Strona · s. 15strona oryginału ↗
ŻYCIOWA DROGA OD SICZY DO SOŁOWEK 320. rocznicy urodzin Piotra Kałnyszewskiego poświęca się
Слово Просвіти, №29 за 2011 рік
Walentyna JEFREMOWA, zasłużony pracownik kultury Ukrainy, przewodnicząca Romeńskiego oddziału Ukraińskiego funduszu kultury. Swoje wyzwolenie z 25-letniej katorgi Piotr Kałnyszewski uczcił cennymi nabytkami. Kupił dwa klasztory, Ewangelię w srebrnej i złotej oprawie, ważącą ponad dwa pudy, przekazał środki na budowę zaprestolowego srebrnego krzyża o wadze 30 funtów z napisem. Jego biografia jest pełna doniosłych wydarzeń na drodze dyplomacji, budowania państwowości, reform w gospodarce, w szczególności kierunku agrarnego, spraw wojskowych, kroków w budowaniu niezależnego istnienia Ukrainy. Życie Kałnyszewskiego naznaczone jest burzliwymi wydarzeniami. Dotarły do nas zarówno jego kontrowersyjne wypowiedzi, jak i szlachetne czyny mecenasa oraz dobroczyńcy. Dzięki staraniom Ogólnoukraińskiego funduszu im. Piotra Kałnyszewskiego imię wiernego syna ukraińskiego narodu, wielomęczennika za prawdę i sprawiedliwość, zostało kanonizowane. Historyczne wydarzenie miało miejsce w 2008 roku z okazji obchodów 1020. rocznicy Chrztu Rusi Kijowskiej. Życiową drogę P. Kałnyszewskiego od Siczy do Sołowek możemy prześledzić na podstawie licznych dokumentów, badań historyków, krajoznawców. Dokumenty historyczne świadczą, że Piotr Iwanowicz Kałnyszewski urodził się w 1691 roku, zmarł w 1803 roku, w wieku 112 lat… Jego imię weszło do panteonu wybitnych postaci Ukrainy, w tym także naszej historycznej ziemi romeńskiej. Bo urodził się sławny kozak w Pustowojtówce w powiecie romeńskim i przez całe życie troszczył się o swoją małą Ojczyznę. Życiowa i wojenna droga Kałnyszewskiego, męstwo i wierność sprawie wyzwolenia ukraińskiego narodu z jarzma niewoli kosztowały go wolność i życie. Samodzierżczyni wszechrosyjska, Katarzyna II, przewidywała skutki rządów dalekowzrocznego i wszechstronnie wykształconego kozaka i rozkazała go zniszczyć. Ale na wniosek Potiomkina zamieniła wyrok śmierci 82-letniemu atamanowi na dożywotnie zesłanie na Sołowki. Tam, w pełnej izolacji, przetrzymywano politycznych i religijnych odszczepieńców. Jakie więc zagrożenie niósł Piotr Kałnyszewski, że rozwścieczona Katarzyna II zakuła 85-letniego kozaka w kajdany? Przecież rok wcześniej, za męstwo i zwycięstwo w wojnie rosyjsko-tureckiej, koszowy ataman Siczy Zaporoskiej został kawalerem najwyższego orderu Imperium Rosyjskiego — Andrzeja Pierwszego Powołanego! Bo nie było dziedziny, w której Piotr Kałnyszewski nie zostawiłby swojego autorytatywnego słowa: dwór carski zapraszał go do ważnych zagranicznych negocjacji. Ataman fachowo prowadził sprawy wojskowe, dbał o gospodarkę, rolnictwo, poświęcał uwagę edukacji, kulturze. Jego działania należą do okresu historii, który wybitni naukowcy nazwali „Złotym wiekiem Ukrainy”. Dlatego zadaniem współczesnych badaczy jest przekazanie szerokiemu ogółowi prawdziwych kart z tragicznej i heroicznej historii ukraińskiego kozactwa oraz uwiecznienie prawdziwej pamięci o P. Kałnyszewskim. Corocznie na Sumszczyźnie odbywają się święta „Kałnyszewa rada” z udziałem oddziałów kozackich, młodzieży, krajoznawców i naukowców, twórczej inteligencji. Na 300-lecie urodzin P. Kałnyszewskiego w miejscu, gdzie stała cerkiew Pokrowy Matki Bożej w mieście Romny, zbudowana kosztem atamana, wmurowano kamienny znak jako perspektywę na odrodzenie cerkwi. Stworzono lokalny szlak turystyczny „Miejscami kozackiej sławy”. Na terenie dwóch rejonów — Nedryhajłowskiego i Romeńskiego, działa Państwowy rezerwat historyczno-kulturowy „Posułle”, związany z imieniem sławnego koszowego. Działa cerkiew Troicka, której odnowienie odbyło się przy wsparciu Prezydenta Ukrainy W. A. Juszczenki. Romeńska szkoła średnia nr 1 nosi miano szkoły-kolegium im. P. Kałnyszewskiego. Zespół szkoły uroczyście przyjmował delegację rządową w dniach obchodów 315. rocznicy urodzin sławnego koszowego atamana. W Romnach jego imieniem nazwano ulicę, Ukazem Prezydenta Ukrainy oddziałowi służby granicznej na Sumszczyźnie również nadano imię Kałnyszewskiego. Jeden z czarnomorskich trawlerów otrzymał imię P. Kałnyszewskiego. Na terenie rezerwatu „Posułle” zrealizowano Międzynarodowy projekt kulturalno-artystyczny „Historia i współczesność”, w którym wzięli udział artyści z Ukrainy, Japonii, Chin, Korei, Mołdawii i Rosji. A niedawno, na 320. rocznicę urodzin atamana Kałnyszewskiego, odbył się kolejny międzynarodowy plener z udziałem ukraińskich, białoruskich i rosyjskich artystów. Wszystkie te działania świadczą o uwadze państwa oraz praktycznym udziale Romeńskiej administracji rejonowej, Romeńskiej rady miejskiej, Państwowego rezerwatu historyczno-kulturowego „Posułle” oraz szeregu organizacji społecznych wobec swojej historycznej przeszłości. Warto wymienić Ogólnoukraiński fundusz im. Piotra Kałnyszewskiego, Romeński oddział Ukraińskiego funduszu kultury, Ziemiaństwo Sumskie w Kijowie, oddziały kozackie. Konferencje naukowe, „okrągłe stoły”, wydarzenia twórcze towarzyszą masowym zabawom, na których występują chóry ludowe, odbywają się świąteczne kozackie zabawy, uroczystości, na których przyjmuje się młodzież w szeregi młodych kozaków. W ten sposób naświetlanie tajemniczej karty w historii ukraińskiego budowania państwowości na przełomie XVII i XVIII wieku, dążenie do uwiecznienia pamięci ostatniego koszowego atamana Siczy Zaporoskiej z biegiem lat nabiera nowych formatów i uznania. Piotr Kałnyszewski jest rodowitym mieszkańcem sławnego kraju Słobożańszczyzny, jego dom rodzinny znajdował się we wsi Pustowojtówka w powiecie romeńskim. Dzisiaj znajduje się tam muzeum atamana, odbudowano cerkiew Świętej Trójcy, wzniesioną kosztem koszowego jeszcze w XVIII wieku, stworzono kompleks architektoniczno-etnograficzny, prowadzona jest znacząca praca krajoznawcza i naukowo-badawcza. Odnowiono szlak turystyczny „Złoty naszyjnik Sumszczyzny”. Obecnie niewiele przypomina tamten burzliwy czas, kiedy kozacy wywalczyli niezależność ukraińskiego narodu, rozbudowywali gospodarkę, wprowadzali rolnictwo, budowali świątynie, pragnęli wolności i niezależnego rozwoju. A przywódcą tych innowacji był koszowy ataman Siczy Zaporoskiej Piotr Kałnyszewski, nad którym czuwała wola Boża. Piętnastu artystów przez dwa tygodnie starało się odtworzyć w swojej wyobraźni czas przeszły, związany z epoką sławnego kozactwa. Właśnie po to przyjechali, pokonując tysiące kilometrów z różnych regionów Ukrainy, Rosji i Białorusi, aby przekazać potomnym niezwykłe karty związane z koszowym atamanem Siczy Zaporoskiej. Artyści przejęli się losem sławnego kozaka, wchłonęli oryginalne piękno wiejskich krajobrazów ziemi romeńskiej, dotknęli tajemnic scytyjskich kurhanów. Malownicze Posułle, architektura sakralna, panoramiczne wybrzeża Suły, wiatraki i pustowojtowskie chatki zamieniły się w romantyczne płótna, z których tchnie historia…. Więc i nadal będziemy pielęgnować w sobie uczucie miłości do rodzinnej ziemi, szacunek do samego siebie i dumę ze swojego kozackiego pochodzenia, będziemy dbać o swoją historię i jej oddanych patriotów. Sumszczyzna jest nasycona niezwykłymi wydarzeniami historycznymi, w których wiodące miejsce zajmuje postać znanego Ukraińca XVIII wieku, dzielnego patrioty, ostatniego koszowego atamana Siczy Zaporoskiej Piotra Kałnyszewskiego. Z imieniem sławnego atamana związana jest cała epoka znaczących wydarzeń ukraińskiego narodu na drodze wywalczania niezależności.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
