstawicieli władz. — Oto takie podejście do wsparcia ze strony społeczności i zaufania do autorytatywnych ludzi. Wiro Mykytiwno, wiem, że i Pani nie ominęły dobrze „zakamuflowane” najazdy — wysiedlenie redakcji „Bukowińskiego Wiecu” z lokalu, inspirowane pozwy sądowe. Jednak każdy „najazd” na Pani męża — wysoko wykwalifikowanego lekarza, inteligentnego człowieka, prawdziwego Bukowińczyka, był celowym ciosem w Pani imię. Co działo się z Pani rodziną dalej, po aresztowaniu O. Woroniuka? — Tymczasem w gabinecie Saszka po raz trzeci robią przeszukanie (w dziwny sposób pasował klucz do zamka jego kolegi). Ale — tym razem, na moje żądanie, świadkami byli pracownicy szpitala. Podrzucić nic się nie udało. Oprócz oszczerczego oskarżenia było wiele upokorzeń… Wydaje mi się, że to sen. Że oto się obudzę i naprawdę nic takiego nie miało miejsca. Nikt nie ciągnął mojego męża w kajdanach po korytarzach sądowych, nikt na mnie nie krzyczał i nie wypychał mnie z sali sądowej, nie drżały wargi u młodszej córki Ksenii, która zdobywa wykształcenie medyczne i po raz pierwszy od czterech lat zastanowiła się, czy nie lepiej byłoby zostać fryzjerką. — Nie radzę Pani przechodzić do grupy, w której uczy się Ksenia Woroniuk, bo jej ojciec jest pod kloszem — powiedział studentom wykładowca BDMU. Do męża od czasu do czasu podchodzą „specjalni przyjaciele” — by współczuć i straszyć, że sytuacja jest bez wyjścia. Przez cały ten okres, od 12 lipca 2012 roku, dzwonią do nas, przychodzą do nas, piszą do nas przyjaciele, znajomi, znajomi znajomych i zupełnie odlegli oraz nieznani nam ludzie. Pocieszają, dodają otuchy, podpowiadają, proszą, by nie popadać w rozpacz, nie pragnąć zemsty, nie zamęczać umysłu pytaniem „dlaczego”?.. — Najsmutniejsze, Wiro Mykytiwno, że aż nazbyt wyraźnie widać odpowiedź na pytanie „Za co?” Za to, że kierujecie niezależną gazetą, że w wyborach nie popieraliście kandydatów władzy… Wreszcie, za to, że macie ludzką godność. Zamiast komentarza niech wybrzmią myśli, które wyrazili ci, którzy mają za co szanować małżeństwo Ołeksandra Woronioka i Wiry Kytajhorodskiej. Przez rok, kiedy sądy w Czerniowcach wciąż się ciągną, sformułowali swoje oceny: Pisarz. — Chcesz, wymienię ci setkę nazwisk ukraińskiej inteligencji, represjonowanej w różnych czasach i przez różne reżimy, różnymi metodami. Bez wątpienia to represje… Prawnik. — To elementarne usuwanie inaczej myślących albo też zwolnienie stanowiska do sprzedaży swoim ludziom. Dziś nie ma artykułu dla więźniów politycznych, dziś to brzmi jako „korupcja”, osiem z dziewięciu spraw karnych dziś to nie zabójstwa, nie handel ludźmi, nie sprzedaż ziemi, lecz rozprawa z niewygodnymi. Dziennikarz. — Nie zadawajcie głupich pytań, u nas nie ma europejskiego sądownictwa… Wrogowie Ołeksandra Woronioka i Wiry Kytajhorodskiej — wykwalifikowanych, profesjonalnych, przyzwoitych — po prostu rozkoszują się, obserwując, jak tresują ich organy karne. Nic tak nie łechta ideologicznych przeciwników, jak duchowe rany. Psychiatra. — To medyczna diagnoza — prześladowanie i zaspokajanie chorobliwej ambicji. Ale to także kompleks niepełnowartościowości kata, dla którego nie do zniesienia jest duchowa wyższość ofiary. Od autora. Cóż, być może wszyscy, którzy tu się wypowiedzieli, w czymś mają rację, w czymś się mylą. Rozmawiając z Wirą Kytajhorodską mniej więcej raz w miesiącu, sam czuję się już ofiarą, gdy pytam: „No i co? Jak tam?” I rozumiem, że mimowolnie wbiłem dwanaście gwoździ w rozpaloną ranę koleżanki. Jednak i my, przyjaciele i znajomi Wiry Kytajhorodskiej, ten rok jesteśmy pod celownikiem czerniowieckiej Temidy, której obojętna jest opinia publiczna. Rozprawy są odraczane, Ołeksandr Woronioк jest obciążany narzuconymi mu łańcuchami oskarżeń, lecz tak samo zaciekle pracuje, ratując starszych ludzi, którzy kolorowych europapierków w rękach nie trzymali, ale ich wdzięczność swobodnie zamienia się w oświeconą łzę, w ciepły dotyk dłoni, w nadzieję na przedłużoną drogę życia, gdzie dobry lekarz jest jak łaska Boża… Myśli się też o tym. Pisarka i redaktorka Wira Kytajhorodska w Czerniowcach — nie „jedna z…”, lecz, moim zdaniem, taka jedyna. Bukowinka aż po ostatnią kroplę krwi. W każdym kraju takich ludzi trzeba chronić, bo właśnie ich wiedza, miłość, służba tradycjom i przyszłości już dziś inwestuje się w niepowtarzalną aurę miasta Olhy Kobylanskiej, Wołodymyra Iwasiuka, Nazarija Jaremczuka, w losy tysięcy ludzi cudownie rodzinnego miasta, gdzie, według słów W. Kytajhorodskiej, wszyscy wiedzą, czyj jaki guzik jest na żakiecie i jakie sznurówki są w butach… Od siebie dodam: jakimi nićmi i przez kogo „szyta” jest ta czy inna sprawa. Więc przywódcy miasta i obwodu powinni pamiętać: wcześniej czy później Bukowińczycy wyjdą i staną pod oknami tych, którzy już rok gwałcą życie rodziny Ołeksandra Woronioka i Wiry Kytajhorodskiej, ich starych rodziców i córek. Bo czy tylko świętych apostołów Piotra i Pawła mamy wzywać na pomoc?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Wrzawa po czerniowiecku

Od roku żyję z poczuciem winy: moja koleżanka, utalentowana poetka i redaktor gazety „Bukowińskie Wiche”, proświatanka i autorka „Słowa Proświty” Wira Kitajhorodska nie ma ani jednego spokojnego dnia, a ja nic nie robię, aby ta niesprawiedliwa i upokarzająca sytuacja, w którą wrzucono jej rodzinę, obróciła się w prawdę i spokój. Najłatwiej powiedzieć sobie: „Co ja mogę zrobić?” i czekać, aż nasz najsprawiedliwszy na świecie sąd rozstrzygnie wszystko sam. Nie rozstrzyga — czy to knowania, które ktoś uknuł, trudno rozplątać, czyja sprawą jest lekarz Ołeksandr Woroniuk — to znaczna dźwignia nacisku na redaktora niezależnej w ocenach gazety „Bukowińskie Wiche”, o której nie można powiedzieć, że jest na posyłki u miejscowych władz. Jako dziennikarz z czterdziestoletnim stażem jestem zwolennikiem mowy wprost. Dlatego proponuję czytelnikom „Słowa Proświty” wywiad z Wirą Kitajhorodską. Lubow HOŁOTA — Wiro Mykytiwno, co się wydarzyło rok temu z Pani mężem? — …12 lipca, w dzień świętego Piotra, o 16:45 (zaniepokojona, że mąż nie dzwoni i spóźnia się z pracy), wykręciłam numer jego komórki. „Wiro, mam pełen gabinet milicji”, zdążył powiedzieć Saszko, po czym wyrwano mu telefon. Złapałam taksówkę i pognałam na ulicę Fastiwską 20, do szpitala dla inwalidów wojennych, gdzie mój mąż pracuje od 24 lat — jeszcze rok temu był kierownikiem oddziału chirurgicznego. Na piątym piętrze drzwi do gabinetu i lekarskiej dyżurki były zamknięte na klucz. Za nimi rozlegały się głosy funkcjonariuszy. Lekko zapukałam, poprosiłam, żeby mnie wpuścili. „Kobieto, odejdź!” — odpowiedziano mi stamtąd... Jakieś półtorej godziny później udało mi się wejść do gabinetu razem z lekarzem dyżurnym. „Nie wolno”, zaczęto mnie wyprowadzać, ale nie wyszłam. Cała rewizja i wszystkie nagrania odbywały się na moich oczach. Nawet mnie sfilmowano wśród obecnych. Młody chłopak, który przedstawił się jako zastępca naczelnika UBOZ-u, oświadczył Saszkowi: „Ja cię, okularniku, zakatrupię na dziesięć lat. Matka nawet grobu nie znajdzie”. Na moje: „Co pan sobie pozwala?” odpowiedział grzecznie: „A ty, k…, tylko się uśmiechaj, koleżanko”. W małym gabinecie było na początku siedmiu funkcjonariuszy, którzy przeszukali wszystko i, nic podejrzanego nie znalazłszy, gromadnie pobiegli na salę operacyjną, obejrzeli pomieszczenia, a potem zeszli na podwórze, przeszukali samochód i oświadczyli, że musimy udać się do prokuratury na Pierwszomajowej (już pod eskortą). Za nami ruszył samochód operacyjny z pracownikami prokuratury i UBOZ-u. W połowie drogi nas zatrzymano i tak staliśmy na drodze około półgodziny. Potem, otrzymawszy przez telefon jakieś polecenie, funkcjonariusz UBOZ-u kazał zawrócić z powrotem do szpitala. „Najwyraźniej chłopcy coś zgubili”, pomyślałam. Znów weszliśmy na 5. piętro. Dyżurka była otwarta, pracowali tam lekarz dyżurny i pielęgniarka. — Jesteśmy zmuszeni przeprowadzić ponowną rewizję. — Proszę, — powiedział mężczyzna i poprosił o papierosa. Gdy palił w dyżurce, z jego gabinetu dobiegło: „Tu, za szafą”. Tam funkcjonariusze „znaleźli” 100 euro, zwinięte w rulonik. Zdążyłam tylko wykrzyknąć: „Saszko, nie bierz tego do rąk, żeby nie zostały odciski palców”. — Chłopcy, to wasze pieniądze, — powiedział mój mąż, jeszcze nie przeczuwając, co go czeka. — Po co miałbym wrzucać pieniądze pod szafę?! Zresztą na taki manewr nie miał żadnej możliwości, bo funkcjonariusz UBOZ-u, który przybył po aresztowanie, nie odstępował ani na krok i nie spuszczał oczu z „podejrzanego Ołeksandra Woroniuka”. — A byli świadkowie, adwokat? — Tak zwani przedstawiciele — jeden niepewnego wyglądu starszy mężczyzna, którego rzeczy z jakiegoś powodu wiózł w swoim dżipie pracownik prokuratury, oraz młody studencik. Funkcjonariusze sami ich przyprowadzili. Udało mi się zadzwonić do adwokata, który wkrótce przyjechał. Porozmawiawszy z tym, kto zatrzymał mężczyznę, adwokat powiedział: „Jeśli nie chcesz iść do SIZO, gdzie w jednej celi jest czterdziestu mężczyzn i jedna parasza na oczach wszystkich, weź na siebie te sto euro, a puszczą cię do domu, wyjdziesz z grzywną”. — „Ale przecież ich nie wziąłem!” — zaprotestował Saszko. „W takim razie zaraz podrzucą ci jeszcze 300 albo 1000 euro i niczego nie udowodnisz”, smutno przepowiedział adwokat. — Wiro Mykytiwno, proszę przypomnieć, jak wszystko potoczyło się dalej. Przepraszam, ale to przypomina źle wyreżyserowany serial… — Po procedurze przesłuchania męża zostawiono w prokuraturze do dalszego konwojowania do ITT. Ja zaś, bojąc się wracać do domu, poszłam do pracy. Noc minęła i jak rok, i jak chwila — z próbą złożenia w jedną całość faktów, urywków zdań, szczegółów, czasem z zupełnie obcymi skojarzeniami (jak choćby płaszcz i parasol bezdomnego świadka, które wyjmował z bagażnika dżipa funkcjonariuszy) — i rano przyjęłam z przekonaniem, że to złośliwe nieporozumienie i że w prokuraturze wszystko zostanie wyjaśnione. Nie wiedziałam, że tej nocy mojego męża do trzeciej nad ranem wożono po mieście czarnym BMW i namawiano, by przyznał, że wziął 300 euro, jak zaznaczono w z góry przygotowanym postanowieniu o zatrzymaniu: „Żądał i otrzymał łapówkę, wykorzystując stanowisko służbowe”, — głosi postanowienie, które w jednej chwili wywróciło nasze życie do góry nogami. — Czy Pani duża rodzina, a zwłaszcza starzy rodzice, została już poinformowana o tym, co się stało? Jak to przyjęli Pani przyjaciele i krewni? — …Nie odważyłam się powiadomić dzieci o tej „nowinie”. Wyobraziłam sobie ich pierwszą reakcję, niebieskie oczy pełne przerażenia i łez. Nic nie powiedziałam rodzicom — ani rodzicom Saszka, ani swojej mamie. Myślałam, że opowiem, kiedy wszystko się wyjaśni. Nie wyjaśniło się, mąż przebywał pod aresztem. Następnej nocy starsza córka Lesia z zięciem Andrijem przyjechali z Kijowa jakimś autobusem przez Czerniowce. Dzwonili do niej przyjaciele, żeby ją uspokoić, wesprzeć, i tak dowiedziała się, co stało się z tatą. Tatą, który przez cały czas naszego rodzinnego życia żył wyłącznie swoim zawodem, nie wiedząc, czym są spokojne weekendy czy pełny urlop, budząc się o świcie, by dzwonić do pracy i pytać o temperatury, ciśnienie, kolor moczu w cewniku, jaka plama na opatrunku, czy pacjent oddał mocz i ile razy… Przez te wszystkie lata my też żyliśmy w szpitalnym rytmie, z daleka znając wielu nietypowych pacjentów — dziadka, który w wieku 90 lat świetnie zniósł dwie operacje, czy ciężko chorą matkę z rodziny urzędników państwowych, którzy przywieźli ją na oddział i zostawili po prostu na korytarzu… Mojego męża znają praktycznie wszyscy inwalidzi wojenni w obwodzie i nikt z nich nie powie, że on kogoś nie wysłuchał, nie udzielił pomocy albo że od kogoś czegoś żądał. Nawiasem mówiąc, funkcjonariusze podczas śledztwa przesłuchiwali każdego pacjenta leczonego przez Ołeksandra Woroniuka w ostatnich latach. I żaden się nie skarżył na jego pracę. Autorem „sygnału” — prowokatorem, który napisał zawiadomienie, że mój mąż żądał od niego 300 euro za hospitalizację jego znajomej (wcale nie krewnej, ani w żadnym stopniu), — okazał się recydywista z pięcioma wyrokami więzienia. Pacjentka, za którą rzekomo prosił ten „dobrodziej”, oświadczyła, że nie ma pojęcia o łapówce, a tym bardziej nikogo nie upoważniała, by ją proponował. Najważniejsze zaś, że mój mąż zgodnie z instrukcją stanowiskową nie ma uprawnień do przeprowadzania hospitalizacji (to wyłącznie obowiązki służbowe kierownika szpitala). — Przypomnę czytelnikom, że to wszystko działo się w czasie święta, do organizacji którego i Pani, jako dziennikarka, wniosła wiele. Podobnie jak do innych czerniowieckich świąt… — …W Czerniowcach pięknie, jak nigdy, obchodzono tradycyjny jarmark Piotrowy. Wszystkie ulice przystrojone świątecznymi namiotami, stoły z przysmakami i napojami, różnorodne towary jarmarczne z całej Ukrainy. Grają muzycy, tańce, śpiewy, zaproszenia, reklamy, ludzie rzeczywiście wesołych min i w świątecznych ubraniach. Zapraszają mnie to do jednej, to do drugiej grupy: proszę spojrzeć, pani Wiro, co u nas nowego… A ja idę kamiennymi nogami pod adres — ulica Holowna 24, do Zarządu Spraw Wewnętrznych z paczką dla Saszka — bielizną, maszynką do golenia, mydłem, jedzeniem, zebranym w pośpiechu. Paczki mi nie przyjmują: potrzebna jest zgoda prokuratora. Prokuratora nie ma — jest na święcie. Muzyka dudni w każdej komórce mojego ciała, niektórzy już słyszeli o nowinie i nie śmieją o nic zapytać. Zadzwoniła artystka Tamara Pokotyło: „Wirusiu, my, wszyscy artyści, zebraliśmy się w sali wystawowej, żeby napisać list poparcia dla Saszka…” Pracownicy szpitala piszą swoje oświadczenie, pacjenci swoje, pisarze swoje, Internet kipi szczerymi reakcjami na nasze wsparcie… — Tak, Krajowy Związek Pisarzy również występował w Pani obronie… — „Całe to Pani społeczne poparcie nie ma żadnego znaczenia”, mówi mi miejscowy autorytet spośród prawników… „Pięć dni mak-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Konotop Konotop—2013 2013

Heorhij ŁUKJANCZUK Zdjęcie autora 7 lipca liczna delegacja ukraińskich sił patriotycznych, wśród których byli aktywiści Ukraińskiej Alternatywy Patriotycznej oraz Towarzystwa „Proświta”, pod kierownictwem przewodniczącego Związku Oficerów Ukrainy Jewhena Łupakowa odwiedziła wieś Szapowaliwkę, znajdującą się pod Konotopem. To właśnie pod tą wsią oraz sąsiednią Sosniwką w dniach 7—9 lipca 1659 roku miała miejsce słynna bitwa pod Konotopem, w której ukraińscy kozacy pod wodzą wybitnego hetmana Ukrainy Iwana Wyhowskiego przy pomocy kawalerii sojuszników — krymskich Tatarów doszczętnie rozbili wielotysięczne wojsko moskiewskich okupantów. Razem z naszą delegacją pamięć obrońców Ojczyzny przy pomniku sławnego zwycięstwa ukraińskiego oręża, który został wzniesiony za czasów prezydentury Wiktora Juszczenki przed wjazdem do Szapowaliwki, uczciły delegacje partii „Za Ukrainę” na czele z Wiaczesławem Kyryłenką, WO „Swoboda” oraz UDAR. Na wiecu przy pomniku hetmana Wyhowskiego w Szapowaliwce mówcy wzywali do zachowania i szerokiego rozpowszechniania pamięci o sławnym zwycięstwie ukraińskiego wojska nad wrogami Ukrainy, do obrony niepodległości naszego państwa i przeciwdziałania nowym okupantom, za którymi stoi tak zwany „russkij mir”. Odwiedziwszy muzeum bitwy pod Konotopem i oddawszy hołd poległym w boju obrońcom Ukrainy przy krzyżu pamiątkowym, nasza delegacja odwiedziła miejscową szkołę, gdzie przekazała biblioteczce szkolnej zestaw kilkudziesięciu książek o tematyce patriotycznej. Następnie w drodze do Kijowa aktywiści UAP i „Proświty” odwiedzili odnowione za czasów Juszczenki Kompleks Pamięci „Twierdza Baturyn” oraz Pałac Rozumowskiego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Zwycięstwo w imię państwowości

Switłana CZORNA Zdjęcia autorki Kozackie męstwo przywołało setki ludzi do wsi Szapowaliwka w obwodzie sumskim, gdzie odbyły się uroczystości z okazji 354. rocznicy zwycięstwa w bitwie pod Konotopem wojsk Iwana Wyhowskiego nad stutysięczną armią najeźdźczą księcia Trubeckiego. Uczestnicy wydarzenia — przedstawiciele partii politycznych, organizacji społecznych, patriotyczna młodzież — przeprowadzili wiec przy monumencie kozackiej sławy, który, podobnie jak kapliczka stojąca w miejscu decydującej bitwy w pobliżu rzeki Sosniwka, wchodzi w skład Narodowego kompleksu historyczno-memorialnego, otwartego w 2009 roku. Pięć kozackich szabel, przebijających kamienną bryłę u podstawy pomnika, symbolizuje sławę i siłę ukraińskiego oręża, który pułki Wyhowskiego podniosły w obronie rodzinnej ziemi. Nie ma nic cenniejszego niż wolność 16 września 1658 roku hetman, marząc o wiecznym oderwaniu się od Moskwy, podpisuje ugodę hadziacką o utworzeniu nowego państwa federacyjnego w składzie Ukrainy, Litwy i Polski. Wielkie Księstwo Ruskie (taka nowa nazwa w dokumentach państwa kozackiego) miało mieć własny rząd, trybunał sądowy, skarb, armię, swoją monetę, cerkwi prawosławnej zwracano świątynie, a unia była znoszona, Kolegium Kijowsko-Mohylańskie otrzymywało status akademii z prawami takimi jak krakowska, a kolegia, gimnazja i różne ukraińskie szkoły pozwalano zakładać „ile tylko będzie potrzeba”. Moskiewski car przestraszył się, że straci Ukrainę, i zaproponował Wyhowskiemu rangę i stanowisko wojewody kijowskiego, a starszyźnie — nowe ziemie i wszelakie swobody. A kiedy ten odmówił — skierował na Ukrainę wielką armię. W źródłach historycznych podawane są różne dane dotyczące liczebności najeźdźczych wojsk moskiewskich, które w 1659 roku obległy Konotop: od 30 do 200 tysięcy. Ponad dwa miesiące nieżyński pułkownik Hryhorij Hulanycki z pięcioma tysiącami kozaków swojego i czernihowskiego pułków powstrzymuje moskiewską nawałę. Kiedy zacięte szturmy, podkopy z minami, nieustanne ostrzały armatnie nie uwieńczyły się sukcesem, rozwścieczony moskiewski książę posyła część swoich wojsk do Borzny. Miasto „szturmem wzięli, wycięli i wypalili”, a kozackie kobiety i dzieci wywieźli do wiernych carowi miast. Wtedy po raz pierwszy w stosunkach ukraińsko-rosyjskich zastosowano wysiedlenie Ukraińców z rodzinnych domów jako środek zastraszania i nacisku na ludność w celu podporządkowania się władzy Moskwy. Tragiczny los czekał też Nieżyn. Z Pustynno-Trigorskiego monasteru, według świadectwa ihumena, „dzwony i wszystkie księgi cerkiewne oraz naukowe zabrali i do Moskwy wywieźli”. Podobnie czyniono wszędzie. „…niczym potężny wichur czy silna ulewa z ciemnej chmury” Tak opisuje natarcie wojsk Wyhowskiego na carskie pozycje kozacki kronikarz Samijło Wełyczko. Pod Konotop hetman przyprowadził swoje pułki (16 tysięcy), kilka tysięcy najemnych żołnierzy — Serbów, Polaków, Niemców, polską chorągiew Andrzeja Wysockiego i ordę Mehmeda Gireja. Zwyciężyć znacznie liczniejszych Moskali ukraińskiemu hetmanowi pomógł nie tylko talent wojskowy, chytry manewr, ale i jasna wizja przyszłych dróg rozwoju Ukrainy. Alternatywy dla europejskiego wektora nie widział, bo dawno zwątpił w obietnice Moskwy, która nieustannie łamała ugody perejasławskie i zachowywała się na ukraińskich ziemiach coraz agresywniej i bezczelniej. Wyhowski wywabił moskiewskie wojsko nad bagnistą rzekę Sosniwkę w odległości 15 wiorst od Konotopu. Początkowo niewielkim oddziałem uderzył w Trubeckiego, a potem udawał, że ucieka. Kiedy Moskale rzucili się w pościg za kozacko-tatarskim oddziałem, hetman przywiódł wrogów do zasadzki, gdzie ukryły się jego główne siły. Tonąc w bagnie rzeki, którą wcześniej zagrodzili kozacy, najeźdźcy stracili ponad 30 tysięcy swoich żołnierzy, a do niewoli trafiło dwudziestu książąt, wśród których Pożarski, Lwow, Kurakin, Skuratow. Błyskotliwe zwycięstwo dawało szansę hetmanowi Wyhowskiemu na powtórzenie wypraw Sahajdacznego i Doroszenki na Moskwę, którą „ogarnęła trwoga”, o czym pisał rosyjski historyk Sołowjow, i uwolnienie ukraińskich ziem od panowania północnego sąsiada. Jednak musiał zawrócić swoje siły na Hadziacz, przeciwko hetmanowi nakaznemu Pawłowi Apostołowi. Nie rozumiejąc polityki zwycięzcy bitwy pod Konotopem, jego państwowotwórczych dążeń, przeciwko Wyhowskiemu wystąpili Iwan Sirko i Iwan Bohun; antyrządowe powstanie, wsparte przez Bezpałego, który walczył w składzie wojsk moskiewskich pod Konotopem, oraz innych przedstawicieli kozackiej starszyzny, kończy się wojną domową i wielką Ruiną. Bitwa pod Konotopem rozwiała nie tylko mit o pragnieniu dwóch narodów, by żyć w tych samych granicach i mówić tym samym językiem, ale pokazała też, że jedność, jednomyślność narodowej elity w obronie interesów państwowych to nieodzowny warunek stabilności politycznej i rozkwitu kraju. Jest walka o los Ukrainy Wszyscy, którzy przyjechali 7 lipca do Konotopu, z miejsca decydującej bitwy z narodowymi flagami i głośnym „sława, sława, sława” przeszli marszem do wsi Szapowaliwka, gdzie ustawiono pomnik sławnego hetmana. Pod czujnym spojrzeniem Wyhowskiego odbył się jeszcze jeden wiec, przy kapliczce ku pamięci wszystkich poległych żołnierzy, modlitwa za ich dusze. A potem w muzeum bitwy pod Konotopem — lekcja historii, którą przeprowadziła nauczycielka języka i literatury ukraińskiej Olha Baczan ze swoimi uczennicami. Muzeum mieści się w dwóch małych pokoikach wiejskiego domu kultury, obok biblioteki. W ekspozycji — portrety hetmanów, plansza poświęcona Wyhowskiemu, schemat bitwy. Muzeum pracuje na zasadach społecznych i otwiera swoje drzwi tylko wtedy, gdy przyjeżdżają goście. Sytuacja może się zmienić, jeśli placówka stanie się filią rejonowego muzeum krajoznawczego. Pracy dla historyków i krajoznawców w Szapowaliwce i okolicznych wsiach, gdzie toczyły się lokalne walki, jest niemało. Olha Petriwna wspomina opowieści swojego ojca, który słyszał od dziadka o mogiłach kozaków, Polaków i ich przeciwników. Obecnie na terenie kompleksu memorialnego nie urządzono żadnego z pochówków uczestników bitwy pod Konotopem, bo nie wiadomo dokładnie, gdzie są. Nauczycielka uważa, że poległych pochowano zgodnie z kozackim zwyczajem na wzniesieniu, niczym na mogile, niedaleko ich wsi. Swoje wersje ma też miejscowy krajoznawca Ołeh Kornijenko, ale wszystkie one wymagają naukowego potwierdzenia. Jeszcze długo w centrum wsi ze sceny rozbrzmiewała kozacka muzyka. Ludzie, w większości przyjezdni, długo się nie rozchodzili. Starszy mężczyzna w wyszywance, który przedstawił się jako Wasyl z Sum, wodą z plastikowej butelki podlewał aksamitki przy pomniku Wyhowskiego, które pochyliły się pod palącym słońcem, chłopcy i dziewczęta, rozsiedli się wokół sceny, śpiewali o „szabli, szabelce” i kozackiej sławie. Każdy z nich, nie zastanawiając się nad tym, kontynuuje walkę o wolność Ukrainy, bo przechowuje w swoim sercu dążenie do wolności i niepodległości, za które cztery tysiące kozaków oddało pod Konotopem swoje życie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

bezpieczeństwa Ukrainy. Przekazuję stanowcze żądanie naszych pracowitych i odnoszących sukcesy ludzi z zagranicy: „Pragniemy, aby usłyszeli nas w Ukrainie ci, od których zależą nasze losy”. Mając co trzeciego Ukraińca za granicą, Ukraina w imię własnego ratunku jest zobowiązana wprowadzić geopolitycznie uzasadnioną strategię samorozwoju ukraińskiego społeczeństwa. Cały kompleks problemów masowej migracji zarobkowej oraz społeczno-ekonomicznych przyczyn, które ją zrodziły, można przezwyciężyć tylko na wyraźnej ideologicznej podstawie gruntownie opracowanej i konsekwentnie wdrażanej Narodowej strategii trwałego postępu Ukrainy oraz Strategii współpracy Ukrainy z Ukraińcami za granicą. A na ich podstawie możliwe będzie zrealizowanie kompleksowego społeczno-ekonomicznego Programu państwowego „Powrót ukraińskich migrantów zarobkowych do Ojczyzny”. Składową tego programu powinna stać się ochrona wewnętrznego rynku pracy Ukrainy przed tanią zagraniczną siłą roboczą, a także podniesienie ceny pracy na rynku wewnętrznym i utwierdzenie sprawiedliwości społecznej w społeczeństwie. Tylko na tej strategicznej podstawie prawnej można przezwyciężyć kryzys demograficzny oraz odnowić duchowo-intelektualny i fizyczno-genetyczny zasób, strukturę społeczną oraz ekonomiczno-polityczną potęgę ukraińskiego narodu — państwa ukraińskiego. Istotą nowej narodowej paradygmatu powinna stać się ideologema „Ukraińcy — dla Ukrainy!”. Wtedy nie będziemy liczyć na miliardy z zarobków, lecz polegać na własnej samodzielnej sile — na zbiorowej sile całego społeczeństwa. Wtedy Ukraina będzie miała nie tylko atrakcyjność gospodarczą, ale i potężną perspektywę socjokulturowego samorozwoju rdzennej ludności. Nasz kor. brakuje środków na taką pracę. Ale nam potrzebne jest nie tylko wsparcie finansowe, lecz także moralne. Chciałoby się, aby parlamentarzyści, ukraińskie władze przyjeżdżali do Rosji i spotykali się z ukraińską diasporą — mamy sobie wiele do powiedzenia. Aby robotnik z Ukrainy mógł normalnie egzystować i pracować w Federacji Rosyjskiej, potrzebne są: Po pierwsze — wyraźna państwowa polityka migracyjna (zarówno państwa-dawcy, jak i państwa-biorcy), która zapewniłaby na różne sposoby gwarancje socjalne dla migrantów. Zatem potrzebne są odpowiednie ustawy w Ukrainie i Rosji oraz dwustronne umowy międzypaństwowe w zakresie regulacji polityki migracyjnej (przejrzysta procedura uzyskania legalnego statusu przez migrantów, ich ochrona prawna, zabezpieczenie medyczne i emerytalne itp.). Po drugie — dostępność informacji w najważniejszych praktycznych kwestiach pobytu Ukraińców w Rosji (konieczne jest prowadzenie finansowego i materialnego wsparcia ogólnorosyjskich mediów diasporowych ze strony Ukrainy, tworzenie punktów prawno-konsultacyjnych w regionach). I po trzecie — odpowiedzialność obywatelska i aktywna postawa stowarzyszeń narodowo-kulturalnych, które już od 20 lat istnieją w Rosji i udowodniły swoją żywotność, pomimo własnych problemów i zależności od niełatwych relacji ukraińsko-rosyjskich. Problemy związane z diasporą i migracją zarobkową dla Ukrainy i światowego ukraiństwa zawsze pozostaną aktualne. Powinni to wyraźnie uświadamiać sobie wszyscy uczestnicy tych procesów i robić wszystko, co konieczne, z myślą o odległej perspektywie. Tutaj możliwa jest formuła współpracy: „Ukraina pomaga diasporze — diaspora wspiera Ukrainę”. Jeśli chodzi o aktywną reemigrację, to stanie się ona możliwa pod warunkiem stworzenia w Ukrainie nowych miejsc pracy i odpowiednich warunków socjalnych, a także uzyskania przez Ukrainę wizerunku nowoczesnego europejskiego cywilizowanego kraju, gdzie człowiek stanie się obiektem i podmiotem pracy państwowej, a nie będzie pełnił roli zwykłego trybika biurokratycznego mechanizmu państwowego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ukraińcy — dla Ukrainy!

Dokończenie. Początek na str. 1. Republiki Kazachstanu „O migracji ludności” oraz Państwowego programu „Powrót oralmanów (repatriantów)” na ojczyznę powróciło 5 mln Kazachów. A Ukraińcy coraz częściej wracają do domu z zarobków jako ładunek „200”. Zatem nasze inicjatywy społeczne dotyczące opracowania i wdrożenia Narodowej strategii trwałego postępu Ukrainy oraz towarzyszących jej programów nie znalazły wsparcia we władzach. Uczciwi ludzie wyjaśnili: „Proponujecie system zarządzania, a im nie jest potrzebny system, ich zadowala tryb ręczny…”. W celu wsparcia systemowego rozwoju ukraińskiego ludu za granicą w jednolitej ukraińskiej przestrzeni kulturowo-informacyjnej zainicjowaliśmy wprowadzenie Państwowego programu „Kulturowo-informacyjne zabezpieczenie Ukraińców za granicą”. Lecz cała nasza inicjatywa ograniczyła się do tego, że na bazie MGO „Czwarta Fala” zaczęła działać na zasadach społecznych bez żadnego wsparcia finansowego Ukraińska światowa sieć informacyjna (USIM). Tak własnymi siłami zapewniliśmy wymianę informacji we wszystkich sferach życia między Ukrainą a ukraińskimi wspólnotami za granicą, a także łączność z zagranicznymi ukraińskimi mediami. Domagaliśmy się także wsparcia ze strony Ukrainy dla ukraińskich inicjatyw informacyjnych za granicą, w szczególności kanału telewizyjnego UA TV oraz „Niezależnego ukraińskiego radia” w USA. Odpowiedź przedstawicieli władz była jedna: „Programy państwowe tego nie przewidują”. A swoją narodową strategiczną politykę informacyjną z powodzeniem prowadzą za granicą nasi sąsiedzi Rosja i Polska, konkurując z najpotężniejszymi państwami. A ukraińska obecność w światowej przestrzeni informacyjnej przypomina ponton pośród potężnych zagranicznych flotylli. Proponowaliśmy stworzenie przy placówkach dyplomatycznych Ukrainy za granicą systemu pomocy informacyjno-konsultacyjnej dla ukraińskich migrantów zarobkowych w krajach ich pobytu. Jednak natrafiliśmy na formalną przeszkodę: niemożliwe jest urządzenie punktów informacyjno-konsultacyjnych dla Ukraińców na terytorium ukraińskich placówek dyplomatycznych. Tak więc ani nasze inicjatywy społeczne i starania, ani uchwały i rezolucje forów, zalecenia przesłuchań parlamentarnych nie dały pożądanych rezultatów w rozwiązaniu problemów ukraińskiej migracji zarobkowej i emigracji. Póki co wszyscy Ukraińcy pozostają w bezprawnym statusie pracowników najemnych, niezależnie od tego, czy pracują u siebie w domu, czy za granicą i kto jest pracodawcą — państwo czy prywatny właściciel. Obecnie najwięcej Ukraińców (20 %) pragnie wyjechać do Niemiec. Dlaczego ten kraj jest tak pożądany dla ukraińskich emigrantów? Bo w Niemczech panuje sprawiedliwy porządek społeczny. I na Ukrainie Ukraińcy chcą żyć tak, jak Niemcy w Niemczech. A dlaczego nie żyć, skoro Ukraińcy są tak samo staranni jak Niemcy. Lecz póki co Niemcy dziwią się, dlaczego nasi ludzie starają się w ich kraju: „Co wy macie za państwo, które wypuściło w świat tak bezcennych ludzi?”. Zatem przyczyna i wszystkie problemy ukraińskiej migracji zarobkowej i emigracji tkwią w samej Ukrainie. Więc niewiele dadzą wszystkie cząstkowe, regulacyjne środki podejmowane w pościgu za tymi nieuregulowanymi, destrukcyjnymi procesami. Należy zacząć od wewnętrznej, systemowej likwidacji na Ukrainie społeczno-ekonomicznych przyczyn masowej migracji zarobkowej Ukraińców. To podstawowy problem narodowy. Wiktor HIRŻOW, sekretarz odpowiedzialny Ukraińskiego Kongresu Rosji, współprzewodniczący stowarzyszenia społecznego „Ukraińcy Moskwy”. Zagraniczne środowisko ukraińskie można umownie podzielić na dwie główne kategorie: systemową (zintegrowaną) diasporę oraz migrację zarobkową. Rozpatrując ukraińską wspólnotę w Rosji właśnie w tym aspekcie, należy zaznaczyć, że przebywa tu największa liczba etnicznych Ukraińców i tutaj przyjeżdża najwięcej migrantów zarobkowych. Jednocześnie istnieje tu najwięcej problemów. Liczba ukraińskich migrantów zarobkowych w Rosji waha się od 1,5 do 2 mln osób. Główne sfery zatrudnienia: budownictwo, transport, przemysł wydobywczy. Obserwuje się nieznaczną migrację intelektualną (badania naukowe, dziennikarstwo, działalność dydaktyczna, nauka itp.). Według wskaźników płci w Rosji przeważają mężczyźni-migranci. Największa koncentracja ukraińskich pracowników zarobkowych obserwowana jest w regionie moskiewskim (Moskwa i bliskie Podmoskiewie). Kwota środków przekazanych na Ukrainę przez migrantów w 2012 roku wyniosła 7,5 mld dolarów. Ponad 70 % przekazów realizowano z siedmiu krajów. Liderem pod względem wielkości przepływów pieniężnych na Ukrainę pozostała Rosja (2,3 mld dolarów, co stanowi wzrost o 18,2 % w porównaniu z 2011 rokiem). Zwyczajną sytuacją dla migrantów zarobkowych w Federacji Rosyjskiej jest naruszanie praw człowieka: nienormowany czas pracy, nieprzestrzeganie zasad bezpieczeństwa technicznego, wykonywanie niebezpiecznych prac.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

FMS, UBOZ i OMON przeciwko migrantom

niebezpiecznych dla zdrowia prac, związanych z ryzykiem dla życia i zdrowia, nieterminowa i niepełna wypłata wynagrodzenia, złe odżywianie. Migrantom grozi niebezpieczeństwo znalezienia się w poniżających warunkach egzystencji, deportacji lub stania się ofiarami handlu ludźmi (a nawet po prostu ofiarami). Pomoc medyczna dla nielegalnych migrantów z reguły udzielana jest nieoficjalnie i wyłącznie odpłatnie. Władze rosyjskie niejednoznacznie podchodzą do problemów migracji zarobkowej. Paradoks polega na tym, że mając deficyt zasobów pracy z powodu niekorzystnej sytuacji demograficznej, Rosja prowadzi coraz surowszą politykę migracyjną: na polecenie prezydenta Putina w 2015 roku w Federacji Rosyjskiej mają wprowadzić reżim wizowy i zezwolić na przekroczenie granicy wyłącznie na podstawie paszportów zagranicznych. Dziś przygotowywana jest ustawa o zakazie używania krajowych praw jazdy w branży rosyjskich przewozów pasażerskich (trzeba będzie uzyskać rosyjskie prawo jazdy), co uderzy w ukraińskich migrantów. Wprowadzono również obowiązkowe uzyskiwanie certyfikatów znajomości języka rosyjskiego przy wydawaniu zezwoleń na pracę w sferze usług i w gospodarce komunalnej. Niektórzy deputowani Dumy Państwowej proponują wprowadzenie tzw. „weksli migracyjnych” — przy przekraczaniu granicy osoba musi zostawić depozyt w wysokości 1000 dolarów, czyli wysokość kosztów jej ewentualnej deportacji w przypadku naruszenia ustawodawstwa migracyjnego. Moim zdaniem robi się to w celu zasilenia budżetu. Dla porównania: w zeszłym roku z Rosji zdeportowano zaledwie 35 000 nielegalnych migrantów, a w tym samym czasie wjechało… 18 mln osób! W Rosji istnieje zakaz wykonywania niektórych rodzajów działalności przez migrantów (m.in. w sferze handlu), a dla pracodawców, którzy zatrudniają przyjezdnych bez sformalizowanego zezwolenia na pracę, ustalono karę pieniężną w wysokości 800 000 rubli (około 26 000 dolarów). W celu wykrywania nielegalnych migrantów przeprowadzane są rajdy FMS, UBOZ i OMON. W Moskwie i w innych dużych miastach zaczęto wykorzystywać kozackie patrole i nalot policji wspólnie z ludowymi drużynnikami (miejscami z udziałem przedstawicieli związków etnicznych). Własną inicjatywę przejawiają także młodzieżowe ruchy nacjonalistyczne, które nazywają siebie „miejskimi sanitariuszami”, na przykład takie jak „Jasna Ruś”, „Tarcza Moskwy”: aktywiści tej ostatniej 29 czerwca br. wszczęli bójkę z przyjezdnymi na północnym zachodzie stolicy — wszyscy byli w maskach. Władze lokalne nielegalnie zakwaterowują migrantów w piwnicach — inni próbują nielegalnie sprawdzać ich dokumenty i wysiedlać ich stamtąd. Na tle ksenofobii i niechęci narodowej w regionach Rosyjskiej Federacji nasiliły się konflikty międzyetniczne… Takie są dzisiejsze realia życia migrantów w Rosji. Niedawno szef FMS Rosji Kostiantyn Romodanowski oświadczył, że dla każdego pracownika migrującego, także nielegalnego, zakłada się teczkę osobową, w której zawarte są wszystkie dane o człowieku. Między Rosją a Ukrainą zawarta jest dwustronna umowa o 90-dniowym pobycie obywateli na obu terytoriach bez rejestracji. Tego przepisu często łamią szeregowi funkcjonariusze policji z powodu niekompetencji lub chęci dodatkowego zarobku. Stosunek rosyjskiej ludności do przyjezdnych (zwłaszcza z Azji Środkowej) jest ogólnie negatywny. Na przykład według najnowszych badań socjologicznych 65% moskiewczyków stawia na pierwszym miejscu wśród miejskich problemów kwestię migracji. Nawet korki na drogach — tradycyjna bolączka stołecznej metropolii — zeszły na dalszy plan. Istnieje niezadowolenie z faktu, że przyjezdni rzekomo tworzą konkurencyjne środowisko na rynku pracy, zaostrzają sytuację kryminogenną, przywożą do Rosji narkotyki i liczne choroby. „Panaiechali tu…” — tak moskwianie wyrażają swój stosunek do przyjezdnych. Populistyczne hasła, skierowane przeciwko gastarbeiterom, aktywnie wykorzystują radykalne organizacje nacjonalistyczne oraz poszczególni politycy Rosji (zwłaszcza Żyrinowski, Zatulin). Jednak chętnych do wykonywania nisko wykwalifikowanej i nisko płatnej pracy wśród Rosjan jest niewielu. Pracodawcy szeroko wykorzystują pracę przyjezdnych (zwłaszcza nielegalnych migrantów), ponieważ tym można płacić mniej i nie troszczyć się o ich należyte zabezpieczenie socjalne. Nielegalni migranci to ludzie skazani na bezprawne, zależne położenie, przygnębiony stan i nieuchronną marginalizację, niezależnie od przynależności etnicznej. Ich przetrwanie to taktyka oszukiwania państwa pobytu, zarówno przez nich, jak i przez ich pracodawców. Rosja nie może nie być zainteresowana ukraińskimi migrantami o bliskiej kulturze zachowań, mentalności, języku. To potwierdził Kostiantyn Romodanowski w swoim wystąpieniu podczas rosyjsko-ukraińskiej konferencji w Moskwie 25 czerwca. Jednocześnie ostrzegł, że z Rosji może zostać jednorazowo deportowanych około 700 tys. ukraińskich migrantów, którzy przebywają tu nielegalnie. Oczywiście jest to związane z zamiarem Ukrainy podpisania umowy stowarzyszeniowej z UE na szczycie w Wilnie w listopadzie br. Głównym kierunkiem, na który należy zwrócić uwagę, jest pomoc informacyjno-konsultacyjna i prawna dla przyjezdnych z Ukrainy. W Rosji nie ma ani jednego wydawnictwa drukowanego po ukraińsku! W Federacji Rosyjskiej, zwłaszcza w Moskwie, nie ma ani jednej ukraińskiej szkoły, ani jednej klasy ukraińskiej (choć według danych spisu z 2010 r. w stolicy mieszka 254 000 Ukraińców etnicznych!). To także duży minus, ponieważ przedstawiciele diaspory mogliby uczyć swoje dzieci języka i kultury ukraińskiej, a dzieci migrantów byłyby razem z rodzicami podczas ich czasowego pobytu w Rosji. Działalność związków etnicznych, powstawanie ukraińskich szkół, kursów języka ukraińskiego, istnienie diasporalnych mediów — to ważny czynnik nie tylko kulturalny, ale także polityczny. W ukraińskich organizacjach społecznych w Federacji Rosyjskiej bra-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Próba politycznej szczerości…

Heorhij ŁUK’JANCZUK 3 lipca minął rok od początku Językowego Majdanu. Tego dnia, pomimo deszczowej pogody, na schodach Ukraińskiego Domu zebrali się aktywiści Ukraińskiej Alternatywy Patriotycznej oraz „Proświty”, aby przypomnieć już nie władzy, a opozycjonistom w Radzie Najwyższej o wypełnieniu, a raczej niewypełnieniu obietnic, złożonych przez nich w przededniu ubiegłorocznych wyborów — w szczególności w kwestii językowej. Faktycznie wtedy, w samym środku językowego starcia, lider obecnie zjednoczonej opozycji ogłosił „zwycięstwo” i wezwał do zwinięcia Językowego Majdanu! Jednak ludzie nie rozeszli się i, jak się okazało, nie na darmo. „Zwycięstwo” opozycji okazało się pyrrusowe… Opozycja „przespała” ustawę Kiwałowa-Kolesniczenki, której uchwalenie z sukcesem wykorzystali w technologiach przedwyborczych zarówno kandydaci proreżimowi, jak i opozycyjni! Zdobywszy upragnione miejsca w parlamencie, opozycjoniści pomimo licznych obietnic „zapomnieli” o „Zasadach państwowej polityki językowej” odrażających autorów, a zajęli się, w ich mniemaniu, ważniejszymi sprawami „państwowymi”. Nie poruszali oni kwestii językowej także podczas akcji „Powstań, Ukraino!”. Nie martwi ani „umiarkowanej” zjednoczonej opozycji, ani „radykalniejszej” w słowach „Swobody”, że w ministerialnym fotelu siedzi jawny ukrainofob i przewodnik idei antyukraińskiego „ruskiego miru” Tabacznyk… Minister, który rusyfikuje ukraińskojęzyczne szkoły i uczelnie w 22. roku ukraińskiej Niepodległości… pomimo całej „ultrarewolucyjnej” retoryki… Oto dlaczego w rocznicę Językowego Majdanu jego uczestnicy wyszli z hasłem „Językowy Majdan” wita parlamentarną opozycję z pierwszą rocznicą! Dziękujemy za „wypełnienie” przedwyborczej obietnicy anulowania „Ustawy o językach”! oraz portretem Bohatera Ukrainy Ołeksy Hirnyka, który dokonał samospalenia na Tarasowej Górze w Kaniowie w 1978 roku, protestując przeciwko polityce rusyfikacji Ukraińców… Obecni „opozycjoniści” mają z kogo brać przykład realnej, a nie demagogicznej walki o prawa narodu ukraińskiego. To także dysydenci czasów radzieckich Ołeksa Tychyj i Wasyl Stus, którzy oddali życie za prawa językowe i narodowe ludu… To Bohater Ukrainy Stepan Bandera jako symbol walki dla tych samych swobodowców… Gdyby tylko były chęci i wola! przy stole zauważyli, że przedstawiciele organów samorządu terytorialnego z opozycji nierzadko również nie wytrzymują próby na brak powiązań z działaniami korupcyjnymi. Dlatego taki monitoring jest, bez wątpienia, pożądany. Postanowiono, że w celu uniknięcia ryzyk korupcyjnych każda obwodowa strategia językowa musi uwzględniać następujące wymogi obowiązującego ukraińskiego ustawodawstwa: określenie problemu, na rozwiązanie którego jest skierowana; jasne uzasadnienie dróg i środków rozwiązania tego problemu; zapisanie wszystkich grup wskaźników efektywności; ograniczenie nadmiernych uprawnień dyskrecjonalnych. Podjęto decyzję o utworzeniu obwodowego społecznego komitetu kontrolno-monitorującego w zakresie wykorzystania „językowych” środków finansowych oraz wznowieniu (na zasadach społecznych) działalności komisji toponimicznej z udziałem wiodących naukowców Ługańszczyzny — historyków, filologów, geografów, którzy będą działać w ścisłej współpracy ze „Studenckim Bractwem”. Przedstawiciele patriotycznej społeczności, proświcianie regionu mają nadzieję, że okrągły stół zapoczątkuje opracowanie i realizację pilnych projektów i programów, powołanych do utwierdzenia na Ługańszczyźnie wiodącej pozycji języka ukraińskiego, odpowiedniej do jego państwowego statusu. Prasowe centrum Ługańskiego obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Proświcianie Ługańszczyzny przeciwko korupcji i drugoplanowości

Pierwszym masowym przedsięwzięciem, które przeprowadził nowo wybrany Zarząd Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Proświty, była kolejna akcja w obronie narodu, dotycząca problemów ochrony języka państwowego oraz ujawnienia działań korupcyjnych lokalnych urzędników, zawartych w przyjętych przez radę obwodową programach o treści „językowej”. Jaskrawym przykładem skorumpowanych schematów obwodowych deputowanych jest klauzula „nie podlega dyskusji” (!!!) w przyjętym przez tych deputowanych „Programie rozwoju języka ukraińskiego i rosyjskiego w obwodzie ługańskim na lata 2011—2014”. 27 czerwca proświcianie Ługańszczyzny wspólnie z Ogólnoukraińską młodzieżową organizacją społeczną „Bractwo Studenckie”, przy wsparciu Międzynarodowej Fundacji „Odrodzenie”, przeprowadzili okrągły stół „Przestrzeganie standardów antykorupcyjnych w polityce językowej Ługańszczyzny: monitoring i drogi doskonalenia”. W wydarzeniu wzięło udział szereg organizacji społecznych, w szczególności struktury obwodowe organizacji młodzieżowej „Zjednoczenie Ukraińskich Nacjonalistów (państwowców)”, OUN, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego imienia Hryhorija Waszczenki, „Młodej Proświty”, Ługańska obwodowa kobieca organizacja praw człowieka „Czajka” oraz obwodowe Bractwo miłośników twórczości Tarasa Szewczenki. Prowadzący okrągły stół, przedstawiciel Centrum Informacyjno-Analitycznego „Logos” oraz ekspert antykorupcyjnego projektu Ogólnoukraińskiego „Bractwa Studenckiego”, działacz społeczny ze Lwowa Ołeh Jacenko, podkreślił ryzyka korupcyjne, na które narażeni są twórcy programów i projektów, w szczególności takich, które są skierowane na wsparcie i rozwój języka ukraińskiego oraz języków mniejszości narodowych w Ukrainie. Zwrócił uwagę na niebezpieczeństwo, które polega na nadawaniu nadmiernych dyskrecjonalnych (związanych z dysponowaniem środkami budżetowymi bez procedur konkursowych) uprawnień pewnym organom branżowym. Ołeh Jacenko wspomniał o często praktykowanym podwójnym finansowaniu tego samego przedsięwzięcia z różnych programów, czego skutkiem staje się również niekontrolowane „zagospodarowanie” (w istocie rozkradanie) środków. Gość ze Lwowa przytoczył kilka przykładów skutecznej walki przedstawicieli społeczeństwa z tym negatywnym zjawiskiem na terenie Lwowszczyzny (winni niecelowego wykorzystania środków urzędnicy tracili swoje stanowiska). Przewodniczący Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświty” Wołodymyr Sełmystiaha szczególnie zwrócił uwagę na konieczność rozgraniczenia programów skierowanych na wsparcie języka ukraińskiego oraz innych, zwłaszcza rosyjskiego. Przecież zasadniczo różnią się problemy rozwoju języka państwowego, który faktycznie przez wszystkie lata niepodległości znajduje się tutaj na drugoplanowym stanowisku, oraz rosyjskiego, który bezpodzielnie dominuje. Dlatego konieczne jest udoskonalenie Regionalnego programu celowego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego i rosyjskiego w obwodzie ługańskim na lata 2011—2014 zgodnie z wymogami zarządzenia Ministerstwa Gospodarki Ukrainy z dnia 4 grudnia 2006 roku nr 367 „O zatwierdzeniu Metodycznych zaleceń dotyczących trybu opracowywania regionalnych programów celowych, monitoringu i sprawozdawczości z ich wykonania”. Referent przytoczył liczne fakty przyznawania „językowych” środków na różnorodne imprezy koncertowo-rozrywkowe, przy czym dotyczy to zarówno języka ukraińskiego, jak i rosyjskiego. Wymowne są słowa jednego ze znanych deputowanych-regionalistów, który w wywiadzie dla „Ukraińskiej Prawdy” wypowiedział się za tym, aby językiem państwowym w Ukrainie był surżyk. Wskazuje to na poziom kultury oraz wiedzy politycznej i prawnej takich deputowanych, co na terenie Ługańszczyzny przełożyło się na wyżej wspomniany program „językowy”. Przedstawiciel „Bractwa Studenckiego” w obwodzie ługańskim Maksym Danyłczenko zaproponował podjęcie działań lobbingu społecznego poprzez skierowanie apeli do obwodowej administracji państwowej oraz rady obwodowej, w których nakreślone zostaną sposoby usunięcia ryzyk korupcyjnych i drogi doprowadzenia regionalnej polityki językowej do zgodności z obowiązującym ustawodawstwem Ukrainy. Doktor nauk geograficznych, członek Zarządu Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Proświty Jurij Kisełow postawił problematyczne pytanie — czy nie lepiej w obecnych warunkach skoncentrować wysiłki nie na wywieraniu nacisku na obecną władzę, która w istocie jest wroga ukraińskości, lecz na obaleniu tej antypaństwowej władzy?! Uczestnicy okrągłego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Smutny jubileusz z posmakiem aromatycznej kawy w przyszłej restauracji „Kopalnia kawy”

Wasyl KUCZERUK, kand. nauk hist., członek Proświty 145 lat temu, śladem czeskiej „Maticy ludu” oraz krakowskiego „Towarzystwa Przyjaciół Oświaty Ludu”, powstało ukraińskie towarzystwo „Proświta” w Galicji. Potrzebę takiego towarzystwa uzasadnił P. Kulisz, przebywając we Lwowie: „Mogłoby ono rozwijać się w konstytucyjnej Austrii i rozszerzyć swój wpływ na rozwój ukraińskości w samowładnej despotycznej Rosji w perspektywie”. Propozycja P. Kulisza znalazła poparcie w środowisku narodowców, których rzecznikiem był greckokatolicki ksiądz ks. Stepan Kaczala, na którego wezwanie odpowiedziała narodowiecka młodzież, tworząc na początku 1868 r. komitet organizacyjny. W jego skład weszli profesorowie gimnazjum i seminarium nauczycielskiego Anatol Wachnianyn, Jułijan Romanczuk, Omelan Partycki, Ołeksandr Borkowski, urzędnicy Kornyło Suszkewycz, Mychajło Kossak, studenci Andrij Siczynski, Ołeksandr Ohonowski. W marcu 1868 r. stworzono statut przyszłego Towarzystwa, a 2 września austriackie ministerstwo oświaty zarządzeniem nr 3491 przyjęło do wiadomości statut i zezwoliło na założenie Towarzystwa. 8 grudnia 1868 r. we Lwowie odbyło się zebranie założycielskie Towarzystwa w sali polskiej strzelnicy mieszczańskiej przy ul. Kurkowej (obecnie pod tym adresem otwarto Muzeum Zmagań Narodowowyzwoleńczych), ponieważ rodzimi „moskalofile” (bardzo podobni do współczesnych „rosyjskojęzycznych” chochołów), którzy zarządzali wtedy Domem Narodowym, odmówili udostępnienia pomieszczenia na zebranie „Proświty”. Zwracając się do założycieli Towarzystwa, przeważnie młodych ludzi — studentów, urzędników, nauczycieli, proboszcz ks. J. Zajaczkiwski ze wsi Łopianka koło miasta Dolina powiedział: „Tak, wy wiecie i naród jest tego świadomy, że wasza dzisiejsza nauka opłacana jest w największej mierze tym marnym groszem, na który naród krwawo pracuje. A jak dorobicie się tego kawałka chleba, żeby was Bóg chronił od tej współczesnej zarazy, od wstrętnego kosmopolityzmu, który jest zgubą dla każdej narodowości, — to trzymajcie się swojego narodu…”. Do organu kierowniczego Towarzystwa, czyli wydziału, wybrano profesorów gimnazjum akademickiego Ołeksandra Borkowskiego, Omelana Ohonowskiego i Jułijana Romanczuka, profesora seminarium nauczycielskiego Omelana Partyckiego, studenta uniwersytetu Iwana Komarnyckiego, urzędników Mychajła Kossaka i Kornyla Suszkewycza, doktoranta prawa Maksyma Mychajlaka, malarza i pisarza Kornyla Ustijanowycza. Od samego początku swojej działalności Towarzystwo odczuwało palącą potrzebę własnego pomieszczenia. Wydział Towarzystwa mieścił się w prywatnym domu jego przewodniczącego Anatola Wachnianyna, a posiedzenia odbywały się w nieco większym mieszkaniu zastępcy przewodniczącego dr. K. Suszkewycza. W 1871 r. dyrektor gimnazjum akademickiego ks. Wasyl Ilnycki przydzielił Towarzystwu pokoik w pomieszczeniu gimnazjum, które znajdowało się w Domu Narodowym. Ale pokoik był mały, dlatego posiedzenia odbywały się w mieszkaniu przewodniczącego Jułijana Ławriwskiego. Od 1 stycznia 1873 r. narodowieckie towarzystwo „Ruska besida”, które zajmowało w Domu Narodowym trzy pokoje, jeden z nich bezpłatnie i tymczasowo przekazało „Prośvicie”. Ale galicyjscy „kacapy” (tak nazywano w Galicji moskalofilów), którzy stali na czele „Sowietu” Domu Narodowego we Lwowie, doprowadzili przez sąd do eksmisji znienawidzonej przez nich „Ruskiej besidy” wraz z „Prośvitą” 1 sierpnia 1873 r. W sierpniu tego samego roku „Ruska besida” i „Proświta” wynajęły wspólne pomieszczenie i przebywały w nim do 1876 r. Było ono jednak ciasne, dlatego „Proświta” wynajęła za 800 koron rocznie osobne pomieszczenie z trzech pokoi w budynku na rogu ulic Ormiańskiej i Krakowskiej. Z inicjatywy dr. Kosta Łewyckiego główny wydział „Proświty” postanowił nabyć pałac książąt Lubomirskich, który wówczas wystawiono na sprzedaż. 1 kwietnia 1895 r. „Proświta” zawładnęła tym budynkiem i korzystnie się w nim urządziła już od 1 października. Za pieniądze głównie galicyjskiego chłopa i mieszczanina, a także wkład dr. K. Łewyckiego, wreszcie zakupiono budynek. Kijowianie powitali „Prośvitę” z okazji tego zakupu, przekazując przez profesora M. Hruszewskiego 3000 koron. „Proświta” stała się pierwszym ukraińskim Towarzystwem, które zdołało nabyć własny budynek, dlatego też przygarnęła u siebie wszystkie inne ukraińskie towarzystwa, które tego potrzebowały. Pierwsze piętro zajęła „Ruska besida”, w jednym pokoju umieścił się „Klub rusinek”, osiedliły się towarzystwa „Bojan” i „Watra”. Na drugim piętrze w dwóch pokojach rozlokowało się Towarzystwo Naukowe im. Szewczenki (NTSz) z biblioteką i muzeum. Tutaj również do 1905 r. przebywało towarzystwo „Dnister”, Krajowy Związek Rewizyjny oraz inne mniejsze towarzystwa finansowe, kulturalne i zawodowe. Trzy pokoje w nowym budynku zajmowała biblioteka „Proświty”, a od 1886 r. założono tu także ukraińskie muzeum narodowe. I tak trwało do 1939 roku. Jesienią tego roku „Prośvitę” zlikwidowali „wyzwoliciele ze Wschodu”, rozpoczęły się represje wobec członków „Proświty”, wielu zniszczono w katowniach enkawudzistów, wywieziono w głąb imperium, a budynek wykorzystano do stworzenia muzeum etnograficznego. Budynek „Proświty” to cenny zabytek kulturowo-historyczny i architektoniczny Lwowa. Wszak 30 czerwca 1941 roku ogłoszono tu Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego przez nowo utworzony ukraiński rząd na czele z J. Stećką. Dziś pomieszczenia pierwszego piętra dawnego budynku „Proświty” przebudowano na restaurację „Kopalnia kawy”. Przewodniczący Rady Galicyjskiego Związku Rejonowego m. Lwowa Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, pan Stepan Horeczyj, zwrócił się z listem do lwowskiej rady miejskiej, do jej przewodniczącego A. Sadowego oraz sekretarza lwowskiej RM W. Pawluka z protestem przeciwko przekształceniu budynku proświtańskiego w kolejną. Dzisiaj działalność Lwowskiej Obwodowej „Proświty” to owocna twórcza praca 30 organizacji rejonowych i miejskich z rozgałęzioną siecią ogniw pierwotnych, które są w strukturze organizacji. Wszystko to jest jednolitym monolitem, który dzisiaj po prostu jest zobowiązany działać. Nasza praca obecnie jest nie mniej ważna niż 25 lat temu, o świcie odrodzonej „Proświty”. Wtedy walczyliśmy o ogłoszenie niepodległości, a dzisiaj — o jej zachowanie, oczyszczenie z korupcjonistów, ukrainofobów oraz utwierdzenie podstaw ukraińskiej państwowości — języka, pamięci historycznej, tradycji duchowych. Odnowiona „Proświta” w swojej działalności kieruje się zasadą ogłoszoną 145 lat temu na zebraniu założycielskim: „Poprzez oświecenie do narodowej samoświadomości i Samodzielności Ukrainy”. Czyli formowanie wielkiego narodowego „Ja”, które uzasadnił na początku XX w. M. Michnowski w „Samodzielnej Ukrainie”. Pracujemy wspólnie z przedstawicielami organizacji społecznych w stowarzyszeniu społecznym „Ukraińska alternatywa”, stworzonym w 1999 roku, które znajdowało się w biurze „Proświty” (ul. Drukarska 6). Z doświadczenia wiemy, że zawsze, kiedy organizacje społeczne...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Przez oświatę – ku narodowej samoświadomości

Redakcja „Słowa Proświty” zwróciła się do przewodniczącego lwowskich proświatian Jarosława Pitki z pytaniem, jak im pracuje się w przededniu 145. rocznicy powstania Towarzystwa. Opowiedziano nam o problemach, które dziś są ogólnoukraińskie. działali wspólnie, — osiągali rezultat. Były to odbudowa kompleksu pamiątkowego Strzelcom Siczowym na górze Makiwka, budowa pomników S. Bandery i W. Czornowiła, otwarcie Muzeum Ogólnonarodowych Walk o Wyzwolenie, odnowienie Święta Bohaterów oraz wiele innych przedsięwzięć. Wśród najważniejszych spraw obecnie są uroczyste obchody we Lwowie z okazji 25. rocznicy odrodzenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Obchody rozpoczęto jubileuszowym posiedzeniem Rady Towarzystwa, składaniem kwiatów pod pomnikami „Proświty” i T. H. Szewczenki oraz uroczystą akademią w Pałacu Sztuk. Proświatianie obwodu uczcili 25-lecie odrodzenia „Proświty”, a sala aktowa Pałacu Sztuk była przepełniona. Uroczystą akademię otworzył przewodniczący Lwowskiego Obwodowego Zjednoczenia Towarzystwa Jarosław Pitko, który podkreślił: „Właśnie „Proświta”, odrodzona 13 czerwca 1988 roku jako „Towarzystwo Języka Ukraińskiego”, była początkiem politycznego odrodzenia Ukraińców, walki o proklamowanie niepodległości Ukrainy. Z „Proświty” wyszli politycy, w tym posłowie do Rady Najwyższej Ukrainy, z których większość, niestety, szybko o tym zapomniała”. Z życzeniami do obecnych zwrócił się honorowy przewodniczący Towarzystwa, Bohater Ukrainy, pisarz Roman Iwaniczuk. Przypomniał, jak 25 lat temu zebrała się wielka społeczność, aby odnowić „Towarzystwo Języka Ukraińskiego”. „Nie mieliśmy gdzie się zebrać, więc przyszliśmy pod pomnik Iwana Franki, gdzie na ulotce, dzięki wsparciu ukrainofoba, sekretarza partii komunistycznej we Lwowie Adama Martyniuka, napisano: „zebranie ukraińskiego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

lwowską knajpę, podczas gdy organizacje Proświty we Lwowie gnieżdżą się w piwnicznych i półpiwnicznych pomieszczeniach. Ale po co lwowianom „Proświta”?! W kosmopolitycznej Ukrainie Lwów będzie słynął nie jako duchowa stolica ukraińskiego państwa i swoimi sukcesami na niwie oświatowej, lecz odurzającym zapachem i niepowtarzalnym smakiem kawy, dostępnej tylko współczesnym nowobogackim. Od redakcji. Na adres S. Horeczego nadeszły odpowiedzi z Zarządu Ochrony Środowiska Historycznego oraz z Departamentu Polityki Gospodarczej Lwowskiej Rady Miejskiej o następującej treści: „Niemieszkalne pomieszczenia piwnicy oraz parteru budynku/zabytku pod adresem pl. Rynek 10 zostały przystosowane przez spółkę z o.o. „Naukowo-techniczna książka” pod restaurację na podstawie uzgodnionej w Państwowej Służbie ds. Narodowego Dziedzictwa Kulturowego (centralny organ władzy wykonawczej w sferze ochrony dziedzictwa kulturowego) dokumentacji projektowej, opracowanej przez spółkę z o.o. „Narolski i partnerzy”. Dyrekcja Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego NAN Ukrainy udzieliła zgody spółce z o.o. „Naukowo-techniczna książka” na przeprowadzenie prac renowacyjnych i przystosowanie wskazanych pomieszczeń pod zakład gastronomiczny. Obecnie obiekt został oddany do eksploatacji zgodnie z obowiązującym prawem”. Z punktu widzenia prawnego zapewne wszystko to jest rzeczywiście zgodne z prawem. Ale z punktu widzenia moralności, kultury, pamięci narodowej, więzi pokoleń, a także po prostu sprawiedliwości — logika umieszczenia zakładu restauracyjnego w dawnym Domu „Proświty” wywołuje wiele pytań, nad którymi warto zastanowić się najwyższemu kierownictwu Lwowa, starodawnego miasta wysokiej duchowości i dobra. społeczeństwa nie odbędzie się”. Ale ono się odbyło. Zostało utworzone Towarzystwo Języka Ukraińskiego, a potem ta fala ogarnęła wszystkie miejscowości Galicji. Z czasem władza nie miała dokąd się podziać i zarejestrowała nas oraz uznała za organizację prawną” — powiedział Roman Iwaniczuk. Na zakończenie wezwał wszystkich do bycia na straży naszej niepodległości. Z pozdrowieniami od Lwowskiej Rady Obwodowej zwrócił się przewodniczący komisji budżetowej — Jarosław Kaczmaryk, który podkreślił ważną rolę „Proświty”: „Mamy w obwodzie dwa wspaniałe programy: Program mikroprojektów, dzięki któremu odnawiamy domy „Proświty” na wsiach, oraz Program rozwoju języka ukraińskiego, kultury ukraińskiej i świadomości historycznej obywateli Ukrainy na terytorium obwodu lwowskiego. Zatem łącząc siły, musimy zbudować ukraińskie państwo, aby byli z nas dumni ci, którzy będą świętować 50-lecie i 100-lecie odnowionej „Proświty”. Uroczystą akademię kontynuował koncert świąteczny, w którym wzięli udział zasłużony artysta Ukrainy Z. Huczok oraz zespoły „Proświty”: zasłużony chór „Radunycia”, zasłużona kapela bandurzystów „Czerwona kalyna”, laureat konkursów piosenki bardowskiej Z. Mediuch oraz zasłużony chór „Proświta” Domu Ludowego w Czerwonogradzie. Nasz kor.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ukraińskie wychowanie narodowo-patriotyczne: realia, tendencje, perspektywy

Do Przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy W.W. Rybaka, deputowanych ludowych Ukrainy, Premiera Ukrainy M.J. Azarowa, wszystkich obywateli Ukrainy. Dziś na świecie powszechnie uznaje się, że edukacja determinuje rozwój społeczny i gospodarczy każdego kraju, dlatego rozwinięte społeczeństwa inwestują w edukację 10—15% PKB. Współczesne społeczeństwo postindustrialne (społeczeństwo wiedzy) każdego państwa zależy od poziomu rozwoju nauki jako siły wytwórczej oraz krajowego systemu edukacji. Jednocześnie w latach 2011—2013 obserwuje się niepokojące antyukraińskie tendencje w treści państwowych aktów normatywno-prawnych Ukrainy dotyczących edukacji. Dlatego uczestnicy Ogólnoukraińskich konferencji naukowo-praktycznych na temat „Ukraińskie wychowanie narodowo-patriotyczne: realia, tendencje, perspektywy”, które odbywały się w różnych regionach Ukrainy, uważają za konieczne stwierdzenie faktów systemowego niszczenia ukraińskiej edukacji: — przyjęta na III zjeździe oświatowców Narodowa strategia rozwoju edukacji na okres do 2021 roku (Dekret Prezydenta Ukrainy z dnia 25.06.2013 roku nr 344/2013) świadczy o braku konsekwencji i ciągłości w realizacji państwowotwórczego podejścia w Narodowej doktrynie rozwoju edukacji (Dekret Prezydenta Ukrainy z dnia 17.04.2002 roku nr 347/2002). Jednak wbrew jednogłośnie przyjętej rezolucji III Ogólnoukraińskiego zjazdu pracowników oświaty w sprawie „Narodowej strategii rozwoju edukacji na Ukrainie na okres do 2021 roku”, zatwierdzonej Dekretem Prezydenta Ukrainy nr 344/2013 z dnia 25.06.2013 roku, usunięto działania dotyczące „opracowania i realizacji Koncepcji wychowania narodowego” oraz „kluczowy kierunek państwowej polityki oświatowej — budowa efektywnego systemu wychowania narodowego dzieci i młodzieży”, co należy traktować jako zamach na fundamenty państwowości Ukrainy. — projekt Koncepcji Ogólnopaństwowej celowej społecznej programu wychowania patriotycznego obywateli na lata 2013—2017 (decyzja Kolegium MON-młodzież-sportu Ukrainy, protokół nr 6/1-21 z dnia 31.05.2012 roku), a także Koncepcja edukacji obywatelskiej i wychowania na Ukrainie (opublikowana 29.12.2012 roku na oficjalnej stronie internetowej Ministerstwa Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy) są ukierunkowane na wychowywanie na Ukrainie kosmopolitów, a nie ukraińskich patriotów. Brakuje w nich pojęcia wychowania miłości do państwa ukraińskiego, języka ukraińskiego, literatury ukraińskiej, kultury ukraińskiej, pielęgnowania wiedzy o historii Ukrainy; — z normatywno-prawnych aktów oświatowych Ukrainy, dotyczących wychowania młodzieży, zniknęło sformułowanie „naród ukraiński”, zamiast niego wprowadzono termin „ludność Ukrainy”; — państwowy standard podstawowego i pełnego ogólnego wykształcenia średniego (Rozporządzenie Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 1392 z dnia 23.11.2011 roku) jest pozbawiony treści ukrainoznawczych, niedopuszczalne jest w nim łączenie nauki języka ukraińskiego z językami mniejszości narodowych, a także nauka historii Ukrainy w kontekście historii świata, co pozbawia możliwości wpływu na kształtowanie narodu ukraińskiego; — w Koncepcji edukacji literackiej (Zarządzenie Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy z dnia 26.01.2011 nr 58) akcenty wychowawcze są przesunięte, a nawet niebezpieczne, ponieważ prowadzą do uświadomienia języka i literatury ukraińskiej jako drugorzędnych, utrwalając kolonialny status Ukrainy i utrwalając traumy radzieckiej przeszłości w świadomości nowych pokoleń; — nie sprzyja umacnianiu norm konstytucyjnych także projekt Koncepcji edukacji językowej, opracowany i rekomendowany do dyskusji przez Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy, w którym nie sformułowano jasno jego celu, a zastąpiono go pojęciem „cel nauki języków”, co niweluje miejsce języka ukraińskiego jako państwowego. Nie odpowiada Konstytucji Ukrainy proponowane przez „Koncepcję edukacji językowej” określenie języka rosyjskiego jako „języka komunikacji międzyetnicznej”, co wzmacnia antyukraiński kierunek projektu Koncepcji edukacji językowej; — od nowego roku szkolnego 2013—2014 wchodzi w życie zarządzenie Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy o obowiązkowej nauce w szkołach drugiego języka obcego, którym może być rosyjski lub inny język mniejszości narodowych. Zrównanie języka rosyjskiego z „drugim językiem obcym” jest sprzeczne z Konstytucją Ukrainy, gdzie jest on językiem mniejszości narodowych, i daje dodatkowe nieograniczone możliwości dla umocnienia na Ukrainie języka rosyjskiego jako drugiego państwowego oraz utrwala jego dominującą pozycję; — pismo Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy „W sprawie niektórych kwestii przygotowania do nowego roku szkolnego” (z dnia 17.05.2013 r. nr 1/9-326) zawiera wymóg obowiązkowego składania przez rodziców wniosków o języku nauczania przy przyjęciu do placówek oświatowych, a także, jak sformułowano to w części trzeciej art. 20 Ustawy Ukrainy „O zasadach państwowej polityki językowej”, „w razie potrzeby, w dowolnym czasie w trakcie nauki”. Taka procedura jest absurdalna z punktu widzenia organizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego. W związku z powyższym należy: 1. Zapewnić realizację Konstytucji Ukrainy w sferze edukacji (w szczególności artykułu 11), Narodowej doktryny rozwoju edukacji jako najważniejszego ogniwa wychowania świadomych obywateli Ukrainy oraz uniemożliwić opracowywanie i wdrażanie antyukraińskich aktów normatywno-prawnych. 2. Przeprowadzić otwarte dialogi w celu omówienia propozycji dotyczących realizacji Narodowej strategii rozwoju edukacji do września 2013 roku, a nie w terminie miesięcznym (lipiec), kiedy oświatowcy są na urlopach. 3. Na zasadzie konkursu opracować państwowy projekt rozbudowy ukraińskiej szkoły narodowej Przyszłości. 4. Opracować ukraiński narodowy program nauczania (curriculum), który określi treść ogólnego wykształcenia średniego (standardy państwowe). 5. Wprowadzić na kanałach telewizyjnych regularne programy edukacyjne w języku państwowym. 6. Przyjąć Ustawę Ukrainy „O ukraińskim wychowaniu narodowo-patriotycznym” oraz Państwowy program ukraińskiego wychowania narodowo-patriotycznego dorastających pokoleń z odpowiednim finansowaniem państwowym. 7. Opracować i realizować państwowy program wsparcia szkół ukraińskiej diaspory. W imieniu wielotysięcznej społeczności oświatowców, uczestników Ogólnoukraińskich konferencji naukowo-praktycznych na temat: „Ukraińskie wychowanie narodowo-patriotyczne: realia, tendencje, perspektywy”. Grupa twórcza w składzie: O. M. Bezmyszczenko, zastępca dyrektora Ukraińskiego Gimnazjum Rady Miejskiej Symferopola; miasta tradycyjnie przeprowadzają przy pomnikach Tarasa Szewczenki i ofiar Hołodomoru. A ponadto krzyworoscy proświcianie odradzają uroczysko Dubowa Bałka, w którym Ołeksandr Pol odkrył złoża rudy żelaza, co zadecydowało o losie miasta jako wielkiego centrum górniczego na wiele dziesięcioleci. Z dawnej Dubowej Bałki pozostało tylko wspomnienie, bo wyrobiska górnicze ją zniszczyły. Ale nie można zniszczyć pamięci i historii. Właśnie proświcianie na miejscu Dubowej Bałki, zaśmieconej odpadami produkcji górniczo-hutniczej, założyli unikalny dendropark. A Ołeksandr Melnyk i Mykoła Babenko niemało publikowali w periodykach, odradzając historię unikalnego uroczyska. Już piąty rok krzyworoską O. I. Wysznewski, profesor Drohobyckiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. I. Franki, kandydat nauk pedagogicznych; P. R. Własenko, przewodniczący Symferopolskiego Związku Miejskiego „Proświty”; L. O. Donenko, nauczycielka literatury ukraińskiej Ukraińskiego Liceum Humanitarnego Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, zasłużony nauczyciel Ukrainy; N. H. Kałasznyk, przewodnicząca Rady Naukowo-Eksperckiej Międzynarodowego Funduszu Edukacyjnego im. Jarosława Mądrego, doktor nauk pedagogicznych, profesor; A. J. Kowalski, profesor, zasłużony pracownik gospodarki leśnej Ukrainy; M. P. Korpaniuk, dyrektor Centrum Skoworodianoznawstwa Perejasławsko-Chmielnickiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. H. Skoworody, doktor nauk filologicznych, profesor, akademik Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy; A. I. Łytwyn, zasłużony nauczyciel Ukrainy; H. W. Łopuszanśka, dyrektor gimnazjum nr 56 we Lwowie, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy; Z. I. Mamczur-Kałyneć, prorektor ds. naukowo-pedagogicznych Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. Franki, kandydat nauk biologicznych, docent; W. H. Postowyj, wiodący pracownik naukowy laboratorium wychowania rodzinnego Instytutu Problemów Wychowania Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, kandydat nauk pedagogicznych, profesor, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy; N. I. Rudenko, dyrektor Ukraińskiego Gimnazjum Rady Miejskiej Symferopola, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy, zasłużony pracownik Autonomicznej Republiki Krymu, członek komitetu ds. nagród państwowych Ukrainy w dziedzinie oświaty; J. D. Rudenko, profesor katedry teorii i historii pedagogiki Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. Drahomanowa, doktor nauk pedagogicznych, akademik Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy; W. W. Strilko, prezes Międzynarodowego Funduszu Edukacyjnego im. Jarosława Mądrego, kandydat nauk pedagogicznych; I. P. Juszczak, członek Zarządu Centralnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, profesor, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, wyróżniający się pracownik oświaty Ukrainy. Mykoła Kramarenko. „Proświcie” przewodzi znany dziennikarz Mykoła Kramarenko, który zgromadził wokół siebie ludzi myślących podobnie, nieobojętnych na los miasta. Sprawozdanie Mykoły Kramarenki z tego, co zrobiono przez te lata, robi wrażenie. Jest to możliwe tylko wtedy, gdy istnieje zespół prawdziwych patriotów, dla których głównym przeznaczeniem „Proświty” nie jest hałaśliwe wiecowanie, lecz codzienna praca na rzecz Ukrainy. Na przewodniczącego ponownie wybrano Mykołę Kramarenkę.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Krzyworizka drużyna patriotów

Sergij DOWHAL, przewodniczący Dniepropetrowskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. H. Szewczenki Krzyworizka miejska organizacja «Proświty» w obwodzie dniepropetrowskim jest jedną z najpotężniejszych. Silne w Krzywym Rogu są także proświtiańskie tradycje, położone jeszcze na początku minionego stulecia. W mieście czci się tych, którzy torowali trudną drogę do zbliżenia się upragnionej chwili proklamowania niepodległego państwa ukraińskiego. Jest to oryginalny poeta Myhajło Pronczenko. To właśnie z jego inicjatywy w mieście podczas drugiej wojny światowej powstało ukraińskie wydawnictwo oraz gazeta «Dzwin», ukazała się «Mała historia Ukrainy», zbiór pieśni «Tryzub»… Ale niemieckim najeźdźcom taka aktywność patriotów nie spodobała się. I na początku 1942 roku Myhajła Pronczenka wraz z wieloma proświtianami rozstrzelano. Jako hołd dla tych chwalebnych tradycji — w Krzywym Rogu od ponad dwóch dziesięcioleci ukazuje się literacko-publicystyczny magazyn «Kurjer Krywbasu» pod redakcją pisarza i przedsiębiorcy Hryhorija Husejnowa, autora nieprzeciętnej powieści «Ziarna boże». Jednym z kierunków działalności proświtian w ostatnim okresie stały się wieczory twórcze znanego rodaka oraz innych aktywistów: Lubow Baranowej, Walerija Karcza, Wołodymyra Stecjuka, Wasyla Holowaczuka. Każda z siedmiu rejonowych organizacji «Proświty» w mieście ma priorytetowe kierunki działalności. Tak więc w Dowhynćiwskiej, którą kieruje Lilija Semeniaczenko, akcentuje się pracę ze szkołami. I tutaj ważnym fundamentem stała się literatura wydawniczego centrum «Proświta». Była przewodnicząca miejskiej «Proświty» Ludmyła Zubko celowo i owocnie pracuje z młodymi talentami literackimi. Masowe imprezy proświtianie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Nerudy, Nezvala, Różewicza. Ten szereg można kontynuować. Stepowiada Lubow Hołoty to także kobieca psychologia, to także wysoki ład mowy, niemal utracony przez naszą poezję, gdy mowa o liryce intymnej. Prozatorski blok książki „Kobiecy apokryf” jest nie mniej interesujący i filozoficznie głęboki. Oprócz udanego tytułu powieść „Epizodyczna pamięć” ma jednocześnie udany zabieg ekspozycyjny, który pozwolił pisarce maksymalnie uwolnić pisarstwo, przemieszczać się w czasie, tasować postacie, zmieniać optykę widzenia i tym podobne. Ten utwór można postrzegać z różnych perspektyw. Powiedzmy, jako historię wsi Lubymiwki i jej mieszkańców; jako kronikę rodzinną: ojciec, matka, brat, siostra…; jako biografię duszy bohaterki — od małej dziewczynki do dojrzałej kobiety, wzbogaconej doświadczeniem, obciążonej stratami itd. Widzimy wieś w różnych czasach, jeszcze z nieutraconą pamięcią rodową, obrzędowością, zwyczajami, i widzimy ją w zdziczeniu, w upadku, na starczych drżących nogach Marusi. Marusia to nie jedyna barwna postać tej powieści. Mnie najbardziej poruszył rozdział „Własny czas”. Moim zdaniem to epicentrum utworu, pożegnanie z umierającą matką, rewizja jej i własnego życia, napływy rozpaczy i skruchy, zmiany kolizji i wiele innych, wszystko to zwraca świadomość ku refleksjom. Nie tylko wzrusza, ale i zmusza do myślenia, zwraca ku formule Dostojewskiego, znanej wszystkim: „Bóg i Diabeł walczą, a polem bitwy są serca ludzi”. O diabelskim w powieści powiedziano jakby mimochodem: imienia potwora, który rozdeptuje kirzowymi butami na bruku małe szczenięta, nie nazwano. Ale epizod ten dosłownie wrzyna się w pamięć. Opowiadania zawarte w tej książce zapadły mi w duszę jeszcze z czasopism, przede wszystkim „Przepłynąć Letę”. To opowiadanie o połączeniu lub niepołączeniu dusz ludzi z różnych pięter, o tym, jak młoda żona znanego uczonego tak i nie zdołała przekroczyć nieprzekraczalnej granicy i stać się swoją w atmosferze profesorskiego domu… U Hołoty jest znamienny wers: „Czas głębokiego wzroku nastał”. Pozostaje więc podsumować, że czas „głębokiego wzroku” trwa. Daj Boże, żeby trwał on wiele, wiele lat. „Kobiecy apokryf” — książka, którą można bez przesady zaliczyć do etapowych książek autorki. Dmytro DROZDOWSKI, krytyk, poeta, prozaik, redaktor naczelny czasopisma „Wseswit”, autor przedmowy do książki Lubow Hołoty: — Dla mnie ta książka jest niezwykła i dziwna. I kiedy pracowałem w bardzo ekstremalnym czasie nad jakimiś refleksjami do przedmowy, cały czas przebywałem w niewoli tej dziwności. Bo postrzegam i poezję, i prozę, przedstawioną w tej książce — „Kobiecy apokryf”, jako bardzo charakterologiczną. Co mam na myśli? Przede wszystkim to kalejdoskop charakterów, bardzo subtelnie, dokładnie i trafnie podpatrzonych. Jest tu coś z teatru, z różnych przedstawień, przed nami pojawiają się różne maski, i za każdą z nich stoi nie po prostu poza, a za tym stoi doświadczenie, za tym stoi życie, za

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Stepowiada Lubowi Hołoty

Prezentacja nowej książki laureatki Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki, redaktor naczelnej „Słowa Proświty” Lubowi HOŁOTY „Żeński apokryf”, która ukazała się w serii „Biblioteka Komitetu Szewczenkowskiego”, zgromadziła w kijowskiej księgarni „Je” wielu szczerych zwolenników jej twórczości. Spotkanie poprowadził Jurij BURIAK, dyrektor wydawnictwa „Ukraiński pisarz”. Na prezentacji wystąpili czytelnicy, pisarze, krytycy literaccy. Oto fragmenty niektórych wystąpień. Mykoła CYMBALIUK Zdjęcie Ołeksandra ŁYTWYNENKI Wołodymyr BAZYLEWŚKYJ, poeta i krytyk, laureat Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki: — Książka „Żeński apokryf” w pewnym sensie wykracza poza reguły. Nie przypominam sobie, aby w serii Komitetu Szewczenkowskiego był przedstawiony autor w dwóch hipostazach — jako poeta i prozaik. Ta dziwna dwuhipostazność obróciła się, i to jest bardzo ważne, w jedność, a więc — w integralność. Oznacza to, że poeta i prozaik Luba Hołota czerpała energię z jednego źródła. Istnieją bezpośrednie nawiązania między tekstami, aż do powtarzania poszczególnych szczegółów. Otóż źródło, z którego czerpie, to step. Przypomnę, że pierwsza jej książka nazywała się „Urodzona w stepach”. A step to nie tylko geografia. Step to ukraińska historia, step to ukraińska mentalność. A w interpretacji Lubowi Hołoty step to także centrum ziemskiej stałości. „Żeński apokryf” zaczyna się od tworzenia stepoświata, można powiedzieć: światostepu. Właśnie od tego zaczyna się jej blok poetycki. I jeszcze jeden ciekawy moment: ma ona też inny step. I ten step jest spersonalizowany. To step reliktowego dzieciństwa. Jurij Buriak powiedział, że to step pierwszej radości i pierwszego bólu, jest on jak los, jak dana, jak kod rodowy, jak znaki duszy wewnętrzne. Wreszcie, step jako codzienność, którą potrafi wznieść na wyższy szczebel poetyckiej percepcji, o czym świadczą takie wiersze, jak „Kaszę gryczaną sama siebie chwali”, „Stworzyć barszcz jesienią” i inne. Można mówić o, powiedzmy, człowieku gór u Docyncia, o jego psychologii, mentalności. I można mówić o człowieku stepu w twórczości Lubowi Hołoty. A ogółem — o filozofii stepu. Poetycki ekwiwalent tej filozofii to dążenie do liro-epickiego, folklorystycznego, do swobodnego oddechu naszych dum, do zaklęć, lamentów, czarów… W ogóle ta poetyka, — a Lubow Hołota często wykracza poza sylabotonikę, — kieruje świadomość ku poetom, z którymi związana jest młodość nie tylko jej pokolenia: Apollinaire’a, Éluarda, Pa- za tym stoi człowiek… I oto w tym dziwnym połączeniu maski jako ludzkości jest jakaś zagadka, której dotąd nie mogę dla siebie wyjaśnić i odgadnąć w tej twórczości. Jest ona epicka, z epickim początkiem. Jednocześnie bardzo chciałem odejść od postrzegania tej twórczości jako tradycyjnej. Tak, to wcale nie jest tradycyjna twórczość, która może być interesująca dzisiaj. Jest ona ciekawa dla różnych pokoleń, bo jest tam to, co wymaga ciągłej refleksji, ciągłego odczytywania, przemyślenia, co stale prowokuje myśl. Ten prowokacyjny komponent w pozytywnym sensie to oznaka sztuki, która ma bardzo wielką magistralę i która istnieje nie tu i teraz, a która stawia przed człowiekiem bardzo trudne pytania i prowokuje do stawiania pytań w sobie. Pierwsza metafora, pierwszy obraz, do którego chciałbym się odwołać — obraz lustra. Jest on centralny zarówno w tej książce, jak i w powieści „Epizodyczna pamięć” w szczególności. Dmytro DROZDOWŚKYJ Kiedy pisałem przedmowę, to na myśl od razu przyszedł obraz luster, luster jako pękniętych dusz. W ogóle lustro to bardzo specyficzny obiekt, czy podmiot. Odzwierciedla ono człowieka i służy jako środek samopoznania. Tego środka poznania, od którego człowiek ucieka, którego się boi, od którego chce ukryć to, co najbardziej skryte. Jednocześnie pojawia się tu obraz lustra-labiryntu, w którym jest coś archaicznego, jak w każdym labiryncie, gdzie wszystko rozwija się nie liniowo. Jest tam zagadka, swój Minotaur, swoją tragedia i swój śmiech. Swoja śmierć i swoje odrodzenie. Przejdę do drugiego pojęcia, pojęcia sacrum w twórczości. Tego świętego, które rodzi się w profanum, a profanum staje się święte i sakralne. I jednocześnie nie zyskuje jakiejś nieogarniętości, i to sakralne staje się ludzkim. Człowiek jest sakralny, bo ma w sobie coś boskiego, ale musi to zrozumieć poprzez samopoznanie. I twórczość Lubowi Hołoty (nie będę uciekał się do jakichś psychoanalitycznych, nawet psychologicznych refleksji) jest bardzo, na wskroś psychologiczną rzeczą. „Żeński apokryf” uwiarygadnia moją myśl. Jest tu głęboki psychologizm, charakterystyczny dla ukraińskiej literatury XX wieku. Od razu przychodzi na myśl twórczość Tiutiunnyka, ale Hołota ma w sobie coś także z realizmu magicznego, chociaż nie chcę porównywać i dokonywać jakichś typologicznych zestawień, wywyższać czegoś kosztem czegoś innego. Ostatecznie jest to rzecz samowystarczalna i istnieje samowystarczalnie, i mam nadzieję — będzie istnieć. Swoją drogą, zawsze bardzo interesująco pracuje mi się z tekstem zrodzonym z hybrydowej tożsamości, proszę wybaczyć takie pojęcie. Oprócz wszystkiego innego Lubow Hołota jest zdumiewającym dziennikarzem. A dziennikarz ma bardzo ostre oko. I kiedy pisarzem jest dziennikarz z natury, w jednej ze swoich hipostaz, to wtedy pojawia się tekst niezwykle interesujący, w którym zauważa się coś, co w codzienności umyka nam w optyce dziennikarskiej. Jest tam coś niedopowiedzianego, podobnie jak to niedopowiedzenie istnieje w micie, bo w poezji Lubow Hołoty jest ono archetypowe, bardzo epickie, a zarazem bardzo kobiece. Oceniając „Kobiecy apokryf”, można uciec się do jakichś stereotypowych interpretacji, znów mówić o kolejnej próbie sakralizacji, o ukraińskiej literaturze i o artyście, który jest prorokiem. Ale wydaje mi się, że zawarta jest tu wewnętrzna ironia i samoironia, zrodzone z wielkiej goryczy i doświadczenia. Ona zdejmuje pretensjonalność, bo stoi za nią życie. To spojrzenie kobiety, w którym koncentruje się ogromne doświadczenie. Przypomnijmy fragment jednego wiersza, który bardzo lubię. Jest on poświęcony Hałynie Stefanowej, „Mój nienapisany romans”. „A samotne Kobiety Wielkiego Miasta…”. Ta książka czymś przypomina glinę. Glinę w sakralnym, pierwotnym rozumieniu, glinę, z której rodzi się człowiek. I ten człowiek — to kobieta. Tym razem. I jeszcze jeden fragment z innego wiersza, żeby pokazać różne maski. „Korytarzem luster błądzę, ja twoja Kateryna…”. Dla twórczości Lubow Hołoty charakterystyczna jest właśnie ta figura inności, poznawania siebie poprzez innego i potrzeba, ostatecznie egzystencjalna, gnoseologiczna potrzeba drugiego, jak w lustrze, a zatem — w sobie. Wiersz „Niechaj!”: „Niechaj!// To nie ja.// To SMS na ekranie twojej komórki…”. To bardzo współczesna poezja. I uderza mnie taki zakres kunsztu — od archaicznego myślenia, jakiegoś wiedźmiego tematu, gdzie kobieta rzeczywiście przedstawiona jest jako kobieta-wiedźma, kobieta-wróżbitka, kobieta silna, bo stoi za nią natura, stoi za nią żywioł, stoi za nią nieodgadniony świat magii. A zarazem jest kobieta miasta, kobieta ze swoim bólem, ze swoją tragedią, która jest porzucona, kobieta rozczarowana, kobieta bez mężczyzny, samotna, która zmuszona jest być mężczyzną albo zamykać się, czekać. I zarazem jest kobieta, która tworzy świat. I właśnie ten kosmogoniczny kobiecy motyw zachwyca, i pokazuje on zdumiewającą witalność w tej dziwnej, charakterologicznej i bardzo kobiecej poezji Lubow Hołoty. Wydaje mi się, że wraz z powieścią „Epizodyczna pamięć” wydarzyło się w ukraińskiej literaturze coś bardzo znaczącego i niezwykle interesującego. Bo formuła epizodycznej pamięci — to formuła epizodycznego człowieka. Kodu epizodycznej pamięci szukają w różnych literaturach. U Umberto Eco przyszedł mi na myśl „Tajemniczy płomień królowej Loany”. Tam jest inna pamięć, wybiórcza. Ale bardzo dokładną formułę w ukraińskiej literaturze znalazła Lubow Hołota.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

B.-I. Antonycz: „Tam, jak strzały, ślę słowa…”

A wspomniana powieść, pojawiwszy się w ukraińskiej literaturze na rynku czytelniczym, od razu zdobyła Nagrodę im. Szewczenki całkowicie zasłużenie. Wydaje mi się, że był to epizod, w którym Nagroda im. Szewczenki wreszcie znalazła, ściślej mówiąc, zdobyła adekwatną dla siebie ocenę. Nie ta powieść została oceniona, a Nagroda im. Szewczenki, która nierzadko w obecnych warunkach istnieje na granicy dewaluacji. Nagroda im. Szewczenki wreszcie zdobyła to, za co nagrodziła utwór, który jest wart, który jest godny najwyższej oceny. Mykoła SŁABOSZPYCKYJ, laureat Narodowej Nagrody im. T. H. Szewczenki, pisarz, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów, od początku wystąpienia powrócił do pierwszej książki Hołoty — „Urodzona w stepach”. On jako krytyk literacki również należał do tej, wtedy jeszcze młodej, pisarskiej generacji, co i Lubow Hołota. Wtedy był na dziennikarskim chlebie w „Literaturnej Ukrainie” i występował jako krytyk literacki. — A krytyk szuka swojego bohatera, — opowiadał Mykoła Fedotowycz, — i ja go znalazłem w osobie Hołoty; napisałem wtedy artykuł „Czy łatwo być kobietą”. Wydawało mi się, że głos Hołoty (a był on bardzo swoisty) jest głęboki i silny. Nie wiem, jak dokładnie odpowiadał autoportret w tytule tamtej książki, ale „urodzona w stepach” — to dokładny duchowy autoportret. Wtedy do literatury przyszła, nie, — wtargnęła poetka, która istnieje w liczbie pojedynczej, i wydało mi się to głosem całego pokolenia. Już potem, kiedy pisałem, — a zdarzało mi się pisać setki literacko-krytycznych artykułów, przeglądów, — coraz bardziej utwierdzałem się w słuszności swojego pierwszego wrażenia z jej twórczości. Tacy pisarze jak ona mi imponują. Wydaje mi się ona tą, która akumuluje twoją myśl, twoją prawdę, twoje nastroje, twoje rozumienie, ona jest współbrzmiąca. I dlatego, kiedy o tym wszystkim młodym, — a to był rzeczywiście jakiś pospolity ruch pokolenia, które przyszło pod koniec lat 70., — pisałem: „Niech spełni się we mnie moje imię”, to nie krzywiłem duszą. Od tamtej pory autorka interesowała go jako nieординаarna i utalentowana twórcza indywidualność. Słaboszpyckyj rozumie, że ona ma twórcze przerwy, twórcze depresje; kiedy jej się nie pisze, znaczy, że nie jest przekonana, że wypali, że spod jej pióra wyjdzie coś wartościowego. „U Anglików rozróżniają człowieka, który po prostu pisze książki, — podsumował Mykoła Fedotowycz, — i pisarza. A u nas wszyscy, którzy coś napisali, nazywani są pisarzami”. — Ja wiem, co to jest piekło — gazeta, — podzielił się z uczestnikami prezentacji Słaboszpyckyj, — ja sam przeszedłem wszystkie te kręgi. I tylko tych ona czyni silniejszymi, których nie zniszczyła (a zniszczyła ona 99,9 %). To są ukrzyżowani na krzyżu, i dopiero kiedy pojawiła się „Epizodyczna pamięć”, ja po raz kolejny w myślach oceniłem wytrwałość i siłę „kobiety urodzonej w stepach”. …Kiedyś Leonid Leonow powiedział kolosalną rzecz, że naprawdę wybitny utwór — to odkrycie pod względem treści i wynalazek pod względem formy. Dlatego „Epizodyczna pamięć” — to utwór indywidualny pod względem treści, ale bezsprzecznie wynalazek pod względem literackiej formy. U nas takich powieści, zapewne, jeszcze nie było. Nadija KYRIAN Subiektywna antologia Wołodymyra Bazylewskiego — to unikalne wydanie. Opracowujący dobrał 45 ukraińskich poetów, w tym także ukraińskiej diaspory, według własnego uznania, z własnym komentarzem. Zamysł stworzenia książki autor argumentuje tak: „Długotrwała niedostępność tekstów w ich pełności i nieskażoności, dogmaty czasu, stereotypy ocen przez nie zrodzone, inercja postrzegania, jak i wiele innego, doprowadziły do takich wypaczeń i przesunięć akcentów, że drugorzędne zajęło rolę głównego, a główne obcinano do liniowości słupa… Nam brakuje subiektywnych antologii. Nie w sensie zadania, uwarunkowanego przynależnością do tej czy innej grupy, kierunku itp. A naznaczonej znakiem swojego spojrzenia. Dowodowej argumentacji. Prostoty i jasności. Im więcej subiektywnych podejść, tym bardziej obiektywny wyłoni się ogólny obraz”. To, że projekt się udał, potwierdza wiele pozytywnych, pochlebnych opinii od czytelników „Słowa Proświty”, gdzie został wypróbowany. Wołodymyrowi Bazylewskiemu zamarzyło się „zebrać pod jednym dachem” poetów XX wieku, należących do różnorodnych nurtów literackich, z różnymi poglądami, losami itp. Jedni represjonowani za władzy radzieckiej, inni jakoś przystosowali się i przeżyli kosztem artystycznych strat, inni szukali i znaleźli schronienie na obczyźnie, jednak całe życie tęsknili za utraconą Ojczyzną. „Nie zapominajmy: ukraińska poezja XX wieku wyszła z piekła, — pisze opracowujący. — Dotyczy to i większości poetów emigracyjnych, którym choć poszczęściło się wyślizgnąć z niego, ale z niezagojonymi oparzeniami. Dwa rękawy jednej rzeki zbliżyły się, lecz nie stały się jednym nurtem. Całością. Uświadomionym zjawiskiem. Z przykrością musimy uznać: nawet poeci na Ukrainie są powierzchownie zaznajomieni z twórczością poetów diaspory. Zatrzymało się w pół drogi i przewartościowanie poradzieckiej poezji”. Zatem w nowej antologii znajdziemy i poetów, których nazwiska znane są wszystkim ze szkolnej ławy: Pawła Tychynę, Maksyma Rylskiego, Wołodymyra Sosiurę, Mykołę Bażana, Andrija Malyszkę, i modernistów początku wieku Mykołę Woronego, Mykołę Filanskiego, Hryćka Czuprynkę, Ołeksandra Olesia, i długo przemilczanych Bohdana-Ihora Antonycza, Wołodymyra Swidzińskiego, Ołenę Telihę, i „emigrantów” Ihora Kaczurowskiego, Jewhena Małaniuka, Ołeha Olżycza, Oksanę Liaturynską, Natalię Liwycką-Chołodną, Leonida Połtawę, i „szistdesiatnykiw” (pokolenie lat 60.) czy bliskich im Wasyla Symonenkę, Mykołę Winhranowskiego, Mykołę Chołodnego, Wasyla Stusa… Przy tym, — zauważa opracowujący antologię, — baczniejszą jego uwagę przykuły półzapomniani i pominięci poeci. „Dlatego liczba wersów poświęconych temu czy innemu autorowi nie może być kryterium oceny jego dorobku”. Jedną z przyczyn, która skłoniła Wołodymyra Bazylewskiego do stworzenia tej cennej książki, był „strach, wywołany nachalną i brutalną deukrainizacją Ukrainy. Strach, że nasz różnobarwny poetycki kwietnik pokryje się pyłem zapomnienia już w najbliższym czasie”. Mam nadzieję, że kwietnik pyłem zapomnienia jednak nie pokryje się, jednak trzeba dokładać wszelkich możliwych sił dla jego zachowania, ponieważ nasze duchowe skarby są stale zagrożone. Potwierdza to i książka „Białe rośliny pokojowe” Wasyla Hołoborodki, poety niezwykle swoistego, który niczym „Ikar na motylich skrzydełkach” dąży do słońca, do jasnego życia w pięknym, niemal bajkowym świecie, stworzonym przez folklorystyczne osiągnięcia rodzimego narodu. Ale w jego „Latające okienko”, w „Zielony dzień”, „Słowiczy domek” oraz w „Słowa w wyszywanych koszulach” dysonansem wdziera się przeszłe i współczesne zagrażające bytowanie, które fizycznie lub duchowo niszczyło i niszczy bohaterów wspomnianej wyżej antologii oraz ich współmyślicieli, przy tym poeci — to nie tylko ci, którzy piszą i wydają książki, ale i poeci w duszy, których jest znacznie więcej, niż możemy sobie wyobrazić. I rodzi się u niego prawdziwie straszny wiersz: Zabójcy poetów Zabójcy poetów, kaci poetów odpowiadają na imiona poetów, dzieci zabójców poetów, dzieci katów poetów odpowiadają na imiona poetów — gdybyście wykrzyknęli w obecny ludzki tłum na Chreszczatyku imię zabitego czy zamęczonego poety, to ktoś by koniecznie zauważył to imię, i to byłby albo zabójca czy kat poety, albo ktoś z dzieci zabójcy czy kata poety. U zabójców poetów, u katów poetów imiona poetów, u dzieci zabójców poetów, u dzieci katów poetów imiona poetów. Ogólnie rzecz biorąc, są to wiersze dobrego i pięknego poety, który mimo wszystkich trudnych okoliczności (w czasach radzieckich był relegowany z uniwersytetu za proukraińskie poglądy, przez długi czas jego twórczość była przemilczana, przeżył osobiste tragedie itd.) zdołał pozostać sobą, wytyczyć własną drogę, która potwierdza piękno i harmonię człowieka oraz Wszechświata, zachować w duszy testament matki, bohaterki jego wspaniałego wiersza „Białe rośliny pokojowe”, typowej przedstawicielki kobiety z ukraińskiej wsi, która wychowuje, otacza miłością wszystko wokół – i męża, i dzieci, i zwierzęta domowe oraz ptactwo, i rośliny. Nawet jeśli: „i liście na tych roślinach białe, // jak pędy na wyrosłych w piwnicy ziemniakach, // ale matka je jednak kocha – // patrzę, mały, jak pryska na nie wodą z ust, // jak łagodnie obmywa białe liście fikusa // i rozplątuje splątane białe łodygi”. I była to matczyna lekcja miłości na całe życie. Bardzo piękną przedmowę „Ten, kto zna język wody, ziemi, roślin i drzew, ptaków i zwierząt…” do zbioru Wasyla Hołoborodki napisał Pawło Mowczan. Po jej przeczytaniu bardziej zrozumiały staje się zarówno wewnętrzny świat poety, jak i jego życiowe kolizje oraz imperatywy moralne: „Jak dobrze, że z dna w jego istocie biją złote źródła ojczystego słowa, że słyszy on swoje ojczyste spoza okupacyjnej waty, którą obłożyli ukraińską przestrzeń okupanci, on słyszy i odczytuje z otoczenia narodowe pierwotne znaczenia, bo obdarzony jest przez Najwyższego szczególnym darem znania i rozumienia języka wody, języka drzew, języka ptaków, języka owadów, języka wiatrów, języka wielkiego Ukraińskiego Kosmosu. Jego doświadczenie twórcze jest niedoścignione, bo szczere, otwarte, nieobłudne, niepodrobione, unikalne, z własnym językiem, intonacją, z jedynym możliwym środkiem gatunku narracyjnego”. Obie książki są pięknie wydane i ozdobią bibliotekę współczesnego intelektualisty-estety oraz po prostu miłośnika poezji, pięknego piśmiennictwa. W serii „Biblioteka „Słowa Proświty” w 2013 roku ukazały się nowe książki: „Strzała. Subiektywna antologia. Ukraińscy poeci XX wieku” (opracowanie i komentarz Wołodymyra Bazylewskiego, pisarza, krytyka, tłumacza, laureata wielu nagród literackich) oraz „Białe rośliny pokojowe” Wasyla Hołoborodki, laureata Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki (wydawnictwo „Ukraiński pisarz”).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Sztuka, która wznosi człowieka ponad codzienność

Włochy, ojczyzna sztuki renesansu, dały światu mnóstwo utalentowanych nazwisk, wśród których są Giotto di Bondone, Donatello, Botticelli, Leonardo da Vinci, Rafael, Michał Anioł, Tycjan i inni. Twórczość włoskich artystów uważana jest za wzorzec, jest przesiąknięta ideałami humanizmu, harmonijnością, zmysłowością i dramatyzmem. Niedawno w Muzeum Chanenków widzowie mieli okazję zapoznać się z najlepszymi przykładami sztuki klasycznej z muzeów Włoch. Jest to druga wystawa w ramach projektu „Europejski wymiar”, na której zaprezentowano obrazy „Wenus i Adonis” Tycjana, „Jezus Chrystus” Guido Reniego oraz gobelin „Cudowny połów ryb” według kartonu Rafaela. Ołtarzowy obraz Guido Reniego „Jezus Chrystus”. Ulana WOLIROWSKA. Według słów kuratorki projektu Ołeny Żywkowej, Muzeum Chanenków już kolejny raz staje się miejscem spotkania widza z najlepszymi dziełami sztuki europejskiej. Dzięki współpracy z Narodową Galerią Sztuki Dawnej w Palazzo Barberini (Rzym) w poprzednich latach Muzeum prezentowało wystawy szkła weneckiego i włoskiej majoliki. „A tym razem wybraliśmy trzy arcydzieła z muzeów Włoch, które odzwierciedlają los włoskiego dziedzictwa kulturowego w Europie. Najciekawszy jest gobelin, który pokazuje, jak włoski geniusz plastyczny wpłynął na resztę Europy, jak ją zmienił. W tym dziele połączyły się wiekowa biegłość flamandzkich tkaczy z twórczością Rafaela, według szkiców którego pracowali”. Jak wiadomo, temat miłości Wenus i Adonisa był jednym z najbardziej ulubionych w twórczości Tycjana. Uważa się, że artysta pod względem stylu jest bliski Giorgione, który w swoich pracach odwoływał się do mitologii. Eksponowane płótno „Wenus i Adonis” z kolekcji Narodowej Galerii w Palazzo Barberini uważane jest za jedną z ostatnich wersji, stworzonych już przez dojrzałego Tycjana. Na łonie natury rozgrywa się dramatyczny obraz, który ostrzega przed śmiercią Adonisa podczas polowania. Ponure niebo, mały amorek drzemiący pod drzewem, przewrócony wazon — wszystko symbolizuje przyszłą tragedię. A próby zatroskanej Wenus, by zatrzymać młodzieńca, są tu daremne… Ołtarzowy obraz Guido Reniego „Jezus Chrystus” pochodzi z Muzeum Dawnych Skarbów Świętego Domu (Loreto). Uważa się, że to arcydzieło jest jedynie fragmentem bardziej rozbudowanego obrazu. Wizerunek Jezusa Chrystusa mógł być częścią kompozycji „Wręczenie kluczy apostołowi Piotrowi” lub dzieła „Noli me tangere” (ukazanie się Chrystusa Marii Magdalenie). Szczególnie imponuje skalą i filigranowością gobelin „Cudowny połów ryb” według szkiców Rafaela dla Kaplicy Sykstyńskiej. Utkany z jedwabiu, wełny, złotych i srebrnych nici, promieniuje blaskiem i przykuwa wzrok. U podstaw dzieła leży opowieść z Ewangelii. Jest to historia o tym, jak apostołowie po nieudanym połowie w fantastyczny sposób napełnili sieci dzięki Jezusowi, który wszedł do łodzi. Wykwintną ozdobą wspaniałego dywanu jest barokowe obramowanie, na którym przedstawiono siedem cnót chrześcijańskich — Wstrzemięźliwość, Sprawiedliwość, Wiarę, Miłosierdzie, Nadzieję, Roztropność, Męstwo. „Ukraina jako kraj europejski przechowuje ogromny skarb europejskiego klasycznego sztuki, którym może wymieniać się z innymi państwami. Dlatego w ramach tego projektu planujemy zorganizować wystawę z Żytomierskiego Muzeum Krajoznawczego (kolekcja baronów de Chaudoir). Są to praktycznie nieznane dzieła, które przybliżymy widzowi” — mówi o planach twórczych Ołena Wiktoriwna. PRZEDPŁATA—2013 PRZEDPŁATA—2013 Koszt przedpłaty (z dostawą i kosztami pocztowymi): Koszt przedpłaty (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI na 1 miesiąc na 1 miesiąc 9 hrywien 37 kopiejek. Indeks pocztowy — 30617, strona 71 w “Katalogu” na pół roku na pół roku 53 hrywny 37 kopiejek. na rok na rok 105 hrywien 54 kopiejki. ZAPOWIEDŹ na 3 miesiące na 3 miesiące 27 hrywien 51 kopiejek. Jesteś ze “Słowem Proświty”, bo to — Twoja gazeta!

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo “Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział tematyki społecznej Petro ANTONENKO 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadia KYRIAN 270-55-57 Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN 278-63-69 Korespondent Ulana WOLIŁOWSKA Redaktor internetowy Ołeksandr ŁYTWYNENKO 279-39-55 Redaktor dyżurny Jewhen BUKET Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano z gotowych fotofor w spółce z o.o. “Polihrafcentr” w środę. Nakład w lipcu — 19 000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na “Słowo Proświty” jest obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y “Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn