Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Z RODU LEKARZY I POETÓW

Слово Просвіти, №29 за 2011 рік

Swiatosław WASYLCZUK, przewodniczący żytomierskiej „Proświty”, zasłużony dziennikarz Ukrainy. Nic nie powstaje z niczego. Każde zjawisko czy wydarzenie ma swoje wyjaśnienie. I w tym, że Ołeksij Borżkowśkyj, mieszkaniec niewielkiego podolskiego miasteczka Bracław na Winniczyźnie, przyszedł na świat (1934 r.) równo sto lat po narodzinach znanego ukraińskiego poety, klasyka literatury ukraińskiej Stepana Wasylowycza Rudanśkiego, jest swoista logiczna prawidłowość: samym Losem było mu pisane kontynuować tradycje rodu — zostać lekarzem, tak jak jego wybitny prapradziad w linii ojca, która wywodzi się od młodszej siostry Stepana, Olhy (S. Rudanśkyj własnych dzieci nie miał). Toteż z czasem absolwent bracławskiej szkoły średniej O. Borżkowśkyj pojechał zdawać egzaminy właśnie do instytutu medycznego w Winnicy. Ojciec, Wasyl Wasylowycz, nie raz mawiał do chłopca: — Musimy podtrzymać rodzinną tradycję. Już wiesz, skąd ona się wywodzi: mój pradziad, Stepan Wasylowycz Rudanśkyj, był lekarzem, ukończył Akademię Medyczno-Chirurgiczną w Petersburgu, a później pracował dwanaście lat na stanowisku lekarza miejskiego Jałty na Krymie. O jego talencie poetyckim już nie wspomnę: czytałeś „Spiwomowky”, przekłady „Iliady”, „Słowa o wyprawie Igora” i inne. Ale przede wszystkim jesteśmy lekarzami, tak się przyjęło w naszym rodzie. Ojciec Wasyl Wasylowycz był również lekarzem, tylko weterynaryjnym. Ale czyż leczenie naszych braci mniejszych, zwierząt, nie jest nie mniej zaszczytne? — To Boże stworzenie i dusza boli, kiedy patrzysz na nie, chore, nieme i bezgłośne. Człowiek choć opowie o swojej chorobie, a zwierzę, biedaczysko, milczy i cierpi. Toteż starasz się je wyleczyć. Ołeksij w pełni podzielał stanowisko ojca, dlatego chętnie pojechał do Winnicy, z powodzeniem zdał egzaminy wstępne i został studentem instytutu medycznego. Lata nauki mijały, student zdobywał wiedzę, praktykę, doświadczenie. Jest chirurgiem-otolaryngologiem. Toteż kiedy po zakończeniu nauki w 1959 roku do instytutu przyjechali „nabywcy”, by wyselekcjonować kilkudziesięciu najlepszych absolwentów do służby w wojsku, wśród nich był i Ołeksij Borżkowśkyj. Tak rozpoczęła się jego długa wojskowa służba medyczna w odległych tajgowych garnizonach, gdzie kiedyś katorżnicy „niedźwiedzie paśli”. Służył przez długi czas w składzie wojsk Dalekowschodniego Okręgu Wojskowego jako naczelnik oddziału otolaryngologicznego szpitala wojskowego. Niełatwa to była praca. Codziennie przyjmował kilkudziesięciu pacjentów, wielu operował chirurgicznie. Wyjeżdżał na badania lekarskie do odległych garnizonów. A tam wszędzie głęboka tajga, wzgórza, 40-stopniowe mrozy i śnieg do pasa zimą, a latem dokuczają komary i jadowita meszka… Lecz służba jest służbą, musisz wykonywać ją rzetelnie, wszak od niego zależało zdrowie tysięcy żołnierzy. Nigdy nie zapominał Ołeksij Wasylowycz, że jest Ukraińcem ze sławnego kozackiego miasta Bracław na malowniczym Podolu, rodu dawnego i szanowanego, kozaków, Występuje Ołeksij Borżkowśkyj, praprawnuk siostrzeńca Stepana Rudanśkiego, badacz życia i twórczości poety rolników, księży, a z czasem i lekarzy. Dokądkolwiek rzuciłaby go wojskowa służba medyczna, wszędzie woził ze sobą szewczenkowski „Kobziarz” oraz kilka rarytasowych wydań S. Rudanśkiego. Często zapraszał do domu kolegów-oficerów, ziomków, którym czytał i Szewczenkę, i Rudanśkiego. Dla Ukraińców daleko poza granicami rodzinnego kraju dom O. Borżkowśkiego stał się oazą ojczystego słowa i duchowości. Z czasem służbowe drogi przywiodły go na daleki zachód, do Grupy Wojsk Radzieckich w Niemczech. A już stamtąd dosługiwał na Ukrainie, w składzie wojsk Przykarpackiego Okręgu Wojskowego. Tutaj, w stopniu podpułkownika służby medycznej, na stanowisku naczelnika oddziału otolaryngologicznego szpitala wojskowego w Żytomierzu, zakończył Ołeksij Wasylowycz swoją wojskową służbę. Ale nie pracę, bo już jako emeryt pozostał w szpitalu na tym samym stanowisku: kierownictwo prosiło, by został, zważywszy na duże doświadczenie lekarskie i nieprzeciętną pracowitość weterana. Mniejsza o to, że idzie mu 77. rok: pracuje do dziś w szpitalu wojskowym, leczy żołnierzy i oficerów ukraińskiej armii. Lecz jest jeszcze jeden upragniony cel weterana: badanie życia i twórczości swojego znanego krewnego i ziomka, wybitnego ukraińskiego poety-klasyka Stepana Rudanśkiego. Temu poświęca swój wolny czas, wszystkie urlopy. Był w Petersburgu, gdzie uczył się S. Rudanśkyj, w Jałcie na Krymie, na Winniczyźnie, gdzie urodził się i uczył poeta-klasyk: we wsi Chomutynci w rejonie kalinowskim, w Szarogrodzie, gdzie Stepan uczył się w bursie duchownej, w Kamieńcu Podolskim, gdzie z czasem kontynuował naukę w seminarium duchownym. W Chomutyncach doprowadził do utworzenia muzeum S. Rudanśkiego, uporządkował na własny koszt groby rodziców poety i kilku jego bliskich krewnych. W Jałcie, gdzie żył, tworzył i pracował jako lekarz S. Rudanśkyj i gdzie postawiono mu pomnik, doprowadził do tego, by jedną ze szkół miasta nazwano imieniem poety. Obok pomnika zasadził kwietnik z kwiatów z ojczyzny poety. A ponadto Ołeksij Wasylowycz systematycznie i niestrudzenie propaguje wśród ludzi twórczość swojego wybitnego krewnego i poety. Często występuje przed wojskowymi, pracownikami medycznymi, w szpitalach, szkołach, uczelniach Żytomierza i Winniczyzny. Jest wieloletnim uczestnikiem corocznego święta literacko-artystycznego, przyуроczonego twórczości poety-satyryka, poety-liryka, poety-historyka Stepana Rudanśkiego, które odbywa się w styczniu w centrum rejonowym Kalinówka. Na święcie za-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn