Strona · s. 12strona oryginału ↗
NA CICHYCH WODACH SNIWODY
Слово Просвіти, №32 за 2011 рік
Jewhen BUKET
Kiedy w moje ręce trafia nowa książka o historii jakiejś miejscowości Ukrainy — szczerze się raduję. Wszak z własnego doświadczenia wiem, jak bardzo to wydarzenie jest ważne dla wsi i jej mieszkańców. Książka o historii odtwarza utraconą przez lata władzy radzieckiej więź między pokoleniami Ukraińców, buduje duchowy most, który łączy przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Czy nie największym osiągnięciem pierwszych dwóch dekad niepodległości jest masowe odrodzenie ruchu krajoznawczego we wszystkich bez wyjątku regionach — od Donbasu po Zakarpacie, od Siewierszczyzny po Krym. Niezależnie od tego, kto wykonuje tę pełną poświęcenia pracę — zawodowy historyk czy amator — zawsze ma ona szeroki rezonans i budzi świadomość obywatelską rodaków. Niedawno do redakcji „Słowa Proświty” nadeszła wiadomość od nauczycielki Nadiji Lebid ze wsi Woroniwci w rejonie chmielnickim, w obwodzie winnickim, w której opowiada ona o 500-letnim jubileuszu rodzinnej wsi. „Święto było przepiękne — pisze pani Nadija — występowali współmieszkańcy, goście, uhonorowano ziomków, odbył się koncert…” Do uczczenia jubileuszowej daty zainspirował społeczność nauczyciel historii, dyrektor szkoły w Woroniwcach Mykoła Dorosz, który oprócz tego opracował symbolikę wsi i wydał z tej okazji dwie prace krajoznawcze: „Woroniwci — moja rodzinna wieś: historia i teraźniejszość” oraz „Ród nasz piękny”. W pierwszej przedstawiono historyczny rozwój wsi, a w drugiej — opowieści o znanych ziomkach, ich fotografie. Z książką „Woroniwci — moja rodzinna wieś: historia i teraźniejszość” miałem szczęśliwą okazję szczegółowo się zapoznać i chcę podziękować Mykole Nyczyporowyczowi za wspaniałą pracę. Szczególną uwagę przyciągają rozdziały „Ludobójstwo w Woroniwcach” i „Dzwony naszej pamięci”, gdzie zebrano nie tylko świadectwa naocznych świadków, ale także unikalne dokumenty. Jeden z nich, podpisany przez sekretarza rejonowego komitetu partii w Ułaniwie, informuje o ponad pół tysiącu ofiar Hołodomoru. Ogółem w tamtych strasznych czasach z 1497 osób, które mieszkały we wsi, zmarło 850, czyli ponad połowa. Ich imiona niestrudzony badacz zbierał po okruchach wraz z innymi nauczycielami i uwiecznił na stronach książki. Ponadto Mykoła Dorosz porozumiał się z rodowitymi mieszkańcami Woroniwiec, którzy własnym kosztem wznieśli pomnik ofiar Hołodomoru z lat 1932—1933. Bardzo ciekawe jest opowiadanie „Tragedia wielkiej miłości”. Okazuje się, że we wsi w latach 1847—1848 u właścicielki majątku Karoliny Iwanowskiej-Wittgenstein gościł znany węgierski kompozytor Ferenc Liszt. Jego bliska przyjaźń z tą kobietą trwała przez całe życie. To właśnie jej kompozytor zadedykował wszystkie swoje poematy symfoniczne. W Woroniwcach, na motywach ukraińskich pieśni ludowych „Oj, nie chody, Hryciu” oraz „Wijut' witry, wijut' bujni”, Liszt napisał utwory na fortepian „Ukraińska ballada” i „Dumka”, które weszły do stworzonego w latach 1847—1848 cyklu „Kłosy Woroniwiec”. Jedyne, co mnie zdziwiło, to brak odniesień autora do wykorzystanych źródeł oraz końcowego wykazu literatury (z wyjątkiem rozdziału „Ukraińskie »Pole Kulikowe« — nad Sniwodą”). Nadaje to pracy styl publicystyczny, ale nie umniejsza naukowej głębi badanego materiału. Zresztą takie podejście często stosuje się w opracowaniach krajoznawczych. Mykoła Dorosz jest znany na Winniczyźnie
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
