Strona · s. 8strona oryginału ↗
««ППООЦЦ»»,, ««ППААЯЯЦЦ»» ІІ ««ШШВВЕЕЦЦ»»
Слово Просвіти, №32 за 2011 рік
Mykoła CYWIRKO. Niepiśmienność, czy raczej półpiśmienność naszego przeciętnego obywatela, jest jak szydło w worku: od czasu do czasu daje o sobie znać, przy czym wtedy, gdy posiadacz świadectwa/dyplomu ukończenia kilku korytarzy-palarni gimnazjum/uniwersytetu najmniej się tego spodziewa. Mieszkańcy skromnej stołecznej dzielnicy, która nosi nazwę Syreć, nagle przejęli się patriotyzmem lokalnego chowu. Niemal na każdym słupie, wzdłuż póki co nie zastawionych kioskami ścian przejścia podziemnego w rejonie stacji metra o tej samej nazwie, od niedawna obficie widnieją napisy, naniesione za pomocą szablonu lub w formie swoistych graffiti: “SYREC”. W zasadzie nie ma nic złego w takim patriotyzmie. Choć bardzo przypomina on zjawisko z końca lat 80. ubiegłego wieku, kiedy tak zwani limitnicy z podmoskiewskich Lubierców zaczęli przeciwstawiać się “zarozumiałym moskwianom” i stworzyli nawet hymn, który zaczynał się od słów: “Będą Lubierce centrum Rosji…”. Dlaczego akurat Syreć? Może dlatego, że nie Peczersk, jak niektórym się wydaje, a miejsce, gdzie stoi wieża telewizyjna, uważane jest za najwyższy punkt geofizyczny Kijowa. Oto i postanowili “syreczanie”, że są pępkiem ziemi i niczym mniej. Ale oto nieszczęście — zabrakło im elementarnej umiejętności pisania. Zgubił się znak zmiękczenia na końcu słowa. A przecież i “za dawnych czasów”, i obecnie, od ławy szkolnej wszyscy powinni przyswoić: w języku ukraińskim fonem “c” na końcu podstawy, z reguły, jest miękki: wineć (wieniec), kyć-kyć (kici-kici), switłycia (świetlica) i tym podobne. Dotyczyło to nawet takich słownych “świętych krów”, jak “komsomoleć” (komsomolec), “lenineć” (leninowiec), “budionoweć” (budionnowiec), “stachanoweć” (stachanowiec)… W związku z tym nie mogę nie przytoczyć jednego pouczającego przykładu. Był wysoki urzędnik o nazwisku Sweć, który ni z tego, ni z owego zażądał, aby jego wysokopoważne nazwisko pisano i drukowano bez znaku zmiękczenia. Wzruszyli ramionami dziennikarze, redaktorzy i korektorzy, ale musieli się podporządkować. Protest w bardzo swoistej formie wyraził jedynie Maksym Tadejowycz Rylski. Podczas jakiegoś publicznego wystąpienia, być może na wykładzie w studenckiej auli, wybrzmiało z jego ust takie zdanie: “W ukraińskim języku literackim po “c” na końcu słowa należy pisać znak zmiękczenia. Ale są wyjątki: “poc”, “pajac” i “Swec”… A może syrecki “patrioci”, idąc z duchem czasu, próbują przejść na “ogólnorozumiane środki językowe”? Przykro, jeśli tak jest. Wtedy można poradzić jedno: przestudiować dwa “Elementarze” — ukraiński i rosyjski, a wtedy dopiero brać się za swój “patriotyzm”. “Pępkiem” Kijowa i Ukrainy, jeśli kogoś męczy centrowa świerzbiączka, powinien być “Syreć”, no, a “centrum Rosji” zamiast Lubierców — “Syrec”. Myślę: jakże leczyć tę krzyczącą pogardę dla ojczystego słowa, to językowe bezkulturze?
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
