Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

PIERWSZY UKRAINIEC W SZWECJI

Слово Просвіти, №29 за 2011 рік

Mykoła TABORYT. Po drobnych, na pierwszy rzut oka, czynach czy decyzjach naszej władzy można wyciągać wnioski o tym, na ile jest ona w rzeczywistości ukraińska. Tę sentencję przypomniałem sobie, gdy opowiedziano mi, jak w ubiegłym roku Rada Najwyższa Ukrainy w istocie odmówiła na szczeblu państwowym uczczenia 300-lecia powstania pierwszej konstytucji w Europie. Naszej, ukraińskiej, której autorem był hetman Pyłyp Orłyk. Co prawda, jeszcze jedenaście lat temu, 29 sierpnia 2005 roku, Gabinet Ministrów wydał rozporządzenie nr 370-r „O zatwierdzeniu działań związanych z obchodami 295. rocznicy oraz przygotowaniami do obchodów 300. rocznicy przyjęcia Konstytucji hetmana Pyłypa Orłyka”. Zgodnie z nim, wśród szeregu działań przewidywano także wzniesienie pomnika Pyłypa Orłyka w stolicy. Ale nikt z tych, którzy mieli to wykonać, nie kiwnął nawet palcem. Aż tu nagle radosna wiadomość: 29 czerwca br., chociaż nie w Kijowie, a w szwedzkim mieście Kristianstad odsłonięto pomnik ukraińskiego hetmana. Podczas uroczystej ceremonii Ambasador Ukrainy w Szwecji Jewhen Perebyjnis zaznaczył, że jest to pierwszy pomnik naszego rodaka w tym skandynawskim kraju. Pomysł ustawienia pomnika należy do pana Ambasadora. Kijów podjął odpowiednie decyzje. Za wykonanie pomnika zabrali się rzeźbiarze Ołes Sydoruk i Borys Kryłow. Ale w międzyczasie wybory prezydenckie, zmiana władzy. A dalej — całkowita niepewność. Gdyby nie Bohdan Beniuk… Tak się złożyło, że w ubiegłym roku przebywał on z ukraińską delegacją w Szwecji. Podczas przyjęcia w ambasadzie dowiedział się o błahej jak na państwo ukraińskie sytuacji (bo to nawet nie jest problem!) z pomnikiem. Aby opłacić wszystkie koszty — wykonanie, transport i ustawienie go w Kristianstad — brakowało dziesięciu tysięcy dolarów. Po powrocie na Ukrainę Bohdan Beniuk znalazł sponsorów, którzy zgodzili się wziąć na siebie wszystkie wydatki. Ambasada Ukrainy w Szwecji i jej szef Jewhen Perebyjnis rozwiązali wszystkie kwestie organizacyjne z tamtejszymi władzami. Nie było to tak łatwo zrobić. W Szwecji bardzo skrupulatnie podchodzą do propagandy monumentalnej. To nie Ukraina, gdzie bez szczególnych problemów uwiecznia się w brązie i pozłocie wszelkiej maści oszustów w rodzaju Panikowskiego czy ulubionego kota, którego przejechał samochód itd. — byle była „kasa”. Szwecja to Europa, gdzie rządzi nie portfel, a intelekt i kultura, gdzie ceni się własny honor, godność i myśli o przyszłości swojej oraz państwa. Dlatego dyplomaci musieli sporo popracować. Przede wszystkim nawiązali ścisłe kontakty z naukowcami, historykami, którzy dobrze znają życie i działalność Pyłypa Orłyka, strony szwedzko-ukraińskich relacji. Szczególnie wiele zrobił lokalny badacz Bertil Häggman i były architekt miasta Sune Friström (pod koniec lat 90. XX wieku przy ich udziale i pomocy ustawiono pierwszą tablicę pamiątkową hetmanowi). Prawdziwą bezinteresowną entuzjastką w tej sprawie wystąpiła była przewodnicząca rady miejskiej Erna Arha, bez pomocy której, jak twierdzi Jewhen Perebyjnis, trudno byłoby zrealizować zamierzone plany. Na doniosłe wydarzenie w tym najbardziej wysuniętym na południe 100-tysięcznym szwedzkim mieście zebrało się wielu lokalnych mieszkańców. Byli przedstawiciele władz miasta, deputowani Riksdagu (szwedzkiego parlamentu), organizacji społecznych ukraińskiej diaspory, dyplomaci, dziennikarze. W ceremonii wzięli udział także goście z Ukrainy — kozacy Kurenia Tawryjskiego Wojska Zaporoskiego Niżowego z Chersonia. Pomnik poświęcił ukraiński greckokatolicki duchowny w Szwecji ks. Myrosław Kostiw. Jednocześnie specjalnie na to wydarzenie w lokalnym muzeum krajoznawczym zorganizowano wystawę archiwaliów i muzealnych rarytasów ze zbiorów biblioteki w Linköping oraz Archiwum Narodowego Szwecji — buławę Pyłypa Orłyka i kopię jego Konstytucji. W dowód wdzięczności ukraiński Ambasador przekazał muzeum w Kristianstad pamiątkową monetę „300 lat Konstytucji Pyłypa Orłyka”, która będzie stale znajdować się w ekspozycji. To doniosłe, bez przesady, historyczne wydarzenie zarówno w relacjach ukraińsko-szwedzkich, jak i w życiu kulturalno-politycznym Ukrainy, przypada na 15-lecie naszej Konstytucji. I wszystko to dzięki ludziom, których świadomość i godność narodowa mówią same za siebie. Bohdan Beniuk i Ambasador Ukrainy w Szwecji Jewhen Perebyjnis z żoną (skrajni z prawej) sierpnia, a także od wykonania pamiątkowego znaku jubileuszowego „20 lat niepodległości Ukrainy”. Również W. Janukowycz polecił Gabinetowi Ministrów zapewnić skierowanie w ustalonym trybie środków budżetowych, które zostaną zwolnione, na finansowanie wzmocnienia ochrony socjalnej ludności.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn