Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Arcybiskup sumski i ochtyrski — honorowy członek rówieńskiej Proświty

Слово Просвіти, №29 за 2018 рік

Jewhenija HŁADUNOWA, członkini rady stowarzyszenia społecznego „Rówieńskie Towarzystwo Miejskie „Proświta” im. T. Szewczenki”. Dzięki wsparciu Rówieńskiego Związku Miejskiego WUT „Proświta” im. T. Szewczenki oraz z inicjatywy znanego działacza Proświty Mychajła Borejki w Równem ujrzał światło dzienne zbiór poezji Pawła Hrabowskiego „Przebiśnieg”, wydrukowany za błogosławieństwem i wsparciem arcybiskupa sumskiego i ochtyrskiego Metodego. Kończąc przedmowę do zbioru Pawła Hrabowskiego, arcybiskup zaznacza: „Paweł Hrabowski stał się dla Ukraińców symbolem niezłomności i nieśmiertelności ukraińskiego ducha, apostołem prawdy i ucieleśnieniem miłości do ojczyzny. Wymienię kilka imion spośród milionów patriotów, tych, którzy ofiarnie służyli i służą Ukrainie. To Świątobliwy Patriarcha Filaret, rozjemca Adrian, świętej pamięci Paweł Dorożyński, świętej pamięci Jarosław i Tetiana Romanyszynowie, świętej pamięci Wołodymyr Sochnacki, pani Iryna Waszczuk, pani Natalja Jemeć z rodziną, Ołeh Medunycia, Mychajło Borejko…”. Zatrzymajmy się przy ostatnim nazwisku i odtwórzmy niektóre wydarzenia jednoczące losy dwóch ukraińskich patriotów odrodzenia narodu niepodległej Ukrainy, symbolizujące jedność Wschodu i Zachodu: Mychajła Borejki i Mykoły Sribniaka (obecnie arcybiskup sumski i ochtyrski Metody). Znajomość rozpoczęła się w marcu 1991 roku poprzez publikację w gazetach „Literaturna Ukrajina” oraz „Argumenty i Fakty” apelu rówieńskich działaczy Proświty do prezydenta Rosji B. Jelcyna w sprawie ochrony praw Ukraińców w Rosji. Od ukraińskiego stowarzyszenia „Klekit” — Ukraińców obwodu irkuckiego, położonego we Wschodniej Syberii — nadszedł list odpowiedzi podpisany przez Mykołę Sribniaka z podziękowaniem za to, że na Ukrainie pamiętają o swoich braciach w Rosji i troszczą się o nich. W tamtym czasie, jak zaznaczył Mykoła Sribniak, oficjalnie na Syberii mieszkało 100 tysięcy Ukraińców, w szczególności w garnizonie irkuckim było ponad 2 tysiące rodzin wojskowych pochodzących z Ukrainy. Apel rówieńskich działaczy Proświty poruszył Ukraińców i skłonił do aktywnych działań. Ukraińskie stowarzyszenie stało na twardych pozycjach, chociaż rozumiało, że system jeszcze nie zmienił się ostatecznie, ale mocno wierzyli: to kwestia najbliższego czasu. Do tego skłaniały też wydarzenia historyczne. W Irkucku zachowała się dobra pamięć o ukraińskim przywódcy kozackim Demianie Mnohohrisznym. Irkucianie szanowali Świętego Innocentego Irkuckiego, pierwszego arcybiskupa, oświeciciela ludów Syberii, który założył dziesiątki świątyń i szkół dla nauki prostych ludzi. Do Irkucka został zesłany ludowy mściciel Ustym Karmeluk. Tamże odbywał karę za miłość do Ukrainy wybitny poeta Paweł Hrabowski, pochodzący z ziemi sumskiej. Takich orędowników, znanych i mało znanych, było mnóstwo. Mimo prześladowań Ukraińcy przestrzegali swoich zwyczajów, tradycji i wiary. Mieli swoje nieoficjalne stowarzyszenia, które tworzyli w miejscach zamieszkania największej liczby Ukraińców. W czasie rozpadu ZSRR inteligencja Irkucka ogłosiła powstanie pierwszego ukraińskiego towarzystwa narodowo-kulturalnego „Klekit” i w 1989 roku zarejestrowała statut. Inicjatorem tego wydarzenia stał się Mykoła Sribniak. Stowarzyszenie zajęło się zaniedbanymi ukraińskimi sprawami: zaczęto wydawać gazetę „Sybirski Ukrainiec”, zaczęły działać ukraińskie działy w bibliotekach, organizowano ukraińskie koncerty, obchody pamięci Tarasa Szewczenki i wybitnych Ukraińców, nawiązywano kontakty między stowarzyszeniami na Syberii i na Dalekim Wschodzie. Prowadzono wspólne konferencje, festiwale, tworzono programy, wyrażano propozycje i rekomendacje dotyczące rozwoju ukraińskich stowarzyszeń. W tym okresie nawiązała się ścisła współpraca towarzystwa „Klekit” i rówieńskiej „Proświty” poprzez bezpośrednie relacje Mykoły Sribniaka i Mychajła Borejki. Działacze Proświty pomagali stowarzyszeniu literaturą piękną, popularnonaukową, podręcznikami, radami i rekomendacjami z własnego doświadczenia oraz doświadczenia ukraińskich naukowców, patriotów i działaczy Proświty. W pierwszą rocznicę niepodległości Ukrainy w Kijowie przeprowadzono Wszechzwiązkowe Forum Ukraińców, na którym spotkali się delegaci z Irkucka i Równego: Mykoła Sribniak i Mychajło Borejko — dwaj patrioci, orędownicy idei narodowej. Po spotkaniu wymiana listów stała się bardziej aktywna, konkretna i wzajemnie potrzebna, odgrywała znaczącą rolę w działalności organizacji rówieńskiej i irkuckiej. Na ten czas przypada utworzenie OUR (Zjednoczenia Ukraińców Rosji), konferencja poświęcona 110. rocznicy przesiedlenia Ukraińców na Daleki Wschód, gdzie omówiono sytuację na Ukrainie oraz potrzebę wsparcia procesów demokratycznych w Ojczyźnie. Po tym na Ukrainę przeprowadziło się wielu ukraińskich aktywistów, wśród nich także Mykoła Sribniak. Życiowe okoliczności Mykoły Sribniaka na Ukrainie kierują go ku służbie Bogu i Ukraińskiemu Kościołowi. Rozpoczyna on swoją drogę duszpasterską w eparchii moskiewsko-bogorodzkiej UCP KP. Z czasem przeniesiono go do Kijowa, później do Dniepru. Obecnie Mykoła Sribniak to arcybiskup sumski i ochtyrski Metody. Związki arcybiskupa Metodego i rówieńskiego działacza Proświty Mychajła Borejki znalazły swoją kontynuację w korespondencji. Przewielebny Metody informował w listach o swojej działalności na niwie odrodzenia ukraińskiego prawosławia na Wschodzie Ukrainy. Gromadząc ukraińską społeczność ziemi sumskiej, wspierał budowę i otwieranie prawosławnych świątyń Patriarchatu Kijowskiego (obecnie jest ich ponad sto), wydawanie czasopisma „Prawosławny chrześcijanin”, odbudowę w mieście Sumy świątyni Zmartwychwstania Pańskiego, która była w szczególnym poważaniu wśród ukraińskiego kozactwa. Do dziś przechowywane są tam sztandary słobodzkiego ko-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn