Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

UKRAIŃSKI WYBÓR NA GRANICY STULECI

Слово Просвіти, №29 за 2011 рік

Niedawno ukazała się książka znanego działacza społecznego, politycznego i kulturalnego, akademika Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, dyrektora Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki NANU Mykoły ŻULINSKIEGO „Naród. Kultura. Literatura”, przypadająca na jego 70-lecie. Jest to zbiór prac, które określają społeczny i naukowy światopogląd Żulinskiego w ostatnich latach. Był kategorycznie przeciwny temu, by książka zaczynała się od jakiejś pochwalnej przedmowy. Kiedy wyszła, okazało się, że wiele tematów jest zbieżnych z obecną sytuacją w Ukrainie, pozostaje w jednym kontekście i wymaga komentarzy. Pisanie recenzji tej książki byłoby zbyt proste. Znacznie ciekawsza jest natomiast możliwość porozmawiania z Mykołą Hrihorowyczem o problemach, które dziś niepokoją naród ukraiński, przynajmniej tę jego część, jaką jest inteligencja. Książka ma wymowny podtytuł: „Narodowo-kulturowe mity i ideowo-estetyczne poszukiwania literatury ukraińskiej”. Autor przedstawił głęboką analizę realiów naszego społeczeństwa, perspektyw jego narodowego samookreślenia, opartą na własnym doświadczeniu życiowym, ujawnił ideowo-estetyczne poszukiwania literatury ukraińskiej. Książka składa się z trzech rozdziałów: „Epizody narodowe”, „Europejskie przeżycie Ukrainy”, „Pisarstwo”. Są to właśnie te trzy sfery, które w największym stopniu zajmują myśliciela i określają wektory jego światopoglądu. Ogólnie zaś w nowej książce Mykoły Żulinskiego dominuje idea antropocentryzmu. Człowiek, osobowość, jednostka znajdują się w centrum jego uwagi. Wokół poszukiwania i odnajdywania ich istoty, określania ich roli i przeznaczenia w życiu toczy się rozmowa doktor nauk filologicznych, pisarki Oksany SŁIPUSZKO z Mykołą ŻULINSKIM. — Mykoło Hrihorowyczu, wróćmy do dialogu „Zamiast przedmowy”, a mianowicie do niezwykle aktualnego, powiedziałabym, wiecznego problemu „artysta i władza”. Stwierdza Pan: „Władza nęci, oczarowuje, wciąga człowieka w wir walki, najpierw o jej zdobycie, a wkrótce — i w wir walki o utrzymanie tej władzy. Władza ma właściwość zwabiać artystów jak światło motyle, a ci są gotowi krążyć wokół tego oślepiającego aureolu, którym otacza ich fantazja silnych tego świata. Szczególnie wtedy, gdy władza przybiera togę demokracji, gdy w osobie jednego możnowładcy skupiają się narodowe nadzieje na równość, wolność i braterstwo”. Odnosząc się do tych słów, chciałabym zapytać: jak ocenia Pan dzisiejszy dylemat „artysta i władza” i jakie miejsce widzi Pan w tej sytuacji? — Wydaje mi się, że współczesna władza ukraińska nie zwraca uwagi na kulturę, literaturę i sztukę, a także nasza elita humanistyczna, ukraińska inteligencja, dawno już nie oczekuje od władzy zrozumienia, jakiegoś realnego wsparcia. Szczególnie przykro mi, że elita narodowa przeżywa wielkie rozczarowania działalnością prezydencką Wiktora Juszczenki, który wyraźnie deklarował priorytety humanitarne w swojej polityce, ale zrobił niewiele. I przede wszystkim dlatego, że władza wykonawcza nie znajdowała się w jego rękach. Kierowałem Narodową Radą ds. Kultury i Duchowości przy Prezydencie Juszczence, przygotowywaliśmy odpowiednie dekrety Prezydenta Ukrainy, które Wiktor Juszczenko podpisywał bez szczególnych zastrzeżeń, ale żaden dekret Prezydenta Ukrainy nie został wykonany w pełnym zakresie, nawet w połowie, w jednej trzeciej. I wszystkie te dekrety, polecenia Prezydenta Juszczenki poszły w niepamięć. Jakby ich nie było. Obecna władza, obecna Administracja Prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza, nawet nie wspomina o tych dekretach. Może Pani sobie wyobrazić mój nastrój, moje rozczarowania i moją, oczywiście, niechęć do uczestniczenia w jakiejkolwiek współpracy z obecną władzą. Po co te rytualne tańce, skoro gra toczy się według innego scenariusza? Dla obecnej władzy decydujące jest osiągnięcie jak najpełniejszej władzy, która, jej zdaniem, pozwoli skoncentrować wysiłki na reformowaniu gospodarki w celu osiągnięcia wyższych standardów życia społecznego. Tego pragnie także przeważająca większość elektoratu. Obecni władcy Ukrainy — od Prezydenta po rządzącą partię — Partię Regionów — dobrze wiedzą, że większość społeczeństwa ukraińskiego jest gotowa wyrzec się, jak wyraził się Mikołaj Bierdiajew, „wolności ducha w imię chleba”, dlatego nie ma potrzeby podsycać jej mózgu intelektualnego ani potencjału duchowego narodu. Można mi zarzucić, powiedzmy, przywołać Fryderyka Nietzschego, który uważał słabość za zło, a za dobro — „wszystko, co pomnaża w człowieku poczucie siły, pragnienie władzy i w końcu samą siłę”. Ale ci, którzy są przepełnieni po brzegi „pragnieniem władzy”, władzy jak największej, wszechogarniającej, powinni widzieć i rozumieć, że odcięcie narodu na Ukrainie od władzy i odwrotnie jest katastrofalne, władza w oczach społeczeństwa jest amoralna, ponieważ jest zarażona nieposkromionym pędem do wzbogacenia się, a ludzi oburza bezkarność nadużyć władzy. Kontroli społecznej nad działaniami aparatu państwowego nie ma, a jeśli są jakiekolwiek próby otrzeźwienia protestem, sygnałem, oświadczeniem, skargą wobec działań władzy, to natrafiają one na sprzedajność sądów i urzędniczości w ogóle.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn