Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Wasyl Slipak. Klucz do fenomenu artysty, bohatera, rycerza. Dni pamięci Wasyla Slipaka we Lwowie

Слово Просвіти, №28 за 2017 рік

Natalia HUMNYCKA, Lwów Egzystencjalnym ideałem człowieka jest harmonia jego duchowej i materialnej istoty. Nieustanna walka tych stanów tworzy ziemskie życie człowieka i określa jego los. Duchowa ipostaza człowieka należy do sfery boskiej i wymaga wielkiego wysiłku wewnętrznego, aby mogła wyjść na zewnątrz. Ludzi o wysokiej energii duchowej zalicza się do grona „pocałowanych przez Boga”. To metaforyczne znaczenie dotyczy przede wszystkim ludzi sfery humanistycznej, zwłaszcza poetów, malarzy, muzyków, aktorów. Jaskrawym przedstawicielem tego „grona wybranych” jest Wasyl Słipak — Artysta, którego śpiewem i aktorskim talentem zachwycała się Europa, i Bohater, który oddał życie, broniąc ziemi ojczystej przed podstępnym i okrutnym wrogiem. Śmierć Wasyla Słipaka 29 czerwca 2016 roku na wschodzie Ukrainy wstrząsnęła ukraińską i europejską wspólnotą, która do dziś nie może pogodzić się z tą nieodwracalną stratą i wciąż pyta: „Dlaczego Ukraina pozwoliła zginąć tak rzadkiemu talentowi? Dlaczego nikt go nie powstrzymał, nie ostrzegł o realnym niebezpieczeństwie śmierci?!”. Prosili, ostrzegali, przekonywali. Jednak jego decyzja była nieugięta. W czym zatem tkwi ta szlachetność, szlachetne pochodzenie i arystokratyzm Wasyla Słipaka, który zamienił swoją udaną karierę solisty Paryskiej Grand Opéra na okopy zwykłego żołnierza, z surowymi warunkami i śmiertelnym zagrożeniem życia? Zapewne trzeba sięgnąć do źródeł (AD FONTES), do jego rodzinnego gniazda, do rodzinnej szkoły. Wasylko dorastał w inteligenckiej lwowskiej rodzinie, w której panowały trzy najwyższe wartości: Bóg, Rodzina, Ukraina. Od wczesnego dzieciństwa ujawnił swoje uzdolnienia w sferze artystycznej. Oprócz pasji do śpiewu Wasyl świetnie rysował. W archiwum Wasyla Słipaka, które jego brat Orest przekazał do Działu Diaspory Lwowskiego Muzeum Historycznego, przechowywanych jest 41 jego rysunków. Co ciekawe, lubił przedstawiać postacie z historii Ukrainy, zwłaszcza kozaków, a także z powodzeniem malował portrety Tarasa Szewczenki. Znamienne, że na jednym z portretów Tarasa Szewczenki Wasyl pozostawił wezwanie Szewczenki do potomnych: „Nie dajcie matki, nie dajcie w ręce kata ginąć”. Jako 9-letni chłopiec śpiewał już w założonej przez Mykołę Kacala legendarnej Lwowskiej Chórze Chłopięcej Kapeli „Dudarik”, dokąd zaprowadził go przezorny starszy brat Orest. Właśnie tutaj młody talent otrzymał fundamentalne przygotowanie i zakorzenienie w najlepszych wzorcach ukraińskiej muzyki europejskiej. Utwory Dmytra Bortniańskiego, Artemija Wedela, Maksyma Berezowskiego, a także kolędy, szczedriwki, pieśni ludowe w opracowaniach Mykoły Łysenki, Mykoły Leontowycza, Kyryła Stećenki, Ołeksandra Koszyca były i są do dziś złotym funduszem repertuaru kapeli „Дударик”. Wybitny dyrygent i surowy pedagog Mykoła Kacal zaszczepiał swoim wychowankom miłość do Ukrainy, do ukraińskich tradycji, kształtował spartański duch. Czysta i dobra dusza Wasyla Slipaka już od dziecięcych lat przywiodła go do działalności wolontariackiej w Towarzystwie „Wiara i Światło”, które pracowało z dziećmi niepełnosprawnymi. Jako aktywny wolontariusz (pseudonim „Barselona”) angażował swoich przyjaciół z „Dudarika” do tej szlachetnej pracy. W tak wysoko artystycznej ukraińskiej aurze rozwijała się i umacniała jego własna duchowa aura. Dalej Konserwatorium we Lwowie, klasa sławnej Marii Bajko. Zadziwił pedagogów nie tylko rzadkim kontratenorem, ale i naturalnym artyzmem. Wasylowi Slipakowi na pozór wszystko przychodziło łatwo, organicznie. Wszystko robił z radością i uśmiechem na ustach. Jednak był niezwykle wrażliwy na niesprawiedliwość i ostro na nią reagował. Jego kariera artystyczna rozpoczęła się już na pierwszym roku od wykonania kantaty Ołeksandra Kozarenki „Pjero mertwopetluje” do wiersza poety-futurysty Michaiła Semenki. Sukces był bezsporny. Seria zwycięskich konkursów międzynarodowych zwróciła uwagę wielu autorytetów muzycznych na utalentowanego artystę. Po dwóch latach studiów w Konserwatorium we Lwowie Wasyl Slipak przeprowadza się do Paryża, gdzie kształci się i zostaje solistą Paryskiej Grand Opéra. Otwierają się przed nim sceny najbardziej prestiżowych teatrów europejskich. W jego repertuarze znajdują się najlepsze baryтonowe arie operowe, wśród których najukochańszymi były postacie Mefistofelesa (Gounod „Faust”) i Escamillo (Bizet „Carmen”). Wydawałoby się, że uznanie, sukces i sława powinny negatywnie wpłynąć na charakter Wasyla Slipaka. Jednak pozostał tak samo skromny, szczery i czysty. Gotowy do poświęcenia, gotowy przyjść z pomocą tym, którzy jej potrzebują. Wydaje się, że była to jego wewnętrzna potrzeba — czynić dobro, bronić prawdy, oddawać swoją miłość bezwarunkowo. W Paryżu był aktywnym działaczem społecznym. Wspólnie z Natalką Pasternak, która przez długi czas kierowała Ukraińskim Centrum w Paryżu, organizowali szereg akcji na rzecz wsparcia Ukrainy, a także opiekował się dziećmi z Ukrainy, które przyjeżdżały na wycieczki do Paryża. Gdy rozpoczęła się wojna na wschodzie Ukrainy, Wasyl Slipak aktywnie włączył się w celową wolontariacką pomoc naszym wojskowym, organizując wraz z przyjaciółmi koncerty charytatywne. Zakupione za zebrane środki materiały i wartości często sam wiózł na linię frontu. Można jedynie się domyślać, jak to, co zobaczył na froncie, poruszyło artystę wrażliwego na sprawiedliwość. Zobaczył, że Ukraina i świat żyją w równoległych wymiarach: podczas gdy jedni Ukraińcy przelewają krew, oddają życie, inna część społeczeństwa żyje sytym życiem, jakby nic się nie działo. I Wasyl rzuca wyzwanie obojętnemu społeczeństwu: sam wyrusza na front. Wyraźnie rozumie śmiertelne niebezpieczeństwo, ale jego sumienie, jego głęboki świat duchowy nie pozostawia mu wyboru. Wasyl Slipak świadomie tworzy precedens, którego, być może, nie ma we współczesnej historii: znany operowy idol publiczności, posiadacz wspaniałego rzadkiego głosu, urodzony artysta stawia na szali Losu swoje Życie i Honor. Ten wyzwanie jest prawdziwym bohaterskim czynem tego wielkiego artysty i Wielkiej Duszy Człowieka. Pojawiają się analogie z pisarzami (zwłaszcza z Antoine’em de Saint-Exupéry), z Ikarem, a nawet z Jezusem Chrystusem. Bez wątpienia swoim desperackim czynem chciał roztopić obojętne serca, wskrzesić miłość do bliźniego, do ojczyzny. Czy jednak my, Ukraińcy, zrozumieliśmy wielkość szlachetnego czynu tego Rycerza Dobra, Sprawiedliwości, Miłości? Chyba jeszcze nie. Jednak pierwsze oznaki przebudzenia naszego sumienia, na szczęście, już się pojawiają. Świadectwem tego jest trzydniowy otwarty Międzynarodowy Maraton pod bardzo wymownym tytułem „Ciche dni miłości. Muzyka pokoju”, zorganizowany we Lwowie z inicjatywy brata Oresta i znanych artystów Lwowa i Paryża. Autorytatywna krytyczka sztuki Stefania Pawlyszyn tak scharakteryzowała tę artystyczną imprezę pamięci: „Maraton był idealnie zorganizowany. Program różnorodny, treściwy, obejmował nie tylko główny temat upamiętnienia wielkiego człowieka i śpiewaka, ale także wyrażenie patriotyzmu w koncertach, filmie, spotkaniach-wspomnieniach, występach solistów, zespołów chóralnych i instrumentalnych. Imię Wasyla Slipaka po raz kolejny stało się symbolem naszej miłości do Ojczyzny i czci dla jej bohaterów”. Warto choćby krótko opisać dzień po dniu wszystkie wydarzenia, które miały miejsce w ramach maratonu. Dni pamięci rozpoczęły się Świętą Liturgią 29 czerwca w Kościele Świętych Najwyższych Apostołów Piotra i Pawła z udziałem kwintetu Kościoła Garnizonowego, a także modlitwą i składaniem kwiatów na grobie Bohatera na Łyczakowie. Następnie w zapełnionej sali Kinopałacu „Kopernik” odbyła się przedpremierowa projekcja filmu dokumentalnego „MIF”, która sprawiła, że obecni ponownie przeżyli nieodwracalny ból straty. W Lwowskiej Państwowej Szkole Chóralnej „Dudarik” im. M. Kacala, skąd rozpoczął swoją drogę śpiewak i świadomy narodowo Ukrainiec Wasyl Slipak, odbyło się prawdziwe święto śpiewu chóralnego z udziałem Lwowskiej Państwowej Akademickiej Męskiej Kapeli Chóralnej „Dudarik” (dyrygent Dmytro Kacal), Lwowskiego Miejskiego Chóru „Homin” (kierownik artystyczny i dyrygent Ruslan Ljaszenko), Męskiego Zespołu „Kalophonia” (kierownik Taras Hrudowyj). Pierwszy dzień maratonu zakończył się w Kościele Świętych Najwyższych Apostołów Piotra i Pawła „Wszechnocnicą” i „Panichidą” Kyryła Stećenka w przejmującym wykonaniu Lwowskiego Chóru Kameralnego pod batutą Wołodymyra Syworchipa. Pierwszy dzień maratonu był poświęcony pamięci Mykoły Kacala „Od nauczyciela do ucznia”. Drugi dzień — maraton fortepianowy PIANO POSTLUDES zgromadził najlepszych wykonawców muzyki fortepianowej, którzy występowali w najbardziej prestiżowych salach Lwowa, a mianowicie: Józefa Ermiňa, Etellę Czuprik, duet fortepianowy „KIEV Piano DUO” Ołeksandra Zajcewa i Dmytra Tawanca. Na Polu Honorowych Pochówków nr 76 Cmentarza Łyczakowskiego zabrzmiała muzyka organowa w wykonaniu Barbary Szwiderskiej. A w Królewskich Pałacach Lwowskiego Muzeum Historycznego odbył się okrągły stół: „Wasyl Slipak i diaspora ukraińska: niezagrana rola” pod moderacją Stefanii Pawlyszyn i Ołeksandra Kozarenki oraz z udziałem pracowników działu diaspory Lwowskiego Muzeum Historycznego i członków katedry filozofii sztuk Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki. Uczestnicy okrągłego stołu mieli możliwość nacieszyć się fragmentami nagrania występu Wasyla Slipaka w kantacie Ołeksandra Kozarenki „Pjero mertwopetluje” i w operze „Dydona i Eneasz” Purcella w trzech partiach: barytonowej, tenorowej i kontratenorowej. Drugi dzień zakończył się ulubionym utworem Wasyla Slipaka „Carmina Burana” Carla Orffa, w której w swoim czasie wykonywał wszystkie trzy partie, a także „Agnus Dei” Gioacchina Rossiniego. Koncert odbył się w Lwowskiej Filharmonii z udziałem kapeli „Dudarik”, solistów: Tatiany Dyjo (sopran), Patricka Garé (tenor, Francja), Jewhena Kapituła (baryton), Tatiany Wachnowskiej (alt), Oksany Rapity i Myrosława Drahana (fortepian), a także Krakowskiej Grupy Perkusyjnej. Dyrygenci — Jean-Pierre Lorré, Wołodymyr Syworchip. Na placu Rynek „Proświta” zorganizowała koncert zespołów młodzieżowych i znanych wykonawców estrady. Trzeci dzień — maraton operowy MEMORY — FOREVER rozpoczął się premierą melopei „ORESTEJA.EXERCISE” Ołeksandra Kozarenki dla aktorów i zespołu instrumentalnego na podstawie tragedii Ajschylosa w błyszczącym

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn