Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Aforyzm jako twórcze odkrycie

Слово Просвіти, №28 за 2017 рік

Smoliak B. F. Alpinarij: aforyzmy, porady, rozmyślania, napomnienia. — Charków: Majdan, 2016. — 134 s. Obecnie prawdziwi miłośnicy pięknego piśmiennictwa znaleźli się w niełatwej sytuacji. Aż ciśnie, by choć przejrzeć nowość wydawniczą. Ale… półki księgarń aż uginają się pod ciężarem lektury „rozkręcanych” autorów, w której nierzadko dominuje wtórność, a świeżość myśli nawet nie zaglądała. Co więcej, narzekają księgarze-dystrybutorzy, że literatura się nie „sprzedaje”. I uparcie nie zauważają utworów mało znanych pisarzy, chociaż często znacznie więcej w nich prawdziwości i ciekawostek. I zacznijmy od tego, że ta książka jest pod względem gatunku czymś innym. Ci, którzy śledzą proces literacki, prawdopodobnie już przywykli do tego, że autor występuje w roli poety i prozaika. A tym razem mamy aforyzmy, rady, rozważania, pouczenia. Nietypowość? Tak! Mimo że niemal 10 lat temu wydał książkę aforyzmów o takim samym tytule. Powtórne koło? Coś z tego jest. Ale nie spieszmy się z wyrażaniem negatywnych emocji. Jesteśmy przekonani, że pisarz ma prawo do udoskonalania już opublikowanych tekstów i do błogosławieństwa dla nich na nowej drodze do czytelników. W końcu nie ma nic złego w ponownym wydaniu. Choćby już dlatego, że obecne nakłady są nikłe i nie są w stanie zaspokoić czytelniczego głodu. Prawda, robaczek wątpliwości jednak nie daje spokoju. Choć, jak nam się wydaje, są to czysto teoretyczne rozważania. Z pewną ostrożnością podchodzimy do samego gatunku. Nie, ma on prawo do istnienia. Sprawa tkwi w czymś innym. Z jakiegoś powodu sądzimy, że wypowiedzi aforystyczne lepiej odbiera się nie same w sobie, lecz w kontekście tego czy innego utworu. Samodzielność skrzydlatych wypowiedzi bardzo często może sugerować wymuszoną mądrość. Ale „Alpinarium” Bohdana Smoliaka, poddane krytycznemu ostrzałowi z tego punktu widzenia, skłania do niejednoznacznych stwierdzeń. Z jednej strony wszystko, co powiedziano powyżej, można odnieść także do tej książki i wtedy znajdziemy przejawy negatywizmu. Ale występują one obok momentów pozytywnych. Takim urokiem jest dążenie autora do podziału aforyzmów na określone cykle tematyczne. I każde takie zgrupowanie ma oryginalne tytuły. O czymś takim myśli się, czytając „Sonячny prymus”, „Rozsypane wśród roli”, „Okruchy żywej ciszy”. Sądzimy, że tu dowcipu nikt nie zaprzeczy. Jednak pewien zgrzyt jest. Naszym zdaniem banalne są tytuły „Formuła wieczności”, „Wielkość współczesnika”. Najpewniej zachodzi potrzeba zagłębienia się w jeszcze jeden moment. Niektóre czasopisma periodyczne czasami zamieszczają na swoich łamach utwory tego gatunku. Najczęściej wtedy, gdy mają wydźwięk humorystyczny lub satyryczny. Takie utwory są także u Bohdana Smoliaka — „Dzieci-kwiaty, jeśli nie wyrosną czar-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn