Strona · s. 7strona oryginału ↗
Źródła prawdy
Слово Просвіти, №29 за 2018 рік
Maria HRYNKO, Dmytro PALIJ, zdjęcia Bohdana POSZYWAJŁA. Już od młodych lat Serhij Biłokiń wykazywał skłonność do pracy badawczej. Dlatego studia na wydziale historycznym Kijowskiego Uniwersytetu Państwowego im. T. Szewczenki (obecnie Kijowski Narodowy Uniwersytet im. T. Szewczenki) oraz aspirantura na wydziale filologicznym Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M. Łomonosowa były zgodne z jego powołaniem, co potwierdziła późniejsza działalność. W swoich młodych latach był uczestnikiem ruchu szistdesiatnykiw (szestdziesiątników), najmłodszym członkiem (jeszcze z ławy szkolnej) Klubu Twórczej Młodzieży (KTM), brał udział w większości jego wieczorów. W grudniu 1963 roku wystąpił z utworami politycznymi na wieczorze poezji KTM. Był znajomym A. Horskiej i I. Switłycznego, o których później napisał wspomnienia, a także I. Dziuby, J. Swerstiuka, H. Sewruk, L. Semykiny i in. Czytał i rozpowszechniał literaturę drugiego obiegu. W 1968 roku badania S. Biłokonia „Kamienie milowe życia i twórczości założyciela ukraińskiej grafiki radzieckiej H. I. Narbuta” zostały wyróżnione medalem Wszechzwiązkowego konkursu „Za najlepszą naukową pracę studencką”. W latach 1971—1974 pracował w Historyczno-Kulturalnym Rezerwacie „Kijowsko-Peczerska Ławra” (obecnie Narodowy Kijowsko-Peczerski Historyczno-Kulturalny Rezerwat) oraz Państwowym Muzeum Książki i Drukarstwa USRR (obecnie Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy), w latach 1974—1977 — nauka w aspiranturze i obrona pracy kandydackiej „Przedmiot i zadania literaturoznawczego źródłoznawstwa”, lata 1978—1981 — praca w dziale rękopisów Centralnej Biblioteki Naukowej AN USRR (obecnie Narodowa Biblioteka Ukrainy im. W. Wernadskiego). Od 1989 roku pracuje w Instytucie Historii AN USRR (obecnie Instytut Historii Ukrainy NAN Ukrainy). Od 2006 roku zajmuje stanowisko głównego pracownika naukowego działu historii Ukrainy II poł. XX w., kierownik Centrum Studiów Kulturologicznych instytutu. Od 6 października 1990 roku (dnia założenia) — przewodniczący Kijowskiego Towarzystwa Naukowego im. Petra Mohyły. Bada historię ukraińskiej arystokracji, kultury, muzealnictwa, cerkwi, represji bolszewickich, strat dziedzictwa kulturowego za władzy radzieckiej. Od 1984 roku prowadził spotkania poświęcone ukraińskim artystom M. Bojczukowi, H. Narbutowi, poecie, literaturoznawcy i tłumaczowi M. Zerowowi, odkrywając nieznane strony dziedzictwa kulturowego Ukrainy. Akademik NAN Ukrainy Iwan Dziuba o talencie badawczym S. Biłokonia pisał: „Źródłoznawcza pasja, smak do historycznych szczegółów, których niemało uratował od zapomnienia i przed którymi odczuwa osobistą odpowiedzialność, intuicyjne wyczucie „kierunków”, gdzie trzeba szukać żywych dokumentalnych świadectw o dawnej i niedawnej przeszłości, naukowa skrupulatność łączą się u niego z wyrobionym światopoglądem, dobrze opracowaną metodologią, szerokością zainteresowań oraz wyrafinowanym smakiem artystycznym”. W 2002 roku S. Biłokiń został laureatem Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. H. Szewczenki za naukowo-publicystyczną książkę „Masowy terror jako środek zarządzania państwem w ZSRR: 1917—1941”. Od 2001 roku — członek korespondent, a od 2006 — członek rzeczywisty Ukraińskiej Wolnej Akademii Nauk w USA (UVAN). W 2007 roku otrzymał tytuł „Zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy” oraz został wybrany honorowym akademikiem AN WŚ Ukrainy w oddziale historii, filozofii i prawa. W 2008 roku S. Biłokoniowi przyznano tytuł „Honorowy członek Wszechukraińskiego Związku Krajoznawców”. 1 września 2012 roku wystąpił z wykładem inauguracyjnym „Klub Twórczej Młodzieży „Suczasnyk” (1960—1965)” przed studentami Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” i otrzymał tytuł honorowego profesora. Od 2012 roku — członek Rady Muzealno-Eksperckiej Wszechukraińskiego Stowarzyszenia Muzeów i Rezerwatów. Autor setek publikacji z historii Ukrainy, bibliologii, historii kulturowej Kijowa, życia i działalności wybitnych działaczy ukraińskiej kultury. W warunkach niepodległej Ukrainy bada historię represji bolszewickich, strat dziedzictwa kulturowego. S. I. Biłokiń jest redaktorem, redaktorem naukowym i autorem przedmowy do pierwszego tomu 2. uzupełnionego wydania stworzonej w ukraińskim środowisku emigracyjnym „Ukraińskiej Małej Encyklopedii” Jewhena Onackiego, której pierwsza publikacja miała miejsce w Buenos Aires w 1959 roku. Większa część wystawy — wydania książkowe autorstwa S. Biłokonia, artykuły wydrukowane w encyklopediach, periodycznych, naukowych i artystycznych wydawnictwach. Eksponowane są także materiały z prywatnej kolekcji. Często są to książki z adnotacjami „Do użytku służbowego” lub „Nie podlega publikowaniu”, wśród nich rosyjska instrukcja wojskowa do tajnej korespondencji, radzieckie utajnione statystyki, wydane w Moskwie w 1960 i 1961 roku listy książek do wycofania z bibliotek i sieci handlowej i in., a także utwory artystów szestdziesiątników. Wystawę uzupełniają bliskie tematyce badań Serhija Biłokonia kompozycje graficzne Wołodymyra Jurczyszyna i ekslibrisy Heorhija Serhiejewa. W gablotach umieszczono także wypowiedzi, które pomagają głębiej zrozumieć społeczne znaczenie badań Serhija. Portret S. Biłokonia. Artysta Pawłusenko M. 1997. Gabloty z wystawy.
Białokonia, w szczególności Iwana Dziuby: „Serhij Białokiń zdobył zasłużony autorytet jako źródłoznawca, bibliograf, bibliofil, historyk, historyk sztuki, literaturoznawca. W każdej z tych dziedzin dokonał niemało, a miejscami jego wkład jest po prostu unikatowy: powiedzmy, w ukraińskie źródłoznawstwo, w narbutianę, w badanie życia kulturalnego, historii kulturalnej Kijowa, mało znanych stron ukraińskiej sztuki i historii sztuki, poszczególnych wybitnych działaczy ukraińskiej kultury (M. Bojczuk, F. Ernst, M. Zerow, W. Modzalewski, S. Taranuszczenko i in.)”; Ihora Hyrycza: „Jego artykuły cechuje szczególny styl, nie sposób pomylić ich z artykułami innych autorów. Twórczy styl jego publikacji pod względem języka, struktury i kompozycji jest bliski pracom klasyków ukraińskiej historiografii kulturoznawczej. Studia Białokonia zawsze towarzyszą rozległe przypisy o charakterze źródłoznawczym… W tych przypisach badacz wprowadza czytelnika w kurs istniejącej literatury na dany temat, wykorzystuje znaną mu bazę źródłową, i to nie tylko oficjalnych, państwowych archiwów, ale także prywatnych kolekcji, dając pierwszeństwo źródłom narracyjnym o charakterze subiektywistycznym: pamiętnikom, wspomnieniom, listom, materiałom kroniki prasowej”. Otwarcie wystawy odbyło się 2 lipca i przerodziło się w znaczące wydarzenie. W przestronnej sali było tłoczno, wielu było chętnych, by wygłosić pod adresem jubilata słowa podziękowania. Mówcom towarzyszyły pieśni w wykonaniu Tarasa Kompaniczenki i Serhija Wasyluka. O swoich wrażeniach z przeczytanych książek Serhija Białokonia oraz ich źródłowej prawdziwości mówili akademik NAN Ukrainy Mykoła Sulyma, były więzień polityczny Wasyl Owsijenko, znany historyk Ihor Hyrycz, były dyrektor generalny Narodowego Kijowsko-Peczerskiego Rezerwatu Historyczno-Kulturalnego Serhij Krołeweć, kierownik Muzeum Historyczno-Pamiątkowego M. S. Hruszewskiego Switłana Pańkowa, krajoznawca Ołeksij Panasiuk, zastępca przewodniczącego Rady Domu Naukowców Inna Majko, działaczka społeczna Natalja Osmak. Życzenia wyrażano także „bez mikrofonu”. Pisarz Andrij Topaczewski opowiedział obecnym, jak w 1972 roku na rozkaz władz zniszczono powieść Iwana Byłyka „Miecz Areja” i pokazał zachowany przez Leonida Czerewatenkę zeszyt ze stu ponumerowanymi pieczątką stronami tytułowymi, wyrwanymi z książek, które wykonawcy takiej akcji wysyłali do przeróbki jako makulaturę. Podobnymi zeszytami wydawnictwo „Radianśkyj pysmennyk” raportowało o wykonanej „misji”. Takie swoiste świadectwa dla uznanego działacza współczesnej nauki historycznej zakończyły się wycieczką Serhija Białokonia po ekspozycji jego jubileuszowej wystawy. „Prawda historii: źródła”. Pod takim tytułem w Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy eksponowana jest wystawa poświęcona 70-leciu znanego na Ukrainie i poza jej granicami historyka, źródłoznawcy, bibliografa, kolekcjonera-bibliofila, doktora nauk historycznych, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki Serhija Iwanowycza Białokonia.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
