Strona · s. 16strona oryginału ↗
Arsen Szumowski z Myrohoszczy jako pierwszy na świecie zespawał elektrodami lokomotywę kolejową
Слово Просвіти, №28 за 2017 рік
We wsi Myrohoszcza w rejonie dubieńskim, w obwodzie rówieńskim, Jewhen CYMBALUK. Student zamienił Tołstoja na Szewczenkę. Arsena Szumowskiego od dzieciństwa pociągała technika. To właśnie przesądziło o jego życiowym wyborze: po ukończeniu nauki w Rówieńskim Gimnazjum Realnym z powodzeniem zdaje egzaminy do Petersburskiego Instytutu Technologicznego. Wydarzenia 1905 roku w Petersburgu (grudniowe powstanie zbrojne) w niemałym stopniu wpłynęły na kształtowanie charakteru 18-letniego młodzieńca. Pochłania go polityka oparta na obronie interesu narodowego. Arsen zostaje współorganizatorem i aktywnym członkiem jedynej w tamtym czasie w całym imperium organizacji studenckiej „Ukraińska Hromada”. Jak zaznacza w swoich wspomnieniach, zatytułowanych „Zrujnowane gniazdo, albo historia jednej rodziny kapłańskiej na Wołyniu”, Jurij Szumowski, jego brat był prawdziwym wolnomyślicielem. Początkowo zafascynował się Tołstojem. Nazywał siebie „wolnym tołstojowcem”. Później stał się zagorzałym szewczenkowcem i zamienił obrazek Tołstoja na Szewczenkę. Portret Kobziarza nosił na piersi obok krzyżyka. „Krzyż Symona Petlury” — za bohaterstwo w imię URL. Rewolucyjnego ducha, a przede wszystkim ideę odrodzenia rodzinnej Ukrainy, oddzielenia interesów narodowych od wielkomocarstwowych, Arsen zakorzenił także na ojczystych terenach w Myrohoszczy, którą często odwiedzał. Na ukrainizację Arsena Szumowskiego wpłynęła jego młoda, pochodząca z Wołynia żona Hanna Sełećka, która również studiowała w Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych i była przesiąknięta ówczesnymi postępowymi poglądami. Podczas I wojny światowej Arsena zmobilizowano na front. Początkowo zapisano go do jednostki artyleryjskiej, a następnie przeniesiono do oddziału lotniczego „kiełbas” (tak wówczas nazywano aerostaty). Następnie przeszedł do wojska URL, gdzie wykazał się jako prawdziwy bohater, za co otrzymał „Krzyż Symona Petlury”. Kiedy władza przeszła w ręce hetmana Skoropadskiego, pracował na kolei. W 1920 roku został urzędnikiem do spraw zleconych przy głównym Komisariacie URL w Żytomierzu. Ramię w ramię i po obu stronach granicy z Patonem. Po sprawach wojennych Arsen Szumowski postanawia kontynuować naukę. Wstępuje do Kijowskiego Instytutu Politechnicznego i kończy go, otrzymując specjalność inżyniera-technologa (mechanika). Zostaje zatrudniony jako asystent przy wydziale maszyn rolniczych tego samego instytutu. Jednocześnie wytrwały naukowiec otrzymuje możliwość studiowania i pracy pod kierunkiem profesora Jewhena Patona, znanego specjalisty w dziedzinie budowy mostów i konstrukcji kolejowych, pioniera w dziedzinie spawania metali i inicjatora utworzenia w Kijowie Instytutu Spawalnictwa Elektrycznego. Relacje zawodowe i naukowe Patona i Szumowskiego były jak najbardziej bliskie. I ta współpraca mogła przynieść wiele owocnych rezultatów. Jednak na przeszkodzie znów stanęły motywy polityczne. Władza radziecka, która zapanowała we wschodnich obwodach Ukrainy, nie mogła wybaczyć Szumowskiemu jego pobytu w URL i walki przeciwko bolszewikom. Sprawa zmierzała do aresztowania, ale niebezpieczeństwa udało się uniknąć dzięki samemu Patonowi. Wezwał on Arsena na katedrę i poradził jak najszybciej uciekać za granicę. Ten tak właśnie uczynił — znalazł się w Pradze, a w 1923 roku przeniósł się do Polski. Tutaj aż do 1941 roku pracował na kierowniczych stanowiskach w państwowej fabryce lokomotyw w Chrzanowie. Lokomotywa przejechała sto tysięcy kilometrów i nie rozsypała się. Pod jego bezpośrednim nadzorem przetestowano ponad 600 lokomotyw: zarówno dla polskich kolei, jak i na eksport. W tym czasie Szumowski niemal corocznie odwiedzał zagraniczne wystawy maszyn w Niemczech, Anglii, Francji, Szwecji i Austrii. Mimo oporu swojego „wyższego” konserwatywnego kierownictwa, uczony-praktyk dokonuje prawdziwie rewolucyjnego przełomu — wprowadza nową technikę spawania we wszystkie części lokomotyw, zastępując kosztowne odlewanie i kucie. W końcu w 1935 roku udało mu się wypuścić serię maszyn, w całości zespawanych elektrodami austenitycznymi. Przed Szumowskim takiej metody nie stosował żaden kraj na świecie. Co więcej, wszystkie spawy wytrzymały obciążenia na 100 000-kilometrowej trasie, co oznaczało niezwykły sukces. I ten sukces uznano — na XII Międzynarodowym Kongresie Uczonych (1936 r., Londyn) sala na stojąco witała osiągnięcie naszego rodaka. Zamiast Ukrainie oddał swój talent innym narodom. Wydarzenia II wojny światowej gwałtownie zmieniły los Arsena Szumowskiego. Został deportowany do Niemiec, umieszczony w jednym z obozów. Na szczęście znanemu uczonemu udało się przeżyć. W 1948 roku przeniósł się do Anglii, a potem do Kanady. Tam przekazywał doświadczenie młodemu pokoleniu konstruktorów lokomotyw. A ponadto, jako gorący miłośnik historii, stale, aż do śmierci w 1967 roku, nie tylko interesował się starożytnością, ale i wnosił swoją kronikarską cząstkę: spod pióra literata wyszło wiele ciekawych przemyśleń o Ukrainie. Jest on autorem interesującej rozprawy historycznej o przeszłości Wołynia, a także o jednej z najkrwawszych kart bolszewickiego terroru — rozstrzelaniu więźniów więzienia w Dubnie w 1941 roku. Prawdziwie: los Szumowskiego to prawdziwy życiowy wyczyn w imię Ukrainy. Przy tym, jak zaznacza badacz jego życiowej i twórczej drogi, pisarz z Myrohoszczy Mykoła Pszenycznyj, szkoda tylko jednego, że będąc w każdej kropli krwi Ukraińcem, Arsen Fedorowycz z gorzkiej ironii zmuszony był oddawać swój talent innym państwom, innym narodom. uczczono jasną pamięć o sławnym rodaku Arsenie Szumowskim modlitwą w świątyni i wieczorem literackim. Powodem tego stały się dwie okrągłe daty: 130-lecie od dnia jego urodzin (urodził się 25 czerwca 1887 roku) i pół wieku od dnia jego śmierci w 1967 roku. Szumowski jako utalentowany inżynier i uczeń światowej sławy akademika Patona zasłynął tym, że dzięki nowatorskiej jak na pierwszą połowę XX w. technologii — spawaniu elektrodami austenitycznymi (bez obróbki cieplnej) — stworzył pierwszą „spawaną” lokomotywę kolejową. A ponadto napisał książkę „Na pokłon do Ławry Poczajowskiej” oraz historię rozstrzelań w więzieniu w Dubnie. Odznaczył się Ukrainiec także na frontach, za co otrzymał od rządu URL „Krzyż Symona Petlury”. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2 0 1 7 Koszt prenumeraty (z dostawą i kosztami pocztowymi): TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
