Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Przygody niezależnej osobowości w kraju oligarchów

Слово Просвіти, №30 за 2017 рік

W wieku 18 lat byłam zachwycona „Mewą Jonathanem Livingstonem”: „Zerwijcie kajdany, które krępują wasze myśli, a zerwiecie kajdany, które krępują wasze ciało”. Dla tej, która nigdy nie należała do stada, ale nie miała jeszcze wewnętrznego oparcia, te słowa stały się ogromnym wsparciem. Nawet najmniejszy ptak może wzlecieć bardzo wysoko. Dziwnym trafem już wtedy taki wzlot nie kojarzył mi się ani z władzą, ani z bogactwem, ani z sławą, lecz z samodoskonaleniem i niezależnością, jako z najwyższym poziomem wolności. W zatęchłym sowieciźmie, z jego ideologicznym ciężarem, z ciągłym naciskiem starości na młodość, gdzie każdy mógł mnie pouczać, Richarda Bacha naprawdę odbierałam jako panaceum na przyszłe rozczarowania i upokorzenia. Dziś już tak się go nie odbiera. A wtedy było nieco więcej idealistów. Właściwie w ten sam sposób przyjęłam wezwanie Jana Szczęsnego Herburta: zdjąć kajdany z nóg i założyć je na serce. Być może ktoś przeszedł tę samą drogę od hermetyzmu do uświadomienia sobie odpowiedzialności za to, co dzieje się wokół. Jest ona wąska, ale na niej jest mniej pokus i pułapek. Przede wszystkim trzeba zrozumieć, że większość z nas żyła w totalitarnym imperium, a potem, po krótkim okresie chaosu, nagle znalazła się w oligarchicznym państwie, które przykryto maską demokracji. Oznacza to, że władza w Ukrainie należy do oligarchów, na których posyłkach są władza ustawodawcza i wykonawcza. A to uniemożliwia postęp i pozbawia młodzież windy społecznej. W „Nauce dobromilskiej” Herburt, jeden z przywódców Rokoszu Zebrzydowskiego, powstania przeciw magnatom-oligarchom, zarzuca to …władzy w niechęci do zjednoczenia wszystkich sił przeciw zewnętrznemu zagrożeniu, a także w narodowej i religijnej dyskryminacji Ukraińców jako autochtonicznej ludności Rzeczypospolitej, i oczywiście w nadmiernej żądzy osobistego wzbogacenia się. Oraz w braku patriotyzmu. Za czterdzieści lat na spustoszonych terenach Podola będą błąkać się głodne tygrysy i lwy, które uciekły z prywatnych zoo, węże kobry i pytony zamieszkają w opustoszałych pałacach, żydowskie dzieci będą leżeć we krwi matek, a krwią chrześcijan przesiąkną ściany cerkwi i kościołów. Jaki związek ma ta tragedia z XVII wieku z rozumnymi, wykształconymi obywatelami współczesnej Ukrainy? Aby nie pochłonął nas podobny krwawy chaos, przede wszystkim trzeba odsunąć się od wszystkiego, co finansują oligarchowie: tworzyć nowe związki zawodowe, organizacje społeczne, prowadzić ukraińską ekspansję na zrusyfikowane tereny i z odrazą odrzucać jakiekolwiek kontakty z piątą kolumną. W warunkach wojny jest to trudne, i to właśnie tchórzliwe postępowanie postkolonialnej władzy, która służy oligarchom, doprowadziło do utraty Krymu i pozwoliło uciec najbardziej znienawidzonym politykom reżimu Janukowycza. Obecnie powszechnie narzuca się myśl, jakoby oligarchowie kłócili się między sobą i że to ich wojna. Tak jak w XVII wieku. To znacznie zmniejsza potrzebę uczciwości, bez której społeczeństwo upada i nie jest zdolne do rozwoju. Oligarchowie wspólnie grabią Ukrainę — i moskiewscy, i swoi. Honor i godność — cnoty, których nie mogą zastąpić ani poprawność polityczna, ani egoizm, ani sam diabeł zależnym, nawet praktycznym, jeśli ktoś ma alergię na słowo „krytyczny”. Albo „Boską iskrą”. Chodzi więc nie o wiecznie niezadowoloną minę na twarzy, krytykowanie wszystkich i wszystkiego, lecz o zdolność widzenia rzeczy takimi, jakie są naprawdę, i nazywania ich po imieniu. Tego nie da się wnieść z zewnątrz, to było kiedyś w każdym z nas. Cywilizacja zgromadziła już tyle śmieci mentalnych, że wybuchają one w różnych zakątkach, a ich próbuje się przywieźć, jak lwowski burmistrz, na terytoria niedostatecznie zaśmiecone. Bonsai nie wydaje z siebie podobnych sobie, dlatego za każdym razem potrzebna jest interwencja chirurgiczna. Właściwie mistrzowie tego fachu są ci sami i noże mają te same, już tępe i zardzewiałe, a jednak sadzonki wyrosły naturalnym sposobem. Człowiek bez krytycznego myślenia łatwo poddaje się manipulacjom. Ma wybór, ale jest to tylko wybór określonego rodzaju manipulacji, od polityki po ezoterykę. Lecz najczęściej współczesny człowiek staje się ofiarą manipulowania instynktami, w końcu politycy i wróżbiarstwo na to i stawi …woli, ani standardy BBC. Przede wszystkim dotyczy to wojskowych i funkcjonariuszy siłowych. Przysięgę wobec narodu zastąpiono lojalnością wobec klanów za nędzną rację. Postradzieckie narody przywykły do okruchów ze stołu. Nawet jeśli Putin wycofa swoje wojska z Ukrainy, oligarchiczna władza strawi wszystkie demokratyczne i humanitarne wartości jak kwaśny deszcz. Zamiana sług oligarchów na sługi narodu, przekupnych na nieprzekupnych wydaje się dziś czymś nierealnym, bo cała ta oligarchiczna hołota, międzynarodowa mafia stawiają i będą stawiać szalony opór pojawieniu się elity narodowej. Tak było we wszystkich czasach. Ale już samo wyraźne dostrzeżenie wroga, choćby w jakie szaty by się stroił, to już krok ku zmianom. I opór jest nieunikniony w kraju kozaków i rycerzy. Przekupstwo potencjalnej elity, zwłaszcza intelektualnej, to najskuteczniejsza metoda. Zastraszanie zaczyna się, gdy przekupienie się nie udało. A potem zabijają. Moralnie albo fizycznie. Tak reżim, totalitarny czy oligarchiczny, pozbawia naród głowy. Właśnie naród, a nie lud, który bez pasjonarnego dążenia do oczyszczenia i rozwoju staje się bydłem na rauszu, z tanią rozrywką, którą sprzedają mu ci sami oligarchowie. Szczególna presja wywierana jest na edukację i kulturę, gdzie hybrydowi moskiewsko-ukraińscy oligarchowie na razie wygrywają. Naród stara się oddzielić ziarno od plew, i obecnie trwa wojna między niewolnikami a obywatelami. Gdy liczba tych ostatnich wzrośnie, zobaczymy tych, którzy targnęli się na nasze życie i prawa człowieka, za kratami. A w ich bezwstydnych pałacach będą krzyczeć sowy. ...Pomaga im w tym kultura masowa, która narzuca standardy i zakazy w jaskrawym opakowaniu. Nasz ukraiński sad to dziś sad gorzkich czereśni i kwaśnych kisliczek, a między dzikimi gruszkami gęsto porosło cierniste krzaki. Trzeba oczywiście coś z tym zrobić. Albo wyciąć wszystkie te zdziczałe drzewa, albo je przyszczepić. W tym celu już zaprosiliśmy różnych majstrów z obcych krajów, a także sprawdzonych przez Pierwszy Oddział, wspólnych z „starszym bratem”-okupantem, albo swoich, wyhodowanych w probówkach łysych z lat dziewięćdziesiątych. Ale nigdy nie zaprosi się tu ani Hryhorija Skoworody, ani Wasyla Suchomlinskiego, ani Montaigne'a, ani Voltaire'a, którzy dobrze znają się na kulturze wychowania osobowości i na różnych rodzajach gleby. Być może w tych wysoko opłacanych michurinistach gruszki rosną na wierzbie, a na kalinie daktyle, ale i tak zdrowsi od tych hybryd nie staniemy się. Czyli bardziej cywilizowani. Dużo łatwiej jednak po prostu pielęgnować własny sad, przycinając uschnięte gałęzie, leczyć rany i nie naruszając korzeni.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn