Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №33 за 2009 рік

16 s. · 35 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

WSZECHUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 33 (514), 20—26 sierpnia 2009 WŁASNĄ HISTORIĘ OCENIAMY SAMI

Ci nastolatkowie na fotografii Ołeksy Waszczenki dziś obchodzą pełnoletniość. Są rówieśnikami niepodległości. Dziś, wymieniając główne kamienie milowe, które naznaczyły ukraińską drogę, mówimy o nich. Wszystkiego najlepszego z okazji pełnoletności, dzieci! Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin, Ukraino-matko! Niedawno w Instytucie Sztuk Pięknych, Folklorystyki i Etnologii im. M. T. Rylskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy odbyło się posiedzenie „okrągłego stołu”, którego cel i główne kierunki nakreśliła dyrektor Instytutu Hanna Skrypnyk. „Zebraliśmy się w przededniu Dnia Niepodległości i 20. rocznicy Ruchu, aby ocenić sytuację, w jakiej obecnie znajduje się kraj”, — powiedziała Hanna Arkadijiwna. Dziś mamy stabilne państwo, nie ma konfliktów międzyetnicznych — rzekomo wszystko jest dobrze. Jednocześnie pod wieloma względami sytuacja jest krytyczna: antyukraińskie siły nieustannie manipulują opinią publiczną w kwestii federalizacji państwa, narzucają przekonanie, że wschód i zachód kraju są zupełnie różne pod względem poglądów. Wydawałoby się, że 18 lat niepodległości to wystarczający okres historyczny, aby zbudować taki społeczno-światopoglądowy model, który byłby do przyjęcia zarówno na wschodzie, jak i na zachodzie. Nawet za czasów przebywania Ukrainy w składzie różnych państw dążyliśmy do stworzenia jednego, soborowego, unitarnego kraju. Teraz, gdy Ukraina stała się niepodległa i uznano ją na świecie, mamy wszystko, abyśmy żyli szczęśliwie na swojej ziemi. Ale, niestety, tak nie jest. Najważniejsze, o czym trzeba mówić, to przyczyny i drogi wyjścia z sytuacji, w jakiej znalazło się państwo. Rozmowy o dwóch Ukrainach, dwóch językach państwowych staną się bowiem monetą wymienną w przededniu wyborów. W art. 15 Konstytucji mowa o tym, że żadna ideologia państwowa nie powinna… to, co społeczność zapoczątkowała w latach 90. Wtedy głos społeczności był słyszalny. Obecnie twórczy, intelektualny potencjał znalazł się poza uwagą społeczeństwa i urzędników państwowych. Inicjatywa obywatelska w państwie nie istnieje. Dużo mówimy o społeczeństwie obywatelskim, a jednocześnie przemilczamy, że nie mamy nawet tego, co było na początku lat 90. Wspólnie z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Ukrainistów, sekcją społeczną, wydziałem języka i sztuki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, związkami twórczymi inicjujemy „okrągły stół”, który będzie stale działającym wspólnym organem apelacji do przywódców władzy, do sił społeczno-politycznych, które mogą coś zmienić. Inaczej przed nami jeszcze 20 lub więcej lat stagnacji i beznadziei. Nie będziemy obserwować procesu podziału zasobów społecznych, lecz pokażemy, że społeczeństwo nie zamierza godzić się z takim stanem rzeczy. Ten „okrągły stół” ma na celu uświadomienie sobie dorobku budowania państwa, który mieliśmy w XVII–XXI wieku. Wielu politologów twierdzi, że wniosków nie wyciągnęliśmy: jak wtedy był niesnaski, tak i teraz. Pewnym stopniem w tym jest obłuda. Na początku XX wieku procesem budowania państwa kierowali prawdziwi bohaterowie narodowi, patrioci, intelektualiści. Dziś rządzą nami ludzie, dla których Ukraina jest potrzebna jedynie do osobistego wzbogacenia. Zakończenie na str. 4–5 DLACZEGO ROZGNIEWAŁ SIĘ TARAS? DUMA O NIEŚMIERTELNYM

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Lekcje ukraińskiego państwotwórstwa: osiągnięcia i błędy

być, musi istnieć ideologia kulturalna, która zaspokoi wszystkie segmenty społeczeństwa. Jednak w żadnym kraju świata nie udało się osiągnąć postępu państwowego bez istnienia jednolitej ideologii państwowej. Chodzi o całość i nienaruszalność granic, obronę interesów narodowych, bezpieczeństwo strategiczne itd. Jeśli odrzuciliśmy takie fundamentalne zasady, nie należy się dziwić, że w świadomości społecznej wciąż nie dominuje idea jednej, soborowej Ukrainy. Musimy zwrócić się do odpowiednich struktur władzy ustawodawczej, aby na szczeblu państwowym skorygować ten artykuł, tak by żadne siły polityczne nie mogły bezkarnie wygłaszać separatystycznych deklaracji, podobnych do utworzenia na Zakarpaciu rusińskiej republiki autonomicznej itp. Musimy mówić o prawdziwych swobodach, a nie o tych, które są opłacane, jak „Swoboda” Szustera, o masowym zubożeniu... Według socjologów dziś zaledwie około 5 % ludności jest zadowolonych ze swojego dobrobytu. Narasta konflikt społeczny. Nasz naród jest niezwykle cierpliwy, ale nie można doprowadzać go do skrajności. Wielki biznes, który zdołał wybudować się na nędzy biednego ludu (mamy najwięcej wśród krajów europejskich oligarchów, więcej jest tylko w Rosji), musi być społecznie odpowiedzialny za los narodu, jak w innych krajach świata, nie dopuścić do konfliktu. Narzekania ludzi słyszymy we wszystkich regionach. Istnieje ogromna przepaść między zwykłymi ludźmi a elitą, która, zdystansowawszy się od rzeczywistych potrzeb, rywalizuje o podział zasobów, „prychwatyzację” wciąż nieprzejętych obiektów majątku narodowego i jest absolutnie obojętna wobec problemów, którymi żyje społeczeństwo. Niepokoją problemy demograficzne. Spadek liczby ludności zachodzi wszędzie. Jednak tak gwałtowny spadek, jak u nas za czasów niepodległości, świadczy nie o naturalnym charakterze tych procesów, lecz o braku czynnika państwowego w regulowaniu problemów stanu społecznego i gospodarczego. Utrata ponad sześciu i pół miliona osób w czasie pokoju to katastrofa. Wiele problemów moglibyśmy rozwiązać, gdybyśmy kontynuowali SZCZEGÓLNY STAN POEZJI OBUDZIĆ PAMIĘĆ WSPÓŁCZESNYCH

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

gii. Jednocześnie nikt nie może zabronić obywatelom swobodnego wyrażania swojego stanowiska w jakichkolwiek kwestiach, w tym również religijnych. Odnośnie wizyty Patriarchy Moskiewskiego i całej Rusi Cyryla na Ukrainie należy podkreślić, że wyraził on słowa wdzięczności pod adresem kierownictwa naszego państwa za wysoki poziom organizacji jego pobytu na Ukrainie. Przy tym żadnych negatywnych lub krytycznych ocen, które są przytaczane w Pańskim liście i dyskredytują samego ducha tej wizyty, Zwierzchnik Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, oczywiście, nie wygłaszał. Ogólnie uważamy za naciągane i niestosowne wiązanie kwestii wizyty na Ukrainie Patriarchy Cyryla z dwustronnymi stosunkami politycznymi. Komentując wymuszoną decyzję strony ukraińskiej wobec dwóch dyplomatycznych przedstawicieli Rosji, należy podkreślić, że przed takim krokiem trzykrotnie oficjalnie przekazywaliśmy stronie rosyjskiej informacje o bezprawnych działaniach wspomnianych wysokich rangą dyplomatów. Strona ukraińska przedstawiła wystarczającą bazę dowodową ich działalności na Ukrainie, która wyrządzała szkodę interesom narodowym Ukrainy. Natomiast odpowiednie działania strony rosyjskiej wobec ukraińskiego dyplomaty są całkowicie nieumotywowane i bezpodstawne. Mam nadzieję, że w przyszłości obu naszym państwom uda się uniknąć powtórzenia takich przykrych przypadków, które kładą się cieniem na stosunki dwustronne. Podsumowując powyższe, chciałbym wyrazić przekonanie, że rozwiązanie istniejących problemów ukraińsko-rosyjskich stosunków dwustronnych wymaga intensywnej pracy. Dlatego decyzja o odłożeniu przyjazdu nowego rosyjskiego ambasadora na Ukrainę, bez wątpienia, nie będzie sprzyjać konstruktywnemu rozwojowi naszych stosunków. Ukraina nadal pozostaje zwolennikiem szerokiej współpracy z Federacją Rosyjską na zasadzie wzajemnego szacunku, równouprawnienia, poprzez utrzymywanie konstruktywnego dialogu, w tym również na najwyższym szczeblu. Gotowość do prowadzenia dialogu przy stole negocjacyjnym potwierdzałem w ciągu ostatniego roku co najmniej trzykrotnie w swoich listach pod Pańskim adresem. Ten apel pozostaje aktualny również dzisiaj. Niestety, wcześniej w odpowiedzi otrzymywałem jedynie zaproszenia do udziału w wyścigach o nagrodę Prezydenta Rosji oraz innych wielostronnych wydarzeniach. Mam nadzieję, że tym razem Pańska reakcja na niego będzie konstruktywna. Jestem pewien dobrej przyszłości ukraińsko-rosyjskich stosunków, które bazują na głębokich tradycjach przyjaźni i dobrosąsiedztwa między narodami naszych dwóch krajów i które najwyraźniej są silniejsze niż interesy poszczególnych kręgów politycznych oraz nie zależą od sytuacyjnej koniunktury momentu politycznego. Z poważaniem Wiktor JUSZCZENKO zacji jedynej w Federacji Rosyjskiej Biblioteki Literatury Ukraińskiej, UWRK zmuszona była zwrócić się do Prezydenta Ukrainy W. Juszczenki z apelem o zrobienie wszystkiego, co możliwe, dla zachowania unikalnego ośrodka kultury ukraińskiej w Moskwie. Natomiast na Ukrainie działają tysiące rosyjskojęzycznych szkół, książki w języku rosyjskim stanowią około 80 % księgozbiorów bibliotecznych i księgarń. Dlatego Państwo Ukraińskie musi zająć silne stanowisko w kwestii parytetowego zapewnienia narodowo-kulturowych praw Rosjan na Ukrainie i Ukraińców w Rosji. Obecna władza rosyjska powinna uznać Ukraińców za Ukraińców. Prezydent Ukrainy, ukraiński rząd, Rada Najwyższa Ukrainy muszą codziennie nalegać na to i kontrolować odpowiednie procesy. Przecież Ukraińcy w Rosji to praworządni obywatele, którzy mają reputację ludzi kulturalnych, pracowitych, utalentowanych. Ich osiągnięcia w sferze administracyjnej, wojskowej, naukowej, kulturalnej, sportowej i innych dziedzinach życia społecznego są na tyle znaczące, że choćby z poczucia wdzięczności Państwo Rosyjskie musi szanować ich pochodzenie, a także ich prawa i potrzeby ludzkie oraz obywatelskie. Ukraińska Światowa Rada Koordynacyjna zwraca się do Prezydenta Federacji Rosyjskiej Dmitrija Miedwiediewa o potwierdzenie nie słowem, a czynami, że w Rosji szanuje się i zapewnia kulturalne, duchowe oraz edukacyjne potrzeby Ukraińców. 13 sierpnia 2009 roku.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

PREZYDENT WIKTOR JUSZCZENKO ODPOWIEDZIAŁ DMITRIJOWI MIEDWIEDIEWOWI

Szanowny Panie Dmitrij Anatoljewicz! Uważnie zapoznałem się z Pana listem z dnia 6 sierpnia 2009 roku. Będę szczery, jestem bardzo rozczarowany jego nieprzyjaznym charakterem. Nie mogę nie zgodzić się z tym, że w relacjach między naszymi krajami istnieją poważne problemy, jednak dziwi mnie, gdy całkowicie wyklucza Pan odpowiedzialność za to ze strony Rosji. Nasze państwo nigdy nie odchodziło od zasad przyjaźni i partnerstwa, zapisanych w Wielkim traktacie z 1997 roku, robiło maksimum możliwego dla owocnego, wzajemnie korzystnego rozwoju stosunków dwustronnych. Co więcej, zgodnie ze wspomnianym Traktatem, nasze kraje powinny budować relacje ze sobą, w szczególności na podstawie zasad wzajemnego szacunku i suwerennej równości. Mimo wszystko chciałbym odejść od emocji i bezstronnie przeanalizować stan stosunków dwustronnych. Stanowisko Ukrainy wobec zeszłorocznych wydarzeń w Gruzji jest powszechnie znane i zbieżne ze stanowiskami praktycznie wszystkich krajów świata. Polega ono na wyłącznym szacunku dla suwerenności, integralności terytorialnej i nienaruszalności granic gruzińskiego lub jakiegokolwiek innego suwerennego państwa. Bezzasadne są również zarzuty dotyczące dostaw broni do Gruzji. Przykro, że pomimo wielokrotnych jasnych i zrozumiałych wyjaśnień strony ukraińskiej dotyczących legalności jej działań na rynku broni, strona rosyjska kontynuuje konsekwentną kampanię, skierowaną na kształtowanie postrzegania Ukrainy jako państwa, które nie przestrzega międzynarodowych zasad i reżimów w dziedzinie współpracy wojskowo-technicznej. W związku z tym warto przypomnieć, że Gruzja nie była i obecnie nie jest obiektem żadnych międzynarodowych sankcji czy embarga Rady Bezpieczeństwa ONZ, OBWE, Unii Europejskiej oraz innych organizacji międzynarodowych na dostawy uzbrojenia, sprzętu wojskowego czy towarów podwójnego zastosowania. Ponadto rosyjskie propozycje wprowadzenia takich ograniczeń w ramach OBWE, wniesione po konflikcie rosyjsko-gruzińskim, nie zostały poparte. Przedmiotem politycznych pretensji ze strony Rosji nie może być również kurs Ukrainy na integrację z NATO. Zmusza nas to do ponownego powtarzania oczywistych prawd o tym, że prawo do wyboru międzynarodowych środków zapewnienia bezpieczeństwa narodowego, w szczególności udziału w sojuszach wojskowo-politycznych, jest nieodłącznym elementem suwerenności państwowej każdego kraju, a Rosja musi je szanować. Przypominam Panu, że Ustawa Ukrainy „O podstawach bezpieczeństwa narodowego Ukrainy”, która została przyjęta przez Radę Najwyższą Ukrainy w 2003 roku, w tym również przez kierownictwo obecnej opozycji, przewiduje bezpośrednią integrację Ukrainy z NATO, aż do bezpośredniego członkostwa. Tym kieruje się Prezydent Ukrainy. Również chciałbym po raz kolejny podkreślić, że dążenie naszego państwa do uzyskania członkostwa w Ukraińskiej Światowej Radzie Koordynacyjnej W apelu D. Miedwiediewa do Głowy Państwa Ukraińskiego podkreślono, że polityka Ukrainy w latach prezydentury Wiktora Juszczenki jest odejściem od zasad przyjaźni i partnerstwa z Rosją, utrwalonych w Traktacie z 1997 roku. W przesłaniu wysunięto rosyjskie warunki stosunków z Ukrainą. Pierwszy — zaprzestać współpracy z Gruzją i innymi krajami, które wypowiadają się przeciwko Rosji. Drugi — porzucić dążenie do wstąpienia do NATO. Trzeci — ograniczyć współpracę w dziedzinie energetyki z UE, przede wszystkim w ukraińskim systemie gazociągów, a także poprawić „klimat” dla rosyjskiego biznesu na Ukrainie. Czwarty — zmienić podejście do historii, nie rozpatrywać jej tak, jak tego wymaga nauka historyczna nie tylko na Ukrainie, ale i w samej Rosji, czyli odrzucić prace znanych rosyjskich filozofów W. Sołowjowa, M. Bierdiajewa, G. Fiedotowa oraz współczesnych myślicieli Rosji, na przykład J. Afanasjewa. Bardzo przykro, że do takiego poziomu doszły groźby Rosji wobec swoich sąsiadów. D. Miedwiediew mówi o antyrosyjskim kursie ukraińskiego kierownictwa, co jest absolutną nieprawdą. Bo prawda jest taka, że Rosji potrzebna jest nie dobrosąsiedzka Ukraina, a wrogie państwo w Sojuszu w żaden sposób nie jest skierowane przeciwko Rosji, a ostateczna decyzja w sprawie wstąpienia do NATO będzie podejmowana dopiero po przeprowadzeniu ogólnonarodowego referendum. Chcę szczególnie zaznaczyć, że artykuł 17 Konstytucji Ukrainy nie dopuszcza rozmieszczenia na terytorium Ukrainy baz wojskowych obcych państw. W tym samym czasie nasze państwo pozostaje wierne swoim międzynarodowym zobowiązaniom umownym dotyczącym tymczasowego pobytu Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy do 28 maja 2017 roku i w pełnym zakresie wypełnia postanowienia odpowiednich umów bazowych z 1997 roku. Natomiast muszę stwierdzić istnienie poważnych problemów w implementacji umów bazowych ze strony rosyjskiej w kwestiach ziemi, nieruchomości, częstotliwości radiowych, środków nawigacji itp. W ciągu całego okresu bazowania Floty Czarnomorskiej Rosji na terytorium Ukrainy przez jej dowództwo systematycznie dopuszczano się rażących naruszeń porozumień dwustronnych oraz ustawodawstwa Ukrainy, o czym strona ukraińska stale informowała stronę rosyjską. Ukraina konsekwentnie występuje za rozwojem pragmatycznych stosunków z Rosją w sferze gospodarczej, przede wszystkim w energetyce. Ukraina rozpoczęła program modernizacji ukraińskiego systemu przesyłu gazu w celu doprowadzenia jego poziomu do wysokich standardów międzynarodowych i jest gotowa angażować w ten proces potencjał krajów europejskich oraz innych uczestników. Nasz kraj niejednokrotnie w praktyce potwierdzał swoją niezawodność jako partnera w transporcie surowców energetycznych: gazu, ropy oraz materiałów dla energetyki jądrowej. Ukraina — jeden z niewielu krajów świata, który w czerwcu tego roku powitał inicjatywę Federacji Rosyjskiej dotyczącą jej gotowości do rozpoczęcia wielostronnego dialogu w sprawie udoskonalenia międzynarodowych podstaw prawnych w sferze bezpieczeństwa energetycznego, które, według naszego przekonania, powinny bazować na Karcie Energetycznej i dokumentach wypracowanych w jej ramach. W Pańskim liście zawarte jest również kolejne powtórzenie znanych zarzutów, których celem jest próba pozbawienia Ukrainy własnego spojrzenia na własną historię, własne interesy narodowe, priorytety polityki zagranicznej. Jestem przekonany, że kwestie historii obok języka ojczystego, kultury, etyki rodzinnej są fundamentalnymi zasadami dla formowania państwa i identyfikacji narodu ukraińskiego. Podnosząc na arenie międzynarodowej kwestię uznania Hołodomoru na Ukrainie w latach 1932—1933, naród ukraiński oddaje również hołd pamięci milionom Rosjan, Białorusinów, Kazachów i przedstawicieli innych narodowości, którzy zmarli z głodu w Powołżu, na Północnym Kaukazie, w Kazachstanie oraz innych regionach byłego ZSRR. Wiadomo, że podczas przeprowadzania Akcji pamięci „Niezgaszona świeca”, poświęconej 75. rocznicy Hołodomoru na Ukrainie, w oknach setek miast na całym świecie, w tym także w Rosji, płonęły świece, co jest świadectwem wielonarodowej solidarności z Ukrainą w uznaniu tego faktu. W żaden sposób nie mogę zgodzić się z rzekomym wypieraniem języka rosyjskiego z życia publicznego na Ukrainie. Elementarne bezstronne oceny sytuacji językowej na Ukrainie i w Rosji świadczą o zupełnie przeciwnych faktach. Właśnie w Federacji Rosyjskiej mniejszość ukraińska jest praktycznie pozbawiona możliwości realizowania prawa do zaspokajania swoich potrzeb narodowo-kulturalnych. Potwierdzeniem tego są znane wnioski organizacji międzynarodowych. Odpowiadając na uwagę o rzekomej ingerencji władz Ukrainy w sprawy kościoła prawosławnego, zaznaczę co następuje. Ukraińskie kierownictwo szanuje kanony i tradycje kościołów oraz organizacji religijnych. Kościół na Ukrainie jest oddzielony od państwa, każdy obywatel ma prawo wyznawać jakąkolwiek reli-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

UKRAINA NAPRAWDĘ NIE JEST ROSJĄ

…wa, na którą można przez cały czas kierować niezadowolenie mas. W czasie prezydentury D. Miedwiediewa oficjalne statystyki w Rosji wykazały, że 65 procent Rosjan uważa Ukrainę za głównego wroga Rosji. Jeszcze niedawno takich osób było znacznie mniej. Skąd się wzięły? Prezydent Rosji mówi o odwiecznej i nierozerwalnej przyjaźni narodu ukraińskiego i rosyjskiego, jednak nie chce wyjaśnić, dlaczego Rosja buduje omijając Ukrainę, po dnie Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego, nowe gazociągi, wydając na to miliardy dolarów. Aby wziąć Ukrainę w kleszcze głodu energetycznego, rzeczywiście trzeba wyłożyć niemałe środki. W orędziu D. Miedwiediewa podkreślono, że Rosja będzie „na wszelkie sposoby wspierać Ukraińców, zamieszkałych w tym kraju, w ich dążeniu do rozwijania własnej kultury narodowej”. Liczne działania, podjęte przez UVKR w latach 2008–2009 na terytorium Federacji Rosyjskiej, pokazały, że w przeciwieństwie do Rosjan, mieszkających na Ukrainie, ludność ukraińska w Rosji nie ma możliwości należytego realizowania swoich praw narodowych, językowych, kulturalnych i innych. W Federacji Rosyjskiej uderza atmosfera podejrzliwości i otwartej niechęci rosyjskich funkcjonariuszy państwowych wobec wszystkiego, co ukraińskie. Przynależność do ukraińskości, obrona własnych wartości narodowo-kulturalnych wciąż są w Rosji traktowane z pozycji wrogości. Być Ukraińcem w Rosji oznacza być „nacjonalistą”, co utożsamia się z brakiem wiarygodności politycznej, z „przestępstwem” wobec współczesnej rosyjskiej państwowości i jej atrybutów ideologicznych. Według spisu ludności z 2002 roku w Rosji mieszka 2,94 mln Ukraińców (2,0 % ludności Federacji Rosyjskiej). Dla porównania: według spisu z 1989 roku na terytorium ówczesnej RFSRR mieszkało 4,36 mln Ukraińców (3,0 % ludności republiki). Oznacza to, że oficjalnie liczba Ukraińców w Federacji Rosyjskiej zmniejszyła się w ciągu 13 lat o 32,5 %. Nie małą rolę w katastrofalnym zmniejszaniu się liczby tych, którzy uważają siebie za Ukraińców, odgrywa rosyjska ksenofobia. Świadczą o tym przypadki zamachów na życie i zabójstw rosyjskich Ukraińców, zwłaszcza arcybiskupa Adriana (Starinę), Wołodymyra Poburinnego, Anatolija Krila (Władywostok), Natałki Kowalowej, Wołodymyra Senyszyna (Tuła) i innych. A czym jest warta polityka oświatowa państwa rosyjskiego wobec rosyjskiego ukraińskiego? Spośród tysięcy ukraińskich szkół, które jeszcze kilka dziesięcioleci temu działały w Federacji Rosyjskiej, tam, gdzie również dziś zwarcie mieszkają Ukraińcy, obecnie nie działa ani jedna. Zniknęły, ponieważ Rosja ich zupełnie nie finansuje, nie przygotowuje dla nich należycie kadr, nie wydaje podręczników. Zaniepokojony planami rządu Moskwy dotyczącymi reorgani- ZAJAVA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

mogą być postrzegane jako polityka wymierzona przeciwko komuś. Zawsze jesteśmy gotowi słuchać i brać pod uwagę zdanie partnerów na Wschodzie i Zachodzie, uwzględniać ich interesy, jednak ingerencja w nasze wewnętrzne sprawy jest niedopuszczalna. Chciałabym, aby ukraińscy i rosyjscy dyplomaci wszystkich szczebli rozwiązywali problemy nieuniknione we wzajemnych relacjach między dowolnymi krajami nie drogą konfrontacji i publicznej polemiki, lecz przy stole negocjacyjnym. Uważam również za niedopuszczalną jakąkolwiek przerwę w rozwoju współpracy między Ukrainą a Rosją. Nasz rząd będzie działał właśnie w oparciu o to. Premier Ukrainy Julia Tymoszenko

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Julia TYMOSZENKO: UKRAINA BĘDZIE SAMODZIELNIE OKREŚLAĆ POLITYKĘ WEWNĘTRZNĄ I ZAGRANICZNĄ

Premier Ukrainy Julia Tymoszenko wygłosiła oświadczenie w sprawie stosunków ukraińsko-rosyjskich. „Mimo że polityka zagraniczna jest konstytucyjną prerogatywą Prezydenta, nie mogę pominąć milczeniem ostatnich wydarzeń w stosunkach ukraińsko-rosyjskich. Z uwagi na ich wagę, nie może mnie nie niepokoić skrajnie wysoki stopień publicznej polemiki na ten temat. Poczucie odpowiedzialności za kraj dla każdego polityka — Petro ANTONENKO Demokratyczna opinia publiczna Ukrainy odebrała apel Prezydenta Rosji Miedwiediewa do Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki jako wyzwanie rzucone narodowi ukraińskiemu. Rosja do tej pory w żaden sposób nie chce zrezygnować z imperialnej ideologii. Mówiono o tym na konferencji prasowej w agencji UNIAN, którą przeprowadzili dla dziennikarzy byli więźniowie polityczni reżimu komunistycznego, dysydenci — działacz społeczny, redaktor gazety „Nasza wira” Jewhen Swerstiuk oraz wiceprezes Kongresu Społeczności Narodowych Ukrainy Josyf Zisels. „Rosja, tworząc imperium, była dominująca także za komunistów. Ogłaszając się spadkobierczynią prawną ZSRR, powinna przede wszystkim przeprosić narody tego byłego państwa za swoją politykę kolonialną — mówi Jewhen Swerstiuk. — Byłby to demokratyczny, cywilizowany krok, godny wielkiego państwa. Przecież wielkość mierzy się nie tylko terytorium. Jednak Federacja Rosyjska jest wrogo nastawiona praktycznie do wszystkich sąsiednich państw, byłych republik Związku. Bezpośrednia agresja: wojna przeciwko Gruzji, wrogość wobec krajów bałtyckich, Ukrainy, Białorusi. Oraz narzucanie wszystkim swoich idei, swojej wizji historii, pretensje do wszystkich, którzy chcieliby myśleć”. dobry środek powściągania emocji w każdych, nawet bardzo skomplikowanych sytuacjach. Jako premier robiłam i robię wszystko, co możliwe, dla pogłębienia wzajemnie korzystnej współpracy między Ukrainą a Rosją, przede wszystkim w sferze gospodarczej, za którą odpowiada rząd. Tak samo będę postępować nadal na każdym stanowisku, które powierzy mi naród ukraiński. Stosunki z Rosją budowałam i będę budować jako równy z równym, na podstawie interesów narodowych, wzajemnych korzyści, szacunku dla suwerenności i integralności terytorialnej. Przy tym Ukraina samodzielnie, bez zewnętrznej ingerencji, będzie określać swoją politykę zagraniczną i wewnętrzną, w szczególności w sferze humanitarnej. Będziemy samodzielnie badać własną przeszłość, samodzielnie poradzimy sobie w teraźniejszości, samodzielnie będziemy budować własną przyszłość. Realizacja przez Ukrainę swoich suwerennych praw, formowanie nowoczesnego narodu politycznego nie jest i nie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

FLAGA W GÓRĘ!

Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko dekretem z dnia 7 sierpnia 2009 roku ustanowił coroczną oficjalną ceremonię podniesienia Państwowej Flagi Ukrainy 23 sierpnia o godzinie 9:00 w całej Ukrainie. Przypomnijmy, że dzień ten, zgodnie z dekretem, jest Dniem Państwowej Flagi Ukrainy. Prezydent polecił Gabinetowi Ministrów Ukrainy, Radzie Ministrów Autonomicznej Republiki Krymu, obwodowym, kijowskiej i sewastopolskiej miejskim administracjom przeprowadzać uroczyste obchody Dnia Państwowej Flagi, w szczególności corocznie 23 sierpnia o godzinie 9:00 przeprowadzać oficjalną ceremonię podniesienia flagi w Kijowie, Sewastopolu, centrach obwodowych i rejonowych oraz innych miejscowościach kraju z udziałem działaczy nauki i kultury, przedstawicieli organizacji międzynarodowych, społecznych, religijnych oraz partii politycznych. Prezydent polecił również organom władzy w ramach obchodów Dnia Państwowej Flagi zapewnić organizację działań wyjaśniająco-oświatowych, konferencji tematycznych, „okrągłych stołów” poświęconych historii Państwowej Flagi Ukrainy oraz innych jej symboli państwowych. Ponadto, zgodnie z dokumentem, proponuje się organom samorządu lokalnego, przedsiębiorstwom, instytucjom, organizacjom, stowarzyszeniom obywateli wywieszanie Państwowej Flagi corocznie w Dniu Jedności (22 stycznia), Dniu Zwycięstwa (9 maja), Dniu Konstytucji (28 czerwca), Dniu Państwowej Flagi (23 sierpnia), Dniu Niepodległości (24 sierpnia), Dniu Sił Zbrojnych (6 grudnia) oraz podczas przeprowadzania ogólnokrajowych uroczystości. Jednocześnie organom samorządu lokalnego zaproponowano ustawienie państwowych flag na centralnych placach, prospektach, ulicach w Kijowie i Sewastopolu, centrach obwodowych i rejonowych oraz innych miejscowościach; przeprowadzić prace dotyczące odpowiedniego zagospodarowania miejsc ustawienia flag. Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii ma zapewnić szerokie relacjonowanie działań związanych z obchodami Dnia Państwowej Flagi oraz sprzyjać prowadzeniu kampanii informacyjno-oświatowej dotyczącej historii symboli państwowych Ukrainy i ich popularyzacji. Przypomnijmy, Dzień Państwowej Flagi Ukrainy — 23 sierpnia. skimi lub rosyjskimi zespołami, to uważam, że poziom profesjonalny Białorusinów jest o wiele wyższy”. Zespół „Vladivostok”, Francja „Jesteśmy bardzo zadowoleni z możliwości grania w Europie Wschodniej, ponieważ różni się to od tego, do czego przywykliśmy we Francji. W zeszłym roku występowaliśmy już na Be Free we Lwowie i byliśmy po prostu zachwyceni. Bardzo interesowało nas to, co dzieje się na Białorusi, jest nawet piosenka poświęcona temu krajowi. Kiedy pojawiła się możliwość wystąpienia przed Białorusinami, było to po prostu wspaniałe. Cieszymy się, widząc, że zespoły z różnych krajów mogą zjednoczyć się na podstawie takiego wspólnego ideału, jak wolność”. Można dodać, że Czernihów jest gotowy gościnnie przyjąć miłośników rocka z kilku krajów europejskich. Pełne wsparcie festiwalowi udziela rada miejska. Miasteczko namiotowe w parku na brzegu Desny będzie wyposażone w jak najlepszy sposób, z odpowiednią ochroną i, nawiasem mówiąc, z całkowitym zakazem spożywania alkoholu na jego terenie. Słowem, komu droga wolność ducha, kto lubi komunikację na falach najnowocześniejszego rocka, czas ruszać w drogę. Na festiwal rockowy Wolności! Numer kontaktowy wydziału ds. kontaktów ze społeczeństwem Rady Miejskiej Czernihowa — (0462)-676-861. Oficjalna strona festiwalu: Be Free.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

EUGENIUSZ SWERSTIUK: «TO MY JUŻ SŁYSZELIŚMY W NASZYCH WYROKACH SĄDOWYCH»

Odzwierciedla się to także w apelu Miedwiediewa. „Ale wszystkie te oskarżenia już słyszeliśmy — zauważył Jewhen Swerstiuk — figurowały one w naszych wyrokach sądowych — w moim, Wasyla Stusa, Wiaczesława Czornowoła. Kiedy nas oskarżano, podkreślano, że my »nie tak«, nie po sowiecku oceniamy takie zjawiska, jak głód i represje reżimu, takie postaci, jak hetman Mazepa.”. A ile hałasu narobiła Rosja, kiedy Ukraina opublikowała tajny pakt Mołotowa — Ribbentropa, niemiecki oryginał dokumentu tego spisku między reżimem komunistycznym a nazistowskim, który rozpętał wojnę światową. Prawdziwość dokumentu została w pełni udowodniona. Niedawno Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy wydało werdykt, którym uznało za jednakowo zbrodnicze nazistowski reżim w Niemczech i komunistyczny w ZSRR. I co — czy Rosja po tym chociaż przeprosiła i za rozpętanie wojny, i za to, że przez dziesięciolecia zamilczała historyczną prawdę? Przeciwnie, zaczęła się obrażać za porównania z faszyzmem. Ale dlaczego obrażać się za prawdę? „Warto też zarzucić wyrzut naszej demokratycznej opinii publicznej — zauważył Swerstiuk — która zareagowała zbyt ospale na rezolucję PARE. I za mało robi, by potępić reżim totalitarny. Często także w naszych środkach przekazu brakuje uczciwej, zasadniczej rozmowy o tym reżimie totalitarnym, o jego ekonomicznych i psychologicznych skutkach”. Josyf Zisels opowiedział, że niedawno jego znajoma z Rosji przysłała list, w którym pisze, że rzekomo jest zaniepokojona „rewanżystowskimi nastrojami na Ukrainie”. Oto taka w Rosji propagandowa obróbka ludności, podburzanie przeciwko Ukrainie. Na to, zauważył pan Zisels, odpowiedział adresatce, że na Ukrainie, jeśli w ogóle istnieje zagrożenie rewanżem, to jedynie rosyjsko-imperialnym, rewanżem tych sił, które pragnęłyby sprowadzić Ukrainę z powrotem do imperium. A imperialne idee owijają w propagandową otoczkę „prawdy po rosyjsku”, zwłaszcza dotyczącej naszej historii. Na jaką „naszą wspólną historię” kładzie nacisk Miedwiediew w swoim apelu? Dlaczego tylko o wspólnej historii Rosji i Ukrainy? A dlaczego by nie porozmawiać o wspólnej historii, na przykład, Rosji i Finlandii, której przejawem stały się rosyjska agresja i wojna rosyjsko-fińska 1940 roku? Albo o „wspólnej historii” Rosji i Polski, Czech, Węgier czy Niemiec? Bieda w tym, że tak, jak kiedyś bolszewicy proklamowali „przymus ku świetlanej przyszłości”, dziś widzimy „przymus do prawdy po moskiewsku”. Wniosek, do którego doszliśmy na konferencji prasowej, był jednoznaczny: czas już, by ktoś na Kremlu uświadomił sobie, że Ukraina, podobnie jak inne dawne republiki ZSRR, jest suwerennym państwem, i że będziemy oceniać własną historię sami, a nie według czyichś dyrektyw.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

OLEH SKRYPKA ZAPRASZA NA ROCKOWY FESTIWAL WOLNOŚCI

Petro ANTONENKO. Międzynarodowy festiwal muzyczny Be Free odbędzie się w Czernihowie w dniach 22–23 sierpnia. Organizatorzy – Białoruska Alternatywa Muzyczna, inicjatywa „Studformat” oraz Europejskie Radio dla Białorusi – zaprosili na festiwal 20 zespołów z Białorusi, Ukrainy, Polski i Francji. Celem festiwalu jest połączenie najlepszych projektów rockowych oraz ludzi z tych krajów ideą wolności twórczej, a także zwrócenie uwagi na współczesną scenę rockową Białorusi. Miejscem festiwalu stanie się malowniczy teren nad brzegiem Desny, obok Centralnego Parku Kultury i Wypoczynku. Tam przez dwa dni odbywać się będą koncerty pod gołym niebem. Wstęp na festiwal jest bezpłatny. Dla przyjezdnej publiczności zorganizowane zostanie miasteczko namiotowe. Czernihów wybrano na miejsce spotkania nieprzypadkowo: miasto położone jest w pobliżu granicy z Białorusią, znane z licznych zabytków historii i szczególnie atrakcyjne dla turystów. Gwiazdami tegorocznego festiwalu są zespoły „Lapis Trubeckoj” (Białoruś) oraz „Wopli Widoplasowa” (Ukraina), do których dołączą goście z Polski („Zero-85”) i Francji („Vladivostok”), a także znane ukraińskie i białoruskie grupy – „B:N”, „Zatochka”, „Tarpach”, „Partyzon”, „Pomidor/OFF”, „LitvinTroll”, „Imprudence”, „ULIS” i inne. Czernihów stał się trzecim miastem, w którym odbywa się Be Free. Wcześniej festiwal odbywał się w Łucku i Lwowie, przyciągając do udziału takie grupy jak „Hajdamaky”, „Tartak” (Ukraina), „Neuro Dubel”, „Krama” (Białoruś), „Metanoia” (Polska), a liczba widzów sięgała 10 tysięcy. A oto co mówią honorowi goście tegorocznego festiwalu. Serhij MYCHAŁOK, zespół „Lapis Trubeckoj”: „Jestem pewien, że można być absolutnie wolnym człowiekiem w każdym totalitarnym reżimie i zależnym w najbardziej rozwiniętej demokracji. Dla mnie wolność to przede wszystkim brak zależności, które mogą być różne: alkohol, narkotyki, drogie samochody, przyjaźń z »potężnymi tego świata«, kontakty z ludźmi, którzy cię nie interesują, ale »mogą się przydać« – ja od tego wszystkiego całkowicie świadomie rezygnuję”. Oleh SKRYPKA, lider zespołu „WW”: „Muzyka rockowa jest ściśle związana z poczuciem wolności. To festiwal po prostu o wolność – o wolność myślenia, ruchu, wolność śpiewania czy po prostu kontaktowania się. Mamy za mało rockowych imprez i rockowych festiwali. Stworzenie nowego kierunku, nowej platformy, gdzie łączyłyby się białoruskie i ukraińskie zespoły rockowe – to wspaniała inicjatywa. Co więcej, przyznam, że jestem fanem białoruskiej muzyki rockowej. Ukraiński słuchacz prawie nic nie wie o białoruskiej muzyce. Znam specyfikę Białorusi, gdzie wiele zespołów koncertuje w Europie, w szczególności w Polsce. I poziom tej muzyki jest dość wysoki. Jeśli porównywać z ukraińską...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

komitetu organizacyjnego ds. obchodów 20-lecia Ruchu. Zebrać ludzi jest bardzo trudno — pochowali się w swoich schronach. Na co zdobyliśmy się? Zdobyliśmy się na szacunek do mamony, zapominając o ideałach! My, inteligenci, jesteśmy temu winni. Musimy odnowić ten Ruch, który był 20 lat temu, aby wpływać na oligarchów, deputowanych”. Poseł na Sejm Jarosław Kendzior zaznaczył, że 18. rocznicę Niepodległości obchodzimy z ogromnym niepokojem: być albo nie być Państwu Ukraińskiemu? Niedawne wydarzenia, oświadczenie-posłanie rosyjskiego prezydenta Miedwiediewa do Wiktora Juszczenki — to w istocie wypowiedzenie wojny Ukrainie. Zważywszy na to, że w rosyjskiej Dumie Państwowej uchwalono ustawę, zgodnie z którą władze rosyjskie będą miały prawo bronić rodaków poza granicami państwa rosyjskiego, powtórzenie wariantu gruzińskiego nie jest już pustą frazą czy zastraszaniem audytorium. „Zarówno ja, jak i obecni tu Pawło Mowczan, Iwan Dracz, Stepan Chmara, Mykoła Żułynski braliśmy w ustanawianiu niepodległości Ukrainy najaktywniejszy udział, dlatego przeanalizowanie wydarzeń nie jest trudne — powiedział pan Jarosław. — Tak się stało, że na czele nowożytnego Państwa Ukraińskiego stanął człowiek, który ogniem i mieczem walczył przeciwko niepodległości — ideologiczny sekretarz KC Kompartii Leonid Krawczuk. Ukraina zrobiła wtedy dwa epokowe kroki: zatwierdziła Akt Niepodległości i wybrała głowę państwa w osobie prezydenta. Pierwszy problem został rozwiązany genialnie — 92% za niepodległością, a drugim krokiem zdewaluowano pierwszy. Sekretarz KC Kompartii pozostawił strukturę, system i nomenklaturę byłej władzy. Kontynuację postsowieckiej Ukrainy rejestrujemy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Lekcje ukraińskiego państwotwórstwa: osiągnięcia i błędy», s. 1

LEKCJE UKRAIŃSKIEGO PAŃSTWOTWÓRCZEGO: OSIĄGNIĘCIA I BŁĘDY

Dokończenie. Początek na str. 1. Oświadczenie prezydenta Rosji Miedwiediewa stało się możliwe jedynie w wyniku wewnętrznego starcia politycznego na Ukrainie, w przeciwnym razie nasi sąsiedzi nie pozwoliliby sobie na tak bezceremonialne zwracanie się do nas. W przededniu wyborów siły antyukraińskie będą stymulować dalsze rozwarstwienie i rozłam na Ukrainie. Aby do tego nie dopuścić, musimy pomyśleć, co możemy przeciwstawić klanom oligarchicznym, jak korygować ich zachowanie, aby nie stracić państwa. Akademik Mykoła Żułynski poinformował, że z inicjatywy wiceprezesa NAN Ukrainy Wałerija Hejecia opracowano propozycje dotyczące perspektywicznych kierunków kompleksowych badań nad modernizacją ukraińskiego społeczeństwa. Istnieje postanowienie Prezydium NAN Ukrainy, poparte i opracowane przez wszystkie instytuty nauk humanistycznych, dotyczące kompleksowego rozwiązania problemów. Ale władza nie słucha naukowców. Jeszcze w 1996 roku przeprowadzono posiedzenie Kongresu Ukraińskiej Inteligencji, zwrócono się do ówczesnego prezydenta Kuczmy z kompleksem propozycji dotyczących państwowotwórczej, narodowo ukierunkowanej polityki. Na te propozycje nie zareagowano. Do dziś nie przyjęto koncepcji rozwoju humanitarnego. Musimy się konsolidować, aby nas usłyszano. Iwan Dracz przypomniał, że w przededniu ogłoszenia Niepodległości patrioci zbierali się w Domu NSPU, teraz tego nie ma. Nawet Narodowy Związek Artystów jest obecnie bardziej aktywny niż NSPU. „Jestem wyznaczony na przewodniczącego” Występuje Hanna Skrypnyk i dzisiaj. Ukraina miała wybór — Krawczuk lub Czornowił. Inteligencja odegrała wtedy kolosalną rolę. Prawie wszyscy patrioci zostali odsunięci od władzy. Dzisiaj Ruchowi wyrzuca to znaczna część ludzi, którzy byli jego zwolennikami. Ja składam winę także na ukraińską inteligencję, która nie nabrała cierpliwości i nie wchodziła dalej w system władzy, porzucała organizacje społeczne i polityczne. Problemy gospodarcze zrodziły w ludziach zwątpienie w tych, których jeszcze wczoraj ubóstwiano. Dzisiaj Ukraina, niestety, nie ma potężnej, niespekulacyjnej siły politycznej o orientacji prawocentrowej. Ratunek — w konsolidacji świadomego ukraiństwa”. Akademik Kostiantyn Sytnyk zaproponował napisanie apelu do wszystkich akademii, uczelni wyższych z wezwaniem do konsolidacji ukraiństwa; ekonomista, polityk Wołodymyr Czerniak — zatrzymać „odwrót” w osiągnięciach narodowych; dyrektor Instytutu Demografii i Badań Społecznych Ałła Libanowa oraz pisarz Serhij Borszczewski wyrazili zaniepokojenie gwałtownym zmniejszeniem liczby ludności Ukrainy, bo to zagraża jej bezpieczeństwu narodowemu; minister ochrony zdrowia Mykoła Poliszczuk — problemami ochrony zdrowia; akademik Jarosław Jackiw — tym, że Ukraina traci wizerunek państwa wysokich technologii; dyplomata Jurij Szczerbak — że w czasie, gdy faktycznie wypowiedziano nam wojnę dyplomatyczną, placówki dyplomatyczne w wielu państwach europejskich zajmują niekompetentni ludzie; pisarka Oksana Pachlowska przeanalizowała obecną sytuację Ukrainy w kontekście europejskim; pisarz Jurij Muszketyk zaproponował stworzenie zasad soborowości; członek UNP Ołeksandr Todijczuk — stworzyć przy „okrągłym stole” kilka sekcji, w tym tę, która będzie badać mechanizm realizacji wyrażonych idei; doradca ministra kultury i turystyki Kyryło Stecenko — stworzyć instytucję, która zajmie się kwestią „Sens istnienia Ukrainy w XXI wieku”; przedsiębiorca z Kijowszczyzny Mychajło Kostynski — zorganizować wszystkich, którzy mogą wnieść wkład w odrodzenie ukraińskiej wsi. W każdym wystąpieniu brzmiało wezwanie do jednoczenia wszystkich sił patriotycznych, zwłaszcza na tle czasu, który jest decydujący dla ukraińskiej perspektywy, zważając na indyferentny stosunek Europy do nas. W kwestii bezpieczeństwa będziemy wymagać od Rady Najwyższej uwzględnienia w budżecie przyszłego roku środków na te rodzaje uzbrojenia, które są niezbędne dzisiaj. Wybieramy to, co najważniejsze — Ukrainę. Trzeba zaangażować i wspierać ukraiński biznes, a nie rozszerzać krąg biznesowy w Rosji. Jesteśmy zainteresowani wyborem europejskim. To nasz ratunek.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

MY WYBIERAMY UKRAINĘ

Pawło MOWCZAN Istnieją podstawy, by jak najszybciej zwołać Międzynarodową konferencję ds. bezpieczeństwa, o której mówiła Oksana Pachlowska. Rosja pozwala sobie bowiem na tyle, na ile jej się pozwala nie tylko wobec Ukrainy, lecz w ogóle na przestrzeni postradzieckiej. Przegląd amerykańskiej polityki zagranicznej wobec Rosji właśnie przyczynił się do zeszłorocznego wydarzenia. Nie należy zapominać o tym strasznym dla całej przestrzeni postradzieckiej kroku, który wykonała Europa, gdy w Bukareszcie na szczycie odmówiła Ukrainie i Gruzji Planu Działań na rzecz Członkostwa (MAP). Skłonny jestem sądzić, że istnieje poważniejszy, globalny plan, skierowany na to, by wciągnąć Rosję w tę wojnę, która rozpoczęła się nie dziś. W ubiegłym roku niemal każdego wieczoru oglądałem rosyjski program informacyjny „Wiesti”. Ukraina była w każdym fragmencie obecna wyłącznie w negatywnym zabarwieniu. W ten sposób ukształtowano te procenty, które obecnie ogłosił „5 kanał” jako dane statystyczne dotyczące stosunku Rosjan do Ukrainy. To świadczy o tym, że w Federacji Rosyjskiej celowo zmniejszono liczbę zwolenników naszego państwa do minimum. To znak, że wyraźnie ukształtowano obraz wroga. Z tego powodu pojawia się pytanie nie tylko o bezpieczeństwo zewnętrzne, lecz także o wypracowanie naszej strategii na kampanię wyborczą. Będziemy zmuszeni wybierać między złym a jeszcze gorszym. Tak już było za czasów Kuczmy i Symonenki. Wybierano Kuczmę jako wybawcę przed możliwym rewanżem komunisty Symonenki. I dziś znów wprowadza się nas w sytuację, w której będziemy wybierać złego i jeszcze gorszego. Czy będziemy grać w tę grę, którą nam roz-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

NASZ WYBÓR — EUROINTEGRACJA

Oksana PACHLOWSKA, profesor Uniwersytetu Rzymskiego „La Sapienza”, doktor nauk filologicznych Prowadzimy rozmowę, jakbyśmy przebywali w zamkniętej kulturze, poza granicą której istnieje tylko rosyjski horyzont. Przyjęcie tej pozycji jest niemożliwe. Rosja rzeczywiście wypowiedziała Ukrainie wojnę. Ale nie jako Ukrainie, lecz jako ostatniemu przyczółkowi demokratycznego kursu na terytorium poradzieckim. Rosja straciła Bałkany, gdzie zawsze historycznie miała przyczółek: straciła Bułgarię, traci Serbię. Z tego powodu znajduje się w strasznym stanie. Odczuwa bóle fantomowe wszystkich utraconych przestrzeni. Wkraczając z wojną na Kaukaz, na Gruzję, naciskając na Białoruś, idąc póki co „zimną” wojną na Ukrainę, Rosja rujnuje samą ideę prawosławia. Do tego cywilizacyjnego wyzwania musieliśmy się przygotowywać nawet nie od samego początku niepodległości, a od początku pieriestrojki. Kiedy mówimy o tożsamości narodu, zapominamy, że nawet nasza inteligencja nie ma jasno ukształtowanej europejskiej tożsamości. Spójrzmy na Polskę — weszła na europejską drogę rozwoju od samego początku, już wieki do tego dąży. Polska inteligencja weszła w struktury polityczne. Elita protestu czasów komunistycznych trzymała rękę na pulsie wszystkich transformacji kraju. U nas inteligencja jest podzielona, rozmyte są parametry europejskiej tożsamości. Pewne organizacje na ukraińskim polu politycznym wchodzą w taki ruch jak rosyjski neoeurazjatyzm, całkowicie antyukraiński, nawet neofaszystowski, powiązany ze wszystkimi neofaszystowskimi organizacjami Zachodu. Te same organizacje wygłaszają pseudopatriotyczne hasła. Ta rozmytość ukraińskiej inteligencji jest przede wszystkim odpowiedzialna za sytuację. Jak była skorumpowana i skłonna do współpracy z reżimem sowieckim, tak i teraz jest skłonna do współpracy z oligarchicznym reżimem poradzieckim, który jest niczym innym, jak kontynuacją tych struktur. Były doradca Putina Iłarionow, który obecnie pracuje w Ameryce, mówi o trzecim rozpadzie Rosji. To państwo jest zlepione z różnych cywilizacyjnych fragmentów, które nie komunikują się między sobą, rozrywają je od wewnątrz. Nie może być ono całościowe inaczej, jak tylko drogą despotycznej uzurpacji władzy. Jesteśmy bardzo nieuważni wobec problemu europejskiej Rosji, którą dziś reprezentuje tylko europejska rosyjska inteligencja, przebywająca w tragicznych warunkach. W Rosji dochodzi niemal codziennie do zabójstw, w szczególności obrońców praw człowieka. Patrzymy na te procesy w sposób zdystansowany, czasem myślimy, że wystarczy, aby organizacja miała antyputinowski, antykremlowski kod, i już jest po naszej stronie. To nie tak. Przykładem tego są limonowcy, narodowi bolszewicy itd. W Rosji istnieje organizacja „Siewiernoje bratstwo”, jest ona rasistowska, choć antyputinowska. Ma nieeuropejską ideologię. Ale jedną rasistowską ideologię Kreml wspiera, a inną — nie. Kiedy patriarcha Cyryl przyjeżdżał na Ukrainę, cały polityczny establishment biegał do niego, nie zastanawiając się, po co patriarcha Cyryl nagradza taką, na przykład, organizację jak „Prawosławnyje grażdanie”, która prowadzi antyukraińską politykę i nie ma żadnego związku z prawosławiem. Europa również obecnie znajduje się w nieprostej sytuacji — samostworzenia. Wspólnota europejska jest bardzo skomplikowana, znacznie bardziej skomplikowana niż Ameryka. Ameryka — to projekt, który się dokonał i będzie tylko rozwijał, rozszerzał. A Europa cały czas transformuje się wraz z przystępowaniem do niej nowych krajów. Są tam i prorosyjskie kraje, są i inne. Bardzo ważna jest ukraińska przestrzeń dyplomatyczna. Za czasów niepodległości Ukraina mianowała ambasadorami odpowiedzialnych, kompetentnych ludzi w krajach, które uważała za ważne dla swojego rozwoju. A do Europy nierzadko trafiali nie fachowcy, którzy nie znają ani ukraińskiego, ani języków tych krajów. Czyż to ambasador, który szepcze do ucha: „Przepraszam, będę występował o Hołodomorze, ja tak myślę jak Wy, ale teraz wystąpię inaczej, bo tutaj są nasi rosyjscy koledzy”. Europejska przestrzeń dyplomatyczna u nas — to filia rosyjskiej. Z tego powodu mamy i wynik. Nie dokonamy żadnego przełomu, jeśli nie wypełnimy przestrzeni dyplomatycznej ludźmi, którzy przynajmniej traktują Ukrainę jak całkowicie określoną rzeczywistość. Dla rozwoju europejskiej Ukrainy pracujemy niewystarczająco. Pozytywnym przykładem jest gazeta „Deń”. Każdy egzemplarz — to miniantologia europejskiego wyboru. Podobną politykę zaczął prowadzić „Ukraiński tydzień”. Ale kanały telewizyjne są stracone. Obecnie mamy do czynienia ze strasznym skutkiem plebeizacji kraju za czasów sowieckich. Tutaj słusznie mówiono, że trzeba podnosić poziom kulturalny ludności. Następny „okrągły stół” proponuję zwołać z przedstawicielami gazet i czasopism, które pracują w tym kierunku. Jeśli chodzi o strategiczny plan rozwoju państwa — to plan integracji Ukrainy z Europą. Jeśli wykonamy punkt po punkcie wszystkie integracyjne wymagania wobec nas — Ukraina będzie ukraińska, czyli demokratyczna, gdzie warunki do rozkwitu będą miały także wszystkie inne narodowości. Uważam, że należy pilnie zwołać Międzynarodową konferencję dla ogłoszenia kursu Ukrainy i na nią zaprosić takich przedstawicieli politycznego i intelektualnego establishmentu krajów zachodnich, jak Brzeziński, Vaclav Havel, czyli ludzi, którzy we wszystkich okresach wspierali Ukrainę jako państwo europejskie. tania? Oto o czym trzeba mówić, demaskując działalność „zesłanych kozaczków” Kremla. Materiały przygotowała Nadija KYRIAN Zdjęcia Jewhena BUKETA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

NIE WSZYSCY ROSJANIE TO MOSKALE

Uczestnicy „okrągłego stołu” „Lekcje ukraińskiego państwowotwórstwa: osiągnięcia i błędy” — naukowcy, politycy, dyplomaci, pisarze, dziennikarze. Petro CHOMIAKOW, doktor nauk, autor podręczników z teorii zarządzania, jeden z najaktywniejszych ideologów rosyjskiej opozycji. Chcę podzielić się ekskluzywną wiedzą, która być może będzie dla was przydatna. Wszyscy mówcy mówili o ważności moralnych, ideowych, duchowych wytycznych dla rozwiązania problemów społecznych państwa ukraińskiego. Nie mam prawa udzielać jakichkolwiek rekomendacji, ale mogę zaznaczyć coś oczywistego dla osoby z zewnątrz. Macie jedną niezaprzeczalną wartość. To jest to, o czym nie mogę mówić bez wzruszenia — wolność. Być może nie zdajecie sobie sprawy, jak to jest wspaniałe. Bywałem w wielu środowiskach w Rosji, gdzie kobiety mówiły, jak zazdroszczą kijowiankom. W wyrazie ich twarzy jest coś nieuchwytnego, co świadczy: są przedstawicielkami wolnego narodu, które idą wolnym miastem. Szukając ideowych przewag ukraińskiego modelu społecznego, koniecznie poruszyłbym ten temat. Jak powiedział jeden z amerykańskich prezydentów, kto zamieni wolność na bezpieczeństwo i dobrobyt, nie będzie miał ani bezpieczeństwa, ani dobrobytu, ani wolności. Po drugie, jako analityk, który pracował w Instytucie Analizy Systemowej, w „RIA Nowosti”, ITAR-TASS, mam ekskluzywne źródła informacji, wielu przyjaciół za granicą. Jestem przewodniczącym Międzynarodowego Ruchu „Rosjanie za UPA” (założonego w październiku ubiegłego roku), którego dewizą jest „Nie wszyscy Rosjanie to Moskale, nie wszyscy Rosjanie to sługusy Kremla”. Z pełną odpowiedzialnością oświadczam, zarówno jako polityk-analityk, jak i naukowiec: źródłem wielu nieszczęść Ukrainy jest to, że aktywnie działa tu agentura wpływu Kremla. Mam konkretne fakty, ale to i tak oczywiste. Wystąpienie Miedwiediewa to kolejna prowokacja i kolejny sygnał nie tyle dla ukraińskich patriotów, co dla agentury wpływu Kremla na Ukrainie. Po trzecie. Dlaczego Rosja jest obecnie tak agresywna wobec swoich sąsiadów: Gruzji, Ukrainy? Rosyjski reżim jest bardzo chwiejny, znajduje się na granicy upadku i zgodnie z tradycją prowokuje zewnętrzną agresję, aby na tej podstawie skonsolidować rosyjskie społeczeństwo. To całkowicie trywialny ruch. Ale jest to oczywiste dla tych, którzy widzą od wewnątrz chwiejność rosyjskiego modelu. Wielu na Ukrainie uważa, że życie w Rosji jest lepsze. Jakoby Rosjanie sprzedali wolność za kawałek chleba. Większość odwiedzających z innych krajów zna życie Moskwy, Petersburga lub powierzchownie kilku regionów. W rzeczywistości w głębi kraju (Kirżaczach, Iwanowie itp.) średnia pensja wynosi w przeliczeniu około 700 hrywien, a ceny są półtora raza wyższe. I to rozkwitające... Występuje Petro Chomiakow

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wraz z nimi — także demokratyczny ustrój życia społecznego. Miły „gościniec” (jeszcze od zająca!), „podarunek” aktywnie wypiera bezbarwny „prezent”, tak jak „obeznanie” — „kompetencję”, „przepis” — „receptę”, „twórczy” — „kreatywny”. Kultura języka to poprawne używanie formuł językowo-czasowych, poprawne odmienianie historycznej „hrywny”, normatywne używanie przyimków, które organizują rzeczowniki w zdaniu; to afirmacja ukraińskiej kobiety w nazwie stanowiska, zajęcia, zawodu, tytułu, to poprawne, naturalne nazwy mieszkańców (mieszkanek) miejscowości, używanie nazw geograficznych, przywracanie toponimów. To, bez wątpienia, także poprawne pisanie i odmienianie nazw osobowych (nazwiska rodowego, imienia, imienia ojca), to naturalne używanie językowych formuł etykiety, w szczególności zwracania się w wołaczu itd. Kultura języka pisanego zakłada, oprócz wspomnianego, także poprawność ortograficzną, interpunkcyjną i stylistyczną. Bo poprawność — to nie luksus, a pierwsza potrzeba. Nie przypadkiem, Hellenem mógł nazywać się niezależnie od pochodzenia etnicznego tylko ten, kto znał na pamięć dzieła Homera, odwiedzał teatr i bezbłędnie pisał w języku greckim. Język ukraiński dzisiaj należy do wysokorozwiniętych języków europejskich i światowych, bo to język dawnego piśmiennictwa, język wielkiej kultury. Uczą go na wielu uniwersytetach świata i coraz więcej ludzi pragnie go poznać, świadectwem czego jest Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka. Jednak nie można bez niepokoju obserwować realnego stanu języka ukraińskiego, który reprezentuje ulica, transport, korytarze szkolne, rozmowy telefoniczne, rynki… Jestem przekonana, że z tej sytuacji nie wyjdziemy, wyłapując mechanicznie, choćby i starannie, wszelkie błędy, wyszukując nowych i najnowszych technologii, co wydaje się w ogóle niedogodnym sąsiedztwem w stosunku do języka ojczystego. Tym bardziej nie wytykajmy języka rosyjskiego, który rzekomo jest wrogiem Ukraińca. Z naukowego punktu widzenia jest to nieuzasadnione, jak twierdził A. Biłecki. Tylko silna świadomość językowa może zabezpieczyć mówiącego przed prymitywną mieszaniną dwóch języków. Dla człowieka kulturalnego nie tylko rosyjski, ale i każdy inny język — to wielki zasób intelektualny, nie bariera, a dodatkowa możliwość zrozumienia własnego, ojczystego języka na wyższym poziomie. „Jak mamy nauczyć się języka ukraińskiego?” — takie pytanie często zadawali słuchacze wykładów publicznych Borysa Tena (M. W. Chomyczewskiego) jeszcze w latach 70.—80. Odpowiedź była nieoczekiwanie krótka: „Wszędzie i zawsze korzystać z języka ukraińskiego — a język otworzy się przed wami”. „Los naszego narodu, — pisał niezapomniany Ołeś Honczar, — to los naszego języka i zależy on od tego, jak gorliwie wszyscy będziemy go pielęgnować”. Olga Fedoriwna — członkini stowarzyszenia literackiego im. I. Selwińskiego w Eupatorii, laureatka Krymskiego Festiwalu Poezji Ukraińskiej „Algabara — 2003”, dyplomantka Drugiego Festiwalu Poetyckiego „Przystań Minstreli”, laureatka Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Antycznej „Bosporńskie Agony” z 2007 roku. Aktywnie propaguje na Krymie poezję ukraińską podczas spotkań twórczych w Koktebelu, Gurzufie, Starym Krymie, Bakczysaraju, Sewastopolu, Symferopolu… Jej utwory i przekłady drukują czasopisma i gazety Krymu, Doniecka, Winnicczyzny, kompozytorzy piszą muzykę do jej wierszy. Życzmy sukcesów tej niezwykłej kobiecie, propagatorce ukraińskiego słowa.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

SŁOWO JĘZYKA OJCZYSTEGO: SPOJRZENIE PRZEZ PRYZMAT WSPÓŁCZESNOŚCI

Ludmiła BONDARCZUK, kandydat nauk pedagogicznych, laureatka Nagrody im. Ohijenki, Żytomierz. Zakończenie. Początek w nr 32 z 2009 r. Niektórzy badacze (Mykoła Poliszczuk z Brusiłowa i inni) nazywają język ukraiński tylko „językiem wykładowym”, językiem zawężonego użycia, porównują go z językiem martwym — łaciną, czyli sposobem istnienia go jedynie w wariancie literackim (pisanym), ponieważ w naturalnym środowisku (telefon, komunikacja pozaszkolna, sfera usług, Internet, transport itp.), rzekomo, ten język nie brzmi. I znowu pytam siebie: dokąd znika naturalne wyczucie słowa, które człowiek posiada od dzieciństwa? Tak jak wyczucie muzyki, wyczucie koloru. Wsłuchuję się w język dzieci i przekonuję się, że takiego słowa, jakie stworzyło dziecko, czasem nie ma, ale stworzone jest ono gramatycznie poprawnie: żółtociałko, zawrót, miesiąc kwiecień, a dalej — wiśni? Krowa i małe krowiątko, mnóstwo innych. Być może to naturalne wyczucie tępi się w szkole, bo nie jest przez nią kultywowane. Tak jak pieśń ludowa, gdzie słowo brzmi w czystości. Tak jak frazeologia, która nadaje silne poczucie językowo-psychologicznego „Ja”, poczucie przynależności do swojego etnosu. Nierzadko właśnie w szkole blednie dziecięcy przedszkolny świat językowy, bo trzeba wykuwać reguły, definicje. Zamiast odkryć muzykę ukraińskiego słowa, języka, uczniowi proponuje się zapamiętać wymianę i-j, u-w. Znajdując się w niewoli oficjalnej metodyki, nauczyciel nierzadko odczuwa niezdolność do zrealizowania własnego metodycznego stylu. Jest sens wspomnieć Lwa Tołstoja i jego hasło „zamiast metody — sztuka i talent”. Jeszcze w latach 20.—30., kiedy formowała się nowa szkoła, dążenie do „recepturowej metodyki” niektórzy uczeni nazywali „ciężkim symptomem” środowiska szkolnego, a metodę definiowali jako osobowość nauczyciela. Dotyczy to przede wszystkim doboru materiału dydaktycznego. Na lekcjach we współczesnej szkole dydaktyczny materiał językowy wykorzystuje się jako wzorce-ilustracje do określonego zjawiska językowego. Jednak życie języka, jego psychologiczny przejaw można poczuć tylko w tekście. Poczuć język jako żywą, twórczą działalność, jako żywy organizm — z żywymi dźwiękami, słowami, zdaniami — pozwala tylko odpowiedni tekst. Jeszcze językoznawca O. Potebnia wypowiadał się za nauką leksyki tylko tekstualnie, bo nauka leksyki jako oddzielnych, izolowanych, w „słownikowej postaci” słów przypomina naukę przyrody na podstawie zasuszonych kwiatów. I rzeczywiście, w tekście ożywają i przemawiają ustami przodków specyficzne zwroty, rodzime połączenia wyrazowe, które dosłownie nie tłumaczą się na inne języki — niektóre z nich istniały w naszym języku jeszcze przed pojawieniem się staroruskich zabytków piśmiennictwa. „Przywiązać” do języka ojczystego można naturalną drogą, robiąc pewne, choćby niewielkie ekskursy do historii zjawiska językowego, znowuż — według tekstu, powiedzmy, zabytków literackich. Właśnie taką metodyczną drogą podążał, układając kursy czy podręczniki, pomoce, wykłady, słowniki z języka I. Ohijenko, któremu przypisuje się powiedzenie „Metoda — dusza pracy”. Moim zdaniem, cały proces nauczania ucznia przez wszystkie lata w szkole trzeba rozpatrywać jako jego działalność językową. Działalność językową I. Franko wiązał z oddzielną osobą (indywidualnością), rozpatrywał ją jako duchowe oblicze, wyraźną cechę osobowości (im więcej takich cech, tym silniejsza osobowość). Dzisiaj do obiegu pedagogicznego weszły takie pojęcia, jak „osobowość językowa”, „zachowanie językowe”, „środowisko językowe”, „etykieta językowa”. „Kultura języka” — to pojęcie jest szeroko używane w całym świecie biznesu. Język, słowo — to wskaźnik kultury określonego człowieka i społeczeństwa ogółem. Co więc należy do pojęcia „kultura języka” dzisiaj? Przede wszystkim wyselekcjonowany zasób normatywnej leksyki mówiącego oraz jego gotowość do korzystania ze słownika, rozwinięte wyczucie językowo-estetyczne, które nie pozwala kaleczyć słowa, używać słów wulgarnych, bezwstydnych, natomiast utwierdzać każdym słowem duchowość, szlachetność naszego języka. Szczere „dziękuję” (spasy Bi(h)), „proszę” może zostawić głębszy ślad w duszy niż jakiś bezimienny „prezent”, „materialny gest”. Korzenie językowych formuł etycznych (dobr-, łask-, zdrow-), jak i wielu nadto ważnych słów-pojęć w naszym języku (oświata — światło — świat — świecić; dobry — dobroczyńca — dobrodziej — dobrotwórca; ród — odrodzenie — urodzaj — urodziwy oraz dziesiątki innych wzorców) nie po prostu informują, one przemawiają duszą, w której zawsze jest miejsce dla Boga jako wyższej istoty człowieka. Wzrusza podziękowanie I. Ohijenki-emigranta jako jasny akcent głębokiej kultury wewnętrznej adresata, przejaw naturalnej szczodrości duszy. Zwracając się do jednej z agencji prasowych w Paryżu z prośbą o przysłanie potrzebnych wydań, profesor dodaje: „...zapłacę ciepłą modlitwą do naszego miłosiernego Pana, aby pobłogosławił Waszą pracę”. Nie dziwi, że „sekrety” ogromnej siły przyciągania Szewczenki I. Ohijenko — badacz upatruje w jego religijnym stylu: „On (Bóg) stale jest w jego duszy i sercu, Bóg u Szewczenki mocno związany jest z Człowiekiem w jedną nierozerwalną całość”. W jego tekstach — setki wyrażeń ze słowem Bóg (Chwała Bogu, Uchowaj Boże i in.) — właśnie nimi nasycony jest język ludowy. Jakie bogactwo leksyki oceniającej stosunek do człowieka znajdujemy w słownikach języka ukraińskiego! I każde słowo — przejaw bogactwa duszy naszego narodu, jego lingwistycznego geniuszu. Wsłuchajmy się: uprzejmy, łaskawy, uważny, pilny, taktowny, obejściowy, chętny, gościnny, przyjazny, szczodry, szczery, serdeczny, cierpliwy, grzeczny, nienarzucający się, pełen szacunku, dobroczynny, szlachetny, wykwintny, ustępliwy, przyjemny, przyjazny, dokładny, zauważalny, reprezentacyjny, pretensjonalny, naiwny, ufny, pokazowy, figlarny, dowcipny, lekkomyślny, cnotliwy, szyderczy itp., wśród których jest i niemało pochodzenia obcojęzycznego. Kultura języka ściśle związana jest z używaniem zapomnianych, sztucznie usuniętych słów, które I. Ohijenko nazywał „skarbem odwiecznym”. Niestety, niemało ludzi odgradza się od takich słów. Musimy zwracać te słowa do aktywnego zasobu, pilnie rozróżniając tak zwaną czystą leksykę, sztucznie narzucaną przez niektórych autorów („sztrykawka” zamiast „strzykawka” i in.). To zjawisko ironicznie postrzegał jeszcze A. Krymski (zamiana „gałoszy” na „mokrostupy” — jak to wpłynie na postęp medycyny?). Kultura języka przewiduje świadomy stosunek także do rozpowszechniania leksyki obcojęzycznej. Bezsprzecznie, obecność słów obcojęzycznych to świadectwo żywych kontaktów we współczesnym społeczeństwie na wszystkich poziomach, jednak trzeba nieustannie dbać także o rozwój własnych terminów i pojęć. Słowa „mer”, „gubernator” ciągną za sobą „merię”, „gubernię” i tym wypierają rodzime ukraińskie „rada miejska”, „obwód”, „przewodniczący”, a razem z nimi. Żarliwi propagatorzy języka ukraińskiego i idei narodowej Ludmiła Bondarczuk, Kateryna Motrycz, Wasyl Kliczaka z członkami Komitetu im. Ohijenki na Żytomierszczyźnie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

POEZJĄ UPRZYDLONA

Kost CHOMENKO, m. Winnica Z Olgą Bondarenko-Cwihun poznałem się na jednym z wieczorów poezji w Eupatorii. Wtedy też dowiedziałem się, że jest moją ziomkinią. Pani Olga urodziła się w małym górniczym miasteczku Ukrajinśke w Donbasie, dziecięce i młodzieńcze lata minęły we wsiach Żowtnewe (dawna Popiwka) oraz Kalyniwka na Winniczyźnie. Ukończyła Kalinowski Technikum Technologiczne. Razem z mężem-oficerem mieszkała w wielu miastach Ukrainy i Rosji, przenosząc się z garnizonu do garnizonu. Od 1991 roku mieszka w Eupatorii. Od małego kocha się w poezji, miłość do której zaszczepiła matka, nauczycielka-filolog. Pani Olga pisze wiersze w językach ukraińskim i rosyjskim, ale po ukraińsku wychodzą jaśniejsze, cieplejsze. Wyznaje: “Ja ojczystą mowę w serduszku noszę”. Jej pierwszy tomik “Do wspomnień łódeczkę przycumuję” ujrzał światło dzienne w 2004 roku. Z czasem wyszły kolejne: “Na skroniach czasu” (2006), “Chcę być” (2007), zbiór dla dzieci “Chłopcy z naszego podwórka” (2008). W tym samym roku wyszedł album poetycki “Eupatoryjskie pory roku”, gdzie jest jedną ze współautorek. W jej poezji brzmią motywy obywatelskie, filozoficzne, religijne, soczysty narodowy koloryt. Przez całe życie Olgi Fedoriwny przewija się obraz białej ukraińskiej chaty, pokrytej zwiędłą słomą, obraz miłej Ukrainy, której na zawsze oddane jest serce poetki: Stoję przy chacie, Gdzie małe okienka, Jak krety ślepawe, Spoglądają na słońce… Świeży duch od klepiska W dziadkowej chacie, Dyniowe główki W ogrodzie pyszne…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

DLACZEGO TARAS SIĘ ZAGNIEWAŁ?

Petro BOJARCZUK, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, zasłużony dziennikarz Ukrainy. Zdjęcie autora. „I ty w takie coś wierzysz?! — drwiąco zapytał kolega, któremu zaproponowałem przeczytanie tego opowiadania. — Pokazywałem tu kilku to, co napisałeś, i wszyscy wzruszali ramionami! Jakiś talerz, strzałka, litery… No, raz coś przypadkiem im się udało, a żeby drugi raz? Nie mogło tak być!..” Słuchałem go, wyobrażałem sobie tych kilku, którzy „wzruszali ramionami”, z jakiegoś powodu ze wszystkich sił starałem się i nie mogłem w tej chwili przypomnieć sobie, do kogo należy znane zdanie: „Takiego czegoś nie może być, ponieważ być takiego nie może w ogóle”, a widziałem przed sobą twarze trzech byłych katorżniczek z norilskiego Gułagu, uczestniczek obecnie szeroko znanego powstania w Norylsku, które po wyjściu „na wolność” nigdy więcej się nie spotkały, ale świadczyły mi o tym samym tak, jakby się zmówiły. Trzy fundamenty były w tych świadectwach, trzy niezmienne substancje — Wiara, którą poiła je rodzinna ziemia z mlekiem matek, Nadzieja, której sił dodawało słowo Szewczenki, i Miłość, która zwała się Ojczyzną. Nie tą, która „od Moskwy — do samych krańców”, a tą, która jest Ukrainą. Napisać o tym, co opowiadały, skłoniło mnie przypadkowo usłyszane w pewnym towarzystwie, nawet nieco gniewne „rewolucyjne” zdanie: „Taras Szewczenko był takim samym, jak wszyscy, człowiekiem i nie trzeba go idealizować!” Wydawałoby się, że nie ma o co się spierać, bo przecież rzeczywiście był zwykłym człowiekiem. Jednak dlaczego miliony w najcięższych dla nich chwilach zwracały się o pocieszenie do słowa Tarasa? Dlaczego różne totalitarne reżimy, umacniając się na Ukrainie, próbowały nałożyć na Jedna z najjaśniejszych i najmniej zbadanych, nie przez wszystkich jeszcze przeczytanych stron historii walki o państwo Ukraina — to wyzwoleńcza działalność UPA. Historyczna sprawiedliwość w świadomości ludzi zwycięża niełatwo: i dzisiaj, w pełnoletność Niepodległości, nie wszyscy obywatele naszego państwa z szacunkiem nazywają bezstrasznych żołnierzy UPA bohaterami, rycerzami. Rozwińmy jeszcze raz wspaniałe wydanie — album „Ulotki Ukraińskiej Powstańczej to słowo kajdany zakazów, a kiedy się nie udawało, to wszelkimi sposobami starano się wytłumaczyć je na swój sposób i postawić sobie na służbę? Jaką niezrozumiałą siłą ono władało, jeśli z jednej strony wywoływało wściekłą nienawiść, a z drugiej — pomagało pokonywać to, co czasami już i tysiącom wydawało się nie do pokonania? Odpowiedź na to znajdujemy obecnie we wspomnieniach tych, którym zły los posłał w minionych latach życiowe drogi przez obozy Gułagu. Bo czyż na kartce okolicznościowej z nowym, wtedy 1957 rokiem, którą stworzyła i rozpowszechniła podziemna obozowa organizacja ukraińskich nacjonalistów wśród więźniów kołymskiego Butugiczagu, portret Tarasa Szewczenki i jego przepełnione bólem słowa — „Źle, bardzo, strach źle! // W tej pustyni przepadać. // A jeszcze gorzej na Ukrainie // Patrzeć, płakać i milczeć!” — pojawiły się przypadkowo? O niebagatelnym znaczeniu tej kartki w warunkach katorżniczej niewoli i inspirującej sile słów Tarasa, z jaką wpływały one na świadomość więźniów Kołymy, w różnych latach świadczyli mi wołyniacy, i mieszkaniec Horochowa Andrij Krysztalski, mieszkaniec Harazdży, co pod Łuckiem, Wołodymyr Domanski, a jeszcze — Anatolij Najuk z Wiczyniów w rejonie rożyszczeńskim oraz Sawa Dunajczuk z Lyczyn w rejonie kamień-koszyrskim, Semen Narozniak z Jezupola na Iwano-Frankowszczyźnie, Roman Pacuła ze Stebnika na Lwowszczyźnie, Donat Kyryłenko z Umania na Czerkaszczyźnie, jak i wielu innych byłych obozowiczów-„kołymców”, z którymi zdarzało się rozmawiać. Ale wydaje się, że świadectwa byłych katorżniczek norilskiego Gułagu, obecnie już nieżyjącej horochowianki Marii Karpuń (z domu — Ostapczuk), mieszkanki osiedla Hrebinky w rejonie wasylkowskim na Kijowszczyźnie Stefanii Hawal (z domu Armii”, który ujrzał światło dzienne dzięki wysiłkom dwóch wydawnictw — „Duliby” (Kijów) oraz „Litopys UPA” (Toronto). Wydanie, opracowane przez Marynę Hrymycz i Bohdana Malynę, daje możliwość dotknięcia sercem wielkich i jednocześnie tragicznych czasów wyzwoleńczych zmagań, przyjrzenia się mężnym i jasnym twarzom. Właśnie takim rzeźbiarz odtworzył legendarnego generała Czuprynkę — Bohatera Ukrainy Romana Szuchewycza. Nina HNATIUK — Czaban) oraz mieszkanki wsi Krechowicze w rejonie rożniatowskim w obwodzie iwanofrankiwskim Zofii Korżanskiej (z domu — Romaniuk) w tym szeregu zasługują na szczególną uwagę. Nie dlatego, że w najcięższych czasach te dziewczęta w kręgu swoich przyjaciółek z niedoli szukały i, jeśli wierzyć temu, co się działo, otrzymywały chwile irrealnego kontaktu z duszą Tarasa Szewczenki, a kontakt ten przechodził przez ich dusze i szukały one go właśnie z Tarasem. Zresztą, podświadomie kontaktowały się z nim nieustannie, ponieważ Wielki Kobziarz stawał się ich drugim „Ja”, pomagając nie wpadać w rozpacz w jakichkolwiek okolicznościach. Na takie myśli naprowadziła rozmowa z Zofią Korżanską, która przyjeżdżała do swojej rodziny do Wolyci-Łobaczewskiej w rejonie horochowskim na Wołyniu. W czerwcu 1945 roku została skazana w Łucku za udział w ukraińskim narodowowyzwoleńczym ruchu powstańczym na 15 lat ciężkich robót i 5 lat pozbawienia praw obywatelskich po wyjściu z obozu. Potem, jak ogłoszono wyrok, trafiła do ogólnej celi więziennej, gdzie poznała skazane na ciężkie roboty wołynianki Linę Petroszczuk, Zinę Żowniruk, Lubę Tymoszczuk, Marię Maiło, Hannę Hajową, Olgę Nowosad, Ołeksandrę Hajową, Wiktorię Konopacką, Hannę Olijczuk, Jewheniję Mroczko, Marię Szust oraz Hałynę Drobitko. Razem z nimi i innymi dziewczętami oraz młodymi kobietami, zebranymi na etap głównie z zachodnich obwodów Ukrainy, znalazła się w centralnym punkcie etapowym w Kijowie. Przywieziono je tam już po nocy, trzymano pod gołym niebem. A niebo było takie wysokie, takie czyste, takie gwiaździste! — Lina Petroszczuk i Hala Drobitko — opowiadała mi pani Zofia — bardzo ładnie śpiewały. Ot Lina, a ona taka przewodząca wśród nas była we wszystkim, taka, że od razu na liderkę wyszła, mówi: „Dziewczęta, zaśpiewajmy!” Sama zaś zaintonowała czystym, jak woda źródlana, głosem Tarasowe „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki”. Jej wsparła Hala, za nią podchwyciły pieśń inne wołynianki, a dalej podchwyciła już cała grupa etapowa. Śpiewałyśmy pełnym głosem i tak zgodnie, jakbyśmy przedtem miesiąc ćwiczyły! I wydawało nam się, że słyszy nasz śpiew cały Kijów, cała Ukraina! A jeszcze wydawało się, że napełniamy się z tej pieśni taką siłą, taką wytrwałością, że nie zgiąć!.. Potem było zimne morskie wybrzeże kolejnego punktu etapowego koło Archangielska na północy Rosji, były głębokie ładownie przystosowanego do transportu więźniów statku towarowego „Dikson” i najcięższy etap przez Morze Białe, Barentsa i Karskie do polarnej Dudinki. Gdzieś koło Bramy Karskiej „Dikson” trafił w szalony sztorm. Ogromne fale jedna po drugiej przykrywały go wodą, która przez nieszczelnie zamknięte luki wentylacyjne czy jeszcze jakieś otwory strumieniami ściekała do znajdującej się poniżej linii wodnej ładowni z katorżnikami, bo pompy okrętowe już nie mogły jej wypompowywać. — Kiedy woda zalała pierwszy poziom prycz — wspominała Zofia Korżanska — zrozumiałyśmy, że toniemy. Krzyk się podniósł, płacz, lament. A Lina Petroszczuk mówi: „Trzeba się modlić!” My wszystkie tak się modliłyśmy, na głos się modliłyśmy!.. Naczelnik konwoju z góry do ładowni spojrzy na nas, posłucha i znowu luk zamyka. Dziewczęta z pierwszego poziomu przeniosły się na drugi, potem już i na ostatni, na trzeci niektóre powychodziły, już wszystkim nam wydawało się, że to koniec, aż słyszymy, sztorm ucichł. Jeszcze po jakimś czasie widzimy, wody w ładowni zaczęło ubywać. Kiedy pompy ją wypompowały, zszedł do nas naczelnik konwoju. Mówi: „Dziewuszki-ukrainki…” Zważcie — nie „banderówki” czy „zapadniczki”, jak u konwojenta i obozowego kierownictwa bywało, a (po raz pierwszy takie od niego usłyszały) „dziewuszki-ukrainki!” Mówi: „To wasza modlitwa i wasza wiara statek uratowały. Przecież my już tonęliśmy, a wy swoją wiarą i siebie uratowałyście, i statek”. Potem dodał do powiedzianego: „Załoga i konwój na szalupach uciekliby. Brzeg tutaj niedaleko. My byśmy dopłynęli, zapewne. Ale wam tutaj przyszłoby zostać. Dla was szalupy nie są przewidziane…” Budowały w rejonie polarnym lotnisko, przez władzę nazwane „Nadieżdą”, wznosiły nazwany komsomolską budową Norylsk, razem z więźniami-mężczyznami trzymały na swoich delikatnych barkach i największe w historii GUŁAG-u powstanie norylskie. O tych budowach i powstaniu już nie raz słyszałam, w szczególności od Marii Karpuń. Stąd nazwiska wielu, Sofia Korżanska, o której wspominała pani Sofia, były znajomymi. Dlatego postanowiłem wypytać o to, co Maria Karpuń jedynie zasygnalizowała. Dwoma słowami – „było takie coś” – później potwierdziła Stefania Hawal. A mianowicie o tym, jak w jednym z baraków kobiecego obozu katorżniczego w Norylsku dziewczęta, wyjaśniając swoją najbliższą przyszłość, rzekomo wywołały podczas seansu spirytystycznego ducha Tarasa Szewczenki. Ponieważ wszyscy więźniowie marzyli o wolności i byli przekonani, że wyjdą zza kolczastych drutów, gdy tylko skona Stalin, to śmierć tyrana interesowała ich najbardziej. O tym, co dzieje się między niebem a ziemią, dowiedziały się na początku marca 1953 roku dzięki temu, jak opowiadała Maria Karpuń, że „któraś z dziewcząt umiała wywoływać duchy”. I „duch Tarasa Szewczenki to powiedział”. A po kilku dniach w obozie rozbrzmiał oficjalny komunikat o zgonie Stalina. Jednak i po tym oczekiwana wolność nie przyszła ani po tygodniu, ani po miesiącach. Wielu zaczęła ogarniać rozpacz i zwątpienie. – Wtedy pewnego dnia – opowiadała Sofia Korżanska – dziewczęta przyniosły do baraku duży talerz z namalowaną na nim strzałką, rozłożyły wokół niego napisane na papierze litery i znów wywołały ducha Szewczenki. Jak to się robiło, nie wiem. Bałam się tego wróżenia i trzymałam się z boku. Ale pamiętam, że wśród tych dziewięciu, które wołały Tarasa, były Lina Petroszczuk i, zdaje się, nasza obozowa poetka Stefa Czaban. Kiedy któraś z dziewcząt zapytała: „Wielki Tarasie, powiedz, czy wyjdziemy na wolność?”, to ja przez głowy innych widziałam – talerz zaczął się obracać, a strzałka pokazała, że będziemy wolne. Niektóre w baraku nie uwierzyły, poprosiły, by zapytać o to samo Tarasa jeszcze raz, ale więcej nie chciał z nami rozmawiać. Któraś z dziewcząt, które wzywały ducha Tarasa do rozmowy, powiedziała, że on chyba się rozgniewał. Dlaczego więc rozgniewał się Taras? Rozmyślając nad tym razem z Sofią Korżanską, przypomnieliśmy sobie jeden z listów świętego apostoła Pawła, którego wersy głoszą, że nie ma błogosławieństwa Bożego dla tych, którzy chwieją się, dokąd wieje wiatr. Ludzie często bywają zaślepieni. To miłością, to nienawiścią, a tak i żyją zaślepieni, bo boją się nawet sami przed sobą przyznać, że przyczyna leży w nich samych. „I ty w to wierzysz?”, – drwiąco skrzypiało w powietrzu mentorskie pytanie kolegi, a ja nie wiedziałem, co odpowiedzieć. Czy warto wątpić w inspirującą siłę słowa Szewczenki, pieśni „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki”, którą poczuły ukraińskie patriotki na punkcie etapowym w Kijowie? Czy warto dyskutować na temat tego, w co uwierzył naczelnik konwoju na „Diksonie”? Czy należy ironizować z owych seansów spirytystycznych dziewcząt-katorżniczek połowy XX wieku, jeśli spirytyzm pojawił się jeszcze sto lat przed nimi, na długo przed tym czyniąc swoim instrumentarium do komunikacji z duchami zarówno talerz ze strzałką, jak i litery? A w końcu – nawet gdyby ten seans był czystej wody inscenizacją, to czy nie grzechem jest, biorąc pod uwagę, w jakich warunkach przebiegał i umacniał świadomość tych, które się zachwiały, wystawiać go na pośmiewisko? Mówią, że wiara jest ostatnią rzeczą, która umiera w człowieku, a dlatego człowiek ma pełne prawo podtrzymywać ją w sobie wszystkimi możliwymi sposobami. Zwłaszcza gdy przeżywa ciężkie czasy. Dlaczego więc teraz niektórzy tak śpieszą się, by wyśmiewać i ukraińską państwowość, i pierwszego przecież ukraińskiego, a nie promoskiewskiego Prezydenta Ukrainy, i wszystko, co napełnia nasze życie ukraińską treścią? Nie ma odpowiedzi. Gniewnie spogląda z portretu Wielki Taras.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

skiej, 33, w więzieniu, które znajduje się na terenie, gdzie przed wojną mieściło się NKWD: przez to więzienie przeszły dziesiątki tysięcy „wrogów ludu”. I nie trzeba pisać badań o podobieństwie systemów stalinowskiego i hitlerowskiego, wystarczy wiedzieć, że po wyzwoleniu NKWD zajęło swoje prawowite miejsce przy Włodzimierskiej, 33. Dwa kolory tej samej zarazy XX wieku, systemy-bliźniaki z ich aparatami represji. Wewnętrzne więzienie zburzono gdzieś na początku lat 90. XX wieku i pozostało ono we wspomnieniach I. Dziuby oraz w wierszach W. Stusa, który z okna celi widział kopuły Sofii Kijowskiej. Walczył profesor Otawa, żeby nie wycięto fresków Sofii i nie wywieziono ich do Niemiec, jednocześnie biczował się, że jest winny zagłady Soboru Michajłowskiego o Złotych Kopułach, gdzie przed wy-niego gospodarza swego zniszczy, a obecnego wyniesie. Zamysł powieści „Pierwomost” (1971) zrodził się z jednej wzmianki w kronice: „Tegoż lata 6623 (czyli 1115 roku — A.Sz.) urządził most przez Dniepr Włodzimierz”. A że funkcjonował on 100 lat, dowodzą przykłady ze światowego budownictwa mostowego. Utwór czysto lokalny pod względem miejsca akcji, jedynie „poselstwo” do Batu-chana wypada z tekstu. Jest to w pewnej mierze powieść pytań. Dlaczego „wszelako zależny od wielkiego księcia i pokorny” Mostownik nie spalił mostu przed Mongołami? Dlaczego tutaj zapychają się jedzeniem, zbierają niedojedzone resztki? Dlaczego całe otoczenie Mytnyka to „sami bezjęzyczni, uparci i tępi”? Jakby nie pisał P. Zahrebelny „Cudu”, nie odpowiedział godnie L. Nowyczence, kiedy ten próbował bronić „biednej Europy”. Niech pozostanie zagadką stworzenie panoptikum w powieści „Pierwomost”, lecz paradoks w tym, że choć nieakceptowalne dla ciebie, to jednak napisane jest to z talentem. Jarosław Mądry trzy córki wydał za trzech europejskich królów: francuskiego, norweskiego, węgierskiego. Syn jego Wsiewołod swoją córkę Eupraksję z powodów politycznych wydał dwunastoletnią za mąż do Saksonii, za margrabiego Henryka ze Stade. O niej jest powieść P. Zahrebelnego „Eupraksja”. I oto przed naszymi oczami „cała Europa z jej ciemnotą, tępotą, dzikością i chaotycznością”. Zaręczoną, umieszczono ją w klasztorze, gdzie przełożoną była siostra cesarza Henryka IV. Zmarł jej wybranek, zobaczył ją władca, zakochał się… i stała się Adelajdą, żoną władcy Świętego Cesarstwa Rzymskiego. „Zostaniesz cesarzową — uszczęśliwisz świat. Uszczęśliwisz siebie czy świat?”. Nie chciało się wierzyć ani w zło, ani w nieszczęście, lecz przyszło olśnienie. Tajna sekta, orgie, ucieczka, wystąpienie przed Soborem w 1095 roku w Piacenzy. Powróciwszy do Kijowa, umiera samotna, przez nikogo nie zrozumiana, nie przyjęta. I mała wzmianka w kronice: „W lecie 6617 (1109 r. — A.Sz.) przedstawiła się Eupraksja, córka Wsiewołoda, miesiąca lipca, 9 dnia, i ciało jej złożone w Monasterze Pieczerskim, przy południowej bramie”. Jak zauważył autor, „Eupraksja” — to powieść o losie człowieka. A że los ludzki, zwłaszcza w jego tragicznych wymiarach, najdobitniej śledzi się na przykładzie kobiety, to i napisano tę powieść o kobiecie, o tragedii rozłąki z ojczystą ziemią, o tragedii utraty miłości”. Te słowa, ale z innym zakończeniem „…o tragedii zakochania się we własnym wrogu” można odnieść do następnej powieści historycznej „Roksolana”. Strasznie było czytać w nekrologach o P. Zahrebelnym, że był rozczarowany telefilmem, który nakręcono na podstawie jego powieści. Ci dziennikarze z wyższym wykształceniem bez średniego nie wiedzieli, że to telenowela — na podstawie powieści O. Nazaruka „Roksolana” (1930), że w dalekiej Australii M. Łazorski napisał powieść „Stepowy kwiat” o Roksolanie, na kontynentalnej Ukrainie S. Płaczinda i J. Kolisniczenko o niej po raz pierwszy napisali w bezlitośnie kamienowanej książce „Nieopalony krzew”. A pierwszy utwór pojawił się we Francji, dwa lata przed śmiercią sułtanki. Ale czego to tylko nie wypisują

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

W 85. rocznicę urodzin Pawła ZAHREBELNEGO

Anatolij SZPYTAL Zdjęcie z archiwum redakcji 25 sierpnia 2009 roku Pawło Zahrebelny skończyłby 85 lat. Nasza rozmowa dotyczy właśnie tego niezwykłego pisarza, którego dorobek jest po prostu imponujący, godny podziwu zarówno pod względem objętości, jak i wielowymiarowości oraz ostrości poruszanych problemów. Słowem artystycznym objął dziesięć wieków naszej historii i nie bez powodu faktycznie do dziś nieprzeczytana (od 1994 roku!) powieść „Tysiącletni Mikołaj” dała powód autorowi tych słów, by wyjść od tytułu i zatytułować kiedyś swój materiał o Mistrzu – „Tysiącletni Zahrebelny”. „Prozaicy to woły” – lubił powtarzać P. Zahrebelny. I często cytował dawnego kronikarza: „Trzy palce piszą, a całe ciało boli”. Czytelnicy mało wiedzą o brudnopisie pisarza, kiedy następuje gromadzenie wiedzy o przedmiocie opisu. Na przykład dla niewielkiego rozdziału o Kijowie w powieści „Dzień dla przyszłości” (1964) autor „przerzucił” setki książek o dawnym mieście i Soborze Sofii Kijowskiej. Ale cały ten wypracowany materiał nie przepadł na marne – później powstała powieść „Cud” (1968). Wspomnijmy krótko lipiec 1941 roku, kiedy wysoki, chudy chłopak, oszukawszy komisję (dodał rok do swoich siedemnastu lat), został kursantem szkoły artyleryjskiej. Sam ze wsi Sołoszyne w rejonie kobielackim na Połtawszczyźnie, obecnie zatopionej przez sztuczne morze, właśnie skończył dziesięcioklasówkę. Obrona Kijowa, rany, szpital aż w Taszkencie, znów szkoła, nowe walki, kontuzja… Do okopu, w którym leżał młody porucznik, podeszło dwóch Niemców. Młodszy, zobaczywszy półprzytomnego chłopaka, zerwał z ramienia „schmeissera”, by go dobić, ale starszy coś krzyknął do niego, zatrzymał go i pokazał Pawłowi ręką – wychodź, idź do innych jeńców, którzy już zbierali się w kolumnę. Od sierpnia 1942 roku do lutego 1945 roku – obozy koncentracyjne, praca w angielskiej strefie okupacyjnej. I wszystko to w wieku do 21 lat! Filologia na Uniwersytecie Dniepropetrowskim, praca dziennikarska i redaktorska, sekretarzowanie, kierowanie Związkiem w latach 1979–1986. „Kilka lat pracy twórczej zabrały same posiedzenia, narady i komitety partyjne” – żalił się autor, najbardziej produktywny w całej historii nowożytnej literatury ukraińskiej. Opowiadania, powieści, powieści przygodowe na początku drogi do literatury świadczyły o nieliniowości i niewymiarowości jego utworów. Nawet czysto produkcyjna powieść „Upał” (1960) była eksperymentalna, podobnie jak satyryczno-polemiczna „Dzień dla przyszłości” (1964). Instytut architektury jest tam prawdziwym panoptikum, a jego kierownictwo (dyrektor – bezbarwny Kukułyk, intrygant Koszarnyj, ignorant Żerebyło) jakby zaprojektowane na nasze czasy, na tych ludzi na wysokich stanowiskach, którzy „wypłynęli” w czasach niepodległości. Właśnie tam autor ujawnił „diabolizm XX wieku: przeciętność, niezdolność i niedouczenie”. A powieść „Południowy komfort” (1984) była rozpatrywana na kolegium Prokuratury Generalnej ZSRR. To utwór o uczciwym człowieku wśród „wilkołaków w mundurach”. Po wyjściu utworu zebrano dziesiątki list z setkami nazwisk pracowników prokuratury, którzy potępiali powieść jako oszczerstwo wobec systemu sprawiedliwości. Jak zauważył prawnik L. Jefimow, który drukował felietony sądowe w prasie: „Czy śmieszne, czy straszne było to, że w wymyślonych postaciach każdy pracownik prokuratury rozpoznawał siebie, dziwiąc się, skąd Zahrebelny zna jego „podszewkę”. Cóż, w powieści były genialnie nakreślone typowe charaktery w typowych okolicznościach… Teraz można powiedzieć, że ta powieść kosztowała P. Zahrebelnego tytuł Bohatera Pracy Socjalistycznej, do którego miał być przedstawiony w związku z 60. rocznicą. Prokurator Generalny ZSRR przestraszył się otwierania sprawy karnej przeciwko autorowi, choć tego żądało Kolegium. I była jeszcze tragicznie przejmująca powieść „Duma o nieśmiertelnym” (1957), którą często nazywa się autobiograficzną. W ogóle pisanie o P. Zahrebelnym to sprawa niewdzięczna. Tak opowiedzieć o swoim „laboratorium twórczym”, jak on w „Próbie autokomentarza” (1975), nie potrafiłby, zapewne, żaden pisarz. W zeszłym roku pojawiło się drugie, uzupełnione wydanie artykułów i wystąpień „Myśli na rozstajach”. Jeszcze do niego wrócimy, wspomnijmy tylko, że P. Zahrebelny często mówił, że nie czyta tego, co o nim piszą, a jednocześnie (!) twierdził, że nic wartościowego nikt o nim nie powiedział. Ale to tak na marginesie. Żeby napisać o nim – potrzeba książki na czterdzieści arkuszy – tak jest nieoczekiwany, różny w każdym utworze, a wypełnienie informacyjne jest imponujące. „Mnie by głowa pękła jak pocisk, gdybym wiedział choć dziesiątą część tego, co Zahrebelny” – wyznawał jego przyjaciel Anatolij Dimarow w książce wspomnień „Przeżyć i opowiedzieć”. Tam pokazał nam mistrza prozy jako człowieka z charakterem, który wcale nie jest miodem, a jednocześnie z unikalnym wyczuciem wszystkiego, co utalentowane i prawdziwe. Obraz współczesności w powieściach P. Zahrebelnego czynił nas duchowo bogatszymi, poszerzał światopogląd. Zaprawdę, kto go nie czytał – sam siebie okradł. My dziś możemy zrozumieć KC Chin, który zalecał partyjnym kierownikom przeczytanie powieści „Rozpęd”, która wyszła tam w nakładzie 700 tys. egzemplarzy. U nas były głośne rozmowy o rewolucji naukowo-technicznej, zautomatyzowanych systemach zarządzania i mało pracy w tym kierunku, a u nich, zapewne, rozmów było mniej i zobaczyli oni w powieści coś takiego, że natychmiast wzięli to „na uzbrojenie”. Nie każdy utwór P. Zahrebelnego wytrzymał próbę czasu, ale w momencie wydania był prawdziwym zjawiskiem literatury. A niektóre powieści historyczne będą żyły jeszcze długo. O powieści „Cud” P. Zahrebelnego napisano zapewne więcej W kręgu młodych czytelników niż ten utwór pod względem objętości. Ukazanie się powieści w drugiej połowie 1968 roku zbiegło się z początkiem „ochłodzenia”. Trwała straszna w swoim cynizmie kampania przeciwko „Soborowi” Ołesia Honczara, zbierały się chmury nad „Malwami” Romana Iwanyczuka, a i na „Cud” jeszcze przed jego wydaniem leżały donosy w KC. Kiedy profesor H. Łohwyn po prostu przestraszył się samej kompozycji utworu z trzema płaszczyznami czasowymi, czyniąc jedyną istotną uwagę, że progi w Sofii były nie z różowego łupka, a z szarego, to u P. Szełesta leżał list, w którym informowano, że w wydawnictwie „Radianśkyj pysmennyk” leży nacjonalistyczna powieść. Z dwóch równoodległych w czasie i przestrzeni miejsc Rusi Kijowskiej niby idą naprzeciw siebie dwaj bohaterowie „Cudu”, aby spotkać się na Górze — w centrum Kijowa, gdzie talentem jednego i państwową wolą drugiego powstanie budowla, która przez tysiąclecia będzie zachwycać ludzi. W wiecznej kolizji między władzą a sztuką tutaj skończyło się śmiercią artysty: twórca wykonał sprawę, która na niego przypadała — i jest już niepotrzebny. Spójrzmy na niektóre strony powieści świeżym okiem. Aresztowany przez gestapo profesor Otawa przebywa na ulicy Wołodymyrskiej, a podczas wysadzania w powietrze również wypiłowywali freski i wysyłali do Moskwy. Więc jaka jest różnica między niszczycielami dawnych świętości — komunistami-stalinowcami a nazistami-hitlerowcami? Swoją drogą, w latach trzydziestych takim właśnie Hordijem Otawą okazał się profesor Mykoła Makarenko, który bronił do końca Soboru Michajłowskiego przed pachołkami Postyszewa. Nie podpisał on listu, że sobór „nie ma wartości kulturowo-historycznej”, został aresztowany w 1934 roku, zesłany do Kazania, gdzie wkrótce zmarł(?). Cóż, niech funkcjonuje legenda, że Sofię Kijowską uratował Romain Rolland, który opowiedział Stalinowi o Jarosławie Mądrym i jego córce, francuskiej królowej Annie… Rosyjscy pisarze w swoich utworach nie znaleźli ani jednego dobrego słowa dla Jerzego Dołgorukiego. A tu z jakiegoś powodu w powieści P. Zahrebelnego „Śmierć w Kijowie” (1973) niósł światło i wolę Jerzy Dołgoruki z Suzdala do Kijowa, bo tutaj była ciemnota, brud i obżarstwo! A co z powieścią „Cud”, która jest negowana zarówno przez ten utwór, jak i przez „Pierwomost”? Jeśli wspomnimy sobory i cerkwie, klasztory z księgozbiorami, przepisywaczy i tłumaczy, szkoły dla dzieci — to co, to degradacja na przestrzeni stu lat? Fraza „Kijów zawsze ma złe zamiary” — to stosunek do przybłędów, do obcych. A Jerzy, kniaziując dwa lata w Kijowie, zbudowawszy podmiejski pałac „Raj”, o samym mieście powiedział: „Po Sofii nie ma tu już czego budować”. Zabójcę moskiewskiego wojewody Kuczki postawił „merem” Kijowa i daninami tak rozsierdził kijowian, że ci po jego śmierci rozprawili się z znienawidzonymi suzdalczykami i zabili jego dwóch synów. Można surowo potraktować autora, jeśli wychodzić z roku wydania utworu i sytuacji politycznej na Ukrainie. Lecz wydaje się, że W. Faszczenko znalazł klucz do odczytania. Tak więc, a kto w powieści zachwyca się Dołgorukim? Rozdeptywacz kniaziowskich butów Wacio i podczaszy na ucztach. A także córka Olga, bezziemny kniaź Iwan Berładnyk, bezrodny Iwanycia, drużynnicy. I Dulib. Był on lekarzem kniazia Iziasława, obecnie zaś, „skuszony ideą jedności ruskich ziem J. Dołgorukiego” (M. Słaboszpyćkyj), wiernie mu służy. To człowiek myślący i kiedy taki „pójdzie w służbę”, to dawniej-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wały — od ultrapatriotycznych utworów po powieści grozy. A. Krymski w „Historii Turcji”, opierając się na faktach historycznych, traktował jej rolę w historii. Ale nie znajdziemy u wybitnego orientalisty odpowiedzi na pytanie: „Jak, jaką siłą, jakimi czarami Roksolana trzymała sułtana, tego najpotężniejszego władcę świata, który wybaczył jej nawet próbę zamachu stanu?”. Znajdziemy odpowiedź w słowach powieści: „Rozbudowywała swój rozum jak most, po którym można przejść przez najszerszą rzekę”. Czytamy jej listy do sułtana, jej wiersze w trzech językach (tureckim, arabskim i perskim), widzimy zdziwioną twarz weneckiego posła, gdy przemówiła do niego po włosku. Przypomnijmy trafne słowa historyczki Ołeny Kompan, że zdołała wejść na taką wysokość tylko dzięki wyjątkowej sile charakteru, mądrości, wiedzy nabytej przez wytrwałą pracę, talentowi literackiemu i muzycznemu oraz, co nie mniej ważne, kobiecemu urokowi. O powieści P. Zahrebelnego napisano wiele, nie będziemy zwracać się ku analizie fabuły czy systemu postaci. Autor rzeczywiście „przywrócił Roksolanę psychologii” z mitów i legend. Ona sama zaś wrosła w świat Wschodu. Jednocześnie w powieści w muzułmański koloryt otoczenia śpiewem dalekiego ptaka wdziera się ukraińska pieśń — i widzimy, że korzenie, które wiążą tę dziwną brankę-władczynię z jej ziemią, są mocne i nierozerwalne. W ogóle zaś powieść jest jakby utkana z poetyckich melodii Wschodu, cytatów z Koranu, sułtańskich fermanów oraz fragmentów dzieł kronikarzy różnych epok. I jakby kontrapunkt utworu — pieśń: „Oj głęboka studnio, boję się, bym nie wpadła. Pokochałam niewiernego — teraz przepadłam…”. Właśnie za takie powieści Ł. Tarnaszynśka nazwała P. Zahrebelnego pierwszym feministą w literaturze ukraińskiej XX wieku. I do wszystkiego, co napisano „o Roksolanie”, koniecznie dodamy i wywyższymy ponad wszystko artykuł N. Zborowśkiej „Imperium mężczyzny i kobiety w powieści »Roksolana« P. Zahrebelnego” („Kurjer Krywbasa”, 2005, nr 5). Jeszcze od czasów studenckich, wiedząc o innej Ukraince, która również została sułtanką, Turhan-chanum (Turhan — dostojna), oczekiwałem, że wspomni o niej i P. Zahrebelny. No, nie mógł on nie napisać o tej wyjątkowej kobiecie, która została matką jedynego sułtana, który przyprowadził na Ukrainę swoje wojsko i wjeżdżał do Kamieńca na koniu po rozłożonych na drodze chrześcijańskich ikonach. Ale jaka ona była jako kobieta! Z całego świata zebrano nie po prostu kobiety, a kwiat kobiecości, a nasza rodaczka i tutaj wszystkie przewyższyła! Cóż to był za harem, jakie namiętności tam wrzały… Ale jednak wspomniał o niej P. Zahrebelny w powieści „Julia, albo Zaproszenie do samobójstwa” (2002). O powieści „Ja, Bohdan” P. Zahrebelnego, w odróżnieniu od „Roksolany”, która została ciepło przyjęta przez krytykę, pisano różnie, aż po skrajnie negatywne opinie. M. Żułynśkyj zauważył, że autor „tak harmonijnie tworzy duet Zahrebelnego-Chmielnickiego, że mimowolnie odnosi się wrażenie brzmienia jednego głosu” („Literaturna Ukrajina”, 1983, 7 lipca). Ale ma to również swoje słabe strony, gdyż słowo hetmana w odniesieniu do jakiegokolwiek wydarzenia jest jakby ostateczne, jego charakterystyki — jakby wyrok losu. Zresztą sam był okrutny — sam podczas wojny zarąbał kilku pułkowników i sotników. Ile dostało się Iwanowi Wyhowśkiemu i jakie okrutne słowa powiedziano o potomkach… Początkowo, od pierwszych lat niepodległości Ukrainy, wydawało się, że ta powieść stanie się centrum nie tylko dyskusji literackich, ale i historycznych. Nie, historycy napisali dziesiątki tomów o państwowotwórczej działalności Chmielnickiego, ale nawet nie przeanalizowali, kiedy przestał podpisywać uniwersały „Hetman Bohdan Chmielnicki Jego Królewskiej Mości”, kiedy pisał po prostu jako ukraiński hetman i kiedy po raz pierwszy podpisał się „Hetman Bohdan Chmielnicki Jego Carskiej Mości”. „Wolność — to prawo do śmiałego stawiania pytań” — czytamy w „Bohdanie…”. I pytanie: czyżby po klęsce pod Beresteczkiem Ukraina miała tylko jedną drogę — do Rady Perejasławskiej? Po pogromowym artykule B. Olijnyka w „Sowietskoj kulturie” (1986, 21 października) po dwóch miesiącach wydrukowano list „weteranów partii” z Kijowa, którzy przeklinali autora za to, że tylko wspomniał o tej radzie, „najwybitniejszym wydarzeniu w całej ukraińskiej historii”. Ale przecież jest w powieści: „Było w cerkwi ogólnonarodowe mnóstwo męskiej i żeńskiej płci, a od wielkiej radości płakali. Czyste i szczere były te łzy”. A jak należało napisać? Jak N. Rybak, który radę pokazał jak brazylijski karnawał, kiedy chodzili ulicami objęci pijani kozacy i strzelcy oraz próbowali coś śpiewać? Czy jak u H. Chotkewycza w „Bohdanie Chmielnickim”, kiedy rozproszyli się strzelcy między milczącymi kozakami i na zapytanie hetmana wykrzyknęli: „Chcemy!”, a na ramię Bohdana położyła się ręka Buturlina i usłyszał: „Oto teraz ty, Bohdaszko, i carski chołop!”. Hetman zarydał, obejmując rękami głowę… Ale i jak napisać, kiedy o tej radzie — tylko raport Buturlina do cara, za który ten ozłocił bojarzyna! Przecież były w powieści P. Zahrebelnego dwa rozdziały o radzie, wyrzuciła je cenzura, wydrukowane zostały dopiero w „Tysiącletnim Mikołaju” (1994). Nie zapominajmy, że „Ja, Bohdan” wyszedł w 1983 roku, kiedy u władzy był Jurij Andropow. A co do linii fabularnej Motrona — Bohdan, w odniesieniu do obrazu tej polskiej Judyty, której śmierć złamała los Ukrainy, to na to w powieści jest fraza: „Kobiety — to największa re-narodu i nie wiemy, jakich bogów przywieziemy tym razem, jakich prezbiterów, jakie ikony, jakie modlitwy”. Napisano to w 1991 roku (powieść szła do czytelników trzy lata), a w 2003 roku w wykładzie wygłoszonym w Narodowym Uniwersytecie „Akademia Kijowsko-Mohylańska” Zahrebelny ostro i publicystycznie mówił o drodze Ukrainy wśród państw świata, o naszym nieszczęściu — mechanicznym przenoszeniu form cudzego życia na nasze tereny, o jakiejś idiotycznej potrzebie „zlania się” — czy to z Europą, czy to z Rosją. A w tej powieści, która wyszła u nas w czasach bezksiążkowia i bezpieniężności, spotykamy się z fenomenem człowieka, który żyje tysiąc lat, z fenomenem autora, który polemizuje ze swoimi poprzednimi utworami, uzupełnia niektóre z nich. Czy było już takim szczęściem przyjęcie chrześcijaństwa przez Ruś Kijowską? (rozdział powieści „Smerd”). „W Kijowie przybyło okrucieństwa wraz z nowym Bogiem, a w ludziach narodziły się obłuda i dwulicowość” — stamtąd. „Każdy miał dwie maski — świąteczną i codzienną, jedną zakładał u siebie w domu, drugą wynosił na ulicę, do cerkwi, do księcia. Tak rodziła się rozpoło- Pawło Archypowycz był niedoścignionym gawędziarzem winność dusz”. Rozdział “Kozak” — to, co nie weszło do “Ja, Bohdan”, i straszne strony o wysysaniu intelektu z Ukrainy po “zjednoczeniu”, paleniu niewygodnych książek. I jakaż to jednak konsekwentna Rosja! Czytasz: “Moskiewscy diacy wgryzali się w każde słowo tych ksiąg z jedynym zamiarem: czy nie ma w nich “uwłaczających” jego carskiej mości artykułów lub słów, aby od razu zrobić wyrzut temu rządowi, w ziemi którego księga została wydrukowana” i przypominasz sobie ostatnie decyzje Miedwiediewa i Putina o walce z “wypaczeniami” historii… Wersy z powieści: “Moskwa przyswoiła w Bizancjum dwulicowość i wiarołomstwo, kiedy nawet książęta zabijają rodzone braci, wykuwają sobie nawzajem oczy, całują krzyż i odwróciwszy się, łamią przysięgę… Lecz oto do bizantyjskiego wiarołomstwa dodała się mongolska drobiazgowość i okrucieństwo wschodnich despotów i ta straszna mieszanina obłudnego przepychu i nędzy ordy, to zmaganie butności Cesarstwa Rzymskiego i dzikich hord Azji stworzyły królestwo, gdzie panuje tępa obojętność na świętość przyrzeczeń, na prawdę uczuć, na sprawiedliwe czyny…”. Całkiem organiczny byłby rozdział “Hajdamaka” w powieści “Rozpęd” (1976), gdzie przedstawione jest dzieciństwo Petra Karnala. Lata trzydzieste, “holowniki”, rozkułaczanie, głód — właśnie wtedy wszystko było. A rozdział powieści “Polowanie na szlufki” — o “łowcach ludzi” powojennej pory w Europie. Nędza wsi, głód 1947 roku, życie studenckie, podłość karierowiczów i otumanienie młodzieży — wszystko przechodzi jako historia naszego wielce cierpiącego narodu. I znowu śmierdy — już nomenklaturowo-partyjni śmierdy od nauki. Zresztą, w wywiadzie z 1997 roku (“Myśli na rozstajach”, Kijów, 2008) autor przyznał, że próbował wyznaczyć trzy główne psychologiczne (historyczne również) typy Ukraińców. To śmierdy, kozacy i hajdamacy, którzy przeszli przez całą historię i nie zmienili się. Były różne czasy: przeważali śmierdy, panowali kozacy, mścili się hajdamacy. Dzisiaj triumfuje śmierd, kimkolwiek by nie był: dyrektor, bankier, minister, deputowany — jednakowo pozostaje śmierdem. A czego oczekiwać od śmierda? Ratunek przyjdzie wtedy, gdy wstrząśnie się dusza narodu. Bo przecież nie umarła. Nie mogła umrzeć, jest pewien pisarz. Jak zabijali duszę narodu, jego kulturę i kim byli ci zabójcy — powieść o wymownym tytule “Naga dusza” (1992). “Historia nas uczy? Niechaj… Historia nas depcze? Deptała, ale nie rozdeptała. Nie wszystko tak źle w naszym domu. Prawda, nie wszystko tak źle, a bardzo źle”, — to z powieści “Złom” (2002). Jeszcze przed wyjściem powieści podkreślił, że utwór jest o “złomie”, w który zamieniła się Ukraina. Główna bohaterka jest tam bizneswoman z “nowych Ukraińców”. Żółciowy pamflet polityczny “Wieża Babel” (2004) — opowieść o tym, jak po rozpadzie Wielkiej Krabowatej Imperii powstało jedno Centralne Państwo Europejskie. Podtytuł utworu “Drewniana książeczka o zabawnym państwie” mówi sam za siebie. A w tym kraju “przezydent”, “jurodiwi de-putaty”, “encyklopudy ukrainoznawstwa”, “nieczysta siła” (zasoby administracyjne), “kakademia z kakademikami”, “pilosofowie”. Zamiast futbolu — “słupbol”. I dzieje się to w Słupolandii ze stolicą Słuposław. Ministrowie tam to Słupłazenko, Trzymajsłup, Słupokamień, Słupowilk… Wszystkiemu przygląda się “żopozycja”, wskazując na niedociągnięcia. Osłupili państwo, ukradli wszystko, co jeszcze pozostawało, osiągnęli słupilność — i żyją według zasad: “Mamy to, co obejmujemy”, “Jak nie ukradniesz, to słupa nie postawisz”. W tym utworze P. Zahrebelny, za Chateaubriandem, “odpłacił za upokorzenie narodu” owej nowej “domokracji”. Swoistym testamentem można nazwać książkę przemyśleń i wystąpień “Myśli na rozstajach”. Jakie tam są bolesne materiały! I o historii też. Nie na darmo Olżas Sulejmenow nazwał Zahrebelnego człowiekiem, który umiał rozmawiać z Historią, był jej literackim sekretarzem, i o idei narodowej, i jakiś aż do cierpkości ludzki szkic o S. Paradżanowie… Wydrukowano i materiał “Wielki, sławny. Czy nie bardzo?” — spojrzenie autora na powieść “Ja, Bohdan” już po latach od wydania utworu. Tam wyznanie, że hetman dla autora — to i wielka niepowtarzalna osobowość, ale jednocześnie i jakaś nieznana siła, do tej pory nieodgadniona przez nikogo. I gorzkie słowa: “Im więcej piszesz, tym mniej cię rozumieją”. Tutaj się pomylił. …Kiedy odprowadzali z Andrijem Kurkowem Pawła Archypowycza po zjeździe pisarzy od Domu Artystów do ulicy Jarosławów Wał, gdzie stał jego samochód, wspomniał, że Garcia Marquez testament napisał, a sam nad powieścią siedzi. I ma jeszcze tyle zamysłów, że za jedno życie nie zdąży zrealizować. Wiemy o powieści “Zograf” (“Ikonnik”), była wzmianka w prasie w 2005 roku, że kończył ją. Sztuka ikonopisania przyszła do nas z Bizancjum, ze świątyń przeszła do ludzkich domostw. Ale są tylko trzy ikony kijowskiego pisma, reszta gdzieś zniknęła. Czy nie było u nas, już po Jarosławie Mądrym, księcia-ikonoburcy, jak bizantyjski cesarz Leon Izauryjczyk, który niszczył nie tylko dzieła sztuki, ale i ich twórców? W Czarnobylu maruderzy zbierali dawne ikony, odebrano im je, złożono w chacie, a ta spłonęła. Została jedna, ale stała się całkiem biała, ogień jej nie wziął. O tym jest powieść “Biała Bogurodzica”, gdzie, według słów autora, głównym problemem jest dusza i ciało. I czy to wszystko o tej samej powieści, czy “Ikonnik” to poprzedni tytuł, a już ostateczny to “Biała Bogurodzica”? A jeszcze, według słów O. Krasowyckiego, dyrektora wydawnictwa “Folio”, które wydało 18 książek P. Zahrebelnego, pisarz zaplanował powieść historyczną “Imperialny zakładnik”. U podstaw — los syna córki Jarosława Mądrego, którą ten oddał za węgierskiego króla. W 2001 roku K. Rodyk zauważył, że obecnie proza Zahrebelnego jest jak gigantyczny słabnący magnes, ale potem przypomniał, że i Słońce nasze stygnie. Ale, być może, to nie magnes słabnie, a my w masie swojej stajemy się lżejsi, pustsi? I takie jest możliwe… Jeden z wywiadów z 1995 roku kończył się słowami: “Stoimy nad przepaścią. Trzeba wytrwać”. P. Zahrebelny ostrzegał, że trzeba zachować jądro twórców, twarde, pewne siebie, konsekwentne w działaniach. Ono powinno inspirować i porywać swoim przykładem. Ci ludzie powinni być solą narodu, solą ziemi. Bo jak nie będzie tego, to stanie się to, o czym ostrzegał Chrystus w Kazaniu na Górze: “Wy jesteście solą ziemi. Jeśli sól utraci swój smak, czymże ją posolić?”. Te słowa są o Pawle Zahrebelnym. I z jakiegoś powodu chce się tutaj przytoczyć słowa z nekrologu Wielkiego Europejczyka, Prezydenta Francji F. Mitterranda: “Kochał Słowo, gramatykę i powietrze bibliotek”. To jest również o Pawle Zahrebelnym. ————————————— *Napisane pozostaje (łac.).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

tradycji ludzie (zwłaszcza inteligencja) zastępują prawdziwe wartości surogatami, bardziej ufają ludzkim zwodniczym naukom niż samemu Bogu, nie wiedzą, czym jest Cerkiew Chrystusowa. A wielu z nich jeszcze nazywa siebie chrześcijanami! Na tym tle znacznie zaktywizowały się siły antyukraińskie i antychrześcijańskie, które umiejętnie chwytają dusze, sprowadzając je na manowce i prowadząc do zguby. A wszystko to przez ich niedoświadczenie i beztroskę, a także przez to, że czasem przeciętnemu chrześcijaninowi, nieuczęszczającemu do cerkwi, nieutwierdzonemu w wierze, trudno odróżnić grzeszne od sprawiedliwego. Dlatego książka ojca Jurija Mycyka to drogowskaz, światło, które pomaga zorientować się w ciemności sekt okultystycznych i znaleźć drogę do prawdy. A prawda jest w Chrystusie i w wierze prawosławnej. Oto dlaczego, jakby zdejmując bielmo z oczu powierzonej mu owczarni, w ostatniej, największej części książki o. Jurij Mycyk zwraca się do historii Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej (prawda, nie pomija też uwagi bratnich Cerkwi — Białoruskiej, Polskiej, Mołdawskiej, Rumuńskiej, Gruzińskiej). W szczególności publikuje we własnym tłumaczeniu żywot świętomęczennika Makarego, Metropolity Kijowskiego, który zapisany jest w Wołyńskim krótkim latopisie, rozprawę „Z przeszłości Akademii Kijowsko-Mohylańskiej i jej cerkwi Zwiastowania”, w której mowa jest między innymi o świętych AKM. Oprócz dziesięciu już znanych, ojciec Jurij odkrywa jeszcze dziewięć nowych imion, jak się okazało, absolwentów AKM i Kijowskiej Akademii Duchownej: święty Filoteusz, św. Antoni (Stachowski), św. Melecjusz (Leontowycz), św. Innocenty Chersoński, św. Teofan Wyszeński, Pustelnik, św. męczennik Jan Ryski, św. męczennik Anatol (Hrysiuk), św. męczennik Nikodem, św. męczennik Arkadiusz. Autor szczegółowo opowiada o historii powstania i duchowej istocie siedmiu sakramentów Cerkwi Prawosławnej — Chrztu, Bierzmowania, Pokuty, Komunii, Małżeństwa, Kapłaństwa, wyjaśnia ich obrzędowość. Jako zwieńczenie i utwierdzenie wiary prawosławnej na Ukrainie — „Powieść o przesławnych cudach świętej wielkomęczennicy Barbary” ihumena monasteru św. Michała o Złotych Kopułach w Kijowie (1655—1677) Teodozjusza Sofonowycza, który był naocznym świadkiem tych cudów. Należy zwrócić uwagę czytelników na język i styl Jurija Mycyka-publicysty. Język jego artykułów jest lekki, szczery, obrazowy, dostępny dla wszystkich — akademika i kucharki, przesycony licznymi perłami ludowych przysłów, którymi autor z powodzeniem operuje, trafnie charakteryzując „bohaterów” szkiców. Wcale nie przeszkadzają one stylowi naukowemu: „kręcąc świadomością społeczeństwa jak Cygan słońcem”; „radość kanibala”; „wyłażą ośle uszy”; „chce być świętszy od papieża”; „mylić dar Boży z jajecznicą”; „swoi do bólu”; „siła łamie słomę” itp. Na przykład, krytykując pseudonaukową pracę neopoganina W. Piłata, ojciec Jurij zauważa: „Mówić o sztukach walki u małpoludów — to to samo, co twierdzić o miłości delfinów do szachów!”. Oprócz ostrego pióra uderza także głęboka erudycja autora — operuje on dziesiątkami źródeł z historii, religioznawstwa, teologii. I to w artykułach publicystycznych! Jednak, jak twierdził M. Drahomanow, każdy artykuł napisany przez naukowca nie może nie być naukowym. Tym bardziej, jeśli autorem jest ojciec Jurij Mycyk, głęboki erudyta, błyskotliwy publicysta, zręczny polemista, prawdziwie dobry pasterz, który chroni swoją owczarnię przed wilkami.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

«APOSTOŁ PRAWDY I NAUKI» Protojerej Jurij Mycyk. Za wiarę prawosławną! — Wydanie drugie, poprawione. — Kijów: Dom Wydawniczy „Słowo”, 2009. — 416 s.

Ludmiła IWANNIKOWA Bez wyrzutów sumienia można nazwać wybitnym naszym współczesnym znanego na Ukrainie i daleko poza jej granicami uczonego oraz działacza religijnego, protojereja Jurija Mycyka — historyka, archeografa, źródłoznawcę, tłumacza, doktora nauk historycznych, profesora Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, laureata nagrody im. Dmytra Jawornyckiego, założyciela towarzystwa „Proświta” w obwodzie dniepropetrowskim, autora ponad 1400 prac drukowanych. Wydaje się, że naukowiec tej rangi powinien cicho jaśnieć w aureoli własnej sławy i pobłażliwie spoglądać z wysokości piedestału na problemy społeczeństwa. Jednak nie! Ojciec Jurij jako patriota i duchowy przewodnik nie tylko „małego stada” (parafii cerkwi Zwiastowania na Podolu, w której służy), ale także poprzez środki masowego przekazu całego narodu, jest nieprzejednany tam, gdzie widzi pseudonaukę, zamach na ukraińską państwowość, wiarę prawosławną i Cerkiew. Dlatego nie wstydzi się sprzątać stajni Augiasza postkomunistycznego społeczeństwa, nie umywa rąk tam, gdzie otwarcie bluźnią imieniu Bożemu. Jako historyk ucina wszelkie nieuzasadnione antyukraińskie ataki w dziedzinie nauki, stara się zaprowadzić porządek w sferze edukacji szkolnej i wyższej. Jako duchowy lekarz stara się leczyć wszystkie te bolączki, które nabyliśmy za reżimu totalitarnego. Obserwując go w kanałach telewizyjnych czy radiowych, na konferencjach naukowych, nie raz z zachwytem przekonywałam się, jak namiętnie, ale tolerancyjnie, a co najważniejsze — naukowo argumentowanie obala pseudonaukowe i pseudoreligijne teorie, daje błyskawiczną i druzgocącą odprawę wszystkim wrogom Ukrainy i prawosławia. Nie znając ojca Jurija osobiście, polubiłam go już za jedną jedyną odpowiedź obecnym pseudozyczliwym i runwirowcom w radiowym eterze: „Żyjemy tak źle nie dlatego, że przyjęliśmy chrześcijaństwo, a dlatego, że my tak i nie staliśmy się prawdziwymi chrześcijanami!”. Do tej myśli z czasem, w innej dyskusji, dodała się jeszcze jedna — błyskotliwa i niezaprzeczalna: „Całe nieszczęście Ukrainy nie w tym, że stała się niezależna, a w tym, że ona do tej pory jeszcze nie stała się niezależna!”. Uczciwy i nieprzekupny, namiętny polemista, niestrudzony orędownik prawdy — takim występuje ojciec Jurij i w nauce, i w działalności społecznej, i w codziennym życiu. Czytając jego prace naukowe, czasem dziwisz się ogromowi wszechstronnej wiedzy z historii Europy i Ukrainy, z historii cerkiewnej, religioznawstwa, kulturoznawstwa. Mimo to ojciec Jurij Mycyk nie przerywa pracy w archiwach Ukrainy, Polski, Kanady, odszukując dokumenty, fakty, badając wybitne osobistości naszej historii. Dlatego zgadzam się z opinią wielu kolegów Jurija Mycyka, że jego pracom można w pełni ufać. Zatem z wielką przyjemnością, a nawet z zachwytem przeczytałam nową książkę ojca Jurija „Za wiarę prawosławną”, która niedawno ujrzała światło dzienne w wydawnictwie „Słowo”. Jest to tematycznie uporządkowany zbiór artykułów, opublikowanych wcześniej w mało dostępnych dla szerokiego ogółu gazetach i czasopismach. Są też nowe artykuły, po raz pierwszy wydrukowane w tej publikacji. Wszystkie tematycznie rozproszone artykuły łączy wspólny problem: rola i położenie Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej w społeczeństwie, jej historia; obrona wiary prawosławnej przed nowo objawionymi herezjami i różnorodnymi okultystycznymi wyznaniami (wojującym ateizmem, antropozofią, teozofią, astrologią) oraz innymi totalitarnymi sektami („agni-joga”, czyli rerychowcy, neopoganie, runwirowcy), przed niesprawiedliwymi atakami prawosławnych i nieprawosławnych sąsiadów. Ciekawe, że między sobą pokojowo współistnieją i jednoczą się w walce przeciwko Cerkwi Prawosławnej i Ukrainie. Książka może być swoistym podręcznikiem historii cerkwi i różnych okultystycznych nauk na Ukrainie końca XX — początku XXI wieku. Na przykład, demaskując obłudę lidera współczesnych komunistów P. Symonenki, który dla zwiększenia elektoratu deklaruje współpracę KPU z Cerkwią Prawosławną, o. Jurij Mycyk zauważa: „Gdyby wilk zaczął mówić o współpracy z owcami, byłaby, być może, mniejsza sensacja” — i dalej jako historyk przytacza fakty „miłości” komunosatanistycznej władzy do Cerkwi: rozstrzelanie około 100 tysięcy osób duchownych (księży, biskupów), niszczenie, plądrowanie świątyń, dążenie do zlikwidowania Cerkwi Prawosławnej i wiary do 1943 r. Oto jeden z faktów bluźnierstwa. 1919 r. we wsi Skotuwate w powiecie bachmuckim (teraz obwód doniecki): „[Do świątyni] czerwonoarmiści weszli z papierosami w zębach, w czapkach i z karabinami. Przeszukali całą cerkiew, otworzyli ołtarz, ukradli z ołtarza krzyż, otwierali Ewangelię, otworzyli ofiarnik i rozrzucili święte naczynia. Z ołtarza ukradli puszkę na komunikanty i, wyrzuciwszy z niej Święte Dary, zamienili ostatnią w tabakierkę. Czerwonoarmiści celowo strzelali do ikon i uszkodzili wizerunki Matki Bożej oraz św. Dymitra”. Prawdopodobne jest, że potomkowie tych czerwonoarmistów stali się organizatorami różnych totalitarnych sekt na Ukrainie i poza nią — „Cerkiew Ostatniego Przymierza” („nowa reinkarnacja Chrystusa”), iwanowcy, neopoganie, runwirowcy, którzy niczym grzyby po deszczu wyrastali w latach 90. XX wieku. Były to skutki reżimu totalitarnego, kiedy człowiek przyzwyczaił się być sparaliżowanym duchowo i cieleśnie. Ich liderzy podawali się za fałszywych Chrystusów, zachęcali do zbiorowego samobójstwa lub oferowali zdrowie kosztem duszy (Iwanow, Kaszpirowski, Czumak, Globa, Dżuna i in.), propagując antychrześcijańskie okultystyczne idee, łowiąc miliony ludzi w swoje diabelskie sieci. „Godnymi” naśladowcami E. Bławatskiej, rerichowców i innych teozofów stali się tzw. ukraińscy „uczeni” Wołodymyr Sajan, Łew Syłenko, Jurij Szyłow, Jurij Kanyhin, Ihor Kahanec, których prace nie mają nic wspólnego nie tylko z nauką historyczną, ale i z jakąkolwiek inną, bo „ich nauka historyczna opiera się nie na dokumentach, a na okultyzmie”, bo „to nie nauka, a zwykłe bluźnierstwo”, bo „kiedy brakuje im faktów, wymyślają je sami” lub opierają się na fałszywych czy wątpliwych zabytkach w rodzaju „Księgi Welesa”, nieistniejących kronikach i dokumentach. Niestety, do tej smutnej listy trafiła również znana pisarka Oksana Zabużko. W kilku artykułach ojciec Jurij przedstawia historię neopogaństwa na Ukrainie, demaskuje kłamliwe „życie” ich fałszywego proroka Łewa Syłenki i podaje jego prawdziwą biografię na podstawie dokumentów z kanadyjskich archiwów oraz wspomnień współczesnych, ujawnia jego relacje z Kościołem greckokatolickim i prawosławnym, mechanizm przejścia Ł. Syłenki od prawosławia do runwiary (poniósłszy fiasko na froncie poetyckim i reżyserskim, postanowił dla zysku stworzyć „własną” religię, która spekuluje na ukraińskim patriotyzmie, jest to zmodyfikowane neopogaństwo W. Sajana). Z punktu widzenia prawosławnego historyka, jego „Maha Wira” to „antychrześcijańska, pełna pseudonaukowych wywodów” praca, w której „sztucznie reanimowano pogańskie wierzenia, przeplatane okultyzmem i innymi antychrześcijańskimi nurtami”, „mieszanka wojującego ateizmu, hinduizmu, buddyzmu, zoroastryzmu oraz ukraińskiego pogaństwa”. Syłenko, jak zaznacza o. Jurij Mycyk, występuje jako „kompilator i plagiator, fałszerz historii Ukrainy”, „on i jego współmyśliciele przyczyniają się do osłabienia Ukrainy i państwa ukraińskiego”. Odrzucając naukę historyczną, nie obciążają się ani wiedzą, ani poważną argumentacją, więc dla wykwalifikowanego uczonego ich książki to „dobry zamiennik czasopisma „Pereć”. Rzeczywiście, jak można traktować poważnie to, że na przykład I. Kahanec uważa Chrystusa i apostołów za Ukraińców w wyniku tego, że pomieszał Galilejczyków z… Galicjanami! Autor krytykuje popularne kanały telewizyjne UT-1, STB, TVT, które wpływając na podświadomość, propagują przemoc, przestępczość, pornografię, okultyzm i inną „antychrześcijańską papkę”. Dostaje się także czasopismu „Synopsys”, gazetom „Izwiestija”, „SOS”, a nawet „Chrystyjanskij Ukrainie” za okultystyczne i antyukraińskie publikacje, skierowane przeciwko Ukraińskiemu Kościołowi Prawosławnemu Patriarchatu Kijowskiego oraz UA P C. Ojciec Jurij daje godny odpór fałszywym braciom z RKP i UKGK za kłamliwe ataki przeciwko metropolitom Wasylowi Łypkiwskiemu, Iłarionowi (Ohijence), Patriarsze Mścisławowi, obala ich szowinistyczne oskarżenia UKP PK i UAPC o niekanoniczność. Na tle tych oskarżeń demaskuje „świętość” kanonizowanych przez RKP carów — Iwana IV Groźnego, mordercy własnego syna Iwana oraz świętego Filipa (Kołyczewa), metropolity moskiewskiego, gwałciciela, biseksualisty, kata, który czerpał przyjemność z tortur; Mikołaja II „Krwawego”, dusiciela wszystkiego co ukraińskie, admirała Uszakowa, feldmarszałka Suworowa, który niszczył narody (na przykład Czechów); „rozpustnika, pijaka i szarlatana” Griszki Rasputina, który dopuszczał się nawet świętokradztw (niszczył i deptał ikony); wreszcie samego Stalina, który stał po kolana w ludzkiej krwi, — czyli „wszystkie ciemne i krwawe postacie w historii”. „Jeśli sprawy pójdą tak dalej — zauważa ojciec Jurij — to kanoniczności w RKP będzie całe morze, tylko chrześcijaństwa w niej nie zostanie”. Z wszystkiego widać, że „RKP idzie w jednej uprzęży z bezbożnikami i walczy nie tyle o zbawienie, co o odrodzenie Imperium Rosyjskiego — podsumowuje J. A. Mycyk. — Kanonizować Stalina — to wszystko jedno, co kanonizować szatana”. Słowem, nie ma żadnej bolączki w społeczeństwie, a przede wszystkim w życiu religijnym, na którą nie zareagowałby ojciec Jurij. Taka aktywna postawa życiowa jest charakterystyczna tylko dla prawdziwego uczonego i patrioty, który przejmuje się losem narodu całym płomiennym sercem. Nie każdy uczony akademicki bierze się za taką sprawę — ojciec Jurij Mycyk wziął się i z powodzeniem sobie z nią poradził. Więc nie sposób przecenić znaczenia tej ważnej dla nas wszystkich pracy. Zwłaszcza teraz, kiedy słuchając radia i rozmawiając z telewidzami czy słuchaczami na żywo, z bólem przekonujesz się, jak głęboko chore jest nasze społeczeństwo. Dalecy od prawosławia i odwieczn-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

UNIKALNY KOMPLEKS NAUKOWO-EDUKACYJNY

Narodowy program prezentacyjno-rankingowy „Wizerunek biznesowy Ukrainy. Osiągnięcia narodowe” przedstawia nominata złotej odznaki „Uznanie roku — 2009” — Kijowski Uniwersytet Prawa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Pierwszą cegłę w fundament Kijowskiego Uniwersytetu Prawa położono w 1995 roku, kiedy naukowcy Instytutu Państwa i Prawa im. W. M. Koreckiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy utworzyli Wyższą Szkołę Prawa — pierwszą placówkę edukacyjną w systemie NAN Ukrainy. W lipcu 1999 roku placówka ta stała się Kijowskim Uniwersytetem Prawa — wyższą uczelnią IV poziomu akredytacji, która prowadzi przygotowanie, przekwalifikowanie oraz podnoszenie kwalifikacji specjalistów-prawników według programów poziomów edukacyjno-kwalifikacyjnych specjalisty i magistra (dzienna, zaoczna i zaoczno-dystansowa forma nauczania). Jest to jedyna w naszym kraju placówka edukacyjna IV poziomu akredytacji, jednocześnie atestowana jako instytucja naukowa akademii. Dzięki położonej u podstaw działalności Uniwersytetu koncepcji zbliżenia teoretycznych badań prawniczych i edukacji prawniczej uformowano unikalny kompleks naukowo-edukacyjny. Obecnie Uniwersytet posiada rozgałęzioną strukturę, której elementami są wydziały prawa międzynarodowego, przygotowania przeduczelnianego oraz wydział przekwalifikowania, a także Instytut w Równem i Centrum Naukowo-Konsultacyjne w Użhorodzie. Na czele uniwersytetu stoi profesor J. L. Boszycki. W składzie Uniwersytetu znajduje się osiem katedr, w szczególności: dyscyplin humanistycznych; teorii i historii państwa i prawa; prawa konstytucyjnego i administracyjnego, w skład której wchodzi sektor prawa ekologicznego; prawa przedsiębiorczego; prawa cywilnego i pracy, w skład której wchodzi sektor prawa własności intelektualnej; prawa karnego i procesu; katedra języków obcych. Szczególna uwaga poświęcana jest klinice prawnej „Feniks”, która udziela bezpłatnej pomocy prawnej mało zamożnym warstwom ludności, a wydział stosunków międzynarodowych i grantów ponosi odpowiedzialność za opracowanie i realizację strategii międzynarodowej działalności Uniwersytetu oraz rozwój kontaktów naukowych z zagranicznymi placówkami edukacyjnymi i instytucjami, organizację wymian wykładowców i studentów, staży oraz innych działań, które dotyczą kierunków działalności międzynarodowej. Profesorowie, docenci, wykładowcy Uniwersytetu — złoty fundusz ukraińskiej nauki. Niedawno utworzono centrum badań politologicznych, humanistycznych i stosowanych KUP, którego celem jest prowadzenie fundamentalnych kompleksowych badań polityczno-prawnych. Znaczny zakres pracy, która podnosi jakość usług edukacyjnych, powierzono centrum technologii informacyjnych, centrum wydawniczemu, centrum prawa konkurencji, a także sektorowi problemów prawnych własności intelektualnej. Do pracy naukowo-badawczej obok wykładowców angażuje się tutaj studentów. Dla kandydatów na studia, którzy nie mają możliwości studiowania w Kijowie, ale chcą zdobyć wykształcenie prawnicze, na Uniwersytecie działa wydział nauczania zaoczno-dystansowego. Wykładowcy Uniwersytetu wydali ponad 200 podręczników i badań monograficznych w różnych dziedzinach prawa. Fundusz biblioteki stanowi ponad 100 tysięcy podręczników, pomocy naukowych, materiałów dydaktyczno-metodycznych oraz katalog elektroniczny z ponad 12 tysiącami wydań, 50 tytułów ukraińskich i zagranicznych fachowych wydawnictw prawniczych. W celu rozpowszechniania informacji o wynikach badań naukowych nad fundamentalnymi problemami państwa i prawa od 2001 roku z powodzeniem funkcjonuje czasopismo naukowo-teoretyczne „Czasopismo Kijowskiego Uniwersytetu Prawa”, któremu w wyniku V Ogólnoukraińskiego konkursu na najlepsze wydawnictwo prawnicze w nominacji „Okresowe wydawnictwa prawnicze, czasopisma itp.” przyznano pierwszą nagrodę. Uniwersytet wprowadza nowoczesne innowacyjne programy i modele, skierowane na doskonalenie procesu nauczania i integrację z jednolitym europejskim obszarem szkolnictwa wyższego. Wprowadzono m.in. warsztaty z prawoznawstwa z udziałem wiodących naukowców i praktyków, regularnie przeprowadzane są studenckie konferencje naukowe (m. Kosów, m. Użhorod), na których studenci mają możliwość wypróbowania swoich badań naukowych. Udział w konferencjach rozszerza krąg zainteresowań naukowych studentów, wzbogaca ich doświadczeniem prowadzenia publicznych dyskusji, angażuje do opracowań naukowych i współpracy ze studentami innych placówek edukacyjnych, gdyż Uniwersytet współpracuje z wieloma wyższymi uczelniami prawniczymi Białorusi, Rosji, Serbii, Słowacji, USA, Węgier, Francji, Czech i innymi. Codzienną szlachetną pracę kolektywu Uniwersytetu wysoko oceniło państwo, nagradzając go srebrnym medalem „Niepodległość Ukrainy” oraz dyplomem laureata Międzynarodowego otwartego rankingu popularności i jakości „Złota Fortuna”, Honorowym dyplomem Gabinetu Ministrów „Za znaczący wkład w zapewnienie rozwoju edukacji prawniczej” oraz Honorowym dyplomem Związku Prawników Ukrainy. Oni nazywają Uniwersytet swoją alma mater.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

W CERKWI ZNALEZIONO DAWNE WOTA

Tetiana BUDAR Zdjęcia autorki “Święta siło wszystkich świętych, // Niepokalana, łaskawa! // Modlę się, płaczę i łkam…”; “Godna czci! Błagam! // Królowo nieba i ziemi!..” — te wersy ukraińskiego geniusza Tarasa Szewczenki skierowane są do najwyższej siły, Bożej Pośredniczki — Dziewicy Maryi, którą nasz naród szczerze czci jeszcze od czasów przyjęcia chrześcijaństwa na Rusi. Ważnym przejawem kultu Bogurodzicy są jej ikony, wśród których są cudotwórcze, szczególne dla kultu chrześcijan. Jedna z nich znajduje się obecnie w Cerkwi Trójcy Przenajświętszej w mieście Brzeżany na Tarnopolszczyźnie. To Część znalezionych wotów (ozdób dla Dziewicy Maryi) cudotwórcza ikona Matki Bożej Rzymskiej (Brzeżańskiej), jeden z najdawniejszych zabytków bizantyjskiego ikonopisarstwa Galicji. Jeszcze na początku XVIII wieku przywiózł ją szlachcic Aleksander Sieniawski z Włoch jako dar Papieża Rzymskiego. Początkowo ten cudotwórczy obraz znajdował się w kaplicy zamkowej, a w 1831 roku uroczyście przekazano go do cerkwi Trójcy Przenajświętszej. W książce “Ziemia Brzeżańska” (tom I), wydanej w Kanadzie, opowiada się o udziale w procesji ogromnej liczby ludzi, którzy wierzyli, że obraz ma cudotwórczą moc, gdyż przy nim uzdrawiało się wielu pobożnych chrześcijan. Jeszcze w przedwojennych latach wielu wiernych, którzy padali przed ikoną Matki Bożej Rzymskiej, prosząc o opiekę i wstawiennictwo, zostawiało przy niej dary, tak zwane wota — naszyjniki z pereł i korali, srebrne i złote pierścienie, łańcuszki, serduszka, wiele innych ozdób. Zawsze były one na widoku, lecz po II wojnie światowej gdzieś zniknęły. Zarówno księża Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej, którzy zmuszeni byli zejść do podziemia, jak i wierni stracili już nadzieję na to, że kiedykolwiek zobaczą te wota. Cudotwórcza ikona Matki Bożej Rzymskiej (Brzeżańskiej) I oto niedawno w cerkwi Trójcy Przenajświętszej podczas prac remontowych część z nich odnaleziono — na starej szafie w bocznym pomieszczeniu gospodarczym na drugim poziomie. Srebrne serce, na przykład, datowane jest na 1567 rok. O cennym znalezisku parafianom ogłosił podczas jednej ze Świętych Liturgii dziekan brzeżański Iwan Chreptak. Z nowiny niezwykle ucieszyli się zarówno księża, jak i parafianie. Jak opowiedział 70-letni kościelny Wasyl Łuciw, który służy w tej cerkwi już dziewiąty rok, odnalezione wota są ze starodawnego srebra. Oczyszczono je, przymocowano na aksamitnych planszach i teraz zdobią one obraz Bogurodzicy z dwóch stron. Ważne, że w ubiegłym roku Papież Rzymski Benedykt XVI podpisał odpowiednią bullę o przywróceniu odpustów do cudotwórczej ikony Matki Bożej Brzeżańskiej. Cerkiew Trójcy Przenajświętszej w Brzeżanach nie bez powodu przyciąga do siebie zarówno wiernych parafian, jak i licznych turystów, gdyż przechowywana jest tu święta relikwia — fragmenty relikwii św. Jana Chrzciciela. Pierwsza pisemna wzmianka o nich datowana jest na XVII wiek. Jak wiadomo, fragmenty relikwii Jana Poprzednika przechowywane są jeszcze w Serbii i Azji Środkowej. “To czcigodnego poprzednika Chrzciciela Jana…” — taki napis greckimi literami znajduje się na gilzie, w którą oprawiona jest święta relikwia. Są tu także pieczęcie patriarchów i władców, które poświadczają autentyczność świętej relikwii, pamiątkowy dokument na skórze wołowej, datowany na 1720 rok. Niestety, po II wojnie światowej gdzieś zniknęły diamentowy zamek, szczątki czterdziestu męczenników i dokumenty. Te święte relikwie wspominane są jeszcze w zapiskach greckiego pisarza Teodora Dafnopatesa. Święty ewangelista Łukasz przeniósł relikwie św. Jana Cerkiew Trójcy Przenajświętszej w m. Brzeżany Chrzciciela z Sebasty do Antiochii — do grobu proroka Elizeusza. Z czasem przeniesiono je do Konstantynopola, potem — do wołoskiego władcy Hieronima Mohyły. Według przekazów, w 1611 roku pani Popraczykowa w dowód wdzięczności za ocalenie z tureckiej niewoli podarowała te relikwie właścicielowi Zamku Brzeżańskiego Mikołajowi Sieniawskiemu. Znaczący był rok 1715, kiedy biskup Atanazy Szeptycki uroczyście przekazał świątyni relikwię. Ważne, że grupa robocza projektu “Patriarchalne Centrum Pielgrzymkowe” włączyła Brzeżany do katalogu pielgrzymkowych miejsc odpustowych za błogosławieństwem eparchy tarnopolsko-zborowskiego, władyki Wasyla Semeniuka.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

ZACZAROWUJE „FANTAZJA” TWÓRCA LALEK

Ołena ZAKREWSKA, zastępca dyrektora Winnickiego Obwodowego Centrum Twórczości Ludowej. Winnickie Obwiedowe Centrum Twórczości Ludowej, na którego czele stoi zasłużony pracownik kultury Ukrainy Tetiana Cwihun, prowadzi wielką pracę z dziećmi i młodzieżą. Przecież to właśnie na nich przejdzie od starszego pokolenia niełatwy ciężar — zachowanie i odrodzenie pieśni ludowych, obrzędów, tradycyjnych rzemiosł. Żadne nasze przedsięwzięcie nie odbywa się bez udziału dziecięcych zespołów czy młodych mistrzów. O jednym z nich, Tarasie Buzdyganie, chcę opowiedzieć. Taras mieszka we wsi Sosonka w rejonie winnickim. W wolnym czasie preferuje gry komputerowe, piłkę nożną. Marzy o tym, by zostać aktorem, ma ku temu niezłe zdolności. A jeszcze ma niezwykłe, jak na chłopca, hobby — to lalka ludowa. Mama Tarasa jest pracownikiem kultury i on od małego wychowuje się w duchu ludowych zwyczajów, odwiedza imprezy artystyczne, zna wielu ludowych twórców. Od września 2007 roku zajmuje się lalką ludową w studiu „Hostyna”, które przy Sosonskiej Szkole Ogólnokształcącej I—III st. prowadzi doświadczony pedagog i mistrz ludowy Switłana Ostapenko. W 2008 roku wraz z uczestnikami studia Taras brał udział w rejonowym konkursie „Stopnie wzrostu”, Winnickim biennale tkaniny artystycznej młodych autorów „Świat w skrawku”. Jego prace były eksponowane na 60. obwodowej wystawie sztuki plastycznej i dekoracyjno-użytkowej, którą przeprowadzało obwodowe centrum twórczości ludowej. Na obwodową wystawę „Bożonarodzeniowy cud”, która odbywała się w świetlicy OCTL, młody mistrz przedstawił kolekcję lalek węzełkowych, z których zwiedzającym najbardziej przypadły do serca „Ukraiński anioł”, „Różowy anioł”, „Księżna”, „Sołochy”, „Podolanka”. Pamiętnym dla Tarasa Buzdygana stał się regionalny festiwal twórczości dziecięcej „Na granicy obwodów”, który zarząd kultury i turystyki obwodowej administracji państwowej oraz obwodowe centrum twórczości ludowej przygotowały i przeprowadziły wspólnie z zasłużoną dziennikarką Ukrainy, deputowaną rady obwodowej Hanną Sekret w jej rodzinnej wsi Prawiliwka w rejonie oratiwskim. Uczestnikami byli młodzi śpiewacy, tancerze, muzycy i, oczywiście, mistrzowie twórczości ludowej. Na imprezie udanym połączeniem tradycji ludowych i nowatorstwa wyróżniły się lalki Tarasa „Berehynia”, „Taniec kobiecy”, „Cyganka”, „Mawka”, „Blondynka”. Tutaj chłopiec otrzymał swoją pierwszą cenną nagrodę — serwis do herbaty — od naczelnika zarządu kultury i turystyki obwodowej administracji państwowej, zasłużonej artystki Ukrainy Marii Skrypnyk. Choć jest jeszcze całkiem młody, ma już podziękowania i dyplomy wydziałów oświaty oraz ds. młodzieży i sportu Winnickiej rejonowej administracji państwowej, Winnickiego obwodowego muzeum krajoznawczego, zarządu kultury i turystyki obwodowej administracji państwowej oraz obwodowego centrum twórczości ludowej. Niedawno Taras Buzdygan został zwycięzcą obwodowego konkursu „Młody człowiek roku” w nominacji „Odkrycie roku w dziedzinie kultury i sztuki”. Ten konkurs zarząd ds. rodziny i młodzieży Winnickiej obwodowej administracji państwowej przeprowadzał w 20 nominacjach, a Taras był najmłodszy wśród laureatów. Co prawda, odbierać zasłużone przez syna nagrody — dyplom, statuetkę i kolorowy telewizor — musieli rodzice, bo młody mistrz był daleko poza granicami obwodu. Za udział w Ogólnoukraińskiej wystawie-konkursie „Ukraiński suwenir”, którą przeprowadzała Szkoła rzemiosł ludowych Narodowego centrum ekologiczno-naturalistycznego młodzieży szkolnej, Taras Buzdygan został nagrodzony dyplomem i imienną wycieczką do stolicy Ukrainy. Wiktor TYCHONOW, zastępca dyrektora firmy „SwitAwto”. Zespół współczesnego tańca towarzyskiego „Fantazja” został założony trzydzieści lat temu na bazie Darnickiego Pałacu Dzieci i Młodzieży. Od tego czasu kolektyw młodych talentów zdobył niemało zwycięstw na wielu festiwalach, konkursach nie tylko w Kijowie, ale i daleko poza granicami stolicy Ukrainy. Rok 1992 przyniósł zespołowi jeszcze jedno wyróżnienie — nadano mu zaszczytny tytuł Wzorowego zespołu dziecięcego. Dyplomy, proporce, certyfikaty. Zdobyto ich naprawdę niemało. I za wszystkimi tymi nagrodami stoi nie tylko talent, zapał, niegasnący ogień fantazji i wytrwałości młodych kijowian, którzy wolny czas chętnie oddają ulubionej sztuce, ale przede wszystkim talent pedagogiczny, cierpliwość, wytrwałość i mistrzostwo założycielki i kierowniczki zespołu, zasłużonego pracownika kultury Ukrainy Hałyny Semeniwny Bielajewej. A ile wyjazdów na występy było przez te lata! Młodych tancerzy i ich kierowniczkę szczerze witali wdzięczni widzowie nie tylko Odessy i Eupatorii, Łucka i Równego, wielu innych miast Ukrainy, ale także Rygi, Wilna, Warszawy, Lublina… Zespół współczesnego tańca towarzyskiego „Fantazja” występował wielokrotnie podczas „Piosenkowego wernisażu”, akcji „Człowiek roku” na scenie Pałacu „Ukraina”, w wielu programach koncertowych, na wieczorach twórczych w Operze Narodowej, Narodowym akademickim teatrze ukraińskim im. I. Franki, na innych prestiżowych scenach, na Majdanie Niepodległości podczas obchodów głównego święta państwowego Ukrainy. Ile utalentowanych młodych ludzi wychował ten zespół przez trzydzieści lat owocnej pracy! Najlepsi wychowankowie zostali mistrzami Ukrainy w tańcach sportowych — Witalij Rudenko, Andrij Dykyj, Iryna Żebrak. Niemało zdolnych tancerzy związało swoją drogę ze sztuką profesjonalną i obecnie z powodzeniem reprezentują Ukrainę poza jej granicami — Oksana Sorokuz, Wadym Konowaliuk, Ołena Pryszczepko, Olha Sidlar i inni wychowankowie „Fantazji”. 24 maja tego roku zespół już po raz kolejny otrzymał potwierdzenie tytułu „Wzorowego”. Z tym pogratulował mu znany mistrz tańca Hryhorij Czapkis. Twórcza fantazja każdego artysty nie ma granic. Niemało planów, zamysłów ma także Hałyna Semeniwna Bielajewa. Niech więc zespół nadal przyjmuje w swoje objęcia młodzieńców i dziewczęta, daruje im szczęście tworzenia, a widzom — rozkosz z wysokiej sztuki. Maria LUDKEWYCZ, m. Lwów. Nieprzypadkowo wraz z wiceprezesem Lwowskiego krajowego towarzystwa „Ridna szkoła” Mychajłem Jaworskim przyjechaliśmy na spotkanie z dziećmi do wsi Rozłucz w rejonie turkowskim, na Lwowszczyźnie. W towarzystwie działa komisja ds. wspierania utalentowanej młodzieży. Więc tym razem nadarzyła się nam okazja spotkać się z obdarzonymi dziećmi Turkowszczyzny, utalentowanymi mistrzami. Tutaj można nabyć suweniry z drewna, metalu, koralików, poznać tajemnice haftu, pisankarstwa, garncarstwa. A jeszcze polubiliśmy bojkowską watrę, która towarzyszy pieśniom ludowym, jednoczy wszystkich, którzy byli na święcie”. Julia Ilnyćka, uczennica 11 klasy Szkoły Ogólnokształcącej nr 1 w Turce, szczerze przyznaje się do miłości do rodzinnego kraju w wierszach: O Turko! Serduszko moje, Raduję się, że ty u mnie jesteś I Matka Boża w duszy mojej żyje, Perełko najdroższa — słoneczko moje. I w dzień pogodny i jasny Oczu nie odwrócę od ciebie, kraju mój! Śpiewne pole — muzyka, wiosna: To bojków śpiew na Podkarpacie cały rozbrzmiewa. Ewelina Kohut, piątoklasistka Szkoły Ogólnokształcącej nr 2 w Turce, lubi obserwować zmiany w przyrodzie: W niebie bajka… Deszcz na skrzypcach gra. Lecz tylko promyk słoneczny wzejdzie — Wszystko, co było, w chwilę jedną znika, A pieśń dnia nowego już nadchodzi. Wierzę, że nowy dzień będzie jasny i niezawodny, bo dorasta utalentowana, świadoma młodzież.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Młodość odkrywa talenty

dalszego, odległego górskiego rejonu obwodu, aby wesprzeć ich twórczość. Nawiasem mówiąc, wiersze, prozę, rysunki młodych literatów i artystów wydrukują we lwowskiej gazecie „Galicyjska Młodzież” we wrześniu. A dwa dziecięce rysunki proponujemy Państwa uwadze. Dziś na terenie bazy „Altana” spotkaliśmy się z dziećmi, które przygotowały ciekawy program koncertowy: śpiewały, tańczyły, czytały własne utwory. Co ciekawe, dyrektor wykonawczy Agencji Rozwoju Gospodarczego Turkowszczyzny, radny rady rejonowej Bohdan Komarnicki wraz z kierowniczką projektu bazy „Altana” Natalią Szkliarewicz zadbali o to, aby na terenie był i plac zabaw dla dzieci, i scena do występów, i drewniane schody z domkiem dla bajkowych postaci. Na dole szemrze strumyk, szumią świerki, a w trawach śpiewają niestrudzone konik-skoczki. I dzieci także są szczęśliwe, bo słuchają naszych występów, rozwiązują zagadki, otrzymują nagrody, ponieważ zgromadzili się tu młodzi talenty. Ośmioklasistka Wiktoria Terebyło z obwodu odeskiego nie może nacieszyć się świętem. Przyjechała odpoczywać do swojej babci Wiry i bardzo się cieszy, że poznała wiele dzieci. Marička Cuniak dopiero pójdzie do pierwszej klasy, ale już nie boi się recytować wierszy przed tak wymagającą publicznością. Dziesiątki plakatów i rysunków cieszą oko wszystkich uczestników święta. Wczasowicze razem z dziećmi są tu także, bo to oczywiście ciekawe. I choć na bazie jest bilard i kort tenisowy, sauna z olejkami eterycznymi oraz wideoteka, księgozbiór, dorośli i dzieci cieszą się, że mogą pokazać się w roli twórców, a także wygrywać nagrody. Miejscowi uczniowie kochają swój górski kraj. Oto jak o tym mówi Maria Komarnicka z Turkowskiego Zawodowego Liceum: „Nasza Turka słynie z bojkowskich festynów, które odbywają się tu co cztery lata. To nie tylko koncert, ale także jarmark wyrobów ludo-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

prawdziwszej istoty, do przedcielesnej piękności, która nie zna podziałów i klasyfikacji. Poezja bez estetycznego przekroczenia trąci naftaliną. Żyjemy w czasie pokonywania granic — przekroczono granicę tysiącleci, granicę wszelkiego pobożności w życiu publicznym, dlatego pokonanie jeszcze jednej granicy wewnątrz samego siebie nie jest anachroniczną osobliwością. Do tego skłania epoka. To mój estetyczny wybór. — A czymże jest ta “najprawdziwsza istota” poezji? “Święty niepokój”, o którym pisze Antonis Samarakis, albo paląca nostalgia, która zmusza do wyjścia poza granice tymczasowości. Taki niepokój przychodzi rzadko, od nieczęstych szczęśliwych spotkań — z ludźmi, muzyką czy poezją. Ta nostalgia skłania do przejścia w alternatywną przestrzeń piękna. Oprócz niej, raczej nie ma nic wartościowego. — A czy trudno być młodym tłumaczem literatury pięknej? To zawód czy stan duszy? — Pewnie trudno być nie tylko młodym tłumaczem. Zresztą oceniać będą nie według wieku, a “poznają po czynach”, prawie jak w Ewangelii. Przekład dla mnie — to kompensacja milczenia. Po prostu jest cecha, która mnie ratuje — czasami lubię milczeć, czyli nakładać zasadnicze weto na pisanie. I wtedy tłumaczyć nie jest trudno, a jest to koniecznie potrzebne. Póki co wszystkie moje przekłady rodziły się przede wszystkim z wielkiej miłości — do pewnej epoki, autora czy tematu. Tak było z Keatsem, Spenserem, Pico della Mirandolą, i tak teraz z Kawafisem. Nieco spróbowałem tłumaczyć z ciekawości, czy mi pójdzie — jak choćby Miltona czy metafizyczne wiersze Donne’a. Ale niech obie “tłumaczeniowe rozmowy” z poetami poleżą dziewięć lat w skrzyni, jak radził Horacy, a tam zobaczę. Czasami spieszę się tłumaczyć — minie odpowiedni stan i już nigdy nie oddam tekstu tak, jak oddałbym go w odpowiednich okolicznościach emocjonalnych. Tak było z Novalisem. Nie zdążyłem. Teraz przyjdzie czekać na następną zimową depresję, żeby dotłumaczyć “Hymny do nocy”. — A jakie są główne problemy ukraińskiego tłumaczenia? — To trochę szeroko i daleko dla mnie, jak na przykład “skutki światowego kryzysu gospodarczego”. Mogę powiedzieć tylko o tym, co odczułem na własnym doświadczeniu. Mój problem — to niechęć do tłumaczeń na zamówienie. Wściekam się, kiedy zmuszają mnie przetłumaczyć “nie mojego” autora. To prawie intelektualne gwałcenie. Inny problem — brak doskonałych słowników. Często trzeba korzystać ze słowników rosyjskich czy angielskich, a potem szukać odpowiedników w słowniku Jefremowa i Krymskiego. Odpowiedniki w naszych współczesnych słownikach — to kpina z bogatej synonimiki języka ukraińskiego. Jeśli i są słowniki, to mają zbyt mały rejestr jak na tłumaczenie literatury pięknej (nowogrecko-ukraiński słownik zawiera około 20 tys. haseł, a przecież to zaledwie “minimum socjalne” tłumacza!). — Życzę Panu po “Śmierci Adonisa” nowych twórczych zmartwychwstań. Rozmawiał Dmytro Czystiak. Ty zgubiłeś swoje małe saboty, Mój drogi przyjacielu, mój Rimbaud. 2. Ty wiesz wszystko, mój przyjacielu nietrzeźwy. Ty wiesz wszystko — w jakim z ciemnych kręgów Mi usta rozetną srebrnym ostrzem, Zmuszą całować sól. Spacer w błękitnym berecie Ciebie o zmierzchu zabawia, A spojrzenie twoje obłędem kuretów Błyszczy, jak ostrze ofiarne noża. Za czarne szkło tajemnej księgarni, Niby w otchłań, mnie ty przeprowadzisz… Budynki i dni są parzyste i nieparzyste. Niby budynek, ja nieparzysty też. * * * Ta noc ciasna jak pierścień z ebonitu drżąca bardziej niż echo cięciwy w ciasnocie ja będę szeptać tobie na ucho czułe modlitwy w domu drzwi dobrze wszystkie zamknięte w ciemności wiele jest pokus w niej dotyk ostry jak rylec Ghibertiego nie zraniwszy dotknąć się boję

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

«CAŁE ŻYCIE — JAK STARA BILINGWA»

ZE ZBIORU „UCIECZKA Z BABILONU” (2006) * * * Siedzę nieruchomo cały wieczór W objęciach lekkiego zmęczenia. Słucham wiatrowych rzeczy… Jestem w domu. Nad słońcem zawisła chmura I dusi je po trochu… Naprawdę nie jestem parą Dla starego mchu. …Tam, dokąd i pszczoły — Polecieć by z zapałem, Ale tego nigdy Nie będzie. Niestety… * * * Dotknąć zbladłymi ustami Zbladłych ust — zbladłych błyskawic — I pieścić, i pieścić do utraty zmysłów We śnie zmoczonych łydek. Nie bój się ostatniej komunii I zjełczałego wina bladych wiatrów — Oni też nie znali szczęścia, Nikt ich też nie spotkał. ZE ZBIORU „LAMPADOFOR” (2008) * * * Jeśli zimą przypadło ci iść Do ciepłych i odległych strumieni, Weź mnie jako pożałowanego niedźwiedzia, Jeśli nie wzięłaś mnie za swego pieszczocha. I niech cię ani trochę nie niepokoją Zimowe, nieubłagane mrozy, Bo mam ciepłe niedźwiedzie futro, A wiatr tylko zawiewa ślady. ALBA, albo PIEŚŃ ŚPIEWANA O ŚWITANIU Wszyscy kochankowie są dwuznaczni, A ty mojego uśmiechu nie łap I spojrzeń nie posyłaj na łowy Za każdym ruchem głowy. Ja już nieraz w mroku, do bólu, Komuś tak samo szeptałem, Że zostanę deszczem W białych warkoczach młodych dziewcząt. Ale minęły pieszczoty, Miłość przeszła w mękę… Lecz nie patrz tak, no co ty — Ja też jestem kochankiem dwuznacznym. * * * Choć teraz lato i bardzo parno, Ja już przesiąkłem jesienią. Kto nas spotka, smagła Parko, Na zaświatowych brzegach? Gdy kółeczkami z miedzi Położą pieczęć na oczy, Czy zdołam, jak skorupki małży, Rozerwać swoją samotność? Czy i w dalekim zaświecie, Samotniejszy od sów stokroć, Będę szukać zielonych oczu I martwego warkocza szczerej złości? Z RĘKOPISU ZBIORU „ŚMIERĆ ADONISA” * * * Całe życie — jak stara bilingwa: Jest jasna i przejrzysta mowa dnia — Jest mowa nocy, gdzie w ciemnych legowiskach Drzemie tajemnic stara rodzina. Choć obie mowy są szanowane, Są w niezgodzie jak wrogowie I schodzą się co dzień w silniejszej bitwie, Wznosząc swe sztandary pism. Są znaki jasne — i znaki tajemnicze, A ja stoję na cieniowanej granicy: Nazarij Nazarow urodził się 20 lutego 1990 roku we wsi Stepowe na Kirowohradczyźnie. Obecnie jest studentem Akademii Kijowsko-Mohylańskiej (specjalność filologia). Już w latach szkolnych brał udział w Ogólnoukraińskiej naradzie młodych literatów w Koktebelu, zdobywał pierwsze miejsca na Ogólnoukraińskich olimpiadach z języka i literatury ukraińskiej, a także w konkursie-obronie prac badawczych Małej Akademii Nauk Ukrainy. Ukończył szkołę muzyczną w klasie fortepianu. Nazarij jest autorem dwóch zbiorów wierszy: „Ucieczka z Babilonu” (Kirowohrad: „Step”, 2006) oraz „Lampadofor” (Lwów: „Kamenjar”, 2008, nagroda im. B. I. Antonycza „Pozdrowienie życia”). Jego prace literaturoznawcze i krytycznoliterackie drukowano w „Wsiesvitie”, „Dzerkali tyzhnia”, „Dni”, znają go także czytelnicy „Słowa Proświty”. Czeka na wydawcę rękopis zbioru poetyckiego „Śmierć Adonisa”, a także przekład z łaciny filozoficzno-estetycznego traktatu Giovanniego Pico della Mirandoli „Mowa o godności człowieka”; z nowogreckiego odtworzono szereg utworów Konstantinosa Kawafisa, z niemieckiego — niektóre z „Hymnów do nocy” Novalisa, z angielskiego — fragment „Raju utraconego” Johna Miltona. A jeszcze — William Blake, John Donne, John Keats i in. Spośród wierszy najmłodszych ukraińskich poetów twórczość Nazarija Nazarowa wyróżnia wysoka kultura słowa, która przywołuje z pamięci imiona jego nauczycieli — Mykoły Zerowa, Hrehorija Kocziura, Mykoły Łukasza. Wyróżnia go także tradycja klasycznego wersyfikowania, podkreślone oderwanie od konkretnej rzeczywistości dla powrotu do absolutu klasycznych obrazów, tematów i wątków. Liczne aluzje w rzędach skojarzeń — od archaiki mitycznej przez hellenizm, trubadurów i wagantów po barok, symbolizm i surrealizm, od Prowansji po Synaj i Marnę — integrują się w intelektualnym postmodernistycznym obrazie, którego tak brakuje literackiej bohemie „performensowej”, i oświetla nas niegasnącym ornamentem Ducha Słowa, wyważonego przez stulecia. — W przeciwieństwie do większości młodych poetów pielęgnuje Pan przede wszystkim klasyczny wiersz. Dlaczego? Czy pozycjonuje się Pan jako kontynuator tradycji „plejadowców” i neoklasyków? — Nie mogę powiedzieć, że „pielęgnuję” klasyczny wiersz. Po prostu nie potrafię się od niego uwolnić. Ten rok upłynął mi pod znakiem sporu z rymem, sporu z metrum. Jednocześnie rozumiem całą niezdarność tego, co miało być naprawdę wolnym wierszem, lecz u mnie takim nie wychodzi. Wolny wiersz jest wolny właśnie dlatego, że musi być pozbawiony retoryki i koturnów. Prawdziwy wers wolny Dwie mowy, owiewając twarz, Jednakowo i bliskie, i obce. Boję się, że granice języków się pomieszają, Że ich rzeki wystąpią z brzegów, I już nie będę mógł znów prześledzić, Gdzie mowa snu, a gdzie jasna mowa dni, I jak na bruku opuszczonych osad Osiądzie kurz na strony, I wyrośnie purpurowa zieleń Z liter, które wychodzą spod ręki. ZAKLĘCIE Na morzu jakby szklanym Staną rozpalone kielichy. Na morze wjeżdżać będą pojedynczo Przerażający jeźdźcy – czterech. Nie rzucaj się pierwszemu pod nogi, Nie rzucaj się i temu, który cały jest czarny. Gdy ujrzysz jeźdźca bladego, Idź mu naprzeciw gorącym morzem. Mów do niego: „Nie jestem zabitym Jakiwem, I drugi raz już mnie nie weźmiesz. W tym morzu zgubiłem swoją kotwicę – Leży tam, zapomniana i żelazna. Dla mnie napisać wiersz jest nieporównanie trudniej niż wiersz rymowany, choć rozróżnienie „klasyczny–wolny” jest bardzo powierzchowne. Istota poezji nie tkwi w stopach. Potrzebny jest tu szczególny stan. Jeśli go nie ma, to rytmy, rymy czy ich brak niczego nie zmieniają. Raczej irytują mnie „plejadowcy” i neoklasycy. Lubię ich i szanuję nie mniej niż dawniej, ale ich sposoby pisania leżą na mnie jak pancerz, którego jakoś nie udaje się zdjąć. — Proszę wymienić swoich najbliższych przyjaciół w sztuce, zarówno zagranicznych, jak i ukraińskich. — Najbliższych przyjaciół zawsze jest niewielu, a jeśli chodzi o literackich, to z czasem się zmieniają. Ale jak dotąd niezmiennie pozostają dla mnie Platon, Owidiusz, Safona, Szekspir, Dostojewski, Woolf, Franko przede wszystkim jako tłumacz, Леся Українка (tylko dramaty antyczne), od niedawna Grek Konstantinos Kawafis, a także reszta, której imion jest legion. Z lektur filozoficznych i kulturologicznych od niedawna najbardziej podobają mi się Awierincew, Batkin, Gadamer, Schleiermacher. Z muzyki bardzo lubię kompozytorów baroku: Jeana-Philippe’a Rameau, Domenica Scarlattiego, François Couperina i oczywiście Johanna Sebastiana Bacha, Beethovena, Chopina, Czajkowskiego, Rachmaninowa i Mahlera. Dodam jeszcze współczesnych kompozytorów: Beata Furrera i Theodorakisa. Nie mogę żyć bez dobrego kina — Viscontiego, Felliniego czy Tarkowskiego, Almodóvara czy Bergmana. Czyli zasadniczo nie hollywoodzkiego. W malarstwie niezmienny jak dotąd pozostaje chłodno-wychowawczy stosunek do malarstwa niefiguratywnego, miłość do prerafaelitów (włoskich i angielskich, między którymi jest niemal pół tysiąclecia), do grafiki Beardsleya i Matisse’a. — A oto odwołanie do literackiego mitu o Verlaine’ie i Rimbaudzie może wywołać różne interpretacje… — Jak zrozumieją, to nie moja sprawa — dla mnie liczy się piękno we wszystkich jego przejawach, w nieprzewidywalnych postaciach. Potrzebuję nieustannie prowokacji estetycznych, które skłaniałyby do pisania. Obecnie u człowieka jest zbyt wiele nieprawdziwych tożsamości. Właśnie dlatego patrzę na poezję jako na powrót do najs- Kiedy zdołasz wydobyć tę kotwicę, wtedy zstąpię w twoją gorącą siarkę!” — Zobaczysz, jak bledną zbroje i znika straszliwa czwórka koni. Ale życie wtedy już po co, Skoro wiesz, że ono wsparte jest Na te słowa niechciane i wieszcze, A czwarty jeździec wciąż błąka się obok?.. Verlaine i Rimbaud 1. Ty zawsze wzbudzasz sentymenty, Mocny, nastojony absyncie! Ja zgubiłem się z wesołym kompanem Między Londynem, Paryżem i Brukselą. Dziś jesteśmy w zielonym kabarecie, A jutro, może, ktoś z nas umrze W świecie rozstań i rozdroży… Nie patrz, mój przyjacielu, — jedz. Pamiętasz tańce infernalne I błyski czerwonej burzy W ciemności zamkniętej sypialni I zapamiętania ciepłej łzy…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ukraińskiej kultury przypadło na epokę baroku, a nie renesansu, jak u innych narodów europejskich, więc barok jest pewnym ukraińskim archetypem, barokowość — cechą ukraińskiej mentalności. Zatem całkowicie logiczny jest udział Serhija Jakutowycza — scenografa w takich filmach, jak „Modlitwa za hetmana Mazepę” J. Illenki i „Taras Bulba” W. Bortki, wszak akcja obu obrazów rozgrywa się w epoce baroku. „Nasza rodzina od dawna jest związana ze sztuką filmową. Mój ojciec (Heorhij Jakutowycz — wybitny ukraiński grafik XX w., dwukrotny laureat Nagrody Szewczenkowskiej — Aut.) pracował jako scenograf przy filmie S. Paradżanowa „Cienie zapomnianych przodków”. Ja również pracowałem z ojcem przy tym filmie. W dzieciństwie występowałem jako statysta w filmie Tarkowskiego „Dzieciństwo Iwana”. Później — sam już jako scenograf pracowałem przy filmie „Wieczór przed Iwanem Kupałą”. Ale bardzo chciałem zostać reżyserem i choć Serhij Paradżanow mnie odradzał, to jednak po ukończeniu szkoły plastycznej pojechałem zdawać do WGIK-u. Ale na reżyserię się nie dostałem, więc zostałem grafikiem” — wspomina Serhij Jakutowycz. Oprócz wystawy arkuszy graficznych, częścią składową projektu artystycznego „Gomin” jest wideoinstalacja, stworzona z fragmentów rycin Serhija Jakutowycza przez grupę kreatywną „Akcent” z Hudymow Art-Centrum. Muzykę do instalacji napisała kompozytorka Berangere Maximilien-Jakutowycz — żona Antona (syna Serhija Jakutowycza — malarza, który obecnie mieszka i pracuje we Francji). Film dokumentalny „Jakutowyczowie” (Julia Łazarewska, studio filmowe „Kontakt”), który wyświetlano w tej sali wystawowej, opowiada o trzech pokoleniach Jakutowyczów, którzy poświęcili swoje życie sztuce. Podczas ekspozycji wystawy Serhij Jakutowycz ciekawie opowiadał o swojej twórczości. W szczególności o tym, jak w zaledwie miesiąc wykonał ilustracje do rzadkiego wydania „Tarasa Bulby”. „Jako grafik książkowy całe życie marzyłem o zilustrowaniu czterech książek trzech autorów — „Don Kichota” M. Cervantesa, „Białej gwardii” i „Teatralnej powieści” M. Bułhakowa oraz „Tarasa Bulby” M. Gogola” — opowiada artysta — „więc część mojego marzenia się spełniła. Co więcej, oprócz filmu Bortki, pracowałem jako scenograf przy niezrealizowanej do tej pory ukraińskiej wersji filmowej „Tarasa Bulby” O. Hresia”. Serhij Jakutowycz jest związany z kinematografią poprzez tematykę ukraińską i kozacką. Potwierdzeniem tego jest opowieść filmowa o historii Ukrainy od Rady Perejasławskiej do śmierci Bohdana Chmielnickiego „Kiedy byliśmy Kozakami” oraz film dokumentalny „Ostatni hetman” o P. Skoropadskim z serialu telewizyjnego „Niewybaczalni”, przy których S. Jakutowycz pracował jako scenograf. W „Ostatnim hetmanie” zastosowano fragmenty animowane, stworzone przez S. Jakutowycza, ale niestety ta wersja filmu została zakazana przez „kuczmowską cenzurę”. „Jeszcze jeden film, przy którym pracowałem, zakazywano aż cztery razy!” — śmieje się artysta, wspominając obraz „Technika bezpieczeństwa dla telewidzów”, opowiadający o technologiach reklamowych i politycznych służących do „prania mózgów” naszych współobywateli. Ostatnia praca S. Jakutowycza w filmie to obraz „Zagubiony raj” z multimedialnego projektu „Gogol się urodził...”, który pierwszego kwietnia otwierał Rok Gogola w UNESCO w Paryżu, a następnie był wyświetlany w Kijowie i Moskwie. — Moje prace graficzne są nieco retrospektywne, ale ich multimedialna prezentacja, którą wymyśla Pawło Hudymow, nadaje im współczesne brzmienie — komentuje artysta ten paryski projekt oraz obecny „Gomin”. — Nie jestem artystą, jestem improwizatorem, chcę przekazać informację mentalną. To wszystko są rebusy — opowiada twórca o symbolice i metaforyczności swoich rycin — początkowo sam nie znam na nie odpowiedzi, ale wiem, co chcę narysować. Artysta, kiedy rysuje, otwiera drogę do poszukiwania tych odpowiedzi. Zgódźmy się z tym trafnym stwierdzeniem, wszak jeszcze w epoce modernizmu (ponad sto lat temu) zauważono, że artysta swoimi dziełami potrafi obudzić i ożywić pamięć historyczną współczesnych tak, jak nie zdoła tego uczynić uczony historyk odkryciem naukowym. Trzeba tylko, żeby te dzieła zobaczyli współcześni. Prace artysty zostały udostępnione przez holding kulturalny Hudymow art projekt

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

«ARTYSTA + HISTORYK SZTUKI»

Iryna P’JATCZA-NYN. W ramach tegorocznego festiwalu sztuki “Fine art”, pośród prywatnych kolekcji, parady galerii i projektów specjalnych, wyróżniał się projekt “Gomin” (Echo) Ja-Galerii Pawła Hudimowa, który prezentował dorobek artystyczny Serhija Jakutowycza. ”Paweł Hudimow, przeglądając mój dorobek, dostrzegł znaczącą obecność Kobiety w moich wizjach” — opowiada artysta. Zatem projekt “Gomin” prezentuje dzieła artysty (począwszy od 2001 roku), poświęcone ukraińskiej kobiecie oraz kobiecie jako uosobieniu Ukrainy, jej historycznego losu. Ale wizerunek “jest daleki od “kanonicznego” romantycznego obrazu pogrążonej w sobie i nieszczęśliwej Kateryny w wstążkach. Ukraina Jakutowycza — silna i namiętna, jej los jest splątany… w czymś nawet fatalny, wszak o barokowej triadzie “los — śmierć — miłość” Jakutowycz nigdy nie zapominał” — wyjaśnia historyk sztuki Ołena Martyniuk, autorka broszury do projektu “Gomin”. Wybitny grafik Serhij Jakutowycz ostatnio pracował w kinie, brał udział w syntetycznych projektach artystycznych. Nadmiar w detalach, dynamika i monumentalność form nawet w niewielkich pracach graficznych, symboliczność i metaforyczność obrazów spokrewnia jego dzieła z barokową stylistyką. Ponieważ z racji historycznych okoliczności najpotężniejszy rozkwit ukr- Walentyna JEFREMOWA, zasłużony pracownik kultury Ukrainy. Taką nazwę ma wystawa dzieł plastycznych, która otworzyła się w galerii “Mytets” Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Artystów Ukrainy. Niezwykły projekt przedstawiła sekcja krytyki i historii sztuki, która z powodzeniem działa przy Kijowskiej Organizacji NZAU. Sekcji przewodniczy zasłużony działacz sztuki Ukrainy, kandydat nauk o sztuce O. Rohotczenko. Twórczość krytyków i historyków sztuki zajmuje szczególne miejsce na niwie kulturalnej Ukrainy. Na ich los przypadła ważna misja oceniania poziomu twórczości współczesnych artystów, przemyśliwania historycznych aspektów wieloaspektowego dziedzictwa kulturowo-artystycznego narodu ukraińskiego. Miło jest odnotować działalność wiodących specjalistów, którzy są przedstawieni w projekcie “Artysta + historyk sztuki”. “Ten projekt świadczy o twórczej jedności, profesjonalizmie ludzi, którzy tworzą dzieła plastyczne, oraz tych, którzy o nich piszą, badają, naświetlają dla społeczeństwa. Wystawa odkrywa panoramę rozwoju ukraińskiej sztuki od lat 30.—40. XX wieku do teraz” — zaznaczył w przemówieniu powitalnym przewodniczący Kijowskiej Organizacji NZAU, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, malarz L. Sotnyk. Ekspozycja połączyła znane nazwiska, wśród których są ludowi artyści Ukrainy T. Jabłońska, S. Bożyj, M. Todorow. Ich dzieła przedstawiła N. Snarska. Twórczość zasłużonego artysty Ukrainy W. Hryhorowa badała zasłużony działacz sztuki Ukrainy, kandydat nauk o sztuce N. Welihoćka. Ludowego artystę Ukrainy M. Derehusa przedstawiła S. Kostuczenko. Wykwintne dzieła ludowego artysty Ukrainy, akademika NAOMA Ukrainy M. Hujdy z kolekcji kandydata nauk o sztuce L. Awramenko nie pozostawiły obojętnym żadnego zwiedzającego. Dzieło “Bestia Czapun” ludowej artystki Ukrainy M. Pryjmaczenko przedstawił doktor nauk o sztuce M. Seliwaczow. Ludowa artystka Ukrainy L. Żohol, oryginalna mistrzyni gobelinów, została przedstawiona przez zasłużonego działacza sztuki Ukrainy, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki, kandydata nauk o sztuce Z. Czehusową, doktora nauk o sztuce, członka-korespondenta AM Ukrainy T. Kara-Wasyliewą, T. Prydatko. Malarzy A. Tartakowskiego oraz O. Masyka przedstawiła zasłużony pracownik kultury Ukrainy W. Jefremowa; malarstwo W. Tokariewa “Droga” — historyk sztuki I. Oksametny. Unikalne malowane noworoczne kartki T. Jabłońskiej, M. Derehusa, H. Małakowa ozdobiły stoisko historyka sztuki O. Kuzjanca. Sakralna sztuka Ukrainy — kopia Cudownej Wyszhorodzkiej ikony (XI w.) “Bogurodzica Czułości” — przedstawiona przez doktora nauk teologicznych, doktora nauk o sztuce, profesora D. Stepowyka. Malowniczą ekspozycję ozdabia również obraz ludowy. Romantyczne dzieła: “Antyczna świątynia, pierwsza połowa XX w.”, “Zamek rycerski, pierwsza połowa XX w.”, “Spacer, pierwsza połowa XX w.” i inne, przechowywane są we własnej kolekcji historyka sztuki O. Bezpjatowej. W wystąpieniach historyków sztuki wybrzmiało pragnienie, by nadal służyć kulturowo-artystycznej niwie Ukrainy, bo ich działalność to odkrywanie nowych nazwisk, odczuwając pokrewieństwo twórczych osiągnięć. “Kijowski ośrodek artystyczny ze szczególnym składem twórczych osobowości, ze swoimi upodobaniami i niepowtarzalnymi manierami, pełen szczodrych twórczych owoców, toruje drogę dla kształtowania estetycznego wychowania współczesnego społeczeństwa. Jesteśmy wdzięczni kierownictwu Kijowskiej Organizacji NZAU za przedstawioną możliwość zdania relacji z działalności naszej sekcji. Akcja jest ludzka, znacząca, bo przerzuca mostek między przeszłością a współczesnością. Jesteśmy już gotowi na nowe projekty, które wkrótce będziemy prezentować zarówno w stolicy Ukrainy, jak i poza jej granicami” — zaświadczył w wystąpieniu O. Rohotczenko. W projekcie przedstawiono ponad pół setki dzieł różnych gatunków i kierunków artystycznych. Zaprezentowane dzieła świadczą o wysokim poziomie ukraińskich artystów, oryginalności twórczych poszukiwań, które wzbogacają dziedzictwo narodowe. Szczodra w różnorodność twórczych talentów ukraińska sztuka transformuje się, nabiera nowych form, wzbogaca się współczesnymi tematami, odkrywając nowe, aktualne, niepowtarzalne. Swoimi dziełami artyści i historycy sztuki pomagają uświadomić nasze duchowe i społeczne problemy. Przekonujemy się, że sztuka rozwija się w niezłomnym procesie ewolucji, o czym świadczy działalność wiodących specjalistów, przedstawionych w projekcie “Artysta + historyk sztuki”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

BAJKOWA PODRÓŻ Z OLEKSANDREM MELNYKIEM

Ludmiła DECHTIAROWA Na progu nowy rok szkolny. Dorośli przygotowali miłą niespodziankę dla małych miłośników książek, którzy doskonalą angielski wraz z ukraińskim — dwujęzyczne wydanie pamiątkowe ukraińskich bajek ludowych. Wysokiej jakości poligrafia, fachowe tłumaczenie, a do tego — oryginalność artysty-plastyka. To nie są po prostu rysunki do tekstu, a bajkowe malarstwo. „Produkt” nie jest pospieszny. Dojrzewał w łonie projektu „Ukraińska bajka” stopniowo, na łamach elitarnego anglojęzycznego magazynu „Welcome to Ukraine”. Jedna bajka w wydaniu i tak przez cztery lata. Już od pierwszej prezentacji („Iwasyk-Telesyk”) nowa rubryka stała się wisienką na torcie wśród tradycyjnych kolumn redaktorów i dziennikarzy czasopisma. Na tle ciepłego kolorytu rysunków wyraziste oczy ludzi i zwierząt wzywają do mądrej bajki. Stylistyczna wiarygodność, żadnych komputerowych sztuczek, prawdziwa praca ręczna. Ilustratora znaleziono nieprzypadkowo. Pewnego razu w rubryce o ciekawych artystach Ukrainy pojawił się artykuł o artyście-monumentaliście Oleksandrze Melnyku. Materiał wcale nie dotyczył ilustrowania bajek dla dzieci. Ale cała praca byłego studenta pracowni twórczej Tetiany Jabłońskiej — to ciągły trening w wiedzy o epoce przedchrześcijańskiej i wczesnochrześcijańskiej, o czasie bohaterskim naszej historii. Wyniki można zobaczyć, odbywając niewielką wycieczkę Złotym Kręgiem stołecznego bohaterskiego grodu — Kijowa. Już w przestronnym westybulu głównego odnowionego dworca widzimy pięć paneli mozaikowych O. Melnyka: „Sofia Kijowska”, „Monaster Wydubicki”, „Pałac Maryński”, „Monaster Pokrowski”, „Brama Zaborowskiego”. Niedaleko Placu Europejskiego — iglice i wieże bajkowego pałacu dla dzieci. Nowy teatr lalek — prawdziwe osiągnięcie ukraińskich architektów, budowniczych, projektantów. Na drugim piętrze uwagę przyciąga panel „Żar-Ptak i Szary Wilk” — malowniczy panel O. Melnyka. Przejdźmy stąd w dół na Podół, do nowo odbudowanej cerkwi Zaśnięcia Matki Bożej. Dla współczesnych podolan — „nasza Pyrohoshcha”, dla dawnych hodowców, kuśnierzy, garncarzy (dla bohaterskiego Kyryła Kożumiaki) stało tu sanktuarium boga Welesa. W XII w. w tym miejscu wzniesiono jedną z najstarszych kijowskich cerkwi. Zatem miejsce jest uświęcone modlitwą. W ikonostasie Pyrohoshchy — znany już ciepły koloryt pędzla O. Melnyka: postać archanioła Michała. Ikona na drewnie z lewkasem, tempera jajowa, starannie zachowana receptura staroruskiego ikonopisarstwa. Rytualny spacer w górę Andrijewskim Zjazdem i przystanek przy budynku Narodowego Muzeum Historii Ukrainy. Tutaj dwa ciekawe witraże — „Czas Jarosława” i „Czas Nestora Kronikarza”. W drodze na Plac Michajłowski dodajemy jeszcze trzy witraże we wnętrzu Narodowego Muzeum Literatury: „Duma”, „Bajka”, „Pieśń”. Krąg naszej wycieczki kończymy ikonopisarstwem w Soborze Michajłowskim o Złotych Kopułach. Nawa główna — ikona „Wjazd Pański do Jerozolimy”; na chórach jeszcze dwie prace — „Zstąpienie Pana do otchłani”, „Święta Eudokia i święta Anastazja”. Liryczna struna twórczości artysty, obok pracy z witrażami, historycznymi tematami, znajdowała miejsce na malowniczych płótnach z kwiatami. Typowo ukraińska różnobarwność — astry, piwonie, nasturcje. Jego kwiaty są bardzo wymowne i wyrażają najszerszą gamę uczuć — od niepohamowanej radości po głęboki smutek. Efektowne irysy są niezwykle dumne. „Kwiaty od Melnyka” znane są daleko poza granicami Ukrainy. Pan Oleksandr odpoczywa, malując kwiaty. Niestety, nie tak często, jak chcieliby wielbiciele. Rozmawiamy z nim o pracy nad bajkami. Przeczytanie bajki przez dorosłego człowieka nie powinno być powierzchowne. Mówiąc językiem literata-specjalisty, bajka — to fenomen pradawnej twórczości zbiorowej, język jej jest na wskroś symboliczny. Skąd więc symbole? Bajkę poprzedzało mitotwórstwo, a jego korzenie — w mrocznych czasach. Wtedy impulsywna istota jaskiniowa stawała się świadomym człowiekiem. Na wszystkich kontynentach najstarsze bajki są prawie takie same w tym: człowiek i zwierzę (lub roślina, czy żywioł wodny, lub niebiański) swobodnie rozmawiają, dobrze rozumieją się nawzajem, jakby do jednej szkoły chodzili. Szkoła rzeczywiście była: surowy obrzęd inicjacji, który przechodzili chłopcy każdego rodu. Był to sprawdzian sprytu i wytrzymałości, siły i męstwa. Bezwzględny, nawet do śmierci. Tak ród pozbywał się słabych. Przyszły myśliwy uczył się, jak „wejść w duszę zwierza”, aby zwyciężyć na polowaniu. Oprócz tego określano patrona rodu, pomocnika na polowaniu — orzeł, wilk, niedźwiedź — totem. Chatka na kurzych łapkach, bajkowy uogólniający obraz tajemniczych miejsc inicjacji. Jej wejście zwrócone jest do strasznych niebezpiecznych ostępów — tam zguba. Dlatego prosi bohater bajki: „Stań do lasu tyłem, do mnie przodem”. W nieprostej chatce musisz ograć samą śmierć, Babę Jagę — kościaną nogę (obraz szkieletu). Jeszcze i zdołać uciec, a do tego musisz znać magiczne słowa, zrozumiałe dla wybawców: „Gęsi-gęsi, gąsięta, weźcie mnie na skrzydła!” Albo „Stań przede mną, jak koń przed trawą”… Słowiańska bajka, ukraińska szczególnie, uczy kochać brata mniejszego. Jest „ekologicznie czysta”: nie spalaj żywych piórek krzywej kaczuszki (lub skórki żabki); pomóż jabłoni, przeładowanej owocami. Główny zakaz — nie pluj do studni! Plujemy i mamy teraz zanieczyszczoną, niezdatną do picia całą ukraińską wodę, nawet podziemną. Nasze dzieci powinny najpierw otrzymać realną inicjację bajką ludową, a dopiero potem, jeśli taka moda, bawić się w Harry'ego Pottera z jego urbanistycznym czarownictwem. Wspominamy z Oleksandrem Iwanowyczem, jak wywalczył prawo ukraińskiej bajki do ozdobienia wnętrza teatru lalek. Materiał, który drukowało wtedy „Słowo Proświty”, przypomina reportaż z działań wojennych. Alternatywnym zagrożeniem występowała „Mucha-Cokotucha” w pajęczych sieciach lub coś podobnego — wyobrażacie sobie dziecko przed takim panelem? Zwyciężył nasz „Żar-Ptak i Szary Wilk”, którego wersy są obficie przesypane perłami pradawnej symboliki (bajka weszła do prezentowanej książki). Słucham, jak artysta ją rozumie: „Żar-Ptak — starodawny symbol szczęścia. Bohater idzie go szukać całkiem młody, nie wiedząc, co stanowi prawdziwe szczęście dorosłego mężczyzny. Na jego drodze — trzy kamienie na rozstajach: odwieczny filozoficzny problem wyboru kierunku życiowego. Towarzyszem w drodze staje się Szary Wilk — najstarsze zwierzę totemiczne u ludów Eurazji i Ameryki Północnej. On — to symbol kultu wodza, założyciela rodu, potężnego pomocnika na polowaniu. Jaskrawy przykład — wilczyca, która wykarmiła Romulusa i Remusa, zapewniła założenie potężnego państwa antycznego. Wizerunek wilka widzimy i teraz na czeczeńskiej fladze. W naszej bajce on nawet przywraca bohatera do życia po tym, jak podstępnie zabili go starsi bracia. W późniejszych czasach, po ustanowieniu panteonu słowiańskiego z Dadźbogiem, Swarogiem itd., z wilka zrobili złodzieja, wilkołaka”. Ciekawe, od czego zaczęła się własna Odyseja artysty do świata bajek, pod czyim kierownictwem? Oczywiście pod kierunkiem dziadka. Dzieciństwo po wojnie na wsi zimą: wieczorem maluchy gramoliły się na piec lub na leżankę. Dziadek był fantastycznym bajarzem. I to, co opowiada, sami w życiu widzimy. Oto babcia rano pędzi Kozę-Derezę przez groblę na górę, żeby się pasła. A wieczorem dziadek stoi we wrotach, Kozę wypytuje, jak się pasła. A ta — droga-miła Kózka beczy, na wszystkich nagaduje. W końcu i na samego dziadka. Bajka ma okrutny finał, jednak i my dobrze przyswajamy: będziesz kłamał — obróci się to w nieszczęście. Ołeksandr Iwanowycz przyznaje, że czasem sam bajki pisze, sam ilustruje i… do szuflady wkłada, nikomu nie pokazuje. Niespodziewana propozycja w „Welcome to Ukraine” dotycząca ilustrowania bajek początkowo go skonsternowała. Postanowił spróbować. Artysta wybrał ulubionego „Iwasyka-Tełesyka”. Kiedy bajek nazbierało się już 17, nieuchronnie zapragnęły autonomii — wyodrębnienia się w książkę. Jako artysta, który pragnie twórczej wolności, O. Melnyk nie ze wszystkiego jest zadowolony. W wersji czasopiśmienniczej nawet dla nagłówków do bajek wyszukiwał odpowiedni styl: dla Tełesyka litery wypisane są, jakby to była drewniana strużyna; Kyryła Kożumiakę prezentuje w stylu cyrylicy. Książka, niestety, wymaga unifikacji. Artysta troszczy się o zachowanie właściwej mu gamy kolorystycznej. Ale to, jak mówią, niuanse procesu produkcyjnego. Wydanie jest pamiątkowe, więc i jakość jego jest odpowiednia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

„Wyszywany los Winnicczyzny” stworzyły 45 mistrzyń z każdego rejonu obwodu z okazji 18. rocznicy Niepodległości Ukrainy.

Olha WILCZYŃSKA, m. Winnica Zdjęcia autorki Wyszyć podolski ręcznik o długości ośmiu metrów i szerokości 80 centymetrów zaproponowała dyrektor obwodowego Centrum Twórczości Ludowej, zasłużony pracownik kultury Ukrainy Tetiana Cwihun. Pomysł poparła naczelnik obwodowego zarządu kultury, zasłużona artystka Ukrainy Maria Skrypnyk. Winnicczyzna od dawna słynie z niepowtarzalnych haftów. Jeszcze w XIX wieku ręczniki i koszule mistrzyń ze wsi Klembiwka rozchodziły się po całej Ukrainie, sprzedawano je na jarmarkach w Petersburgu, Moskwie i Warszawie, eksponowano na wystawie w Chicago. W artykule „Wyroby wieśniaczek z Podola na wystawie w Chicago” klasyk literatury ukraińskiej Mychajło Kociubynśkyj, który urodził się i długo pracował w Winnicy, pisał o światowej sławy ośrodku haftu — wsi Klembiwka w powiecie jampolskim, szczegółowo opisywał sztukę haftowania i tkania „bambaku”, czyli płótna, na którym miejscowe wieśniaczki wyszywają. „Na takim to płótnie haftują złotymi i srebrnymi nićmi — „szyrem”, a sam sposób haftowania nazywają „nyzziu”, czyli wyszywają tak, że nić ściśle układa się obok nici, a haft z obu stron wychodzi jednakowy. …Oto te wyroby podolskich wieśniaczek będą figurować na wystawie w Chicago jako eksponaty pani Dekar’er”, — czytamy w artykule, po raz pierwszy wydrukowanym w gazecie „Bukowyna” w 1892 r. A dalej wybitny pisarz pisze wersy, które nie straciły aktualności i dzisiaj, wszak fabrykę wyrobów artystycznych „Żinocha pracia” w Klembiwce zamknięto, a miejscowe mistrzynie teraz nie mają możliwości eksponować swoich dzieł na ogólnoukraińskich i międzynarodowych wystawach, mieć zarobek. „…Z żalem muszę zaznaczyć fakt wielce niekorzystnych warunków, w jakich znajduje się u nas na Ukrainie przemysł ludowy. …Dawno już pora zwrócić uwagę na przemysł ludowy i wszelkimi środkami podnieść go… przed całym światem oświadczyć, że i my, Ukraińcy, istniejemy i mamy swoją kulturę”. Zatem, przez wiele stuleci podolskie mistrzynie ręcznego haftu wypracowały potężną warstwę kultury. Haft różnych rejonów, dawny i współczesny, można zobaczyć w tym roku na festiwalu twórczości ludowej „Skarby Podola” w Centralnym Parku Miejskim w Winnicy. 22 sierpnia na scenie sali koncertowej „Rajduha” zaprezentowano ośmiometrowy podolski ręcznik pod tytułem „Wyszywany los Winnicczyzny”. Nad tym rękoczynnym cudem pracowały mistrzynie wszystkich rejonów obwodu. — Szkic ręcznika opracowywała zasłużona mistrzyni twórczości ludowej z Winnicy Hałyna Danyluk, — opowiada kierowniczka działu OCNT Lubow Hryczaniuk. — Na ręczniku przedstawione jest drzewo życia, które uosabia wszystkie rejony i miasta Winnicczyzny. Pośrodku kwiat. To — Winnica. Mereżka symbolizuje rzekę Boh. Są jeszcze ptaszki. Te, które pochyliły dzioby, uosabiają naszych przodków, którzy przekazali nam wiedzę o podolskich sakralnych symbolach, nauczyli dobrego i pięknego. Ogółem, ośmiometrowy ręcznik opowiada o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości pokoleń. Z nim w przyszłości będą odbywać się wszystkie święta państwowe w obwodzie. Ręcznik jest naprawdę bezcenny. Dla niego przez kilka zimowych miesięcy szukano lnianej tkaniny. Długo dobierano nici, a jeszcze ręczna praca hafciarek. Wyszywały go na zmianę — po trzy dni co tydzień — najlepsze mistrzynie z rejonów i miast Winnicczyzny pod kierownictwem Hałyny Danyluk. Technika bardzo żmudna: ścieg atłasowy i mereżka. Kolory przeważnie czarne i czerwone. Jest trochę żółtych, które symbolizują słońce, i błękitnych, które uosabiają wodę. Winniczanie mają nadzieję, że ich inicjatywę poprą na Ukrainie. I za rok-dwa, z okazji 20. rocznicy Niepodległości Ukrainy, można będzie na Ogólnoukraińskiej wystawie w Kijowie zapoznać się z przeszłością każdego regionu Ukrainy dzięki ośmiometrowym ręcznikom.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» IM. TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Od 19 do 23 sierpnia 2009 r. w Wielkich Soroczyńcach w rejonie mirhorodzkim obwodu połtawskiego przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Turystyki Ukrainy odbywa się Festiwal Twórczości Ludowej w ramach Narodowego Jarmarku Soroczyńskiego. Tegoroczny Narodowy Jarmark Soroczyński odbywa się pod znakiem obchodów 200. rocznicy urodzin Mykoły Hohola. Organizatorzy zrobili wiele, aby wydarzenie było ciekawe, treściwe, nasycone i barwne, bogate w wydarzenia. Odwiedźcie jarmark i napiszcie nam o swoich wrażeniach! Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło Mowczan Redaktor naczelny Lubow Hołota Kolegium redakcyjne Lubow Hołota (przewodnicząca), Jarema Hojan, Pawło Mowczan, Ołeksandr Ponomariw, Iwan Juszczuk Pierwszy zastępca redaktora naczelnego Nina Hnatiuk 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego Petro Antonenko 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala Skrynnyk 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialny Iryna Szewczuk Dział kultury Serhij Kłymko 279-49-47 Dział pracy oświatowej Nadia Kyrjan 270-55-57 Dział korekty Ołena Szulha 278-63-69 Skład komputerowy Iryna Szewczuk Ołeh Besskyj 278-63-69 Redaktor internetowy Jewhen Buket 279-39-55 Redaktor dyżurny Nina Hnatiuk Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301233 Nakład w sierpniu — 24000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 4,27 hrywny na 3 miesiące — 12,36 hrywny. 09033 4 820095 780016

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn