Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Przejrzenie prawdy i gwiazdy

Слово Просвіти, №30 за 2017 рік

Switłana Antonyłyn. Swicza-Do-La: poezja. — Kijów: Ukrajinśkyj priorytet, 2017 — 240 s. W literaturze pięknej, zwłaszcza w poezji, często spotykamy obraz lustra i, odpowiednio, za-lustrza. Symbolicznie zwierciadło, lustro — to, co odbija samego człowieka, jednak odbija nieprawdziwie, bo lewą stronę ludzkiego ciała widzimy jako prawą i odwrotnie. Jakże ujrzeć siebie prawdziwego? Anna-Witalija PALIJ Książka „Swicza-Do-La” — nowe i wybrane utwory ukraińskiej poetki Switłany Antonyłyn. Pierwszy rozdział, uformowany z nowych wierszy, pod tytułem „Odbite za-lustrze”, ma na celu pokazanie czytelnikowi, a i samej autorce, prawdziwy świat, czy chociaż jego odbicie. Lecz czy łatwe to zadanie dla duszy-świecy, która delikatnym, ale jasnym promieniem oświetla okoliczny półmrok, podwajając światło swoim odbiciem w zwierciadle: Promień lustro rozbudził./ Biała suknia. Zielone oczy… A co może przywabić tam, w za-lustrzanej ciemności? Czy jest tam piękno? Człowiekowi ziemskiego świata trudno zobaczyć piękno, nieumieszczone w formie. A szukamy go. Bo jeszcze wierzymy, że „piękno uratuje świat”. Lecz świat ratuje miłość. A miłość — to kategoria Ducha. Jednak człowiek przywykł utożsamiać duchowe światy ze śmiercią, a ziemskie — z radością życia. Jak pokonać dylemat, jak połączyć nakreślone Duchem i ziemskie? Kobieta przystanęła. Lustro, cicho! / Ucz się kłamać, żałować. To przecież proste… / Wszystko oddajesz za złudną chwilę. / Wszystko oddajesz, choć nikt nawet nie prosi… / W za-lustrze słotna jawa… / Tam tylko cienie, którym już nie straszno… / Kobieta przystanęła… Ona jeszcze żywa. / Lustro, drogie, powiedz: „Ty piękna!” Prawdziwe słowa przenikającej poezji Switłany Antonyłyn — to tęskny śpiew ptaka-losu autorki, kierowanej przez Wszechwyższego od świata do bólu. Do bólu tej drogi, którą przeszedł Wasyl Stus. Droga ta sama, inna przebyta odległość. „Błogosławię twoją samowolę, drogo losu, drogo bólu!” — mówi dojrzała dusza Stusa. Ale i u niego było niezrozumienie, nieprzyjęcie, opór… A u kogo by nie było? Drogę poznają ci, którzy idą. A kto przeszedł choćby jej część, przejrzy za-lustrze. I ono często — jest przeciwne do tego, co widzimy po tej stronie drogi… Bo ta — nie przyciąga. Lecz, chcesz czy nie chcesz, dla człowieka, który wybrał Światło, drogi powrotu nie ma... A nie ma drogi powrotu! Rubikon — to nie rzeka, to pętla. Ale ty przeszedłeś, ty — żołnierz. Na zawsze przeszedłeś czy na wieki? Chyba poprawnie tak i owak. Gramatycznie. Dożywotnio. Do krzyku. Pisze wieszcze figury samolot. Pisze grubo, bo niebo wielkie… Miejsca wystarczy wszystkim. Nawet nam. Ale to już kiedyś, to potem… Wiem, chłopczyku, ty sam na sam Z owym ognistym Rubikonem. Przeszedłeś. Pokonałeś. Zwyciężyłeś. No a my — za tobą… Z tobą? Nie liczymy zranionych nóg — U nas inne rachunki z epoką. Bo nie ma drogi powrotu… Dla wszystkich — jedyna droga. Wszyscy powołani. Lecz czy pójdziemy nią tak otwarcie, bezbronnie, samoofiarnie, jak ten żołnierz? Każdy z nas — żołnierz Boga. Ale czy wszyscy gotowi iść drogą prawdy? I kto zaufa Przewodnikowi? Do-wiera. Do-nadzieja. Do-miłość. O świcie całuję senną kawę. Zawisł pajączek. Jemu ciekawie, Czy ten dzbanek jeszcze nie ostygł I co wreszcie zrodzi się z fusów, Z proroczej świtowej kołyski: Błogosławiony świat z zaufaniem do słowa Czy Quasimodo z dzwonami w oczach? Już zakipiały sokiem wczesne gruszki, I szósty dzień od pamięci tak blisko… Mały cień ze słonecznego koła, Ja nie zwęglę się… ja… ja do-lecę… Duszy słuch i widzenie poetki — nadwrażliwe. Kiedyś Pan lustra zabierze i będzie miał znaczenie nie wygląd, a istota człowieka i samego świata. A póki co… A póki co — Przejścia, perturbacje, Przełomowe grzbiety epok. Remontujemy serce narodu. W niebie cicho wzdycha Bóg. Biło równo i nagle — błyskiem. Serce narodu. Serce — na… Połowy dzisiaj mało nam, Drugą w niebo wzięła wojna. Barykadowe reinkarnacje… Przeżyć, zwyciężyć… Jaskrawym błyskiem — serce narodu. Po Dnieprze — smolne tratwy… Zwyciężyć wroga przed sobą i w sobie, zwyciężyć siebie, odrodzić się, narodzić się za zwierciadłem ziemskiego świata, narodzić się w prawdzie takiej, jaka ona jest. Zobaczyć ją i usłyszeć. Otworzyć przed nią (to przecież i przed wrogiem!) swoje oblicze. Z otwartą twarzą, Bez maski, bez makijażu, bez łez… Ty wybaczysz? Choć zwierciadła, Pewnie, nie umieją wybaczać. W kominiarce epoki nie rozcięcie — Krwawy uraz, …Ale ja nie o tym, Jak płonął w nadziei Chreszczatyk. Nie o kuli w serce Czy kamieniu w skroń — i wszystko… Ja podejdę z bliska, Ja nauczę się nieruchomo stać. Ukraina nie umrze! Ale ci, co z otwartą twarzą, Im kogo i o co W za-lustrzanym świecie pytać? Kto komu i za ile Święte i niesprzedawalne sprzedał? Kto na wierze i miłości Nowoczesne bazary buduje? Przecież nic nie jest nowe! Czarnośmiercionośny drapieżnik-kominiarz Jeszcze, chyba, przy Neronie urodził się — I do dziś żeruje. Jak ten Rzym huczał! Jak dzisiaj zgorzewają serca!.. Ty wybaczysz? Ja nie wiem. Bezłzowo błagam i drętwieję. Pewnie, straszno nie widzieć W lustrze swojego oblicza, Bo zwierciadła żywe, Bo one już zmęczyły się od śmiertelnych. Im po gardło — podłości, Po gardło — kłamstwa i głupoty. Bo zranionym cieniom Już ciasno w niebieskim szpitalu. Wszystkie epoki krwawe, Więc modlę się: wybacz nie mnie. Tym, z otwartą twarzą, Daj nadzieję, że ofiary nie marne… A nadzieja daje się według wiary… I bez miłości nie ma nagród… Płacze pieśń czułej liry w czas, kiedy przejrzy naród. Przejrzeć — to przyjąć prawdę bez gwarancji zysku i nawet bez gwarancji zwycięstwa. Trzymając w rękach elegancki tomik poezji Switłany Antonyłyn „Swicza-Do-La”, wsłuchuję się w wyrafinowane brzmienie całej dźwiękowej gamy. Od „do” świata i bólu do „la” miłości oraz „si” jej wspólnoty. A nowe wiersze poetki porażają przynależnością do oktawy wysokich częstotliwości. W nich — bolesna i przenikliwa w bezbronności duszy droga prawdy. Cóż, całkiem niewielu śpiewaków swobodnie czuje się na wysokich oktawach. A brzmienie jej poezji jeszcze nabiera wysokości…

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn