Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Zdjęcie Lubomyra Wynnyka
„Złoty Lampart” – główna nagroda Międzynarodowego Konkursu w Locarno – w tym roku rywalizowało 28 obrazów z Europy, Azji i USA, z których większość to światowe premiery. W konkursie „Dziewczyna znikąd” zwyciężył francuski reżyser Żan-Klod Brisso. Film ukraińskiego reżysera, który zdobył drugą nagrodę festiwalową, jest częścią almanachu krótkometrażowych prac „Ukraino, żegnaj!” studia „Arthouse Traffic”, częściowo wsparł go Państwowy Urząd ds. Kinematografii. Producentami taśmy zostali Wołodymyr Tychyj, Ihor Sawczenko i Denys Iwanow. Film nakręcono w Czarnobylu i Prypeci w marcu tego roku. To kameralna historia o mężczyźnie i kobiecie pracujących w strefie wykluczenia. Słaboszpycki otrzymał nagrodę podczas ceremonii zamknięcia festiwalu na Piazza Grande z rąk przewodniczącego jury, laureata „Oscara”, Brytyjczyka Marka Piplou (autora scenariuszy filmów „Zawód: reporter”, „Ostatni cesarz”, „Mały Budda”). W tym roku program festiwalowy we wszystkich konkursach składał się z 68 krótkometrażowych i średniometrażowych taśm młodych niezależnych reżyserów z krajów Europy, Azji, Australii, Ameryki Północnej i Południowej. Film Myrosława Słaboszpyckiego jest jedynym z krajów WNP wybranym do tego programu konkursowego. Nawiasem mówiąc, Myrosław Słaboszpycki jest jedynym Ukraińcem, który przez dwa lata z rzędu brał udział w Festiwalu Filmowym w Berlinie z filmami „Diagnoza” (2009) i „Głuchota” (2010), a także otrzymał grant funduszu Huberta Belsa Festiwalu Filmowego w Rotterdamie na stworzenie debiutanckiego pełnometrażowego filmu „Plemię”.
Porozmawialiśmy z Myrosławem Mychajłowyczem o jego wrażeniach z festiwalu. Oto co opowiedział o Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno.
– Wyjątkowość tego festiwalu polega na tym, że odbywa się latem, w jednym ze szwajcarskich kurortów. Locarno jest bardzo małym miastem i w przeciwieństwie do wielkich festiwali, jak w Berlinie czy Rotterdamie, trudno tam się ukryć. Na tym festiwalu nie ma przypadkowych lu
„MAPA JĘZYKOWA” I SPIS POWSZECHNY
POETYCKA ANTOLOGIA „STRZAŁA”
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Film ukraińskiego reżysera Myrosława Słaboszpyckiego „Odpady jądrowe” otrzymał „Srebrnego leoparda” na 65. jubileuszowym Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno. Festiwal filmowy w Locarno, który trwał od 1 do 11 sierpnia, jest jednym z najstarszych festiwali, wchodzi w skład piątki międzynarodowych festiwali filmowych klasy „A” i odbywa się na początku sierpnia w niewielkim szwajcarskim mieście.
…wprost na ulicach można spotkać mistrzów współczesnego kina i porozmawiać z nimi. To jeden z pięciu najważniejszych festiwali filmowych na świecie.
— Jak Pan szedł do tej nagrody? Czy były to kroki z rozpaczy wobec sytuacji w rodzimym kinie, czy osobista droga? Czy decyzja jury była dla Pana niespodzianką?
— Wszystkie moje filmy to kroki z rozpaczy. Ale właśnie tym razem udało mi się nie myśleć o zwycięstwie, tym bardziej nie kalkulować. A kiedy spośród 28 kandydatów jury wybrało właśnie moją pracę, była to przyjemna niespodzianka i wielka radość dla mnie. Podczas pokazu filmu obserwowałem reakcje członków jury i zauważyłem, że oglądają go bardzo uważnie. W jury zasiadają ludzie doświadczeni, nie okazują swoich emocji. A od widzów film otrzymał prawdziwe owacje. I chociaż Szwajcarzy to naród uprzejmy, biją brawo wszystkim, ale tutaj były szczere emocje i to było niezwykle miłe.
— Tematyka Pana filmów jest społecznie zaostrzona, swoista „goła prawda” o życiu w Ukrainie. Czym dziś Pan najbardziej się przejmuje?
— Opowiem bardzo ciekawą historię, której jeszcze nikomu nie opowiadałem. Na festiwalu rozmawialiśmy z Amerykanami, moimi kolegami. Wspomnieliśmy o niedawnej tragedii na premierze filmu o Batmanie. 20 lipca mężczyzna w maseczce przeciwgazowej i kamizelce kuloodpornej zaczął strzelać z broni palnej do ludzi, którzy zebrali się, by obejrzeć nowy blockbuster. Ja podzieliłem się wspomnieniami o tragedii z 1998 roku na premierze filmu „Armageddon” w Czerwonogrodzie, gdzie zginęło 4 osoby, a 16 uczniów zostało rannych, i przypuszczałem, że w Ukrainie powtórzenie wydarzeń w Denverze jest niemożliwe, ponieważ w naszym kraju nie można swobodnie kupić broni. Amerykanie nie mogli uwierzyć, że coś takiego jest w ogóle możliwe. To świadczy o tym, że władza w Ukrainie boi się ludzi, że u nas nie ma demokracji. Okazuje się, że w rozwiniętych krajach, zwłaszcza w USA, każdy powinien trzymać broń w domu, by w razie potrzeby bronić swojego kraju. Było to dla mnie odkrycie i powód do refleksji — w jakim kraju tak naprawdę żyjemy?
— Czy zamierza Pan dalej brać udział w światowych festiwalach filmowych? O czym jest kolejny film, którym Pan planuje zaskoczyć jury konkursów?
— Mam nadzieję w najbliższym czasie stworzyć pełnometrażowy film „Plemię”, który stał się jednym z laureatów drugiego otwartego konkursu na uzyskanie finansowania państwowego. Będzie to taśma, w centrum fabuły której znajduje się internat dla głuchych. Ukraińską premierę „Odpadów nuklearnych” proszę czekać w październiku w ramach Międzynarodowego Festiwalu Filmowego „Młodość”; w listopadzie film wejdzie do dystrybucji jako część almanachu krótkometrażowych prac „Ukraino, good bye”.
Przygotował Jewhen BUKET
Z KSIĘGI PRZETŁUMACZEŃ
BEZKULTUROWOŚĆ RODZI POTWORY
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
ekt. Potem można uchwalić i ustawę o językach, którą wesprzeć języki mniejszości narodowych. Zamiast tego wszystkiego uchwala się ustawę Kiwałowa-Kolesniczenki, która prowadzi do rozłamu Ukrainy. Prezydent przyznał, że wiele z tego, o czym mówiliśmy my, uczestnicy spotkania, usłyszał po raz pierwszy. A to już problem, co dokładnie słyszy nasz Prezydent, kto mu donosi, jak informują. Mykoła ŻULYŃSKI, przewodniczący Komitetu ds. Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, akademik: — Prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz powiedział, że niepokoi go stan języka ukraińskiego jako języka państwowego na Ukrainie i dlatego ma poważne zastrzeżenia do tej ustawy o zasadach państwowej polityki językowej, którą uchwaliła Rada Najwyższa. Propozycje Głowy państwa dotyczące jej udoskonalenia skierowane są na wzmocnienie roli języka ukraińskiego. Jest grupa robocza, która będzie pracować nad propozycjami dotyczącymi udoskonalenia tej ustawy. Widzę, że innego wyjścia nie ma — należy złożyć takie propozycje, które zmieniłyby radykalnie postanowienia tej ustawy, i Prezydent ma zamiar to poprzeć. Przygotował Petro ANTONENKO A tymczasem się zaczęło… W Odessie językowi rosyjskiemu nadano status regionalnego. Odeska rada miejska na nadzwyczajnej sesji w poniedziałek podjęła decyzję, zgodnie z którą język rosyjski otrzymał w mieście status regionalnego. Dokument uchwalony w ramach realizacji postanowień ustawy „O podstawach państwowej polityki językowej”.
Tłumaczenie maszynowe
W przeddzień podpisania przez Janukowycza ustawy językowej Kiwałowa—Kolesniczenki Prezydent odbył w Krymie spotkanie z przedstawicielami ukraińskiej inteligencji. Spotkanie to wywołało niejednoznaczne reakcje, zwłaszcza że dosłownie następnego dnia Janukowycz podpisał ustawę, do której jeszcze dzień wcześniej miał rzekomo wiele zastrzeżeń. Uczestnikom spotkania zarzuca się, że nie zdołali przekonać Głowy państwa, by nie podpisywał ustawy. Nasza gazeta oddaje głos uczestnikom tego spotkania.
Iwan DRACZ, Bohater Ukrainy: — Pojechaliśmy na to spotkanie, aby spróbować zatrzymać ten buldożer, który nacierał na nasz język, czyli tę ustawę. Na ile mogliśmy, przekonywaliśmy Prezydenta, by nie podpisywał ustawy. Jakby wsłuchiwał się w nasze opinie, uwagi i propozycje. Ale kiedy wracaliśmy już z tego spotkania do domu, miałem wrażenie, że ustawa mimo wszystko zostanie podpisana, bo wszystko zostało już dawno przesądzone.
Pawło MOWCZAN, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta», posła Ukrainy: — Kiedy jechaliśmy na to spotkanie, nasz Prezydent wciąż miał szansę udowodnić, że jest Prezydentem całej Ukrainy, a nie jej części ani Małorosji. Przytaczaliśmy liczne argumenty przeciwko podpisaniu tej ustawy. Leonid Krawczuk mówił o antykonstytucyjnych postanowieniach jej artykułów. Ja w swoim wystąpieniu wprost oświadczyłem, że taka ustawa prowadzi do rozłamu Ukrainy, do procesu bałkanizacji, za-
Serhij HORYCWIT, m. Odessa
Przerwawszy urlop, deputowani Rady Miejskiej Odessy (większość z nich to regionaliści) przeprowadzili nadzwyczajną sesję, w porządku obrad której znajdowało się tylko jedno pytanie — o nadanie językowi rosyjskiemu w mieście statusu regionalnego. Burmistrzowi Odessy Ołeksijowi Kostusjewowi i jego pomocnikom zależało na tym, by jako pierwsi wdrożyć озloźliwą ustawę „O podstawach państwowej polityki językowej”; na tej sesji był także honorowy gość — współautor projektu ustawy Wadym Kołesniczenko. Referat wygłosił regionalista Ołeksij Kosmin, przewodniczący grupy roboczej do opracowania programu „Rozwój i ochrona języka rosyjskiego w Odessie”. Program ten zatwierdziła i hojnie sfinansowała rada miejska z kieszeni podatników jeszcze pod koniec marca. Dlatego w wielu sferach życia społecznego, w przedszkolach i placówkach oświatowych, w mediach, w toponimice Odessa już faktycznie wprowadziła język rosyjski jako regionalny. Teraz sfera jego wpływów będzie się nieograniczenie poszerzać, wypierając wszędzie język państwowy.
W tekście obecnej uchwały rady miejskiej dotyczącej nadania językowi rosyjskiemu w Odessie statusu regionalnego zaznaczono, że w mieście mieszka prawie 30% (292 tysiące) Rosjan etnicznych, a językiem rosyjskim posługuje się ponad 90% mieszkańców. Za tą uchwałą zagłosowało 73 spośród 111 obecnych deputowanych. Teraz akty rady miejskiej i wykonawczego komitetu miejskiego będą wydawane w języku rosyjskim, a korespondencja i dokumentacja będą prowadzone w tym języku. Po rosyjsku będą dublowane napisy na oficjalnych blankietach, pieczęciach, stemplach, tabliczkach przedsiębiorstw i organizacji, nazwach ulic. Biznesmeni otrzymali prawo reklamowania swoich towarów i usług w dowolnym języku. Ponadto rada miejska zagwarantowała mieszkańcom miasta prawo do kształcenia w języku rosyjskim. Jeśli wcześniej taka możliwość przysługiwała tylko pierwszoklasistom, to teraz… uruchamia mechanizm niszczenia państwa. Taka Rosja nigdy by nie uchwaliła podobnego prawa, mimo że jest to państwo federacyjne. Zamiast tego Rosja niedawno uchwaliła ustawę o państwowym statusie języka rosyjskiego, który i tak jest dominujący w Federacji Rosyjskiej. Nie tak dawno Stany Zjednoczone uchwaliły ustawę o państwowym statusie języka angielskiego, który i tak od ponad dwóch stuleci jest językiem państwowym. Ale tam rozumieją zagrożenia dla państwowego języka angielskiego ze strony latynizacji, wskutek napływu migrantów mówiących po hiszpańsku. W Hiszpanii, oprócz hiszpańskiego, istnieją języki katalońskie i baskijskie. Ale w kraju uchwalono ustawę, zgodnie z którą nauczanie prowadzi się wyłącznie w jedynym państwowym języku hiszpańskim. Czyż to nie przykład dla nas? Ja przekonywałem Prezydenta, że zamiast uchwalać odiozną ustawę językową Kiwałowa—Kołesniczenki, należało, aby parlament uchwalił ustawy wspierające państwowy język ukraiński. Kilka lat temu złożyłem w parlamencie taki projekt ustawy—
Tłumaczenie maszynowe
Na schodach pod Ukraińskim Domem ludzie protestują w obronie języka ukraińskiego na terytorium państwa Ukraina. To trwająca, codzienna walka milionów o swoje prawa na rodzinnej ziemi. Jesteśmy potomkami tych, którzy przeżyli polski i rosyjski kolonializm, sowiecki totalitaryzm. I to, z czym walczymy, to nie tylko walka z następstwami kolonializmu i totalitaryzmu, lecz także usiłowania, by je reanimować i nadać im legalność. Aby akcja trwała i abyśmy mieli możliwość porozmawiania z ludźmi myślącymi podobnie, oprócz głodujących pod Ukraińskim Domem są ludzie, którzy zapewniają codzienne funkcjonowanie tego przyczółka ukraińskiego ducha. Dziś będzie mowa o nich.
Alina BODNAR, 19 lat, miasto Sokiryany, obwód czerniowiecki: — Obecnie kieruję centrum prasowym obozu „UkrDim. Nowa fala”. Na tym etapie bardzo ważna jest praca informacyjna, ponieważ 24 sierpnia „UkrDim. Nowa fala” organizuje ogólnoukraiński zjazd organizacji społecznych i nieobojętnych obywateli. Zadanie naszego centrum prasowego — zmienić bierny światopogląd ludzi, bo jeśli chcemy zmienić Ukrainę, to musimy przede wszystkim zmienić siebie. Bardzo potrzebujemy wsparcia informacyjnego, a także świadomych Ukraińców, którzy pomogą nam w dni robocze. Jeśli chcą Państwo pomóc, proszę dzwonić pod numer: [kontakt ukryty] („UkrDim. Nowa fala”, centrum prasowe). Czekamy na Państwa 24 sierpnia 2012 roku pod „Ukraińskim Domem” pod adresem ul. Chreszczatyk 2, o godzinie 10. Oleksandr PRUDNIKOW, 28 lat, miasto Kijów: — Moim celem jest tworzenie nowej przyszłości. Jestem przy Ukraińskim Domu od 6 lipca. Przez 28 lat rozmawiałem po rosyjsku, ale postanowiłem poprzeć akcję w obronie języka ukraińskiego; właśnie tutaj poznałem szczerych ludzi z całej Ukrainy, porozmawiałem z nimi i zrozumiałem, czym jest ojczysty język. Od 6 lipca rozmawiam po ukraińsku i doskonalę go dzięki lekcjom w „gościnnej republice”. Inspirują mnie ludzie, którzy walczyli o niepodległość naszego państwa. Jestem komendantem obozu „UkrDim. Nowa fala”. Zapewniam porządek w obozie, organizuję pracę kuchni, centrum prasowego, stanowiska informacyjnego, dysponuję środkami, które ludzie przekazują na naszą akcję. Zapraszam wszystkich świadomych Ukraińców 24 sierpnia 2012 roku o godzinie 10 na Ukraiński Dom pod adresem Chreszczatyk 2, w obronie języka ukraińskiego. Ołeksandra TURIAŃSKA, 73 lata, etnomuzykolog, członkini Narodowego Związku Kompozytorów, miasto Iwano-Frankiwsk: — Jestem Ukrainką i dlatego tu jestem. Moja córka uważa, że udział w akcjach politycznych nie daje rezultatu, że nikt na nas nie zwraca uwagi, ale, jak wiadomo, kropla drąży skałę, i jeśli każdy wniesie swój udział we wspólną sprawę, to wtedy będzie rezultat. Przez ostatni tydzień zbieram podpisy, przygotowuję i przynoszę z domu obiady, rozmawiam z sympatykami, wyjaśniam nasz cel, aby u ludzi, którzy do nas przychodzą, ukształtowała się pozytywna opinia o akcji. Iwan NAHORNYJ, 53 lata, miasto Kaniw, obwód czerkaski: — Przyjechałem tutaj w obronie języka ukraińskiego — jedynego państwowego. W obozie prowadzę pracę agitacyjną, zapewniam porządek i strzegę obozu. W najbliższych dniach dołączy do nas Kanewski Pułk Kozacki, który 24 sierpnia 2012 roku w Kijowie będzie aktywnie uczestniczył w akcji. Tamara SZEWCZUK, 17 lat, miasto Iwano-Frankiwsk: — Kiedy zadzwoniono do mnie z organizacji społecznej „Widsicz” i poinformowano o wydarzeniach, które mają miejsce, od razu kupiłam bilet na najbliższy pociąg jadący z Frankiwska do Kijowa. Oburza mnie stosunek do języka ukraińskiego, kultury, obyczajów, historii w naszym państwie. Większość swojego życia spędziłam w Argentynie i samodzielnie w kraju hiszpańskojęzycznym nauczyłam się języka ukraińskiego, nauczyłam się haftować, samodzielnie zgłębiałam historię kraju. Jestem niezwykle oburzona sytuacją, jaka wykształciła się na Ukrainie; dziwi mnie, że ludzie nie szanują tego, co swoje, rodzime… Stepan STEPANOWYCZ, miasto Truskawiec: — Strzegę obozu przed prowokacyjnymi atakami i tworzę atmosferę miłości i wzajemnego szacunku. Dziękuję tym chłopcom i dziewczętom, którzy swoją ofiarą na granicie uwydatniacie zbrodniczą amoralność władzy i przybliżacie jej nieuniknioną klęskę. Dzięki wam zahartują się serca nowych prekursorów, którzy będą demaskować plugawość naszego upadku społecznego. A obronione przez was słowo ukraińskie znów zalśni swoją czystością.
Roman ŁAPUDA, Oksana SIEMIENIUK
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
wychowanków przedszkoli, to teraz z klas ukraińskich do rosyjskich będą mogli przejść uczniowie różnego wieku. Wnioski od rodziców i uczniów o takie przejścia będą przyjmowane do 1 października. Warto tu przypomnieć zwolennikom totalnej rusyfikacji Odessy, że zaledwie niedawno większość rodziców przyszłych pierwszoklasistów wybrała dla swoich dzieci język ukraiński jako język nauczania. I to mimo że klasy rosyjskie pod presją ratusza otwarto we wszystkich szkołach, z wyjątkiem Ukraińskiego Gimnazjum nr 7. Ołeksij Kostusjew nie krył swojego zadowolenia, a W. Kolesniczenko gorąco uścisnął mu dłonie i podziękował za to, że Odessa stała się pierwszym miastem, w którym język rosyjski stał się regionalnym.
Rada Obwodowa Odessy również uznaje język rosyjski za regionalny na terytorium obwodu. Jej przewodniczący Mykoła Pundyk zwołał deputowanych na nadzwyczajną sesję, która odbędzie się 15 sierpnia. W przeddzień zaznaczył, że dla pozytywnej decyzji są wszelkie podstawy, bo 20,7 % mieszkańców obwodu to Rosjanie. Zaznaczył, że w poszczególnych rejonach Podunajia do języka rosyjskiego dołączą także inne języki regionalne. Ogółem w obwodzie odeskim mieszka 1,5 miliona Ukraińców, 508 tysięcy Rosjan, 150 tysięcy Bułgarów, 123 tysiące Mołdawian, 27 tysięcy Gagauzów, 13 tysięcy Żydów oraz kilkadziesiąt tysięcy przedstawicieli innych 127 narodowości. Jednak u kierowników większości rejonów, gdzie można wprowadzać języki regionalne mniejszości narodowych, nie ma ani chęci, ani możliwości materialnych, aby to zrobić. O tym już oświadczyli przewodniczący Rady Rejonowej w Reni Iwan Kowalżyj oraz przewodniczący Rejonowej Administracji Państwowej w Bołgradzie Mykoła Sadakliew. Kierownik Stowarzyszenia Bułgarów, deputowany rady obwodowej Antin Kisse przestrzegał swoich współplemieńców, by się nie spieszyli i nie unosili, lecz rozważyli, czy młodzi ludzie, którzy ukończą bułgarską szkołę, będą mieli później możliwość studiowania w bułgarskich wyższych uczelniach. Nikt nie może im tego zagwarantować. Jak zareagowały na faktyczne wprowadzenie języka rosyjskiego w Odessie polityczne i patriotyczne organizacje? W ogóle nie zareagowały! Tym bardziej że przez kilka ostatnich miesięcy aktywiści „Proświty”, WO „Swoboda”, młodzieżowej organizacji społecznej „Sokił” wielokrotnie pikietowali radę obwodową i administrację obwodową, występując w obronie języka ukraińskiego. A w jakiej formie walka o zachowanie języka ukraińskiego będzie trwała dalej, czy jej zapał nie wygaśnie w dniach przedwyborczych batalii, pokaże czas.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
pidpysannia odiozного movnoho zakonu — Kiwałow — Kolesniczenko — Łytwyn — Janukowycz wywołało dziwną reakcję ze strony tych, którzy rzekomo troszczą się o nasz język państwowy. Dehto mało nie całą winę za pojawienie się tego nowego walujewsko-emskiego ukazu przypisał... grupie przedstawicieli inteligencji, która w przeddzień podpisania ustawy przez Janukowycza miała z nim spotkanie na Krymie. Wobec tych ludzi radykałowie już wysunęli pretensję: dlaczego Dracz, Mowczan, Żulińskyj i inni uczestnicy spotkania nie zablokowali podpisania tej ustawy. Trzeba było, rzekomo, wystawić Prezydentowi surowe ultimatum, a oni, naiwni, uwierzyli, że Janukowycz głęboko wątpi co do ustawy i jednak jej nie podpisze.
Wobec takich głośnych mądrali można by wysunąć kontrpretensję: dlaczego to oni dwa z połową roku temu „nie zablokowali” dojścia do władzy otwarcie antyukraińskich sił w osobie Janukowycza i jego ekipy? Pewnie, jedni z dzisiejszych krzykaczy głosowali za samym Janukowyczem, inni za dekoracyjnymi kandydatami, których wystawili regionałowie, trzeci stali się „przeciw wszystkim” albo w ogóle nie przyszli na wybory, ku radości mistrzów wyborczych fałszerstw. Cały ten fenomen nieco przypomina modne w ostatnich tygodniach ataki na zjednoczoną opozycję, które wywołują jedynie wielkie zadowolenie władzy. Ura-patrioci wysuwają pretensje wątpliwego gatunku, ale, jak mówią, czym bogaci...
To zgromadzenie jest ciekawe chyba tylko tym, że chłopi czasem wymawiają językami to, o czym pan wolałby milczeć. Otóż ta publiczność otwarcie przypomniała Janukowyczowi, kim jest w sensie językowym i ogólnie narodowym. A nawet rok temu wytknęła mu spotkanie na Krymie (cytuję apel do Prezydenta w oryginale, w języku bliższym tym inteligentom):
„Dlaczego podczas omawiania ustawy językowej obdarza Pan uwagą tylko jeden punkt widzenia?”
I dalej: „My, przedstawiciele inteligencji Ukrainy, zwracamy się do Pana z apelem o spotkanie nie tylko z tymi, którzy są jednoznacznymi przeciwnikami oficjalnej dwujęzyczności w tym kraju, ale także ze zwolennikami tej idei, dzięki której Pan właściwie został Prezydentem”.
Oto tak wprost przypomniano Janukowyczowi, że właściwie został prezydentem przede wszystkim dzięki popieranej przez siebie idei „dwujęzyczności”. I prawda, na co mu ona, ta „połowiczność”, jakieś wahania? Obiecywali dwujęzyczność — wykonujcie. A to jeszcze imitujecie jakieś wątpliwości co do odiozowej ustawy. Może ona rzeczywiście nie jest dostatecznie „dwujęzyczna”? Wtedy trzeba niezwłocznie, we wrześniu, wprowadzić do niej potrzebne zmiany. Oto tak palący zwolennicy władzy mimowolnie zdzierają z niej właśnie maski. A ktoś zdziera maski z samego siebie. Na przykład Wiktor Miedwiedczuk –
...ten relikt kuczmizmu, który nagle wypłynął z politycznej naftaliny i już od ponad roku z ogromnym rozmachem prowadzi niedrogą, ale szeroko zakrojoną agitację uliczną, reklamując jakiś „Ukraiński wybór”. Jeśli komuś ten „wybór” wydaje się mglisty i abstrakcyjny, to dzisiaj Miedwiedczuk wprowadził jasność. Tak skomentował świeżo podpisaną ustawę językową, która z pewnością wywołała niezadowolenie jego wewnętrznych i zewnętrznych panów. Cóż, dlaczego tak otwarcie? Cytuję: „Wiktor Miedwiedczuk: Dwujęzyczność jako fakt ustanowiony ustawą. »…I fakt, że obecnie język rosyjski ma status prawnie zabezpieczony, jest ważnym krokiem w kierunku nadania mu statusu państwowego. Ruch obywatelski »Ukraiński wybór« będzie nadal prowadzić pracę oświatową w społeczeństwie, poświęconą roli i miejscu języka rosyjskiego na Ukrainie… Właśnie świadomy i tolerancyjny stosunek do języka, którym mówią dziesiątki milionów Ukraińców, stanie się podstawą do tego, by język rosyjski otrzymał ustalony w Konstytucji Ukrainy status języka państwowego«”. Po prostu, cynicznie i otwarcie: językowi rosyjskiemu trzeba nadać status drugiego języka państwowego i zapisać to w Konstytucji Ukrainy. Faktycznie zaś, już teraz, zgodnie z Miedwiedczukiem, dwujęzyczność została ustanowiona nowo uchwalonym prawem. Maski „opiekunów” języków mniejszości narodowych można już zrzucić…
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
...opozycji pretensje, że nie zdołała „zablokować” uchwalenia tego ustawy na sali parlamentu. Najprościej odpowiedział na to jeden z liderów opozycji Anatolij Hrycenko, jeszcze w dzień tak zwanego „głosowania” w Radzie: wszystkie te „blokady” i „łamanie mikrofonów” to po prostu gra. No, połamali mikrofon Martyniukowi, a on spokojnie przeprowadził „głosowanie” z fotela Lytwyna. Zablokowali trybunę, Martyniuk usiadł na sali w fotelu któregoś z deputowanych i przeprowadził głosowanie stamtąd, i tak już bywało, przypomnijcie sobie zaprzysiężenie Obydwu Smeńców. Wreszcie, zaznaczył Hrycenko, jeśli zablokujemy drzwi i okna parlamentu, to tak zwana rządząca koalicja zbierze się na Bankowej i zagłosuje, co zechce, w Administracji Prezydenta, której filią jest właśnie ona. Więc pytanie brzmi, jaka to Rada Najwyższa. I wreszcie sprawa Julii Tymoszenko, jak by kto do niej nie się odnosił, która oświadczyła: trzeba po prostu jak najszybciej przejąć Radę w jesiennych wyborach i nowy parlament od razu uchylić ten oziozny [odiozny] ustawę językową. A spotkanie przedstawicieli inteligencji z Janukowyczem na Krymie wywołało napaść także z drugiego flanku, od odwrotnych ukraińskojadów. Oni wydali oświadczenie pod adresem Prezydenta, w którym przypomnieli mu, że to wcale nie ta inteligencja, z którą trzeba mu cokolwiek omawiać. Dokładniej, poza tą inteligencją istnieje też inna, która gorąco popiera skandaliczną ustawę językową. Chciałoby się od razu zgodzić z tym, że inteligencja jest różna. Jest, na przykład, Narodowa Artystka Ukrainy, która idzie w wybory z drugim numerem na liście partii regionałów, zamierzającej sprzedać naród i Ukrainę. Są wszelkie... Ale czas nazwać po imieniu tę kompanię, która przeprowadziła w tym tygodniu w kijowskim przedstawicielstwie Rosyjskiej Agencji Informacyjnej (a gdzież indziej) swoje zebranie. Na czele listy — znani ukraińscy zdrajcy: dziennikarz Oleksandr Czalenko, Oles Buzyna, Wołodymyr Kornijłow, dyrektor Ukraińskiej Filii Moskiewskiego Instytutu Krajów WNP. Niedawno ta placówka otrzymała status państwowy i od tej pory w naszej stolicy działa propagandowa instytucja finansowana z budżetu państwa Rosji. A jeszcze — politolodzy Rostysław Iszczenko i Oleg Bondarenko, kompozytor Wołodymyr Bystriakow, pisarz Michajło Zahrebelnyj. Wreszcie Myrosława Berdnyk, dziennikarka i blogerka, dawno zauważona na pro-rosyjskich zebraniach. Tak, to córka Oleså Berdnyka, pisarza, dysydenta, więźnia politycznego, który tyle wycierpiał od komunistycznego reżimu rosyjskiego, i której ojciec, o zgrozo, stał się jej przeciwnikiem. Jak widzimy, inteligencja jest dość i der[...] Komunistyczna Partia Ukrainy i jej frakcja w parlamencie: Petro Symonenko wychylił się z oświadczeniem, że trzeba zmienić Państwowy Herb i Hymn Ukrainy. Poza dawną nienawiścią komunistów do naszych państwowych symboli, do wszystkiego, co narodowe i do naszej niepodległości, takie oświadczenia liderów komunistów wywołane są, jak się zdaje, tym, że trwa kampania wyborcza, a powiedzieć wyborcom praktycznie nic nie ma. Niedawno słuchałem wystąpienia Symonenki na kolejnym mitingu. Głównym i jedynym, co on głosił słuchaczom, można streścić w dwóch słowach: „Precz z oligarchami!” Wszystko to jest śmieszne, gdyby nie było tak smutne od tego, ile komunistom udaje się ogłupić ludzi. Bo cała ta retoryka głównego komunisty sprowadza się tylko do jednego sądu. Wystarczy przypomnieć Piotrowi Symonence, że właśnie on jest przewodniczącym jednej z trzech frakcji rządzącej koalicji parlamentarnej. Tej samej, która stempluje potrzebne oligarchom ustawy, a rząd powołuje, który u nas rezonansowo nazywa się rządem milionerów, jeśli nie miliarderów. Dlatego wszystkie te gniewne krzyki o bogaczach, oligarchach, którzy grabili naród, to demagogia, obliczona na ogłupionych ludzi, których komuniści uważają za swoich wyborców. Trzeba, poza „Precz z oligarchami!”, wymyślić jeszcze coś. Na przykład „Precz z Herbem i Hymnem!”. Nie dziwi też propozycja Symonenki, by to, jak niby, miało rozstrzygnąć referendum ludowe. Odwołanie się do niego u „obrońców narodu” jest na pierwszym planie. Nie bez powodu też „sloganem” swojej kampanii wyborczej obrali „riecziowkę” (oczywiście po rosyjsku) „Wiernём stranu naroda!”, wielokrotnie powtarzaną przez tego samego Symonenkę na mitingach. Pięknie brzmi! Prawda, „zwracając kraj narodowi”, przeszkadzałoby zwrócić mu też to, co u niego ograbiono, zwłaszcza rękami tych gło-
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
sami w parlamencie samych współkomunistów. Ale jednak, co właściwie robi Petro Mykołajowycz w naszym Państwowym Herbie i Hymnie? Oto jego pierwsze wyjaśnienie: państwo nie może istnieć pod symbolem, „z którym spotykali się Hitlerowie podczas wojny”. Oczywiście chodzi o próby ukraińskich organizacji nacjonalistycznych w pierwszym okresie wojny, by porozumieć się z niemieckim reżimem w sprawie odtworzenia w jakiejś formie ukraińskiej państwowości na ziemiach ukraińskich wyzwolonych spod moskiewskiej okupacji. Z tego, jak wiadomo, nic nie wyszło, i w końcu OUN oraz jej zbrojna organizacja UPA zmuszone były walczyć przeciwko obu okupantom — radzieckiemu i niemieckiemu.
Ale jeśli już wspominać, kto i pod jakim sztandarem i godłem brataniał się z faszystowskimi Niemcami, spotykał się z ich przywódcami, to przede wszystkim trzeba wymienić Radziecki Związek, jego partię, komunistyczny reżim. Właśnie na tym reżimie spoczywa odpowiedzialność nie tylko za terror wobec własnego narodu, ale także za rozpętanie wspólnie z faszystami najkrwawszej w historii ludzkości Drugiej wojny światowej. I właśnie pod czerwonym radzieckim sztandarem, a bardzo podobnym czerwonym nazistowskim, niemal dwa lata brataniły się dwa reżimy. Od sierpnia 1939 roku, podpisania Paktu Mołotow–Ribbentrop, od września tego samego roku, kiedy Niemcy, napadając na Polskę, rozpoczęły II wojnę światową, a niedługo potem, uderzając na Polskę od Wschodu, w tę wojnę wciągnął się także ZSRR, aż do czerwca 1941 roku, kiedy dwa totalitarne reżimy skrzyżowały się ze sobą. Właśnie w ciągu tych niemal dwóch lat (zresztą jak i wcześniej) istniała ścisła współpraca dwóch reżimów, hojne zaopatrywanie faszystów w radziecki prowiant i sy-
...dla armii, wspólnego szkolenia radzieckich i niemieckich oficerów, wreszcie smutno znany wspólny wojskowy parada we wrześniu 1939 roku w Brześciu, nad którym powiewały obie czerwone flagi. A jeszcze bardziej cyniczna jest druga motywacja, którą Symonenko podał jako powód zmiany naszego herbu i hymnu. Okazuje się, że „pod tą symboliką zabijano niewinnych ludzi”. To już zwykłe bluźnierstwo — słyszeć takie słowa od lidera partii, która oficjalnie nazwała siebie prawonastępczynią KPZR i jej składową — KPU (nawet numeracja zjazdów obecnej partii kontynuuje numerację poprzedniej). Partii, która była podstawą totalitarnego reżimu, zniszczyła dziesiątki milionów naprawdę NIEWINNYCH ludzi. Cała ta bezczelność świadczy tylko o jednym: zbyt długo my w Ukrainie cackamy się z tą pozostałością totalitarnej przeszłości — partią. Dotąd nie zakazano jej istnienia, mimo bezlicznych podstaw do tego. Nie przeprowadzono lustracji, czyli oczyszczenia struktur państwowych z komunistycznej zakały. Wreszcie nie przeprowadzono powszechnego sądu społecznego nad reżimem komunistycznym, tym samym Norymberga-2, o której nasi demokraci gadają już od dwudziestu lat. Żeby w parlamencie nie było takich, jak Symonenko — dawny drugi sekretarz Donieckiego obkomu KPZR, dziś przewodniczący frakcji parlamentarnej, wchodzącej w skład koalicji rządzącej, czy jak Adam Martyniuk — dawny pierwszy sekretarz Lwowskiego miejskiego komitetu KPZR, dziś pierwszy wicemarszałek parlamentu. I wtedy panom-towarzyszom symonenkom i martyniukom nie będzie do referendum o herbach i hymnach.
Materiały przygotował Petro Antonenko
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
W Charkowie trwa bezterminowa akcja protestacyjna, pomimo prób jej przerwania przez miejscowe władze. Charkowska Rada Miejska złożyła pozew do sądu administracyjnego przeciwko charkowskiemu oddziałowi Młodej Proświty oraz Związkowi Młodzieży Ukraińskiej, domagając się zakazu językowego Majdanu, a sąd spełnił ten wniosek.
10 sierpnia 2012 r. charkowska milicja otoczyła pikietujących i zmusiła ich do opuszczenia Majdanu Swobody. Pikietujący przeszli wtedy do pomnika Tarasa Szewczenki i kontynuowali bezterminową akcję protestacyjną. Od poniedziałku, 13 sierpnia, prześladowania aktywistów charkowskiego Majdanu językowego trwają nadal. Wieczorem, na wniosek charkowskiej Rady Miejskiej, sędziowie Charkowskiego Okręgowego Sądu Administracyjnego wydali jeszcze dwa postanowienia o zakazie akcji. Łącznie zakazów sądowych jest zatem już pięć. Istnieją także trzy orzeczenia sądowe dotyczące odpowiedzialności administracyjnej organizatorów i aktywnych uczestników protestu językowego.
Rezolucja mitingu protestacyjnego przeciw ustawie nr 5029-VI „O podstawach państwowej polityki językowej”
My, uczestnicy mitingu, stanowczo protestujemy przeciw ustawie nr 5029-VI „O podstawach państwowej polityki językowej”. Domagamy się:
Prokuraturze Generalnej Ukrainy i Służbie Bezpieczeństwa Ukrainy zbadania zbrodniczej antypaństwowej działalności Wiktora Fiodorowycza Janukowycza, posłów Kolesniczenki, Jefriemowa, Kiwałowa oraz wszystkich osób współwinnych zbrodniczemu uchwaleniu tej ustawy.
Wzywamy wszystkich nieobojętnych obywateli do zgodnych z prawem protestów i działań, które nie dopuszczą do wprowadzenia ustawy językowej w życie, dopóki nie zostanie ona anulowana, a mianowicie:
1. Ignorować wprowadzanie wskazanej ustawy.
2. Jednoczyć się wokół ukraińskich ruchów społecznych, organizacji i partii.
3. Rozpowszechniać prawdziwą informację o sytuacji na Ukrainie.
4. Aktywnie pracować nad obniżeniem poparcia Partii Regionów, innych partii oraz kandydatów na posłów, którzy poparli bezprawną ustawę.
5. Agitować znajomych za świadomym głosowaniem przeciw przestępcom u władzy.
6. Brać osobisty udział w przyszłym procesie wyborczym jako społeczni obserwatorzy, członkowie komisji obwodowych, dziennikarze, aby uniemożliwić fałszowanie wyników.
7. W razie fałszowania wyborów jechać do Kijowa, aby nie dopuścić do nielegalnego dojścia do władzy fałszerzy.
8. Stymulować popyt na ukraińskojęzyczne media i popularyzować język ukraiński osobistym przykładem.
9. Aktywizować i rozszerzać ukraińskie życie kulturalne poprzez przedstawianie jak najszerszemu ogółowi twórczego dziedzictwa ukraińskiego narodu.
Oświadczamy o kontynuacji bezterminowej akcji protestacyjnej charkowian przeciw ustawie językowej, która trwa nieprzerwanie od 3 lipca 2012 roku, mimo przeciwdziałania władz.
Ratuj język — ocal państwo!
Majdan na rzecz obrony języka ukraińskiego, Charków
Tłumaczenie maszynowe
Pospieszne podpisanie 8 sierpnia 2012 r. przez W. Janukowycza antykonstytucyjnej ustawy językowej wyraźnie świadczy o: — agresywnej, antyukraińskiej istocie rządzącego reżimu; — całkowitej władczej delegitymizacji prezydenta, rządu i parlamentarnej większości; — ostatecznym przekształceniu obecnej władzy niepodległej Ukrainy w narzędzie zewnętrznych antyukraińskich sił w walce przeciwko narodowi ukraińskiemu i jego państwu; — dominacji bandycko-oszukańczych metod w zarządzaniu państwem. Podpisanie tego pseudozakonu jest bezsprzecznie świadomym wyborem i w pełni przemyślanym działaniem W. Janukowycza. Prezydenta wielokrotnie i gruntownie informowali znani prawnicy, filolodzy, eksperci, działacze społeczni i państwowi o antykonstytucyjnym charakterze „ustawy” oraz o wszystkich zagrożeniach i niebezpieczeństwach, jakie ona wywoła. Jednak W. Janukowycz cynicznie zignorował ich fachowe wnioski i zalecenia. Ostatnie spotkanie z przedstawicielami ukraińskiej inteligencji wykorzystał nie do szukania wyjścia z krytycznej sytuacji, lecz jako parawan do ukrycia wszystkich tych naruszeń, których sam dokonał wraz z przedstawicielami swojego reżimu w celu przepchnięcia tej „ustawy”. Wszystko to działo się pod patronatem W. Janukowycza, który faktycznie kontrolował cały proces jej przygotowania i uchwalenia.
Prezydent W. Janukowycz wiedział, że podpisuje nie ustawę uchwaloną przez parlament, lecz fikcję prawną — dokument sfabrykowany przez kierownictwo Rady Najwyższej i frakcje parlamentarnej większości. Projekt ustawy językowej od przedstawicieli Partii Regionów nie został uchwalony, ponieważ nie odbyło się jego drugie czytanie. Tekstu ustawy przed drugim czytaniem nie istniało, żadna z ponad dwóch tysięcy poprawek nie była rozpatrywana na posiedzeniu plenarnym, głosowanie artykuł po artykule nie zostało przeprowadzone. Ponadto wszystkie głosowania parlamentarnej większości dotyczące tego projektu ustawy odbywały się z rażącym naruszeniem artykułów 82 i 84 Konstytucji Ukrainy, w szczególności w zakresie osobistego głosowania przez posłów oraz pracy parlamentu zgodnie z ustawą o Regulaminie.
Prezydent W. Janukowycz wiedział, że ta „ustawa” jest elementem geopolitycznej specoperacji zewnętrznych antyukraińskich sił, ukierunkowanej na likwidację ukraińskiej państwowości. Jednak on jako gwarant suwerenności państwowej i Konstytucji Ukrainy nie zapobiegł temu zagrożeniu. Co więcej, robił wszystko, aby właśnie rękami ukraińskiej władzy urzeczywistnić ten antyukraiński scenariusz.
Prezydent W. Janukowycz wiedział, że ta „ustawa” wprost sprzeciwia się artykułowi 10 Konstytucji Ukrainy i w sposób niezgodny z prawem rewiduje obowiązujące ustawodawstwo językowe, które przez ponad 20 lat zapewniało pokój i spokój w naszej Ojczyźnie. Mimo to przedłożył deukrainizację i rusyfikację Ukrainy, wywoływanie sprzeczności między obywatelami na tle językowym, podział Ukrainy na regiony odizolowane pod względem językowo-kulturowym, uruchomienie procesów „bałkanizacji” Ukrainy oraz sprzyjanie separatyzmowi. Taką działalność nie można kwalifikować inaczej niż jako zamach na konstytucyjny ustrój Ukrainy i zdradę państwa.
Motywy takich działań prezydenta i rządzącego reżimu jako całości są uwarunkowane: — ich patologiczną ukrainofobią; — prymitywnym pragnieniem zemsty wobec ukrainojęzycznych i rosyjskojęzycznych obywateli, zorientowanych proeuropejsko i demokratycznie, wśród których Partia Regionów i komuniści nigdy nie mieli poparcia. To także zemsta za Pomarańczową Rewolucję i własny strach, którego nie potrafią się pozbyć do dziś; — sowiecko-komunistyczną mentalnością, skłonnością do autorytarnych praktyk z przeszłości, w tym do sztucznego kształtowania „новой исторической общности — советского народа”, wygodnej dla władzy; — odruchowym flirtowaniem z Kremlem i wewnętrznymi antyukraińskimi siłami. Podpisana przez W. Janukowycza „ustawa” językowa jest jadem żmii dla narodu i państwa ukraińskiego. Propozycje zaś dotyczące utworzenia grupy roboczej do dopracowania „ustawy”, programu rozwoju języka ukraińskiego oraz utworzenia państwowego organu polityki językowej to jedynie próba stworzenia iluzji wypracowania przeciwjadu, który rzekomo ma zdolność zneutralizowania jadu „ustawy”. Wobec braku ustawy o państwowym języku ukraińskim i niechęci prezydenta, by ją mieć, oraz w warunkach wejścia w życie podpisanej „ustawy”, wszystkie te propozycje są niczym innym jak technologią przyspieszonego przekształcania języka ukraińskiego z państwowego w regionalny. Podpisana ustawa językowa to zamach na naród ukraiński i podstawowe zasady ukraińskiej państwowości, a nie tylko technologia wyborcza, jak uważa część osób. To początek praktycznego procesu ponownego zakładania państwa ukraińskiego, w którym zamiast ukraińskiej etnicznej podstawy państwo będzie opierać się na rosyjskiej tradycji kulturowej i politycznej, co nieuchronnie doprowadzi do przekształcenia Ukrainy z niepodległego państwa narodu ukraińskiego w małorosyjską gubernię nowożytnej rosyjskiej imperium. Ta „ustawa” stwarza zagrożenie dla narodu ukraińskiego, ponieważ język jest domem bytu narodu. Przywódcy rządzącego reżimu powinni uświadomić sobie, że Ukraińcy mają prawo do obrony swojej państwowości wszelkimi środkami, a elementem systemotwórczym tej państwowości jest język ukraiński. Siły patriotyczne powinny zorganizować wszechstronny opór wobec wprowadzenia tej „ustawy”. W tym celu należy jak najszybciej zwołać szerokie forum partii patriotycznych i organizacji społecznych w obronie języka ukraińskiego. Naszą odpowiedzią ma być aktywny ukraiński patriotyzm oraz działania na rzecz utwierdzenia języka ukraińskiego jako jedynego państwowego. Opozycja polityczna i obywatele mają dążyć do pełnego zniesienia tej antykonstytucyjnej ustawy, która podważa konstytucyjny status języka ukraińskiego jako jedynego języka państwowego i sieje niezgodę między ludźmi. Mamy szansę powstrzymać w pokojowy sposób orgię ukrainofobicznego reżimu W. Janukowycza podczas wyborów parlamentarnych w październiku. Z tej szansy trzeba skorzystać, aby odsunąć od władzy Partię Regionów, Komunistyczną Partię oraz ich satelitów i przywrócić Ukrainę na drogę rozwoju europejskiego.
Tłumaczenie maszynowe
Stepan CHMARA, Bohater Ukrainy
Podpisując tak zwaną „ustawę o podstawach polityki językowej”, stał się głównym współwinnym zbrodni przeciwko narodowi ukraińskiemu wraz z Łytwynem i tymi deputowanymi, którzy głosowali za nią. Bo jest to „ustawa” o konsekwentnym wypieraniu i likwidacji języka ukraińskiego — największej wartości narodu ukraińskiego.
Tłumaczenie maszynowe
Ałła DYBA, Kijów Absurdalność obecnej sytuacji na Ukrainie wyraźnie odzwierciedla świeżo upieczona ustawa językowa. To tylko jedna z mnóstwa gorzkich jagód na kolczastym krzewie, wyhodowanym przez obecną władzę. I jeśli Azarow z Janukowyczem to przybysze na naszej ziemi, a ten ostatni w ogóle nie miał normalnego dzieciństwa, rodziców, odpowiedniego wychowania, nie otrzymał, pomimo oficjalnej wersji, dobrego wykształcenia. W tym naszego prezydenta można jedynie pożałować. Chociaż skoro już wpełzł na szczyty władzy — odpowiadaj za wszystko, co robisz. Płać życiem i zdrowiem, bo inaczej nie trzeba było tam wchodzić. W związku z tym — i jeden z epizodów mojej teraźniejszości. Pod koniec lipca miałam szczęście znów odwiedzić Zwiahel (Nowogród Wołyński) na święcie Łesi Ukrainki. Obok mnóstwa pozytywnych emocji, spotkań z przyjaciółmi, nowymi znajomościami, miałam też kilka zdumiewających wrażeń. O pierwszym już nie raz mówiono w Nowogrodzie, ale miejscowym władzom, najwyraźniej, tak wygodniej. I Łesia Ukrainka dla nich, może, jest bardziej wystrojem dla nich samych, kochanych, dlatego na święcie scena całkowicie zasłania pomnik poetki, a ona obserwuje widowisko jakby przez kraty — konstrukcje scenicznego tła wyraźnymi kreskami przekreślają jej rzeźbiarski portret. I nawet zaprosiwszy na święto i nagrodziwszy miejscową nagrodą imienia Łesi Ukrainki autorów pomnika Mykołę Obeziuka i Mykołę Bosenkę, nikt ich nie pyta, czy aby na pewno ich bohaterce jest przytulnie w tym zakamarku. Swoją drogą, rzeźbiarz i architekt zgody na to żelastwo przed bodaj najlepszym rzeźbiarskim portretem Łesi Ukrainki na świecie nie dawali, przemyślawszy w swoim czasie cały plac, wkomponowawszy i Pałac Kultury, i pomnik, i aleje, i kwietniki. Ale ktoż będzie pytał ich, tych twórców?.. Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki Prezydent rzucił wyzywające wyzwanie wszystkim uczciwym obywatelom Ukrainy. Janukowycz dał do zrozumienia całemu ukraińskiemu społeczeństwu, że wybrał kurs na wsparcie antyukraińskiej piątej kolumny, która prowadzi uporczywą walkę o likwidację państwa ukraińskiego na korzyść moskiewskich imperialistów. Podpisawszy ten barbarzyński, nielegalny wytwór wrogów narodu ukraińskiego, Janukowycz postawił się poza Konstytucją Ukrainy i odtąd nie ma prawa nazywać się prezydentem Ukrainy, bo tym czynem pozbawił się legitymacji od narodu ukraińskiego. Janukowycz dokonał politycznego samobójstwa i zbrodni państwowej, i za to (i nie tylko!) niechybnie poniesie odpowiedzialność prawną, czyli karną. Drugim niepowtarzalnym wrażeniem tegorocznej podróży stał się dla mnie spiker Rady Najwyższej. Najpierw na licznych „billboardach”, gdzie najbardziej zapamiętałam oczy. Ludzie pytali mnie: „Widziała pani, jakie złe ma oczy? Znając tę biedę, artyści, którzy przygotowywali te plakaty, powinni byli oczy trochę podmalować!”. Ale gdzie tam!.. Zatem najpierw spotkał mnie Łytwyn na portrecie, potem jego ochroniarze z „niezwykle inteligentnymi” fizjonomiami, którzy przygotowywali spotkanie z nowogrodzianami i ochraniali spikera przed nami. I dopiero później pojawił się on sam — siwy, śnieżnobiały na scenie nad tłumem i Łesią Ukrainką w zakamarku. Jego płomienne wystąpienie zakończyło się frazą: „Dajcie mi skrzydła!”. W tamtym momencie przypomniała mi się popularna piosenka czasów radzieckich: „Wybierz mnie, wybierz mnie, ptaku szczęścia jutrzejszego dnia!”. A, to przecież rozpoczęła się kampania wyborcza, więc Łytwyn gromadzi zwolenników… Już w Kijowie usłyszałam, że spiker jednak podpisał zbrodniczą ustawę językową. A co z Pańskimi skrzydłami, Wołodymyrze Mychajłowiczu? Od wieków skrzydłami dla człowieka był jego ojczysty język, kultura, ziemia, rodzina. I to człowiek albo ma, albo nie ma. Bo dają to każdemu z nas Bóg, rodzice, Ojczyzna. Czy od dzisiaj Łytwyn i ze swoimi rodzonymi rodzicami zacznie rozmawiać przez tłumacza z rosyjskojęzycznego surżyka, który nam uparcie narzucają „wielcy intelektualiści” Kołesniczenko, Kiwałow, Azarow, Janukowycz? Ciż tłumacze-nieudacznicy, interpretatorzy-pomocnicy już nie raz stawiali Łytwyna w kącie. Choćby wtedy, gdy podsuwali prace zachodnich uczonych, które on „bez cienia wahania” publikował jako własne. Zatem nie wiem, czy dadzą nowogrodzianie i tym razem Łytwynowi skrzydła, ale chciałabym przypomnieć, że nawet już latając, można wpaść w strome pikowanie i nie wiadomo jeszcze, czy po tym zbierzesz swoje piórka.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Jako lingwista, znawca i tłumacz z dziesięciu języków romańskich i dziesięciu germańskich, oświadczam, że pod względem swojego bogactwa język ukraiński nie ustępuje innym językom światowym, a nawet znacznie je przewyższa. Język ukraiński jest nieodłączną częścią światowego dziedzictwa duchowego. Chciałbym przypomnieć wszystkim, którzy jawnie lub zakulisowo są zamieszani w podstępne opracowanie, buldożerskie przepychanie i oszukańcze uchwalenie tej ustawy, że ich działalność jest zbrodnią nie tylko przeciwko narodowi ukraińskiemu, ale i przeciwko całej ludzkości. seksualnych rozrywek, przyprawionych AIDS. A gdzie są nasze młode talenty, nowocześni „inżynierowie ludzkich dusz”? Gdzie jest ich prorocze słowo, hartowane w tyglu życia? Dlaczego nie pracuje ono na rzecz Ukrainy? Właśnie teraz nadeszła godzina, aby obudziło ono naszą ludność, nie pozwalało się zginać i upadać. Nie słychać go, płynie coś trywialnego… Chwała Bogu, że mamy tytanów rozumu i ducha: I. Frankę, Łesię Ukrainkę, T. Szewczenkę. Z nimi pewniej niż ze współczesnymi. Oni są naszą pociechą, naszą duchową drogą, chrońmy ich przed potworami, które szykują im zapomnienie. Kto dzisiaj, żywy, stanie zamiast nich na straży Ukrainy? Zdaje się, że nie ma kogo postawić. Zubożeliśmy na mędrców i miłośników prawdy. Inteligencja i oświata, będąc pod butem, też przycichły. Ciężko im i na duszy, i w życiu. Skowani, niezapewnieni, chociaż powołani, by uczyć młode dusze szanować świętości swojego narodu, wzbogacać duchowy świat, ciągnąć do kwiatu mądrości, miłości, dobra… Coś nie wychodzi, hamują się piękne porywy, plany, i przykładów porywających nie ma. Hasła w rodzaju „Bandytom więzienia!” traumatyzują młode pokolenie. Czyż nie jest strasznie? Życie wśród bandytów, wśród wielkiej nieprawdy, psuje jasne myśli i czyste marzenia. Na zakończenie powiem: jeśli będziemy się korzyć i słuchać kivałowów-kolesniczenków, przygotujemy sobie drogę do piekła. Z natury nie jesteśmy zdolni, nie mamy talentu, by deptać czy znieważać cudzy język. Ale żeby był spokój, nie drażnijcie i nie poniżajcie nas. Rośliśmy i rozwijaliśmy się pod uciskiem. Kwiat naszej nacji stale wygubiano, a strach robił zdrajców, albo, jak dziś mówią „tyszek”, którzy, ratując swoje skóry i przywileje, okryli się wieczną hańbą. Stawszy się niezależnymi, chcemy mieć swój język, bo mamy swoje państwo — Ukrainę, ale nie wybraliśmy ukraińskiej władzy. Wybory to ostatnia szansa, by pozbyć się niewolnictwa, oczyścić ziemię od wszystkożernej szarańczy. Czy nadejdzie ten dzień? Nadejdzie, jeśli będziemy walczyć i zwyciężać!
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Serhij I. TKACZENKO, kandydat nauk filologicznych, członek NSPU (Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy)
Jako obywatel Ukrainy, który przez wiele lat pracował w Kwaterze Głównej Międzynarodowej Wspólnoty, wyrażam głęboki niepokój i oburzenie w związku z uchwaleniem przez Radę Najwyższą (z rażącymi naruszeniami jej regulaminu) projektu kolonialnej ustawy Kiwałowa—Kolesniczenki, zgodnie z którą w poszczególnych regionach Ukrainy 10% Rosjan będzie określać los 90% Ukraińców. Ta rozłamowa ustawa, podpisana przez prezydenta, jest skierowana na marginalizację języka ukraińskiego i kultury, na rozczłonkowanie soborowego państwa ukraińskiego. Jako fachowiec w dziedzinie
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Iwan ZACHARCZENKO, członek NSPU, obwód kijowski. Rozłam i zdrada to tragiczne strony naszej historii. Nie będziemy się w nie zagłębiać, bo i dzisiaj na tej granicy stoją ludzie, którzy dają przykład rozłamu i zdrady. Odwróćmy się od takich, oni, niczym szaleńcy, idą drogą zła, ziemia pod nimi ugina się, nie chce ich trzymać. Dlatego nikt nie dziwił się, że na tej granicy znalazła się osoba, która zapewniała, że jest niby potrzebna Ukrainie. Teraz stoi przed Ukrainą i płochliwie mruga oczami. Wstyd można przełknąć, a hańbę — nigdy. Kiedy lud bieduje, cierpi krzywdę i znęcanie, władni urzędnicy, którzy rozumieją to, nigdy nie rzucą się na język, aby poszarpać duchowe ciało narodu. My nieuchronnie zsuwamy się do przepaści, ale nie wszystko mądrze ważymy — wagi rozumu są zepsute. Aby przyspieszyć tragedię, kiwałowie i kolesniczenki pragną zrujnować językową podstawę naszego istnienia. Wtedy im będzie łatwiej dusić nas. Istotnie ci, którzy pokazują swoje kły, nigdy nie poznają, czym jest język pełen czarów swoich, kim i z jakiego materiału ona jest utkana? Tutaj potrzeba wielkiego serca, a kto ma je, nie stanie deptać językowego Edenu, a będzie zachowywać i szanować jego Bożą istotę. Lecz przygaszona grzechami elita nie spodziewała się, że język, który wymyślili uwięzić, zdolny jest jednym słowem obudzić narodowy gniew, który nie cichnie do dziś. Niech strzegą się, ognisko, które sami rozpalili, spopieli ich. I czas zapłaty nadejdzie. Ludzie zmęczyli się cierpieć i żyć na ruinach, a władczemu molochowi, który szaleje, nie oddamy w ofierze ojczystego języka. Drażni powiedziane głównym dyrygentem regionałów: “Ocenite krasotu igry. My ich razwieli, kak kotiat…” To nie mowa męża stanu, a szulerski “język” watahy, która służy bałwanowi, którego uważają za niedoścignionego. Naprawdę on jest słaby, a jeszcze słabsi ci, którzy gną się i dogadzają. Dlatego słowna pewność siebie pana Czeczetowa jest pospieszna i porażkowa. “Tuszki” i narodowych przechrztów, może i rozwodzą “jak kociąt”, ale naród, który jeszcze stoi za waszymi plecami, nie rozwieść. To twierdza, nieskorena moc, o którą rozbijają się jeszcze gorsze zamysły. Czasem wydaje się, że za triumfalnym machnięciem ręki, grzmi komenda: “Bratwa, naprzód!”, ale główna “bratwa” nie siedzi tam, ona ma własne kłopoty, wszystko przekazali trenowanym przyciskowcom, którzy, niczym zaprogramowani, naciskają potrzebną… W taki niechlujny, nieodpowiedzialny sposób rozwiązują los kraju, narodu i każdego człowieka. Obok przyciskowców dyslokują się czerwonolice działania, które stale w żywe ciało kraju wbijają swoje trujące żądła. Kłamstwo i sprzedajność — główna taktyka ich przeżycia. My nacierpieliśmy się, doznaliśmy od nich mąk i cierpień, ale szkoda, że nie wyrównaliśmy rachunków z nimi. Teraz oni bezczynszują, przejawiają bandyckie nawyki — łapać za gardło i dusić. Dziedziczność! Ponad 70 lat czynili okrutne represje naprzemian z obłudnym kłamstwem o świetlanej przyszłości. Oto i mamy tego! Dzisiaj, pchając się do władzy, aby czynić bezład, wykorzystują z bolszewickiego arsenału wytarte hasła i frazy, aby zatkać, zatrwożyć nimi zmęczony lud. Prawda, teraz oni są nikim, lokaje, których wykorzystują w swoich celach ciemne siły. Służąc im, czynią prowokacje, na swoich zgromadzeniach pompatycznie honorują zbrodniarzy minionego wieku, którzy czekają na sąd narodowy. Niewinnie przelana krew nie wybacza się… Takim, oczywiście, niepotrzebna nasza mowa. Oni, szalejąc, razem z zatwardziałymi rusyfikatorami, ciągną Ukrainę na Golgotę. Pragną, jak to było, wszystko przekręcić, przewrócić do góry nogami. Żółciowa zachłanność nadto szkodzi naszej suwerenności. Lecz to brodzenie, tę sztuczną żywiołowość wzburzenia mógłby jednym palcem pohamować gwarant państwa. Ale on nie w tę stronę patrzy. Wyczekuje. Jednak Rosja, która pilnuje Ukrainę, niczym kot złapaną mysz, nie śpieszy się oceniać starania janczarów. Teraz, przed obliczem zagrożenia, nam należy jednoczyć się, wzmacniać narodowe pozycje, bo życie bez ojczystego języka może stać się naszym końcem. Dwujęzyczność — trucizna, która nieodmiennie spowoduje dwulicowość, i Ukraina przekształci się w Babilon. My i tak upadliśmy, a takiego rozgardiaszu, który odbywa się obecnie, nie było wiekami. Ukrainę zagryźli do kości. Pożar nie wyrządziłby takiej szkody, jaką zadali swoi sprzedajni wraz z przybłędną hołotą. Im nie cierpi się, ryją pod naszą ziemię i język. Będziemy drzemać, wezmą nas gołymi rękami. Ciężką będzie dola najmitów. Oprócz wszystkiego, nas pozbawiają jedynej możliwości, aby język państwowy stał się poręką jedności i niezłomności Ukrainy oraz jej narodu. Uruchomiono wrogie podstępy i zamiary. Ludzi, zgorzkniałych życiem, zderzają czołami, drażnią, szczują, a oni, gdzie by zjednoczyć się, gryzą się między sobą, depczą jeden drugiego. Ten bajzel, który tworzy władza, spadnie Bożym kamieniem kary na nią. Widzą wszyscy jak “…oni chleb bezbożności jedzą i wino grabieży popijają”. Luksusy, przez które oni zapomnieli.
Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki o państwie i społeczeństwie, to praca okradzionych i znękanych. Patrzysz na bajeczne posiadłości i czujesz, że to nie od Boga, a od diabła, który szpeci człowieka, zaćmiewa rozum i sumienie, budzi drapieżne instynkty. I dzieje się niewiarygodne, człowiek traci poczucie miary, zagarnia, zagarnia, a jemu wciąż mało… Myślisz: czy było coś podobnego w tym świecie? Przypomina się Ceaușescu, rumuński dyktator… Lecz ta zgubna nienasyconość, jakkolwiek pięknie by się nie zaczynała, ma tragiczny koniec. Mnie niepokoi młodzież, która nie jest gotowa do decydujących działań. Na stadiony, różne zbiegowiska przychodzą tysiące, a pod Ukraińskim Domem, który w tym groźnym czasie musiałby wulkanem kipieć, stoją jednostki, ale niepowstrzymane, prawdziwe i odważne, które głodowym protestem przypominają władzy: zejdźcie z drogi, nie do końca niszczcie Ukrainę! To nie fałszywi korczagińcy, oni są przepełnieni miłością do swojej Ojczyzny. W tej ciemnej godzinie tylko młodzi muszą dbać i myśleć o jutrzejszym dniu, o swojej przyszłości, która nagle została zabrana i sponiewierana. Socjalna apatia, która obecnie się zakorzenia, jest wrogiem młodego ducha. Ona męczy serce, zaćmiewa rozum, i człowiek nie widzi i nie słyszy oszustwa, nie powstaje, nie ratuje siebie od pełzającego zła i nieszczęścia. Bezczynność i niezdecydowanie skrzywiły, przywiędły młode pędy. A Ukraina czeka na młodą siłę, żywego ducha, bez których nie podniesie się z ruin łez i cierpienia. Moralny upadek jest od złego, którego nasadzają apologeci światowego panowania: „Będziemy brać się za ludzi od dziecięcych, młodzieńczych lat, główną stawkę będziemy robić na młodzież, zaczniemy rozkładać, demoralizować, rozpustzać ją. Zrobimy z nich cyników, prostaków, kosmopolitów”. Ta ludzko-nienawistna brednia, która chodzi po świecie, nie zrodziła się w jasnej głowie. Od niej, która szpeci życie, należy się odżegnać, jak od złej siły, która prowadzi ludzi labiryntem bez nadziei i bez prześwitu. Ludzie nie wytrzymują, padają od alkoholu i narkotyków, grzęzną w błocie
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Łarysa MOROZ, doktor nauk filologicznych, profesor... Czegoś ja jednak nie rozumiem, nie sposób pojąć… Nie, rozumiem, dlaczego właśnie w dniu przybycia cerkiewnych gości pod koniec lipca kanał telewizyjny programów duchowych „Głas” (wyjątkowo rosyjskojęzyczny, jak zresztą i większość kanałów telewizyjnych Ukrainy) pokazał ten film (nie „wyłapałam”, niestety, jego nazwy): chcieliście wyjawić swoją gościnność. Nie rozumiem samej istoty pokazanego. Nie rozumiem, dlaczego we wsi Kysliwka w rejonie taraszczańskim obwodu kijowskiego budują się (przez 10 lat!), a już i funkcjonują, cerkiew i monaster „Świętych carskich męczenników”. Może ktoś pomyśli, że chodzi o skatowanych przez imperium przez 358 lat bojowników o wolność Ukrainy?.. Bynajmniej! Nasi ziomkowie (czy ludzie przywiezieni tutaj? Przecież jasne, że trwa potężny wpływ na naszych ludzi, a największy — na dzieci!) modlą się za ostatniego cara Rosji i jego rodzinę, bestialsko rozstrzelanych przez bolszewików… Zrozumiałe, że żaden normalny człowiek nie może pochwalić tego podstępnego morderstwa. Ale czy już tak mało miejsca w Rosji dla takich kompleksów cerkiewno-monasterskich, mało ich współobywateli, aby modlili się za tych, którym przed śmiercią pomodlić się nie dali?! (Czyżby nam tak pokazywano, że całe to „terytorium” do dziś jest rosyjską, imperialną własnością?) Chciałabym, żeby ktoś z historyków (uczciwych, prawdziwych) opowiedział mi, jakie zasługi miał ten car przed Ukrainą i jaka jest wina Ukrainy w jego morderstwie… Natomiast, prawie domyślam się, dlaczego w dniu otwarcia Olimpiady w Londynie kanał „2+2” prawie pół dnia zombował widza serialem „Spisek marionetek”, gdzie znaczną część poświęcono wykrzywieniu... Wasyl SELEZINKA, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, członek czerniowieckiego zarządu obwodowego WUT „Proświta” im. T. Szewczenki. Codziennie w telewizji puszczają po kilka razy rolki Natalii Korolewskiej, które kończą się niegramatycznie napisanym wezwaniem: „Ukraina — naprzód!”. Ponieważ jest to wołacz, powinno być „Ukraino, naprzód!”, ale Korolewska po ukraińsku nie mówi, choć tak czy siak go zna. Zresztą nazwisko jej brzmi nie po ukraińsku. Powinno być — Koroliwska, a ona jest Korolewska. Ale to jej osobista sprawa. Podczas separatystycznego zjazdu w Siewierodoniecku była wśród aktywnych uczestników. Potem nawet uciekła gdzieś do Moskwy, najwyraźniej obawiając się kary. Niedawno wykluczyli ją z frakcji J. Tymoszenko. Nie zważając na to wszystko, ona nagle zapłonęła żarliwą miłością do Ukrainy. Jej teraz pełno wszędzie. Na show Szustera Korolewska sześć razy z rzędu w centrum uwagi. Na podłogę ścielą niebiesko-żółte dywany. W Petersburgu na naradzie ekonomicznej — Korolewska, na spotkaniu z zagranicznymi działaczami — Korolewska. Powstaje pytanie: skąd u niej tak dużo pieniędzy? Przecież za pokaz rolek w telewizji potrzebne są szalone pieniądze, nie mówiąc już o... …I spróbujcie zgadnąć: o jakim kraju opowiadają takie horrory… Wszystko to — o USA!!! Zresztą ogólnie, według ich słów, o „anglosaskim świecie”. Kolorowe w swojej obrzydliwości detale specjalnie od razu wyrzucałam z pamięci (nie chcę negatywem zaśmiecać głowy!). Mogę jedynie jedno powiadomić: one nadto przypominały „sowiecką” propagandę. świńskie życie. Korolewska nie wie, że w latach 30. ubiegłego stulecia w Rosji istniało ponad 2 tysiące ukraińskich szkół, a teraz — ani jednej. To po co nam przed nimi grać głupich demokratów, potulnych giętkoszyjnych? Lepiej wziąć za przykład i przerejestrować wszystkie nasze rosyjskojęzyczne szkoły i inne placówki nauczania na ukraiński język nauczania. Kiedy piąta kolumna zacznie buntować się, a z Moskwy usłyszymy krzyki o prawach człowieka, odpowiedź gotowa: Rosjanie na Ukrainie mają takie same (jak... Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki. Brzmiało i pytanie: „Kto uratuje świat?” Oczywiście, że Rosja — przecież to najduchowsze, najświętsze w światowej historii państwo! Moralnie doskonałe, bez zarzutu… Pojawił się, co prawda, mały rewerans w stronę Szambali, ale głównie dlatego, że o niej pisały Rosjanki O. Roerich, W. Kryżanowska, O. Bławatska (ostatnie dwie rodem z Ukrainy). Moskwie 12 milionów mieszkańców. Z nich tylko trzy miliony chrześcijanie, reszta — muzułmanie. Zatem im potrzebna jest Ukraina dla rozszerzenia imperialnego „ruskiego świata”, dla pozyskania pracowitych ludzi, sumiennych wojowników. Putin oświadcza, że Rosja kończy się tam, gdzie kończy się język rosyjski. Według tej logiki i Ukraina jest niby Rosją. Nam trzeba pozbyć się tego fenomenu. Jak? Zabronić im rozmawiać po rosyjsku? Nie. Niech sobie mówią. Niezwłocznie zacząć...
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
brytyjskiego wywiadu, który, jak się okazuje, już niemal sto lat robi wszystko, by zrujnować Rosję… Nawet wojnę rosyjsko-japońską wywołał (o I wojnie światowej coś takiego już kiedyś czytałam). Nawet zabójstwo Rasputina zorganizował, bo przecież on odradzał carowi angażowanie się w wojnę… No przypuśćmy, że tutaj jakąś rolę mogły odegrać czyjeś prywatne interesy (a za to, jak zawsze, płaciły całe narody i kraje). Ale co to za imperator, który nie może podjąć rozsądnej, rozważnej decyzji państwowej bez porady niepiśmiennego chłopa?! (Czy nam, za dawnym zwyczajem imperialnych propagandystów kłamać, coś dotąd niedopowiedziano o tym chłopie? I dalej kłamią, aż uszy więdną?..) Jeszcze dobrze nie nacieszywszy się odkryciami Wielkiej Brytanii, anonimowi autorzy filmu zabrali się w jak najobrzydliwszych barwach „malować” zjawisko fantastyczne — „cywilizację gadzią” (czyli wężową, gadzią). Oni, te gady, które przybrały ludzki wygląd, rzekomo przybyli z głębin kosmosu — po to, by ograbić naszą planetę, bo dla ich światów bardzo potrzebne jest nasze (ziemskie) złoto. I oni, „wyciągając” złoto, jednocześnie odwracają naszą uwagę bajeczkami o… przybyszach — zielonych, szarych i in. oraz o ich UFO… (A między innymi, w poprzednie dni w serialu „Sekretna terytorija”, jak i tutaj, naukowcy Rosyjskiej Akademii Nauk tak samo na serio opowiadali o zdobyczach ufologów — i rosyjskich, i zagranicznych. I nawet głos lektora, który podkładał tekst zza kadru we wszystkich filmach, o których mowa, — jeden i ten sam, tylko intencje się zmieniają: to aprobatę wyrażają, to demaskację…)
uczciwe billboardy i inne wydatki agitacyjne. Czy nie Partia Regionów przez swoich oligarchów jej podrzuca? Korolewska — to, najwyraźniej, ich tajna „pionek”, którą chcą przesunąć po szachownicy gier politycznych, doprowadzić do końca, żeby ona stała się „królową”. Ona przecież napomyka o zjednoczeniu z Rosją, ale robi to tak, żeby obcy nie bardzo zauważyli, a swoi się domyślili. Jakaż różnica między Korolewską a Partią Regionów? Ci obiecywali poprawę życia „już dzisiaj”, a teraz opowiadają, że dwa lata nie mogli tego zrobić, bo przeklęci pomarańczowi robili im szkody. Teraz wszystko jakoby ustabilizowało się, tak że można już i prowokacyjny, antykonstytucyjny oraz antyukraiński projekt ustawy podsunąć, niech gryzą się i o dobrobyt nie myślą. Korolewska póki co tylko marzy w nieokreślonej przyszłości o wolnej, zamożnej Ukrainie, i nawet prorokuje jej cud gospodarczy. Daj, Boże, naszemu cielęciu wilka złapać. Jaka u Korolewskiej jest duchowa strategia? Nie słyszałam, nie widziałam, nie czytałam. Nie ma, chyba, żadnej. Jej nawet na myśl nie przychodzi, że trzeba zacząć od duchowego, a nie od (nie większych) praw, jak Ukraińcy w Rosji. Szkół mniejszości narodowych to nie powinno dotyczyć, one niech pracują, jak pracowały. Ale do tego potrzebna jest odwaga, zdecydowanie i świadomość narodowa. Dla nauczycieli języka rosyjskiego zorganizować kursy z nauki ukraińskiej terminologii, a może i języka. Nauczycielom języka ukraińskiego podwyższyć pensję. Do tego miliony i miliardy oligarchów zwrócić na Ukrainę, oddać je do państwowego skarbca. Skierować środki na wieś, żeby tam było wygodnie żyć i pracować. Wzmocnić armię i flotę, kupić dla nich nowoczesne uzbrojenie. Skierować pieniądze w naukę, medycynę, na budownictwo. W sferę oświaty, chrześcijańskich cerkwi, które połączyć w jednej pomiestnej chrześcijańskiej ukraińskiej cerkwi bez wyznaczania konfesji, nie oglądając się ani na Moskwę z jej fałszywą kanonicznością, ani na Konstantynopol, ani na Rzym. Tak swojego czasu zrobili Anglicy, wprowadzając anglikańską cerkiew. Moskiewski patriarchat trzeba nazwać jego prawdziwym imieniem, żeby ta cerkiew nie udawała, jakoby ona jest Ukraińską Cerkwią Prawosławną, a zrusyfikowany Czuwasz prowadził synod moskiewskiej cerkwi w samym centrum Ukrainy, bo to zuchwałe, bezczelne chamstwo okupanta, a dla Ukrainy to hańba.
…Maszyna propagandy nabiera prędkości. Drogi okrężne stają się coraz bardziej skomplikowane, ale cel nie zmienia się… Ja szczerze życzę Rosji ogółem i każdemu człowiekowi w niej wszelkiego dobra i rozkwitu. Ale nie mogę zrozumieć zwłaszcza tego. Ludzie, którzy u nas na Ukrainie uparcie prowadzą antypaństwową działalność, uchwalają ustawy o antyukraińskim nastawieniu (takie, na przykład, jak niedawno „przyjęta” ustawa o językach, skutki której nawet strasznie sobie wyobrazić — czysta wałujewszczyzna) — czego oni się domagają? Żeby zniknęło nasze państwo, żeby stało się znów generał-gubernatorstwem wielkiego imperium? Nie daj, Boże, oczywiście, ale — co, jeśli nagle stanie się?.. Gdzie wtedy będą oni wszyscy?! Co będą robić?! Czyścić będą buty (które jeden znany polityk zamierzał wypolerować w Oceanie Indyjskim)?! No, jeszcze mogę zrozumieć, że im brakuje czy to wiedzy historycznej (o tych ponad 100 zakazach carskich urzędników na język ukraiński), czy intelektu, żeby samodzielnie „wyliczyć” możliwe czy nieuniknione skutki. Ale nie mogę pojąć: gdzie ich INSTYNKT SAMOZACHOWAWCZY?! Czyżby zniszczony niesłychanym bogactwem, które tak szybko znalazło się w ich zachłannych rękach?.. Czy tym nastoletnim zachwytem, triumfem od „blitzkriegu” na terytorium przeciwnika, czyli ludzi kultury — całkowicie przeciwnej ich „paluszki z rogalikami” i szczenięcej radości: „my ich zrobili, jak kociąt!!!” Czyli, „chwila szczęścia” całkowicie zaślepia w dziecięcej grze… A wyglądają jakoby na dorosłych ludzi! Według ich własnych twierdzeń — profesjonaliści… NIE ROZUMIEM!!!
Nie poprawnych przywódców szowinizmu, takich jak Jefremow, Czeczetow, Kolesniczenko, Kiwałow, Tabacznyk, Bondarenko, Bohosłowska, Witrenko, Charczenko, Dobkin, odeski szef administracji państwowej, odeski biskup i im podobnych nie sądzić, żeby nie karmić jeszcze tych nierobów w więzieniu, a pozbawić ich ukraińskiego obywatelstwa i wysłać za granice Ukrainy. Wtedy, jak śpiewało się kiedyś w bardzo popularnej pieśni, “stanie Ukraina cała czysta bez śmieci, i będzie na Ukrainie nowe wolne życie…” Oczyścić ukraińskie terytorium od obcych wojsk okupacyjnych, denuncjując bezprawnie uchwalone porozumienia charkowskie, żeby Janukowycz nie rozdawał ukraińskiego terytorium jako swojej własności. Kto teraz jest zdolny dokonać takich kardynalnych zmian? Władza? Nie. Jej podstawione osoby w rodzaju Korolewskiej? Nie, bo jej to w ogóle nie interesuje. Zjednoczona opozycja? Nie. Ona nie wystarczająco interesuje się sprawami duchowymi. Prawa opozycja? Nie, ona jest zbyt liberalna i niezbyt zdecydowana. Partia “Swoboda”? Ona ma kozackiego ducha, zawziętość, narodową świadomość, ale w ogólnoukraińskiej skali ma, być może, jeszcze za mało sił. Pasywny protest ukraiństwa jest potrzebny, ale jednocześnie niezbędny jest zdecydowany, gwałtowny, rzeczowy kontratak dla dobra i bezpieczeństwa Ukrainy, dla jej przyszłości.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Z inicjatywy „Proświty” przedstawiciele różnych narodów, mieszkający na Dniepropetrowszczyźnie, przeprowadzili w agencji informacyjnej „Dnipro-Post” wspólną konferencję prasową, na której potępili podpisany przez prezydenta projekt ustawy Kołesniczenki-Kiwałowa. „Nie pozwolimy rozbić Ukrainy!” Hennadij SACHAROW, Rosjanin: „W warunkach współczesnej Ukrainy mój ojczysty język rosyjski nie wymaga szczególnej ochrony”. „W warunkach współczesnej Ukrainy mój ojczysty język rosyjski nie wymaga szczególnej ochrony. Karta języków regionalnych lub mniejszościowych chroni języki, którym grozi wyginięcie. Przyjęcie tej ustawy to upokorzenie języka rosyjskiego, języka komunikacji międzynarodowej, oraz samych Rosjan mieszkających na Ukrainie. Nie znam Rosjan, którzy odczuwaliby jakiekolwiek ograniczenia swoich praw językowych. W Konstytucji Ukrainy zapisano status języka rosyjskiego jako języka komunikacji międzynarodowej. I jest to bardzo wysoki status. Nie widzę żadnej celowości w przyjęciu tej ustawy. Język jednoczy naród zarówno na poziomie oficjalnym, jak i potocznym. Język państwowy to jeden z fundamentów państwa. Podważać te fundamenty to stawiać państwo w obliczu zagrożenia. Urodziłem się w Niżnym Nowogrodzie nad Wołgą. Nasza rodzina przyjechała na Ukrainę, kiedy już chodziłem do szkoły. Mieszkając tutaj, po prostu nie mogłem nie nauczyć się ukraińskiego. Przez 17 lat pracowałem jako dziennikarz w mediach ukraińskojęzycznych. Praca dziennikarza wymaga profesjonalnego podejścia do języka. Im bardziej poznawałem język ukraiński, tym bardziej chciałem w nim pisać. Język ukraiński ma wyraźne cechy semantyczne. Ci, którzy twierdzą, że jest on w czymś niepełnowartościowy, po prostu go nie znają. Zwracam się do niektórych moich rodaków: uczcie się różnych języków. Zaznaczę również: prezydent, który podpisał taką ustawę, nie jest już prezydentem. To nie jest mój prezydent”. Eldar TAGIJEW, Azerbejdżanin: „Ta ustawa jest skrajnie niebezpieczna”. „Niebezpieczeństwo tej ustawy polega na tym, że jakikolwiek język równoległy rozbija nie tylko społeczeństwo, ale i jego część intelektualną. Ta część inteligencji, która rozmawia po rosyjsku, nic nie zyska na przyjęciu ustawy, nadal będzie w nim mówić, rozumiejąc przy tym ukraiński. Ale przyjęcie tej ustawy stwarza problemy dla ukraińskojęzycznej części elity społeczeństwa. I to jest skrajnie niebezpieczne”. Zurab TOLORAJA, Gruzin: „Komuś bardzo potrzebne jest rozbicie Ukrainy”. „Urodziłem się w Picundzie. Kiedy rozpoczęły się działania wojenne w Gruzji, byłem zmuszony przyjechać na Ukrainę, tutaj służyłem, uczyłem się i taka była moja świadoma decyzja. W Abchazji, gdzie mieszkałem, również ograniczano język gruziński i do niczego dobrego to nie doprowadziło. Zaczynało się wszystko od zamalowywania na znakach drogowych gruzińskich słów. Teraz 95% Abchazów to obywatele Rosji, a sama Abchazja de facto przestała być gruzińskim terytorium. I w tej samej Rosji zawsze jest możliwość, niby to chroniąc obywateli Rosji, przyjść do jakiegokolwiek kraju ze swoją „pomocą wojskową”. Może się to stać gdziekolwiek — na Krymie,
na Wschodzie Ukrainy… Uchwalenie Ustawy, na pierwszy rzut oka nieszkodliwej, może doprowadzić do wielkiej biedy w przyszłości. Komuś bardzo potrzebne jest rozbicie Ukrainy”. Eduard RILING, Niemiec: “Goebbels także mówił: “Chcesz zniszczyć naród — zniszcz jego język”. “W szkole nie uczyłem się języka ukraińskiego. Potem w trzy miesiące się nauczyłem. Sprawa nie w języku ukraińskim, ten język rosyjskim nam nie przeszkadza. Język ukraiński jest obowiązkowy tylko dla urzędników państwowych. A między narodami komunikacja może odbywać się w jakimkolwiek języku. Znasz ormiański — komunikuj się nim. Skąd tutaj nogi wyrastają? Obecnie Rosja wymaga od byłych republik radzieckich uchwalenia języka rosyjskiego drugim językiem państwowym. Oni chcą odrodzić imperium, ale to będzie już nie ZSRR, a Rosja. Niedawno Putin oświadczył, że każda osoba, która rozmawia w języku rosyjskim, jest Rosjaninem. Robi się to po to, aby we wszystkich byłych republikach ZSRR podstawiać Rosjanom nieprzyjemności. Prowadzona jest celowa praca nad zniszczeniem Ukrainy jako państwa. Język — jeden z kierunków rosyjskiej nazistowskiej ideologii, uchwalonej nie przez zwykłych Rosjan, a przez rosyjską wierzchułkę. Rosyjscy carowie twierdzili, że języka ukraińskiego nie ma. Goebbels także mówił: “Chcesz zniszczyć naród — zniszcz jego język!”. Kostiantyn KOTIANC, Ormianin: “Ta Ustawa może być wykorzystana do pełnego zniszczenia języka ukraińskiego”. “Ta ustawa językowa jest klasycznym, wypróbowanym jeszcze w Starożytnym Rzymie, odwracającym uwagę manewrem. W dniu jej uchwalenia była także uchwalona Ustawa o pozbawieniu ulg dzieci wojny, czarnobylców i afgańczyków. Ale cała uwaga od tego odwróciła się właśnie na temat językowy. Jedyny język, z dyskryminacją którego spotykałem się przez 56 lat swojego życia w Dniepropetrowsku, — ukraiński. Kilka lat temu w jednym z sądów rejonowych centrum obwodowego sędzia zabroniła mojemu adwokatowi rozmawiać w języku ukraińskim. Podobnych przykładów jest wiele. W Rosji są “profesjonalni Rosjanie” i im ta Ustawa rozwiązuje ręce. Chociaż pewnej ochrony język rosyjski potrzebuje. Przekonałem się o tym, kiedy czytałem komentarze do swojego artykułu w obronie języka ukraińskiego. Jeden pisze słowo “otkuda” dwoma słowami “ot kudy”. Inny pisze: “Kotianc, ty nEcztożen”. Błędów gramatycznych pełno. Ciekawe, że zgodnie z artykułem 6 tej Ustawy, “poprawną” ukraińską pisownię teraz wyznaczać będzie nie Akademia Nauk, a rząd na czele z głównym “znawcą” ukraińskiego Azarowem. Ta Ustawa, uchwalona przez regionalnych, nie tylko próba wbicia klina między różnymi narodami, które żyją na Ukrainie, ale może być wykorzystana do pełnego zniszczenia języka ukraińskiego”. Serhij DOWHAL, Ukrainiec, przewodniczący Dniepropetrowskiej obwodowej “Proświty”: “To — wielkoskalowa prowokacja”. “To — wielkoskalowa prowokacja, wszak kwestia językowa jest delikatna. I celem tej prowokacji — zderzyć czołami ludzi. My możemy wspominać przykłady republik bałtyckich, Azerbejdżanu z tamtejszymi krwawymi wydarzeniami. Z drugiej strony, kwestia językowa nie wymaga dyskusji. Są zasady prawa międzynarodowego, którymi wszystko uregulowano. I jeśli my mówimy o Karcie języków regionalnych, to ta Karta chroni tylko języki, które wymierają. Czyli te języki, przedstawiciele których nie mają swoich państw. U nas zaś Rada Najwyższa wyznaczyła, że pod działanie Karty trafiają nawet języki, których… nie ma. To — język żydowski, którego nie ma, a jest hebrajski i jidysz. I grecki, podczas gdy ma być — starogrecki. Ci, którzy bronią tej Ustawy, boją się bezpośrednich dyskusji, oni chowają się od społeczeństwa — potajemnie przeprowadzają swoje konferencje prasowe w obronie dzieła Kolesniczenki—Kiwałowa, nie zapraszając ani niezależnych dziennikarzy, ani społeczeństwa, tym samym próbując zademonstrować ogólny aprobacjonizm. Ukraińcom już odebrano ziemię i majątek. Pozostało tylko odebrać język. Ci, którzy tak robią, głęboko się mylą. Wszak język ukraiński, jak i pod koniec lat osiemdziesiątych, konsoliduje cały ukraiński naród i przedstawicieli innych narodowości, którzy, żyjąc na Ukrainie, kochają i szanują naszą Ojczyznę”.
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Serhij SOŁOMACHA, członek „Proświty”, zastępca przewodniczącego Czernihowskiej Obwodowej Organizacji Ukraińskiej Partii Ludowej
W centrum uwagi społeczeństwa i władzy dziś, oprócz nadchodzących wyborów parlamentarnych, znalazła się kwestia językowa. Niestety, nie mniej ważne dla społeczeństwa wydarzenie, bezpośrednio związane z kwestią językową, — Ogólnoukraiński spis powszechny ludności — jakoś dotąd pozostaje poza uwagą opinii publicznej i opozycyjnych polityków. Nawiasem mówiąc, partia władzy ogłosiła, że planuje kolejne przesunięcie spisu z 2012 na 2013 rok. Przypomnę, że zgodnie z ustawą język regionalny wprowadza się w przypadku, gdy jest on ojczystym dla nie mniej niż 10% obywateli zamieszkujących dany teren. Ta „norma” absolutnie bezpodstawnie wymyślona przez autorów-prowokatorów w celu rozłamu Ukrainy. Powoływanie się na jakiekolwiek europejskie dokumenty prawne czy praktyki — tylko przynosi wstyd. A teraz najważniejsza intryga: czy liczebność regionalnej grupy językowej na danym terytorium określa się na podstawie danych Ogólnoukraińskiego spisu ludności o składzie językowym ludności w przekroju jednostek administracyjno-terytorial-
…tych jednostek (nie mylić ich z składem narodowym!). Według danych ostatniego Ogólnoukraińskiego Spisu Powszechnego z 2001 roku język rosyjski stanie się regionalnym w 10 obwodach, w Autonomicznej Republice Krymu, Kijowie i Sewastopolu. Spróbujemy zademonstrować, co to oznacza na przykładzie obwodu czernihowskiego. Według wyników Ogólnoukraińskiego Spisu Powszechnego Ludności z 2001 roku zdecydowaną większość na Czernihowszczyźnie stanowili Ukraińcy — 1155,4 tys., czyli 93,5%. W latach, które upłynęły od poprzedniego spisu ludności z 1989 roku, liczba Ukraińców zmniejszyła się o 10,6% (ogólnie maleje liczba ludności), a ich udział procentowy wśród mieszkańców obwodu wzrósł o 2%. Drugie miejsce pod względem liczebności zajęli Rosjanie — 62,2 tys., czyli 5%. Jednak ich liczba, w porównaniu ze spisem z 1989 roku, zmniejszyła się o 35,6%. Udział Rosjan w ogólnej liczbie ludności obwodu zmniejszył się o 1,8%. Jednocześnie język ukraiński w 2001 roku uważało za ojczysty 89% ludności obwodu, czyli o 3,3% więcej niż według danych spisu z 1989 roku. Język rosyjski uznało za ojczysty 10,3% ludności. Nawiasem mówiąc, właśnie ten ostatni wskaźnik zaplanowano jako decydujący dla wprowadzenia języka regionalnego. W porównaniu z poprzednim spisem spadł on o 3,3%. Przy tym w 2001 roku tylko 94,4% Ukraińców na Czernihowszczyźnie uważało za ojczysty język ukraiński, a 5,6% — rosyjski. Wśród Rosjan język rosyjski za ojczysty uważało 88,8%, ukraiński — 11,1% z nich. Wśród Białorusinów białoruski za ojczysty uważało 32,5%, ukraiński — 21,3%, rosyjski — 46,2%. Wśród Żydów język swojej narodowości za ojczysty uznało 2,2%, ukraiński — 29%, rosyjski — 68,3%. Zatem uznanie języka za ojczysty przez każdego człowieka (od niemowlęcia po głuchoniemego) podczas spisu jest dość złożonym i subiektywnym zjawiskiem, nad którym ludzie albo się nie zastanawiają, albo czynią to pod wpływem osoby prowadzącej ankietę. Oto przykład. Projekt programu Ogólnoukraińskiego Spisu Powszechnego Ludności zawiera następujące pytania: 6. Wasze pochodzenie etniczne (narodowość)
(według samookreślenia respondenta, np. przez wpisanie przynależności narodowej (narodowości) lub grupy etnicznej) — odmowa udzielenia odpowiedzi
9. Wasze cechy językowe
9.1. Wasz język ojczysty
9.2. Czy włada Pan/Pani językiem ukraińskim: — tak — nie
9.3. Inne języki, którymi Pan/Pani włada: — język migowy
Zatem obywatel Ukrainy ma prawo odmówić podczas spisu podania swojej narodowości. Jednocześnie jest zobowiązany udzielić odpowiedzi na następujące pytania: Wasz język ojczysty? Czy włada Pan/Pani językiem ukraińskim? W razie wahań za niego obowiązkowo zrobi to ktoś inny.
Kolejny Ogólnoukraiński spis powszechny ludności rząd Azarowa—Janukowycza przeniósł na 2012 rok. Wszystkie przygotowawcze działania do spisu mają zostać zrealizowane do 1 września 2012 roku.
Zatem ten spis faktycznie odrzuca i zastępuje przeprowadzenie referendum w sprawie języka i może podzielić Ukrainę według kwestii językowej tak, jak knuje partia władzy: dziel i rządź.
Biorąc pod uwagę, że nawet w wyborach na Ukrainie oraz w głosowaniach w parlamencie dochodzi do fałszerstw, którym opozycja nie może skutecznie przeciwdziałać, wykorzystanie sfałszowanych wyników Ogólnoukraińskiego spisu z 2012 lub 2013 roku dotyczących języka, który obywatele uważają za ojczysty, planuje się wykorzystać do rozłamu społeczeństwa i dalszego niszczenia ukraińskiej państwowości. Jestem przekonany, że właśnie taki scenariusz partia władzy przygotowuje dla Ukraińców na wypadek niekorzystnych dla niej wyników wyborów parlamentarnych.
Fot. Ołeksandr Łytwynenko
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Opracowanie i autor studiów literacko-krytycznych, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr BAZYLEWSKI. Zabrać wszystko! Siebie oddać wszystkiemu! O. Teliha. Poezja to jeden ze sposobów poznania i poskromienia wymykającego się świata. Brama, przed którą zatrzymuje się w niepewności — to skończoność istnienia. Klucze od bramy są u nieodgadnionej siły. Formuła o niezniszczalności materii nie cieszy: w tej postaci, w której istniejesz teraz, nie będziesz już nigdy. Nieśmiertelność duszy? Ale gdzie gwarancje? Bije się Psyche-dusza-poezja przed zamkniętą bramą. Bezsilna, by cokolwiek zobaczyć po tamtej stronie, obrasta rzepami rozpaczy, smutku. List do L. Mosendza. Dziwiłbyś się: deszcz i późna noc, A u mnie światło i okno na oścież. I znów myśli, i serce w ogniu, I ostra tęsknota w nieustannym wzroście. Twoje życie — chłodny jasny staw, Bez ciemnych wirów i dźwięcznych przybojów. I jak mam pisać do ciebie list I być w nim prawdziwą sobą? Daleko gdzieś płonie twój cel, W ciężkich mgłach twój ponury brzeg, A póki co — spokój, zimna samotność I szarych dni ci posłuszny szereg. A u mnie dni buntują się i krzyczą, Podległe własnym, nie cudzym, prawom I tłoczą w serce ognistą pieczęć, I znaczą wszystko nie szarym, a czerwonym. Bywają dni — beztroscy młodzieńcy Wbiegają w dzikim wyścigu, Żeby cały świat, błyszczący i upajający, Ściągnąć skądś w moje dłonie. Na żółtym kwiecie kilka kropel — Jasne wino na złotawym ostrzu.
Tłumaczenie maszynowe
14 sierpnia minęło 75 lat od dnia urodzin naszego ulubionego autora Wołodymyra Bazylewskiego — znanego poety, krytyka, publicysty, autora tomików poezji „Pokłyk prostoru”, „Dopoky muzyka zwuczyt’”, „Czuttia zemli nebesne”, „Trudy i dni”, „Wybrane”, „Kołodiaź”, „Wertep”, „Wokzalna płoszcza”, „Ukradene nebo”, „Wiwarij”, „Kineć nawihaciji”, „Kryk zajcia”, jednotomnika wybranych utworów poetyckich „Wertep”; książek krytyki literackiej „I zawiaź dum, i wilnyj let pera”, „Łuk Odissejiw”, „Chołodnyj dusz istoriji”, laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki. Subiektywna antologia „Striła” świadczy o oddaniu Wołodymyra Ołeksandrowycza poezji, jego wysokiej erudycji i pracowitości. Pod koniec tego roku „Striła” ukaże się w „Bibliotece Słowa Proświty”. Będzie to naszym prezentem dla Jubilata. Niech Pan żyje w zdrowiu i pomyślności, drogi poeto! Redakcja wiary i nadziei. Wiedza jednak pomnaża boleść. Chce się wierzyć. Na rozdrożu wiedzy i wiary dojrzewa ropień tragizmu. On jest najpotężniejszym źródłem twórczości. Gdyby człowiek był nieśmiertelny, poezja stałaby się niepotrzebna. Potrzeba jej odpadłaby z tej przyczyny, że jednostki nie męczyłaby jej tymczasowość. Zatem jego psychologia, sfera intelektualno-uczuciowa radykalnie by się zmieniły. Stałby się kimkolwiek, być może nawet jednym z tych kosmitów, których produkują autorzy powieści fantastycznych, tylko nie sobą obecnym. Oto dlaczego tak mało jest poetów-optymistów i taką rzadkością jest bezwzględnie radosna nuta. Chodzi o optymizm jako cechę światopoglądową, jako naturalny wyraz woli bytu za pomocą zwykłych słów, zorganizowanych w określony sposób. Pytanie — kogo z ukraińskich poetów można zaliczyć do kategorii optymistów, zapewne zawisłoby w powietrzu, gdyby nie to niezgrabne, antypoetyckie nazwisko Teliha (zresztą Kandyba — nie lepsze), które jakby na śmiech przyklejone jest do tej artystycznej, otwartej na oścież, niezwykle czarującej kobiety, która, według wspomnień O. Łaturyńskiej, zdobywała nagrody na praskich wieczorkach tanecznych. Rzecz oczywiście nie w nagrodach i nie w tańcach. Ale i w nich także, jeśli wspomnieć choćby te wersy z „Piętnastej jesieni”:
Niby roślina w słonecznym oknie,
Która niespodzianie wygięła się strzeliście,
Czułam smukłość własnych nóg
I giętkość rąk, co chcą wziąć szczęście.
To pragnienie szczęścia odbiło się nawet w rytmach „Tanga” i „Kozaczka”. Poezja Ołeny Telihi — to poezja cieszenia się bytem. Tutaj nasuwa się potoczna fraza — w całej jego pełni. Zresztą, w tym przekonuje nas większość badaczy jej twórczości. W tym rzecz, że nie. To poezja dwóch kultów — intymności i heroiki — w ich wzajemnym przenikaniu się i splataniu. Wszystko inne ginie, a jeśli jest obecne, to tylko jako tło i dodatek. Mamy tu nie banalny hedonizm, a postrzeganie życia w jego szczytowych przejawach, co uniemożliwia bierność.
Ty w cień nie idź. Trwaj w palącej grze.
W oślepiający blask nie lękaj się patrzeć.
I płynie w serce najodurzający nurt:
Daleki szum niezrodzonych poezji.
Bywa czas: płoną usta,
Drży duszy dźwięczne rozdarte jezioro,
Niby ktoś rzucił z daleka list
I woła gdzieś — bez podpisu i adresu.
Życie krąży na wąskiej granicy
Nowych porywów, tajemniczych wezwań
I wydają się zbędne i obce
Dawno znajome rzeczy i twarze.
W promiennej zaś chwili, gdy resztką sił
Dzień rozlewa niedopite słońce,
Rudym koniem leci za horyzont
Moja dusza w czerwonej amazonce.
I już wtedy sama nie rozbiorę:
Czy to mój ból upadł krwawym ptakiem,
Czy zachód słońca zalewa bruk…
Dla ciebie zaś zachód — zawsze tylko zachód!
Dyżurują noce — czarne i jasne —
Nie od ognia czy ciemności otchłani,
Lecz od blasku wspomnień i snów,
Wszystkich rządów i darów Pańskich.
I w pajęczynie krzyżujących się barw
Ja żarliwie marzę do samego rana,
By Bóg zesłał mi największy dar:
Gorącą śmierć — nie zimne umieranie.
Bo wśród świata niespokojnych dni,
Obok tajemniczych i powabnych drzwi,
Ja idę na wezwanie zadymionych ogni —
Na nasz ponury i piękny brzeg.
Kiedy zaś wejdę na kamienisty szczyt
Przez ciemne wody i płomienne granice —
Niech życie zachwieje się i odpłynie,
Niby statek w łunie pożaru.
Odpowiedź
O, tak, ja wiem, nam nie do twarzy
Z mieczem w rękach i z błyskawicami gniewu,
Wojskowym krokiem, ze spojrzeniem łowcy
Iść zawzięcie przez ogień i ulewę.
My zaś wasza przystań — cicha i jasna,
Gdzie statkami — wasze zbite skrzydła…
Nie Lew, a Panna nasz odwieczny znak,
Nie gniew, a czułość nasza wieczna siła.
Lecz ledwie z waszych osłabłych rąk —
Zsuwa się broń wrogom pod nogi,
Spija czułość legendarny kruk —
Okrutny demon boju i zwycięstwa.
I rwą się palce, długie i smukłe,
Rozedrzeć nawyki, niby stare łachmany,
By wziąć broń z waszej ręki
I uderzyć mocno tam, gdzie trzeba uderzyć.
Lecz tylko miecz — błyszczący i dźwięczny —
Poczuje znowu wasz zdecydowany dotyk,
Nam czas rozwinie znane strony:
Miłość i namiętność… Czułość i troski.
Czarna płaszczyzna (III)
***
Mężne palce dotknęły rąk,
Drapieżne serce zabiło obok.
Znowu ciało — napięty łuk,
Ostra radość — strzałą w górę.
Odskoczył na chwilę tłum,
Potoczyło się po nim potokiem:
Nie dotykać tylko niewolnika,
A takiego — celować w oko!
Na czole twoim ciemny znak,
Krew czerwona płynie strumieniami.
Lecz teraz ja za dwoje silna
I za dwoje podnoszę kamień.
Nie zginiesz! Za murem dzień
Leje się z nieba winem gorącym
I życie nie stoi, a idzie
Ostrym śmiechem i ostrym płaczem.
Ołowiana twarz tłumu
Zginie w słońcu i błyskawicach —
Tylko wiatr nas będzie bił
Po zwycięskich, szczęśliwych twarzach!
***
Ja ręce, która biła, — nie wybaczę —
Nie dla mnie zwycięski bicz!
Znaj jedno: nie kajam się, nie płaczę,
Ani westchnień nie mam, ani złości.
Ona, jedna z niewielu, miała tę odwagę — patrzeć w oślepiający blask, nie zamykając oczu. To nie jest poezja kontemplacyjna, a poezja działania, ingerencji, szlachetnej agresji. Dlatego tak odczuwalna jest w niej próba skierowania energii w jedyne możliwe koryto, dania jej ujścia w najbardziej naturalny sposób. Wprost lub pośrednio, ale liryczna bohaterka prawie zawsze dyktuje swoją wolę, nawet kiedy w rzeczywistości jej nie dyktuje, a tylko próbuje coś poprawić i uwydatnić — takie wrażenie sprawia ten nadmiar sił, który wyczuwa się za tymi tekstami. W tym polega różnica między intymną liryką Telihi a Sosiury, który skłania się ku sytuacyjności, opowiada o swojej miłości. Wпрочем, te poetyckie ptaki szybują na różnych wysokościach. Sosiura, choć zapewniał: „Ja dla ciebie zerwę Orion złoty…”, ale latał nad samą ziemią, zahaczając skrzydłem nie tylko jej kwietniki, ale i wysypiska śmieci.
Tylko wszystko w dumę zamieniła,
Co tobą oddychało i kwitło,
A jej twarda i zimna siła
Przytłumiła ciepłe źródło.
Ale nawet za twoją szpicrutę
Strzał zatrutych ja ci nie ślę,
Bo nie umiem zamieniać w truciznę
Odgorzałe słoneczne — „kocham”.
Lato
Depczą nogi radośnie i smukło
Senne trawy na wąskiej granicy.
W dzień taki oddać się pocałunkom!
W dzień taki całym natchnieniem żyć!
Pijanym słońcem ciało nalało się,
Taje i gnie się w nim, niby świeca —
I drży wzruszone kłosie,
Przychyliwszy się do mojego ramienia.
W plastrach mózgu złotem przejrzystym
Miód myśli roztopionych leży,
A dusza kłania się przestrzeniom
I ziemi za jasną radość — żyć!
I za to, że tyle ust paliło
I ciągnęło mnie ogniem pokus,
I za to, że zamienić nie sposób —
Nigdy — twoich jedynych ust!
***
Moja dusza i po ciemnym trunku
Nie chce słuchać rad,
I znowu radośnie i smukło
Biegnie pod wiatr i pod grad.
By ukrywszy mądrą wiedzę W skrzynce bez klucza i dna, Znów witać szary świt Ognia trucizną czy winem. By własnej wierze niezachwianej Palić lampę w czarną noc I iść przez stycznie w ciepłe kwietnie, Przez ból rozstań — w radość spotkań. A przechodniom na drogach Bez powrotu dawać dary, I dostawać nowe od Boga, Gdy nie wystarczy starych. Pieśń wieczorna Za oknami dzień stygnie, W oknach — pierwsze ognie…
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Tut mamy co innego — zuchwałość próby latania w rozrzedzonym powietrzu aż do „pragnienia niewymownego” i radości, że „ono jest niewymowne” (J. Szerech). Na tak zawrotnej wysokości miłość staje się aktem odwagi, a odwaga — miłością. Dla W. Derżawina „Pieśń wieczorna” Ołeny Telihy to genialna synteza liryki miłosnej i obywatelskiej. Napisała ta kobieta zaledwie kilkadziesiąt wierszy, ale jej charakter odbił się w nich jak w lustrze. Temperatura tych wierszy jest przeważnie wysoka. Stan duszy — w większości uniesienie, euforia, egzaltacja. Najczęściej używane obrazy to słońce, ogień, wichura, wiatr, burza, zamieć, powódź, grzmot, błyskawica. Wielokrotnie powtarzają się chmiel, wino, najbardziej upajający, upojenie w różnych zmiennych formach tego ostatniego oraz pochodnych od niego. Pełną jasność w ten, nakreślony w ten sposób autoportret, wnosi artykuł o wymownym tytule „Partacze życia” i nie mniej wymownym podtytule — „Do problemu cywilnej odwagi”. „Partacze życia” — dokument rzadkiego trwania w pionie i siły ducha. A w sumie z wierszami — zażarty bunt przeciwko monotonii, szarości codzienności. A u mnie dni buntują się i krzyczą, Podległe własnym, nie cudzym prawom. I tłoczą w serce ognistą pieczęć, Zamknij w moich dłoniach Nienawiść swoją i gniew! Złóż na moje kolana Kamienie okrutnych dni I srebro swojego piołunu Mi połóż do nóg. Żeby lekkie, rozkute serce Śpiewało, jak wolny ptak, Żebyś ty, najmocniejszy, oparł się, Spoczął na moich ustach. A ja pocałunkiem ciepłym, Miękkim, jak dziecięcy śmiech, Zgaszę płomienne piekło W oczach i myślach twoich. Lecz jutro, kiedy przestrzenie Przetnie pierwsza trąba — W zadymiony, czarny mrok Zbiorę ja ciebie sama. Nie weźmiesz płaczu ze sobą — Ja płakać będę później! Tobie zaś podaruję broń: Pocałunek ostry, jak nóż. Żebyś miał ty w żelaznym świstcie Dla krzyku i dla milczeń — Usta zdecydowane, jak wystrzał, Twarde, jak ostrze miecza. Mężczyźnie Nie kwitną na oknie pelargonie — Senny symbol spokojnych dni powszednich. My cały czas stoimy na krawędzi Nieznanych dróg przyszłych. I dlatego, że w swoim niewolnictwie Nie trzymają nas rzeczy i ściany, Ani na dzień w duszy nie stygnie Młodzieńcze pragnienie czynu. Co nam szczęście słodkich nawyków W niezmiennych objęciach domu — Może, jutro już nas odwoła Kanonada groźnego grzmotu. I napięte spojrzenie chce Odnaleźć w ciemności głębokiej, Błyskawic fanatyczne oczy, A nie księżyca marzycielski spokój. Nieśmiertelne Upadło światło latarni Na dzień konający i cichy, I znaczą wszystko nie szarym, a czerwonym. J. Małaniuk: „Ona cała, jako istota, była jakimś protestem przeciwko szarości, przeciwko bezbarwności, nudzie życia, którą tworzą partacze, nie tylko nasi, ale i światowi. To był człowiek, który chciał radości, chciał barwności, pełni, jeszcze radości, i jeszcze radości z całym królewskim znaczeniem tego słowa. Radości, niedostępnej dla plebejusza”. J. Szerech nazywał O. Telihę „poetką życiowego szału” i pisał przy tym o trzeźwości jej poetyckiego myślenia, umiejętności łączenia konkretu z abstrakcją, wyraźnej organizacji rytmicznej, żelaznej surowości kompozycji, samokontroli, opanowaniu, samodyscyplinie. Ale genezę całego tego pozytywu wywodził z… poezji albumowej. Zapewniał — poetycka misja autorki na tym właśnie polegała, by wyzwolić poezję albumową z niewoli prowincjonalnego flirtu i mieszczańskiej codzienności. Takie tłumaczenie wywołało sprawiedliwe utyskiwania. Mamy przykład, kiedy krytyk zagania obiekt w schemat. Buduje swoją, niepozbawioną spójności i ciekawej informacji teorię, zgodzić się z którą jednak stanowczo nie sposób. Rzecz w tym, że ten szereg obrazowy, który przytacza Szerech jako argument, spotyka się nie tylko w albumowej, ale i w poważnej poezji romantyków, poczynając od Batiuszkowa, Puszkina, Lermontowa. Zjeżdżonymi poetyzmami te obrazy stały się później, i to daleko nie wszystkie. O. Teliha, etniczna Ukrainka, urodziła się w Petersburgu, dorastała i wychowywała się w inteligentnej zrusyfikowanej rodzinie. Wymowny szczegół: jej matką chrzestną była Zinaida Gippius. Przesunięcia w rodzinnym otoczeniu w kierunku macierzy zaczęły się pod wpływem wydarzeń zewnętrznych. Ojciec przyszłej poetki — Iwan Szowheniw — został ministrem w rządzie Ukraińskiej Republiki Ludowej. Nawrócił się na ukraińskość starszy brat. I tylko młodszy — echo rodzinnego rozłamu — nadal trzymał się swojego rusofilstwa, pisał wiersze po rosyjsku. Poprzez rosyjskich autorów przyłączała się do poezji i Ołena Szowheniwa. Przekwalifikowanie, przełom światopoglądowy, przyswojenie języka ojczystego i fascynacja ideami nacjonalizmu — wszystko to działo się już w Pradze pod wpływem potężnego ukraińskiego inteligentnego otoczenia. Kontakty z prażanami wywróciły życie dziewczyny. Pod działaniem tych dwóch czynników — przyswojonego wcześniej obcego i swojego, nowego, który uosabiali Małaniuk, Łypa, Olżycz, Darahan, O. Łaturynśka, Stefanowycz, Mosendz oraz inni, mniej znani — i kształtowała się ona jako poetka. Poszczególne echa i wpływy dają się zauważyć już na poziomie powierzchniowym. Gruntowne słowo — należy do przyszłych badaczy. Jedno jest jasne: źródła należy szukać właśnie na tym skrzyżowaniu, a nie w liryce albumowej. Złożoność polega na tym — i o tym trzeba powiedzieć wprost — że O. Teliha nie zdążyła wypracować w pełni swojego stylu, jak udało się to, na przykład, Łypie. Ale szła ona do niego twardym krokiem. Tylko nieprzeciętny poeta mógł powiedzieć tak dokładnie i mocno: „błyskawic fanatyczne oczy”. Nie wydaje się przekonująca również myśl Szerecha, że poetka rzekomo zamknęła się w ramie „dumy-wierności”. Kiedy mowa o poetach takiego temperamentu jak O. Teliha, rozmowa o samoograniczeniu jest bardzo ryzykowna i sprzeczna w swojej istocie. Czy nie sprowokowała tego twierdzenia Szerecha sama poetka niektórymi swoimi deklaracjami w rodzaju: To szczęście, które rośnie w ciasnych objęciach ramy Zamkniętej duszy i ramę tę drze!
W tym właśnie rzecz, że rama pęka i rozpada się pod naciskiem niepohamowanych uczuć. D. Doncow górnolotnie nazwał O. Telihę „poetką ognistych granic”. Naturalna aberracja wzroku współczesnego, którym wstrząsnęła śmierć młodego talentu i pięknej, komunikatywnej kobiety w pełni sił, która miała odwagę zarówno w poezji, jak i w życiu nazywać rzeczy po imieniu. Ale to on jedyny zauważył to, czego nie zauważyli inni — tajemnicę, sekret w jej pismach. I był przekonany, że bez wyjaśnienia tego momentu pism tych nie da się zrozumieć. Przynajmniej, doprecyzujmy, zrozumienie byłoby niepełne. Przy całej otwartości i bezpośredniości tej poezji, natrafiamy w niej na poszczególne wersy, strofy czy nawet całe wiersze („Nieśmiertelność”, „Wierność”), które nie poddają się jednoznacznej interpretacji. To potwierdzenie złożoności duszy, która wyrywa się poza granice codzienności w daremnej próbie nazwania owego niewysłowionego, słusznie zauważonego przez Szerecha. Wszystko jest w tej twórczości, która gwałtownie nabierała wysokości: i klasyczna forma, i żywiołowość jako wyjście poza jej granice, i rudymenty retoryki, i wrażliwość poszczególnych miejsc, zwłaszcza wyrwanych z kontekstu, ale przede wszystkim — osobowość: żywa, całościowa, niepowtarzalna. Jaśnieje jasno w zaduchu i zmęczeniu, O, jasna czułości, twoja studnio. Kozaczek Każdy krok — oślepiająca błyskawica, A dusza — polny, dziki wiatr. Rozpalają się usta i lica Niespokojnym purpurowym kwiatem. Nie złapiesz! Ja — ogień, ja — wichura, A one zatrzymywać się nie zwykły! Lecz nagle uśmiechnę się cicho I w oczach moich zagra wyzwanie. A dusza, rozpustą pijana, Wypije tęsknoty złotą truciznę. O, złap mnie, złap, ukochany, Ja tak chcę przy tobie być! Widzisz — ściany znikły, jak zjawy! Trawy włażą nam pod obcasy, — A nad nami różowieją chmury! Przed nami zielenią się łąki! Tylko złapiesz, — radośnie i wiotko Zakręcę tobą zwycięskim ruchem, A z orkiestry pryśnie pocałunków Wiosenna, burzliwa zamieć! Słoneczne wspomnienie Wasilowi Kuryłence Mój czarny dzień zachwiał się i stopniał Gorącym słońcem spalony z góry. To znowu ty, nigdy niekochany I zawsze bliski, wspomnieniem płoniesz. Oto wciągnęłam cudotwórczy roztwór Jasnego śmiechu, promienistych słów, I znów wróciłam na pola i place Swoich dawno przebytych dróg… Gdzie nie było zjaw na widnokręgu, Gdzie na szalach wiernej wagi, Tak, jak teraz, moich niepewnych przyjaciół Nie odciągali — pewni wrogowie. II Dzień lipcowy, żółtoczerwony, I dźwięczny, jak wesoły rój! Czyż nie młodość nasza dzwonem Rozlatywała się od naszych marzeń? W wodzie szybkie wyścigi, Odpoczynek na miedzach pól. Czyż nie młodość nasza dzwonem Uderzała w srebro fal? I od słońca całkiem brązowi, Zabłąkawszy się w zielony cień, Zwierzaliśmy się sobie w miłości… Bohaterom i boginiom. III Gdzież ty się śmiejesz, myślisz i chodzisz Z niezmiennym blaskiem w słonecznych oczach? Mój drogi chłopcze, znów nagrzały się wody I dojrzewa lipiec w ciepłych warzywach! *** Machnąć ręką! Rozlać wino! Niech krzyknie ktoś — niech będzie zamieć, — Ach, jak ja chcę odnaleźć okno W szarym murze jednostajnych ruchów! A w tym oknie niech zamigocze Czyjaś twarz — uparta i śmiała, Żeby znów życie — na długo czy na chwilę — Rozkołysało się falą przypływu. Żeby spojrzenie czyjeś, jak trunek drogi, Przelało się najjaśniejszym nurtem, Gdzie oczy innych, oczy wrogów Nie domieszały jadu czy piołunu. I w dusznej sali będzie znów rosnąć Taka dziecinna i szalona marzenie: Że dla mnie ktoś zdoła iść Przez wszystkie zniewagi — tak, jak ja umiem! *** Ostre oczy otwarte w mrok, Bije zegar: czwarta, piąta… Moje serce w gorących zmorach, Ja i dziś nie mogę spać. Ale jutro spokojnie wstanę, Tak, jak zawsze, bez żadnych zmian, I w życie, jak w beztroski taniec, Wejdę do nocnych godzin. Stłumię swoje nieustanne wspomnienie. Będę radość dawać i śmiech. Tylko tym dana wygrana, Kto i w bólu śmiać się zdołał!
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Bohdan CZEPURKO, m. Lwów Po drugiej stronie oblicza Organika ludzkich uczuć Niespokojne XVII stulecie. Przybył na zmęczonym koniu, zeskoczył przed hetmanem. Na nim nie było twarzy — tylko oczy żarzyły się żarzącymi węglami. Jeśli oczy to zwierciadło duszy, i my jeszcze porozmawiamy o nich w “Organice ludzkich uczuć”, to twarz — zewnętrzny wizerunek, fizyczne oblicze-bożestwo. Ludzki “twarz” stworzony podobnie, jak u zwierzęcia, a jednak w nierozerwalnej jedności czy jedności samej wyższej, ba i subtelniejszej duchotworczej przyrody, ze szczególnym dusznym “podświetleniem” — chodzi bowiem o całość i pełnię duchowego odzwierciedlenia albo i przeobrażenia. Żadne oblicze nie jest bezliczne, a tak nałożone indywidualne. Twarzy nie mierzyć unifikowanymi standardami piękna. Kiedy zaś człowiek maskuje się, fałszuje, twarz mierzy, naciąga na siebie maskaradę, maskę — twarz nazywają “licem”, bo taka podmiana to “nie do twarzy”, “nie licuje”, “nie pasuje” czystemu duchowemu światłoobrazowi. Młoda twarz “płonie”, “pała” niezmarnowaną energią i zdrowiem, ogniem i rumieńcem. Z niej można i “wody” napić się — taka piękna, ale co najważniejsze: to niewyczerpane źródło czuciowej różnorodności! O nie zgubionych osobistych rysach, zwłaszcza i godności, mówią “ma swoje oblicze”, a o nieładnych uczynkach — “stracił twarz”. Ważne także “nie uderzyć twarzą” w błoto! “Wylić”, “przeliczyć” — dać łapsa, niby, “miej twarz!”. “Bezliczny”, “bezlicy” — bezosobowy, pusty, bezwstydny. O poprzednich poetach mówią “szarzy, wszyscy na jedno kopyto”. Nieuniknione zderzenie nazywają “twarzą w twarz!”. Przed obliczem, czy to raczej obrazem niebezpieczeństwa, spokoju, harmonii, Boga, Narodu — człowiek mobilizuje swoje wewnętrzne rezerwy. Twarz — żywe świadectwo osobowości, stworzonej na obraz i podobieństwo Osoby Bożej. Może dlatego słowa “człowiek”, “lalka”, “twarz” zaczynają się na “l”. Pierwsze głoski “l”, “l’”, “el” w światowych językach i religiach oznaczają bóstwo. Liczko — białe, różowe, rumiane, okrągłe, miłe, jak namalowane, jak wyryte. Z twarzy — wykapany ojciec. Albo — matka. Twarz wymowna, prześwietlona, natchniona, czysta, żywa… Leksem lica mieści w sobie i “twarz”, i “królestwo”. Niedobrze, jeśli twarz — obłudna, kłamliwa, wiedźmia. “Twarz” synonimiczna do “oblicza”, które może być “rasowe”, “świeże”, “wyciosane z kamienia”, czołate, śniade, nerwowe, spokojne, zmęczone, zmarkotniałe, urodziwe, piękne, prawidłowe, rozumne, szlachetne, czarowne, jasne, anielskie, dobre, wierzące, dumne, dobrotliwe, nijakie, prostoduszne, duchotworcze, przygłupie, obojętne, senne, martwe, skorbne, zbladłe, spotworzone, radosne, szczęśliwe, uczciwe. Oblicze bywa nie tylko anielskie: ono, zwyczajnie, obraz, jednak i morda, pysk, ryło, pyszczek. Stąd i wyrażenia “mordate oblicze”, “świńskie ryło”. O dolnej części oblicza, tworzonej szczękami, może i nie godzi się nadto szczękami tak kłapać (ktoś tu wspomina znany film grozy), ale sam “występ” ma niekiedy i pozytywne oznaki, powiedzmy, “wolowy podbródek”, czy na odwrót “bezwolny”, “opuszczony”, “zwisły”, “wygładzony”. Charakterystyczny ustęp czy występ przechodzi do dołu w wole albo i podgardle (stąd i gruchająca synogarlica “do kozaka gardzi się”, a kozak, jak (g)orzeł: jak zobaczył, tak i umarł!) — wszystko to wiąże z tułowiem przednią część szyi: kark, czyli jej tylną część, powiedzmy dalej. Szyję albo kark można i “skręcić”. Nadto ciekawi “kręcą szyją” na wszystkie strony. Oto i ja zajrzę w gardziel (krtanię, gardło, krtań). Gdyby wiedzieć, co i o co oni tam krzyczą, chrapią, przesychają, albo co nie młodym gardłują, dławią się, gardło palą — siadłbym, jak Mamaj na obrazie, i… milczał! Rzeźników nazywają gardłochwatami, zabójcę — gardłorezem, krzykacza — gardłoderem czy gardłopanem. W gardle — początek przełyku i dróg oddechowych, centrum wydobywania dźwięku, gniazdko ludzkiej mowy i rozmowy, instrumentarium (razem z językiem) mówienia. Tam — niebo i podniebienie! Smakowe gruczoły i receptory też obok (w ustach!), ale o tym pogardłujemy innym razem. Gardło wyszło poza granice czysto fizjologiczne, wszak nie tylko “karzą na gardło” (kara śmierci, egzekucja), ale i niekiedy “darują gardłem” (ułaskawienie) oraz “zarabiają na gardło”, czyli na wódkę, bo, widzisz, “drapie w gardle” czy “coś w gardle drapie — trzeba gardło przemyć”, a potem dziwią się, że w głowie “trzmiele huczą”… Przedni fasad ludzkiej persony od podbródka i twarzy płynnie przechodzi do wypukłego czoła, które wywierszuje widzący obraz głowy, jej główną część, chociaż wszystko względne: można odczuć niebezpieczeństwo i potylicą albo całym ciałem! Jeśli czoło okrągłe, to czoło — jego prosta wysoka “tablica”, swoisty paszport człowieka rozumnego. Odpowiednio czoło ma przeciwne oceniające charakterystyki (plus-minus), a „czoło” — prawie w całości pozytywne. Człowiek pracuje “w pocie czoła”, wolny człowiek “nie skłania czoła”, najlepsi z najlepszych stają na czele wojska czy gromady, przewodzą narodowym ruchom, wzruszeniom, zawiruszeniom. Na czole “napisane”, co człowiek myśli. Podczas niewymownego smutku albo statecznego szanowania “klonią” albo “chylą” czoło. Silny prześwietlony człowiek chodzi z wysoko podniesionym czołem, “ubici” bólem, wszystko-taki “podnoszą czoło”. “Czołem wam, panowie gromado! Czołem i tobie, panie pułkowniku!” — szanownie kłania się bohater Pantelejmona Kulisza. “Nie mieć za człowieka” (za człowieka) — czy nie skrajna zniewaga. Czasem czoło nazywają łbem. Na łbie też “piszą”, ale z większego ironicznie. “Łeb do łba”, “łbem w łeb” wypowiadają coś baraniego, głupiego, zapowiadają kłótnię czy i bójkę. „Miedziany łeb” — u upartego pustodzwona, nie rozumiejącego pustobrzęczy czy po prostu głupca. Oczy “wyłażą” na czoło od strachu, ba i zdziwienia. “Spod łba” patrzą rozgniewani i nieufni. Bywa, że i brwi wyłażą na czoło. Był sobie generalny sekretarz ze stalinowskimi wąsami zamiast brwi, ale, widzisz, dał dęba! Nabić guza można także gdzie indziej, a tak na łbie. “Stuk-
„nu ty sia lobamy” wyraża przemożną możliwość interpretacji, tak jak „uderzyć czołem o ziemię”. Mimo ironiczności „złoty łeb” uosabia to samo, co „mieć olej w głowie”, czy, powiedzmy, „makutrę rozumu”. Jednym słowem, nie łbem, tak po łbie! Na głupiego mówią „łobas”. „Łobko”, „łobań”, „łobaty” mogą być i głupimi, i mądrymi. Czoło i twarz łączą z łykiem i łyczkiem, ale ten związek jest trafny tylko jako wyznaczenie zewnętrznej powierzchni (kora, skóra), wszak „czoło” oznacza także stromy stok, pionową tablicę, pewną wypukłość, okrągłość, podwyższenie, wywyższenie, a „twarz” — bożą sferyczność, oblicze boże: CE(E)L(E)! Tu my i powędrujemy główną kulą, czy też czołem — wysokim aż do potylicy — wszystko dalej i dalej. Tam, gdzie schodzą się łysy i kędzierzawy: wszak „z łysym dobrze żyć, jak przyjdzie do wieczerzy — nie trzeba świecić!”. Zatem potylica — tylna część głowy nad szyją. Szyjek, gałyk, kark, ciemię — wszystko to oznacza prawie jedno, ale z niuansami! Jeśli twarz prezentuje duchowy światopogląd duszy, jej zewnętrzny wyraz, to potylica, jak mi się wydaje, — po tamtej stronie twarzy. Nie darmo „wypychają w potylicę”, gonią „w trzy szyje”, „szyję myję, kąpię się”, „dają po potylicy”, biją jeszcze i gonią „w potylicę”, odważają potylicznika czy potyliszcznika, hodują potylicznikami, a to i zachodzą w potylicę — nie twarzą w twarz, a w tył. Potylica zaczyna się od wierzchołka ludzkiej rozsądności, chociaż i z garbem namiętności! „Gruszkę” dają, to znaczy wykrzesują lekko na dziecięcym ciemiączku, może i dlatego, że tam zbiera się lep, i ta część głowy najbardziej wrażliwa, urazliwa na roku, a całkowicie twardnieje po trzech latach. Do teraz pamiętam dobry tatowy pogląd, uśmiech i słowa „dam ci dulę!”. Kiedyś one mogły oznaczać „dam ci dolę!”. Zamieram, wciągam głowę w ramiona, a on krzesze na czubku „iskry” grubym palcem — za słońcem, do środka… Kto miał dzieci, wie, że jest wielkie górne ciemię i małe potyliczne. Tam ciemne i jasne sąsiadują, jeszcze i kula dzieli się na lewostronną i prawostronną półkulę. Oto co my wyczytali na twarzy i po tamtej stronie twarzy, a można było by i w głowę zajrzeć, co tam „warzy się”. Kiedyś ja ironizowałem, że głowę trzeba berecikiem chronić — będzie czym orzechy bić, można i gwoździe! U nas ceni się „bita głowa” („za bitego dwóch niebitych dają”, „bity żuk”, „strzelany wróbel”), słowem, bywała osoba. Dobrze, jeśli „głowa warzy” albo jak kto „ma głowę na karku”. Gorzej, jeśli ktoś ma „pustą makutrę” albo u kogoś „nie ma klepki” czy „cara w głowie”. O kapryśnym (o wymysłach) mówią: „Ma muchy w głowie!”. Czemuś mnie to zawsze porażało swoją prawdziwością, chociaż, powiedzmy, rój dumek nie mniej niepokoi! Bywa, „głowa idzie obrotem” (kręgiem, chodem) „aż dudni”. Przyczyny różne. Naród powie, jak zawiąże: boli głowa — idź do cerkwi! I pomódl się za „królestwo” prześwietlonego rozumu: może i pomoże! Tymczasem głowa jeszcze i „morzy się” (pamorzy się), „makutrzy się”, „tumanieje”, „czmanieje”, „tumanieje”, „rozwaluje się”, „trzeszczy”, „rozrywa się”, „repaje się”, „rozbucha”, „puchnie”… Dlatego i mówią: „Nie morz głowy!”, „nie ciemnij!”, „daj spokój!”. Sekretna informacja dla dziewcząt: jak „zakręci głowę” ładny chłopak, nie udawajcie zbyt mądrej, bo można i za mężnego wyjść!” Jednak to już sfera dwugłowego czy też małżeńskiego fenomenu — my zaś o każdej jasnej głowie osobno… Źle, jeśli głowa „dziurawa”, „kapuściana”, „nieobaczna”, „pusta”, „pustopusta”, „zaturkana”, „bez cara”, „bez trzeciej klepki”. Nieźle, jak jest „swoja głowa na karku” oraz „niepożyczony rozum”, albo u kogo „złota głowa”, jasna, prześwietlona, rozumna, twórcza, trzeźwa, a nie „głupia” czy „dębowa”, „nabita kłaczami”, plewami, słomą, trocinami. Moja mama mówiła tacie: „Ostrzyż go, bo już więcej włosów, jak głowy!”. Antropometryczne wymiary, obraz i forma ludzkiej czaszki — wykazują rasową przynależność, chociaż, jeśli odbywają się niekompatybilne krzyżowania i psychologiczne przepadki w kształtowaniu oraz „zachowaniu” wewnętrznego „ja”, czy formowaniu sensorycznych parametrów widu — te dobrane, wybrane, harmonijnie dobrane rysy rasy nieuchronnie niwelują się: odbywa się wyrodzenie Bożego Obrazu w człowieku. Tu jeszcze morze roboty antropologom, narodoznawcom, biologom, aby nam za mądrą głowę (czoło, kocioł, makutrę albo i makotyrę, dołbnię, głowę) szybko pośpiesznie nie utracić, czy też steracić przez „głupi rozum”! Dalej będzie.
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Mychajło HUDZʹ, kandydat nauk filologicznych, profesor Kijowskiego Międzynarodowego Uniwersytetu
Monografia Tarasa Myroniuka „Wasyl Zawetnycz – ukraiński dyrygent cerkiewny w USA”, która ukazała się na świecie w 2011 roku, otrzymała wysoką ocenę czytelników, a jej autor został nagrodzony nagrodą Międzynarodowej Fundacji Rodziny Woskobijnyków w gatunku literatury biograficznej i memuarystycznej.
Wasyl Prokopowycz Zawetnycz (1899–1983) – wybitny ukraiński dyrygent, muzykolog i działacz społeczny. Urodzony na sławnej ziemi czernihowskiej, był natchniony odrodzeniem ukraińskiej państwowości. W okresie Ukraińskiej Republiki Ludowej poświęcił się działalności pedagogicznej, literaturoznawczej i muzykologicznej, a w okresie Drugiej wojny światowej został zmuszony do emigracji do Niemiec, a później do USA. Na emigracji Wasyl Zawetnycz, podobnie jak Ołeksandr Koszyc i Nestor Horodowenko, stał się popularyzatorem ukraińskiej muzyki chóralnej. Całe jego życie zostało w pełni poświęcone działalności badawczej w dziedzinie śpiewu chóralnego cerkiewnego. Był wieloletnim dyrygentem Ukraińskiej Katedralnej Cerkwi Prawosławnej w Nowym Jorku, jednym z najaktywniejszych współpracowników i pomocników metropolity UAPC w USA Mstysława Skrypnyka. Chór cerkiewny w Nowym Jorku pod jego kierownictwem został uznany za najlepszy chór wśród chórów prawosławnych w USA. Zawetnycz podniósł go na wysoki poziom profesjonalizmu, odrodził tradycje wielogłosowego śpiewu partesowego, bardzo popularnego na Ukrainie w XVIII wieku. Jego życiowym credo było staranne zbieranie, przechowywanie i doskonalenie biblioteki nutowej. Ponadto napisał i opracował z chórem wiele śpiewów nabożeństw.
Do fundamentalnych prac Wasyla Zawetnycza należą takie dzieła, jak „Ukraińskie kantaty i psalmy”, „Całonocne czuwanie” (w dwóch częściach), „Śpiewy Wielkanocne”, „Triodion postny”, „Panichida i pochowanie” (opracowane na podstawie kijowskich rozśpiewów), „Zbiór bożonarodzeniowy” i inne. Wasyl Zawetnycz opracował „Zbiór śpiewów liturgicznych”, w którym umieszczono 178 pieśni na głosy harmonizowane dla małych chórów cerkiewnych, cerkiewno-klasyczne utwory dla dużych zespołów oraz koncerty ukraińskich kompozytorów-klasyków. Opracował też wiele ludowych pieśni.
Działalność Wasyla Zawetnycza nie ograniczała się do kształtowania sztuki chóralnej; zajmował się organizacją druku ukraińskojęzycznych utworów muzycznych, prowadził aktywną pracę społeczną wśród ukraińskiej diaspory w USA.
Książka Tarasa Myroniuka ujawnia również działalność literacko-publicystyczną Wasyla Zawetnycza; przedstawiono w niej szereg jubileuszowych artykułów o wybitnych ukraińskich działaczach kultury: kompozytorach, pisarzach, aktorach teatralnych i innych. W książce zamieszczono wspomnienia o Wasylu Zawetnyczu, materiały z jego korespondencji ze znanymi działaczami ukraińskiej diaspory oraz liczne świadectwa epoki.
Powrót do Ukrainy imienia Wasyla Zawetnycza jest dobrą okazją dla muzykologów, studentów uczelni muzycznych i duchownych oraz wszystkich miłośników ukraińskiej kultury, by dotknąć czystych źródeł ukraińskości.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
miejsce, a on je przemyśliwał. Te cytowane fragmenty z Biblii pamiętam do dziś, szczególnie uderzyły mnie aforyzmy Księgi Koheleta. Nikt z moich starszych nie nawracał mnie na wiarę ani od niej nie odwracał. Ale do Biblii, Koranu, psalmów odnoszę się z najgłębszym szacunkiem. W ogóle Pismo Święte warto czytać wszystkim, niezależnie od tego, czy są ludźmi niewierzącymi czy praktykującymi. Przecież Biblia daje wszystkie modele ludzkiego bytu — od prywatnego, skrytego, po społeczno-obywatelski, polityczny. Oto choćby o ludobójstwie. Słowo i pojęcie, które nieustannie w ostatnich latach brzmi we wszystkich mediach. I Biblia daje pierwszy klasyczny przykład. Po śmierci Mojżesza na czele Izraelitów stanął Jozue. Ziemi własnej Izraelici nie mieli. Trzeba więc było zdobyć Ziemię Obiecaną. Dlatego Jozue wysyła dwóch szpiegów do przebogatego, kwitnącego miasta Jerycho. Tam wszystko wywęszyli. Ale mogli ich schwytać strażnicy. Jednak ukryła ich nierządnica Rachab. Za to Izraelici obiecali jej życie, kiedy Jerycho zostanie zdobyte. I oto wdarli się do Jerycha: „I wyklęli ostrzem miecza wszystko, co było w mieście: mężczyzn i kobiety, młodzieńców i starców, woły, owce i osły” (Księga Jozuego, rozdział 6, werset 21). „Miasto zaś wraz ze wszystkim, co w nim było, spalili ogniem, tylko srebro, złoto oraz przedmioty z brązu i żelaza oddali do skarbca domu Pańskiego...” (tamże, werset 24). Albo oto o Hołodomorze: „Szczęśliwsi ci, co padli od miecza, niż ci, co padli od głodu...” (Lamentacje Jeremiasza, rozdział 4, werset 9). „Ręce kobiet czułych gotowały własne dzieci, stały się one ich pokarmem w czasie klęski córy ludu mojego” (tamże, werset 10). — Co obecnie jest pisane i co jest malowane? — Gotowa jest powieść awanturniczo-przygodowa „Zardzewiały miecz”, wydarzenia rozgrywają się w latach 1570—1573 w Kijowie na Podolu. Namalowałem ilustracje. Jeśli wszystko będzie w porządku, książka być może ukaże się w tym roku. Pracuję dalej nad znaczkami pocztowymi. Kończę serię „Ukraińskie wiatraki”. Każdy wiatrak jest obramowany swoją porą roku: zima, wiosna, lato, jesień. Dla mnie wiatrak jest ważny nie po prostu jako przedmiot (albo statek, samolot, kwiat itd.), tak większość artystów maluje znaczki. U mnie to zawsze jakaś opowieść: co obok się dzieje, jacy ludzie, jaka architektura, jaki stan przyrody... Takie oto wymowne wiatraki. — I wyraźnie widać, że to — Ukraina. — A niczego innego nie zamierzam robić. Stopniowo od czasów antycznych przeszedłem do staroświeckiej Ukrainy. Zresztą, niedawno w wydawnictwie „Jarosławiw Wał” ukazała się moja książka „Wielka ryba”, także o niedawnej Ukrainie. Ta historia została narysowana jeszcze w 1982 roku, ale ponieważ odtwarzała zwykłe życie ludzi znad Dniepru, nie została zatwierdzona do druku przez wydawnictwo „Weselka” i postanowiłem wydać ją teraz, aby przypomnieć starszemu pokoleniu o realiach tamtych czasów i opowiedzieć młodym czytelnikom o wydarzeniach z 1963 roku. W książce jest dwadzieścia jeden rysunków! Nie są one dokładnymi ilustracjami tekstu, raczej go uzupełniają. Zatem czytelnicy otrzymają album-opowieść. Rozmawiał Wołodymyr KOSKIN, zdjęcie autora
Tłumaczenie maszynowe
— Juriju Hryhorowyczu, kiedy artystę Łohwyna pociągnęło do pisarstwa? — Moja pierwsza książeczka dla dzieci ukazała się w 1961 roku. Bajkę o zorzy polarnej usłyszałem w dzieciństwie, potem próbowałem znaleźć ją w jakimś wydaniu z lat trzydziestych. Nie znalazłem. Jako dwudziestoletni student instytutu plastycznego w 1959 roku zacząłem pracować nad tekstem. Prawie rok pisałem i szlifowałem, chociaż maszynopis liczył zaledwie osiem stron. Zrobiłem rysunki. Poszedłem do wydawnictwa. Tam zgodzili się wydrukować, ale kazali przerobić i tekst, i rysunki. Przerobiłem. Znowu przyniosłem do wydawnictwa. Przyjęli. Powiedzieli: „Wszystko dobrze. Jednak nikt nie uwierzy, że Pan to sam napisał. Wymyślcie jakiś naród, do którego ta bajka należy”. Wymyśliłem Enców na wzór Nieńców, mówiąc, że zostało ich dwieście-trzysta osób, to mniejszościowy naród (czyli taki, który znika) Federacji Rosyjskiej. Zatem w adnotacji napisali: „Eniecka bajka ludowa, zapisana na Tajmyrze”. Nigdy tam nie byłem, ominęła ta czara również moich krewnych. — Zatem skłoniono Pana do mistyfikacji? — Oczywiście. Ale byłem bardzo zadowolony z sukcesu. Jestem studentem drugiego roku, moja książka się sprzedaje, nakład imponujący — 65 tysięcy. Wtedy, w 1961 roku, stragany były wszędzie na ulicach, książki sprzedawano tak, jak dziś sprzedają czebureki i hot-dogi. W instytucie plastycznym moim kierownikiem był Wasyl Illicz Kasijan, postać wielce niejednoznaczna. Imponujący artysta-grafik z głębokim wydźwiękiem społecznym w latach dwudziestych w Pradze, a skończył jako piewca „pracowniczych zwycięstw” oraz wielkich i małych leninów. — Ta system wielu kolosów deformował i łamał. To w niepodległej Ukrainie staliśmy się odważni. A jak Pana radziecka ideologia ociosywała? Czy zdarzało się iść na kompromisy? — Byłem bardzo wesołym chłopakiem i nikt mnie nie traktował poważnie: ani dysydenci, ani organy partyjne. Dlatego jakoś prześlizgnąłem się, pozostałem sobą. Prześladowań nie było, po prostu nie traktowano mnie poważnie. Oto przynoszę latami ten sam rękopis, nowe rzeczy dodaję, a mi odmawiają. Potem kierownictwo na górze się zmieniło i moje utwory poszły do druku. W 1978 roku (to było za kompartyjnego ideologa Małanczuka), kiedy czwarty rok siedziałem bez pracy, przyniosłem rękopis do wydawnictwa „Radianśkyj pysmennyk”. Redaktor powiedział: „Jeśli nic nie napiszesz na współczesny temat, to wydawać cię nie będziemy”. Choć wszystkie pięć wewnętrznych recenzji było pozytywnych, książkę hamowano. Wycisnąłem z siebie współczesny temat. To jedyna rzecz, na którą nie jest mi wesoło patrzeć, chociaż nie ma tam służalczości. Szła pierwsza, więc kierownictwo dało zgodę i książeczka ujrzała światło dzienne. Byli otwarcie głupi strażnicy komunistycznej moralności. Powiedzmy, dyrektor wydawnictwa „Radianśkyj pysmennyk” o nazwisku Staś, który wcześniej był bossem małego kalibru w Związku Pisarzy. Postawili go po tym, jak zdjęli wspaniałego człowieka Anatolija Moroza. To było po pogromie powieści „Sobór” Ołesia Honczara. Przychodzę do Stasia, a na stole leży moja druga książeczka, maleńka. Pytam: „Czyżby mnie Pan czytał?”. Myślałem, że są rzeczy, które wymagają większej troski. Wtedy tomami-wagonami wydawali Zahrebelnego, Zbanackiego, Hołowczenkę-Musijenkę, Sambuka z jego pseudokryminałami o walce z podziemiem nacjonalistycznym, faszystami. Z urzędnika spadła apatia: „Was trzeba czytać uważnie między wierszami”. Wzruszyłem ramionami, pomyślałem: „Niech cię gęś kopnie, jaka może być kramoła w historycznych opowiadaniach o antycznej Grecji, starożytnym Rzymie, Egipcie, o średniowieczu, czasach walki z Połowcami?”. Nawet do kozaczyzny nie dochodziłem. Interesowała mnie mediewistyka, czyli głębokie średniowiecze czasów wikingów, Hunów, Połowców, Pieczyngów, Chazarów.
Ale czujnych dozorców było wystarczająco dużo. Cóż tu powiedzieć? Na co wydawano zasoby ludzkie? Na idiotyczne zakazy. Minął ten czas. Ja i moi koledzy wiele rzeczy nie zrobiliśmy, a tamci ludzie odeszli — z życia, ze wszystkiego. Jaki był w tym sens? Trudno mi pojąć rolę ludzi, którzy byli hamulcem dla twórczych osobowości. Zmarnowane czasy. Nie tam szukali. No przecież nie moje nowele rozwaliły ten system. Zrujnowali go przede wszystkim gospodarze, którzy szaleńczo kradli, organizowali finansowe przekręty, podziemne zakłady. Wcześniej, przed rynkowymi wysiłkami Gorbaczowa, Czubajsa czy Gajdara, wszyscy już byli stabilnie kupieni i rozdzieleni. Jedna gospodarka była oficjalna, druga — podziemna. — Pańskie mieszkanie-pracownia przy ulicy Olesia Honczara znajduje się na trzynastym piętrze. Z okien rozpościera się wspaniała panorama Kijowa… — Nic już nie widać, oprócz wieżowców. Kiedy wprowadziłem się tu trzydzieści lat temu, był tu fantastyczny widok z Górą Batyjewą, Soborem Włodzimierskim. Przez ostatnie osiem lat zabudowy zeszpeciły przestrzeń. I to jest zbrodnia. Istnieje pisana historia, którą można przepisywać. Zawsze znajdzie się u nas, za granicą dokument, który będzie podważał to, co ktoś przekłamał w historii. Kiedy zaś niszczą historyczny relief, horyzont (czego nie robią, powiedzmy, w Paryżu, Pradze czy Londynie), na zawsze wykreślają stronę z historii miasta, narodu, kraju. Tego już nigdy nie da się przywrócić. — Jako grafik i nowelista, czujny na detale, jak scharakteryzowałby Pan naszą rzeczywistość? — Uderzające połączenie zwykłej głupoty, nieuctwa i agresywności, czysto biologicznej. Trzy komponenty. Nieuctwo zabija. Jeśli człowiek nie rozumie, że historia to nie tylko to, co napisano w podręcznikach, ale też to, gdzie chodzi, spotyka się, odprowadza przyjaciół, żeni się, odwiedza urodziny, chrzciny, pogrzeby… Człowiek musi rozumieć, że jest częścią procesu historycznego. Stare gimnazjum, nawet radziecka szkoła lat 40—70. ubiegłego wieku, kiedy jeszcze pracowali starzy nauczyciele, dawała to odczucie. Ale dwójkowicze-trójkowicze dorwali się do koryta. Oni nie rozumieją elementarnych rzeczy. Przypominam sobie słowa z traktatu starożytnego rzymskiego architekta: “Nowe domy trzeba budować tak, żeby nie zasłaniały widoku na rzekę lub na morze”. To powiedziano dwa tysiące lat temu! No jak wyjaśnić to dzisiejszemu architektowi, który uczył się po znajomości albo za łapówki? Nie jest tajemnicą, że obecnie można nawet na egzaminy nie chodzić, pieniądze chodzą… Tak u nas powszechnie się uczą. Nieodpowiedzialność straszna! — Juriju Hryhorowyczu, dobrze zna Pan Biblię. Skąd to się wzięło? — Gdybym powiedział lub pomyślał, że dobrze znam Pismo Święte, byłoby to szaleństwem. Ten wielki zbiór tekstów dany jest do dobrego poznania nielicznym. Po prostu zawsze interesowały mnie historie biblijne. Początkowo pisałem swoje nowele i opowiadania o antyku, Egipcie, Grecji. Stopniowo przeszedłem do epoki scytyjskiej, a dalej do Rusi Kijowskiej. Oczywiście, zagłębiałem się nie tylko w materiały badań archeologicznych, czytałem kroniki, latopisy, starożytne teksty. A tam cytaty lub odniesienia do Pisma Świętego. Kiedy o czymś piszesz, nie tylko wyjaśniasz komuś określoną epokę, przede wszystkim sam próbujesz ją zrozumieć. A Biblia to klucz. Z nią wiąże mnie dziwna historia, która zaczyna się w 1946 roku. My z mamą, uciekając z głodnego Kijowa, pewien czas przebywaliśmy w Rydze, która była wtedy radziecka z szyldu, ale w istocie jeszcze burżuazyjna. Tam nawet były prywatne sklepiki i można było po ludzku żyć. A ojciec w tym czasie pojechał na Zachodnią Ukrainę, w północno-zachodnią część Wołynia, do klasztoru w Zimnem, gdzie jako aspirant studiował architekturę obronno-cerkiewną XIV—XV wieku. Mój ojciec przed wojną pracował jako architekt, był bardzo zdolny, perspektywiczny, zdobywał nagrody na różnych konkursach. Według jego projektów i przy jego udziale budowano w Charkowie, Myrhorodzie, Kirowohradzie, Briańsku. Miał 28 lat, miał twórczy temperament, żelazną wolę. Po wojnie nie dostał się na aspiranturę na nowoczesną architekturę, musiał zajmować się starożytnością. Pojechał do klasztoru. Nie był tym architektem, którzy obecnie zapoznają się, jak budują na Zachodzie i nie studiują gruntów, geologii, historii urbanistyki Kijowa z ostatnich pięciuset lat. Trzeba w kompleksie wszystko studiować. Ojciec takie robił. Studiował ikony, naczynia, architekturę, rzeźbę, malarstwo, dekoracyjne i użytkowe zdobnictwo… Z czasem pojechał do Rygi zabrać nas z mamą. Jakoś we dwójkę z ojcem (jesień, mżawka, klasyczna nadbałtycka pogoda) natrafiamy w centrum Rygi na sobór prawosławny niedaleko pomnika Wolności. Na przykościelnym placu stał człowiek, niesamowicie podobny do starca na cmentarzu z ryciny-akwaforty Szewczenki, — z książką, bosy, z brodą. Ojciec pokazuje na książkę: “Co to jest?”. “Biblia”, — mówi dziadek. Ojciec bierze, przegląda, przygląda się. Daje pieniądze i chowa książkę do kieszeni szynela. Potem, podczas mieszkania w kijowskiej piwnicy przy ulicy Striłeckiej, kiedy ojciec musiał coś zweryfikować (pisał dysertację), wyjaśnić nieznane, szukał według indeksu. Ponieważ ciągle rękami coś robił-majstrował, nie mógł bez tego (jak i ja), to mama czytała na głos pewne. Nasz gość — pisarz i malarz-grafik Jurij Łohwyn. Autor dwóch tuzinów książek, w których wykorzystano szeroką wiedzę z ukraińskiej i światowej historii, etnografii i folkloru, obliczonych przede wszystkim na szeroką dziecięcą i młodzieżową publiczność. Autor serii znaczków pocztowych “Dawna Ukraina”, “Hetmani Ukrainy”, “Historia wojska na Ukrainie”, “Ukraińska chata”, “Ukraińskie młyny wodne”. Laureat nagrody imienia Łesi Ukrainki w 2012 roku za “Najlepszy utwór dla dzieci i młodzieży” — powieść “Tajemnicza perła”. Nasze spotkanie odbyło się po bardzo przyjemnym dla Jurija Łohwyna wydarzeniu — wydaniu książki “Wielka ryba” w wydawnictwie “Jarosławiw Wał”.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
ta, która bezpłatnie udostępnia powierzchnię na łamach miejskiej gazety ogłoszeniowej i reklamowej, szuka lokali na masowe imprezy i uzgadnia ich niedrogi wynajem, organizuje bezpłatne kursy języka tureckiego, załatwia mnóstwo drobnych nieporozumień, które pojawiają się w procesie urządzania się Ukraińców w mieście. Bardzo w tym pomaga autorytet Honorowego Konsula Ukrainy. Ale środki materialne towarzystwo musi zdobywać samo. Pieniądze na utrzymanie lokalu (1500 dol. miesięcznie) oraz na imprezy kulturalne aktywiści „Ukraińskiej rodziny” zarabiają tłumaczeniami dokumentów z tureckiego na ukraiński i odwrotnie. Popyt na tę usługę wśród naszych zarobkowiczów jest szalony, bo trzeba tłumaczyć dokumenty do ślubu, rozwodu, uzyskania obywatelstwa, rejestracji dzieci i tym podobne. I jeśli prywatne kancelarie notarialne i biura tłumaczeń drą za to trzy skóry, to towarzystwo bierze niemal symboliczną opłatę. Przy tym otrzymujecie konsultację, dokąd należy się zwrócić, poradę, jak się tam zachowywać, jakie dokumenty przedłożyć. Jeśli jeszcze rok temu Ukraińcy w Antalyi byli jak ślepe kocięta, to dziś dzięki towarzystwu zyskali pewność siebie i poczucie bezpieczeństwa. „Jak dobrze, że jesteście”, — mówią oni do Natalii, Wiktorii, Ołeksandra i porównują ukraińską świetlicę na Sampi-Kan-Szachtoz z kalinowym ostrowem pośrodku pustyni, z kołem ratunkowym, z latarnią morską na tureckim brzegu. Kontyngent odwiedzających ukraińską świetlicę dzieli się na dwie części: tych, którzy mają interes praktyczny, czyli potrzebują tłumaczenia, konsultacji w sprawie problemów prawnych, oraz tych, którzy chcą „odetchnąć ukraińskim duchem”. Przy czym liczba tych ostatnich uzupełnia się kosztem pierwszych. Jeszcze zupełnie niedawno czegoś od towarzystwa potrzebowali, a teraz sami są gotowi oddać mu cząstkę duszy. Ale ukraińskie towarzystwo w Turcji i, powiedzmy, w jakimś kraju UE to — „dwie wielkie różnice”. Tu trzeba brać pod uwagę specyfikę wschodnią. Turek, zanim pozwoli swojej żonie wstąpić do tej organizacji albo wypuścić ją na jakąś imprezę, dziesięć razy sprawdzi, czym to jest. Na początku sami mężczyźni przychodzą na wieczorki, zebrania, starając się zrozumieć, o co chodzi. Owszem, są też wrażliwi mężczyźni, którzy, usłyszawszy o towarzystwie, przyprowadzają swoje żony, aby te choć trochę się rozerwały i nie tęskniły za ojczyzną. Jeszcze jedna okoliczność istotnie wpływa na działalność towarzystwa. Większość ukraińskich migrantów w Turcji pochodzi z regionów rosyjskojęzycznych: Krymu, Odessy, Ługańszczyzny, Donbasu. Mówią łamaną turecczyzną i równie kaleczoną rosyjszczyzną. Ale zadziwiające jest, że kiedy przychodzą do świetlicy, starają się mówić po ukraińsku. Gdy trwały przygotowania do wieczoru szewczenkowskiego, bardzo wiele dziewcząt nagle przypomniało sobie ukraińskie pieśni ludowe i wiersze naszych poetów. Otóż pod wpływem tureckiego piasku, wiatru i słońca ukraińskie dusze oczyszczają się z nalotu i zaczynają lśnić jak złote monety. To zjawisko oczyszczenia zauważyłem w Portugalii, Grecji, Włoszech i innych krajach, gdzie zarobkowicze z Donbasu stają się jeszcze bardziej zajadłymi ukraińskimi patriotami niż Galicjanie. „U nas już dostatecznie dużo kadr nauczycielskich i dzieci do otwarcia ukraińskiej szkoły, ale kontyngent rodziców do tego jeszcze nie dojrzał”, — mówi Wita Michajłowa. Taki wysoki cel — otworzyć rodzimą szkołę — „Ukraińska rodzina” chce zrealizować z pomocą ukraińsko-języcznego przedszkola. Zapotrzebowanie na nie jest ogromne, bo ukraińskich maluchów w Antalyi jest kilkaset. Pani Wiktoria uważa, że o małe ukraińskie dusze trzeba walczyć zaraz po urodzeniu, bo można je stracić na zawsze. Jaskrawym przykładem jest jej sześcioletni wnuk. Poszedł do tureckiego przedszkola i za rok zapomniał po ukraińsku. Dlatego trzeba było wysłać go na lato do babci na Kirowohradczyznę na wychowanie. Potrzeba przedszkoli ma też podłoże ekonomiczne, bo pobyt dziecka w podobnej tureckiej placówce wymaga płacenia 500—600 dolarów miesięcznie. Ukraińcy Antalyi planują również wydawać własną gazetę. Nazwa już jest — „Ukraińska rodzina”, dziennikarze też są. Sprawa upada na koszty. Hej, gdzie jesteście, turецcy i ukraińscy sponsorzy i mecenasi? Gdzie pomoc rodzimego Państwa Ukraińskiego? Dlaczego Światowy Kongres Ukraińców nie spieszy się, by wziąć pod swoje skrzydła tę organizację? Aby ognisko „Ukraińskiej rodziny” nie zgasło, trzeba je podtrzymywać.
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Kontynuujemy publikowanie szkiców o życiu Ukraińców w Turcji (początek w nr 32 z 2012 r.). Los rozdziela szczęście między naszych byłych współobywateli nierówno: komuś ono sprzyja w pełni, a komuś tylko po części. Niektórym naszym dziewczętom się udaje, innym los nie sprzyja, nie jest słodko.
Wiktoria Michajłowa i Natalia Karadża znają bez liku smutnych i przykrych historii, które wystarczyłyby na niejedną powieść. Ukraińska świetlica w Antalyi faktycznie przekształciła się w chatę-spowiedzialnię, centrum psychologicznej i prawnej pomocy dla naszych ziomkiń i ziomków. Tu przychodzą, by wylać swój ból, obrazy, wątpliwości, niepokoje, poradzić się, po prostu porozmawiać, wspomnieć o Ojczyźnie. Codziennie w słuchawkach telefonicznych rozbrzmiewają błagania o pomoc: ukradziono paszport, nie wypłacono wynagrodzenia, naruszono warunki kontraktu. Tu telefonują z lotnisk, z posterunków policji, szpitali, organów władzy: „Oto tu wasi Ukraińcy…”
Ołeksandr KARPENKO
Pewnego razu zadzwoniono do nas ze szpitala: „U nas na reanimacji leży obywatelka Ukrainy po ciężkim udarze, stan beznadziejny, podtrzymujemy ją specjalnymi aparatami, więc przyjedźcie i podpiszcie dokumenty na pobranie narządów”. „Odpowiadam im, że taką zgodę mogą wyrazić wyłącznie rodzice”, — opowiada Natalia. Zadzwoniła na Ukrainę, aby znaleźć rodziców chorej. Okazało się, że ojciec – kto wie gdzie, matka – pijaczka – zgadza się na wyłu-
…czenia organów nie dała, ale zgodziła się, by jej dziecko pochowano w Turcji, bo pieniędzy na podróż do tego kraju nie miała. Firma, w której pracowała nieszczęsna dziewczyna, wysłała matce pieniądze na drogę, ale ona je przepiła. Tak więc dziewczynę pochowano bez matki.
Albo informują z lotniska: wasza obywatelka wywołała skandal, bo na kontroli jej nie przepuszczono. Główna przyczyna: kilka lat temu została deportowana za prostytucję. Okazało się, że po deportacji zmieniła paszport, ale po jakichś oznakach ją rozpoznawano.
Podobnych przypadków jest wiele. W Ukrainie ukształtowało się błędne przekonanie, że prostytucja w Turcji jest dozwolona. Nic podobnego. Na domy tolerancji urządza się obławy, kobiety w krótkich spódnicach na ulicach są legitymowane, potem wsadza się je do więzień i deportuje. Wśród kapłanek miłości, niestety, jest wiele naszych rodaczek. Odsyła się je na ojczyznę, ale one za pomocą łapówek i znajomości otrzymują paszporty na inne nazwiska i znów biorą się za swoje wątpliwe rzemiosło na tureckim wybrzeżu. Niektóre mają na swoim koncie do dziesięciu deportacji.
Niestety, ukraińsko-turecki przemysł seksualny, mimo że obydwa państwa rzekomo z nim walczą, kwitnie. Po ukraińskich wsiach, gdzie panuje bezrobocie, jeżdżą sutenerzy, którzy zwabiają w swoje obrzydliwe sieci dziewczęta, a potem przewożą je do tureckich gniazd rozpusty.
Dziewczęta-początkujące w tym dawnym rzemiośle z powodu braku doświadczenia często trafiają w trudne sytuacje. Pracodawcy z reguły traktują je lekceważąco.
...szkodliwie, brutalnie, płacą mniej, zmuszają do pracy więcej, karmią gorzej. Zdarzały się przypadki niewolniczej eksploatacji, tortur, pobić. Ale, sądząc po zeznaniach, które oszukane dziewczęta składały w policji, i po rozmowach z aktywistami naszego towarzystwa, wśród nich nie było ani jednej, która nie wiedziałaby wcześniej, czym będzie się zajmować. Po prostu warunki „pracy” okazywały się nieco gorszymi, a nawet zupełnie przerażającymi. Ale Turcji nie można uważać za lidera w handlu ludźmi. Wizerunek tego kraju, niekorzystny pod tym względem, na przeko-
…nan…ня Ołeksandra Riabczenka, stworzone przez państwa UE sztucznie, aby wskazywać na takiego sobie „kozła ofiarnego”, bo i sami nie bez grzechu. Dlatego Ukraina, przez ubóstwo i brak ochrony socjalnej obywateli, jest oczywiście „złotą żyłą” dla międzynarodowych sutenerów, przygodnych awanturników, nowoczesnych niewolników, którzy „pozyskują” z niej żywy surowiec dla swoich fabryk rozpusty. „Nasze dziewczęta, które turecka policja zatrzymuje za prostytucję, to wychowanki z niepełnych, niedostatecznych lub słabo zabezpieczonych rodzin”, — mówi Natalia. Kolejną plagą, która ostatnio dotknęła zagranicznych migrantów w Turcji, w tym również Ukraińców, są fikcyjne małżeństwa. Gdy tylko kończy się sezon turystyczny, nasze dziewczęta łapią kogokolwiek (starego, zeza, ślepego) i idą z nim do ołtarza. Ta pospieszność wynika z tego, że turecką wizę wydaje się tylko na trzy miesiące, po czym migrant musi na trzy miesiące wrócić do swojego kraju. A małżeństwo daje prawo do stałego pobytu i pracy, otwiera drogę do obywatelstwa. Jednak ostatnio policja zabrała się za takich spryciarzy. Przez cztery lata młodzi małżonkowie przebywają pod jej uważnym nadzorem. Funkcjonariusze porządku pytają sąsiadów, czy nowe małżeństwo mieszka wspólnie pod wskazanym adresem, i tak dalej. Bywało, że nawet prawdziwe rodziny władze uznawały za fikcyjne, bo nie zgłosiły na czas przeprowadzki lub długiej nieobecności. Zatem wziąć ślub według demokratycznych tureckich praw można szybko, ale potem zamiast obywatelstwa można złapać przysłowiowe nic. Zastanawiano się nad tym, że do pracy, którą na zasadzie dobrowolności wykonuje stowarzyszenie „Ukraińska rodzina”, potrzebne są solidne zasoby władzy, materialne i moralne. Czy jednak takie są? Władzą, jednym z zasobów, dzieli się z towarzystwem administracja mias-
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Nadia ONYSZCZENKO
Kto to taki artysta w prowincji? Według myślenia spadkowego „mieszczanina” albo świeżo upieczonego „migranta”, dziwak, który szuka skarbów w błocie. Przedstawiciele stolicy postrzegają go jako tło, na którym oni tworzą swoje arcydzieła. Chociaż zdaniem doktora nauk filozoficznych Wołodymyra Łyczkowacha „centrum” i „peryferia” to nie tyle wymiary geograficzne, co demograficzne i socjologiczne wymiary kultury. Na pewnym etapie postmodernistycznej historii prowincja nawet przejmuje na siebie funkcję podtrzymania tradycyjnych form kultury, podżywiając stołecznych mieszkańców energią ludowej mądrości i etnonarodowego światopoglądu. We wszystkie czasy prowincjonalny literat, artysta, naukowiec pozostaje „białą plamą”. Pod jej znakiem rozpatruje życie i twórczość swojego kolegi pisarza i dziennikarza Anatolija Szkuly kandydat nauk pedagogicznych, dziekan wydziału filologicznego Niżyńskiego Uniwersytetu Państwowego imienia Mykoły Hohola Ołeksandr Zabarnyj.
Spotkawszy się przy zrujnowanym pomniku kobziarza Ostapa Weresaja na Sribnianszczyźnie, studenccy przyjaciele, pobratymcy z instytuckiego studium literackiego w hoholowskiej uczelni, laureaci obwodowych nagród literackich rozmyślają na głos:
— Czyżby podobni barbarzyńcy w naszej szkole się uczyli? I u naszych nauczycieli?..
— A tak i nie zrozumieli, że to nie tylko pomnik… To nasza historia i nasza narodowa kultura!
— Nie wyrobiła radziecka pedagogika rzetelnych podejść do formowania narodowo świadomego obywatela… A jeszcze niepodległej Ukrainy! Do tej pory kierujemy się starymi typażami… Jeszcze radzieckimi… A co z nich weźmiesz? Młodzi ludzie nijak nie rozumieją istoty takiego pojęcia, jak grzech przed Bogiem, grzech przed ludźmi… A ty coś o kulturze mówisz…
Następne, już nieprzypadkowe, spotkania Ołeksandra Zabarnego
Anatolij KAMINCZUK
Czytałem wiersze Petra Soroki z jego nowego zbioru „Leśne psalmy” („Aston”, 2012, Tarnopol) i nie opuszczała mnie myśl porównać jego poezję z cudownymi utworami Bohdana-Ihora Antonycza ze słynnej książki „Zielona ewangelia” (1938). Oczywiście, tutaj nie chodzi o poetycki talent czy naśladownictwo, raczej ma się na uwadze przewijający się temat i ideę panteizmu, miłości do przyrody, do lasu, do drzewa, do listka, do rosy, do wszystkiego żywego i istniejącego, co czyni nas człowiekiem myślącym i tworzącym. Nieprzypadkowo Antonycz ogłosił tezę — „ze wszystkich zjawisk najdziwniejsze zjawisko — istnienie”. I to rzeczywiście tak:
Owies, motyle i przysięgi kochanków.
Wiosna zakręci chmielne wrzeciona traw.
Lisy, kuny i dziewczęta rano wychodzą
myć oczy w bujnych łęgach.
Zegarek słońca kwiatom bije godziny,
i zamykają się maki wieczorem boleśnie.
Otak pod niebem niedosiężnym i bezmiernym
rosną i rodzą się zwierzęta, ludzie i rośliny.
(Życie po grecku bios).
Niestety, nasza poezja ostatnim czasem zeszła na rymowane ogólniki, wezwania, inwektywy na tematy polityczne i socjalne, choć i takie rzeczy dzisiaj są skrajnie potrzebne, ma się na uwadze ostra publicystyka, z której nie rezygnowali nasi klasycy i współcześni utalentowani mistrzowie słowa. „Leśne psalmy” Petra Soroki pisały się nie jeden dzień, nie za biurkiem, nie w gabinetowej ciszy, a na łonie rodzimej przyrody, być może właśnie dlatego one są takie szczere, przejmujące i przenikliwe.
Tak piszę, jak Bóg położył na duszę,
Dla serc, a nie czerstwych umysłów.
Za wzór wziąwszy prostodusznie
Światło Salomonowych psalmów.
zorganizował jak osiem wieczorów, podczas których skrupulatnie wypytywał Anatolija Szkulipę o jego życie i twórczość, aby zlikwidować jeszcze jedną „białą plamę”. — On Andrij Iwanowycz Burenko z Pryłuk… Jakiż wspaniały był to poeta, prawdziwy mistrz liryki. Całe świadome życie pisał wiersze, a wydać tomik tak i nie zdołał. Bo miał za plecami dziesięć lat stalinowskich łagrów, co odstraszało literackich urzędników. Albo… Nieżyjący już Petro Pynycia… Stanisław Rybałkin czy Wasyl Ochrymenko… Poeci od Boga… — Owszem, i rosyjska, i radziecka imperia zbyt wiele wysiłku włożyły, żeby zrobić z nas naród zapomnienia — smutno wymówił Anatolij. W tym czasie układał antologię współczesnych poetów Niżyna. Dziewięćdziesięciu sześciu autorów nadesłało swoje wybory, różne pod względem kunsztu, a Szkulipa profesjonalnie je redagował. Anatolija Hryhorowycza życie nie rozpieszczało, dlatego starał się wesprzeć wszystkich, których ciągnęło w podchmurne wysokości poezji. Zdawałoby się, typowa biografia dla urodzonych na początku lat 50. Wiejska szkoła, rodzice i krewni — kołchoźnicy, którzy w każdych okolicznościach podtrzymywali zdrowy chłopski duch. Babcia Marusia — główny profesor w wychowaniu, całe życie dzieliła się ostatnim z sąsiadami, którzy ją rozkułaczali. Ojciec — złota rączka — dużo czytał, grał na harmonii i pięknie śpiewał tenorem. Dzieci zaglądały dorosłym pod ręce i „węzełki same na pamięć zawiązywały się”. One zaczęły aktywnie rozwiązywać się podczas nauki w Kozeleckim Technikum Zooweterynaryjnym, w grupie radzieckich wojsk w Niemczech, w Niżyńskim Instytucie Pedagogicznym imienia Mykoły Hohola. Mnie, znajomego z Anatolijem Szkulipą od końca lat 70., od czasu jego pierwszego przyjścia do miejsko-rejonowej gazety „Niżyński wisnyk”, fakty jego biografii interesowały mniej niż liryczne dygresje o jego twórczości, zrobione przez autora powieści. Właśnie Pawło Serdiuk, którego obaj uczestnicy dialogu nazywają Nauczycielem przez wielkie N, napisał przedmowę do pierwszego tomiku Anatolija Szkulipy „Zwrnennia do radosti” („Zwrócenie do radości”), który wyszedł w wydawnictwie „Radianśkyj pysmennyk”, kiedy autorowi spełniły się 33 lata. „Gdzieś od tej studni narodowej pamięci, od pieśni i legend młodości, przekazów o Tarasie Szewczence, który nie raz bywał w tych stronach, prowadzą pierwszą nitkę i młodzieńcze liryczne impulsy. Wydaje się znamiennym, że w niewielkiej wierszowanej płaszczyźnie (typowej dla poetyckich pierwocin) autor dąży do artystycznej objętości myśli, napełnienia tematycznej i gatunkowej współbrzmieniowości motywów obywatelskiej i intymnej poezji, tradycyjnej odgraniczoności rytmomelodyki wiersza, konkretnej, przedmiotowo widzialnej obrazowości”. Niestety, pisarska praca nie stała się profesją naszego bohatera. „Z redakcji mnie wyjadło życie — jako niebezpiecznego konkurenta, dość umiejętnie skorzystawszy ze słabostki w najtrudniejszym dla mnie czasie. I dobrze, bo skąd bym dowiedział się, kto jest kto, jak później powiedział Mychajło Gorbaczow?”. Tak wyjaśnia okoliczności Anatolij Szkulipa. „A praca w „Sojuzdruku” stała się pierwszą, która wpadła pod rękę. I nie żałuję. Bo tutaj pracowali prości ludzie. Sprzedawali w kioskach gazety i czasopisma, wszelkie drobiazgi… Składali kopiejkę do kopiejki, pokazując, jak trzeba chronić narodowe dobro. Wtedy zupełnie inaczej spojrzałem na swoją dziennikarską praktykę. Zrozumiałem, że teraz zupełnie nie tak bym napisał… Za to — bardziej oddałem się twórczości”. Przed drugim powrotem do gazety w 2009 roku Anatolij Szkulipa wydał poetycki tomik „Prawo na wzajemnist” („Prawo na wzajemność”). „Zirky nad chrestamy” („Gwiazdy nad krzyżami”) o ukraińskim Hołodomorze, przeczytana przez autora na Ukraińskim Radiu, wywołała wzruszony rezonans i wśród literatów, i wśród uczestników głodówki z różnych zakątków Ukrainy. Ich bolesne wspomnienia czytają się jak cząstki historii. „Relihiia kokhannia” („Religia kochania”) wydana w 2002 roku pod egidą prestiżowego kijowskiego wydawnictwa „Dnipro”. „Pofrankowsku, filozoficznie głęboko przemyśliwuje autor nazwę i problematykę tomiku, — pisze Ołeksandr Zabarnyj. — „Peredchuttia tebe” („Przeczucie ciebie”) — to sosiurowska romantyka młodego kochania. „Iz kolodiazia nizhnosti” („Ze studni czułości”) — miłość, która organicznie przerasta od po prostu kochanej osoby do rodzinnej ziemi, do całej Ukrainy jak u Mykoły Winhranowskiego. I razem z tym, wczytując się w wiersze Anatolija Szkulipy, ze szczególną przyjemnością chce się zaznaczyć jego niepowtarzalną indywidualną manierę”. Dramatyczny poemat-legenda „Iznowiawliajetśsia kniazhna” („Znowu objawia się księżniczka”) ujrzał świat w stołecznym wydawnictwie „Ukrainśkyj pysmennyk” w 2005 roku przez trzydzieści lat po zamyśle. W przedmowie do niej Łeonid Horłacz napisał: „…każdy uczciwy literacki utwór, w którym ciasno połączone są historyczna wiarygodność i przekonująca obrazowa system, pomagają w restauracji narodowej pamięci, stają się owym starym, dobrze wystałym trunkiem, który nieodmiennie wywyższa narodową duszę”. „Gdybym był kompozytorem — napisałbym operę. Moje życzenie — żeby znalazł się reżyser, który wystawiłby tę legendę”. Ihor Kaczurowśkyj. Niejednoznaczne odgłosy otrzymały poetycka „Otava” („Otawa”) i romans w wierszach „Berest” („Wiąz”), który jeszcze tylko dosięga swojego czytacza. Analizując liryczno-epicką twórczość pobratymca po piórze, Ołeksandr Zabarnyj, sam jako dobry poeta i nowelista, trafnie używa obrazowych środków językowych. „W cieniu lata wrzesień bawił się kasztanami”. Albo „Śniady wieczór zaparzał czarną kawę nocy”. I dlatego przeczytanie jego powieści przynosi intelektualną przyjemność. Ołeksandr Zabarnyj „Pid znakom biloii plamy” („Pod znakiem białej plamy”). Artystyczno-publicystyczna powieść. Kijów. Wydawnictwo „Rada”. — 2012. Ołeksandr Zabarnyj Anatolij Szkulipa
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Oczywiście, jest tu odrobina ironii, gry, błazenady, bo Salomon pisał zupełnie o czymś innym i inaczej. Można sięgnąć do „Pieśni nad pieśniami” Salomona, można przeczytać jego znane psalmy w interpretacji Łyny Kostenko czy Dmytra Pawłyczki. Oto jak o tym pisze Petro Soroka we wstępie do swojej książki: „Las od naszego domu jest oddalony o jakieś sto metrów i przez ostatnie kilka lat nie było ani jednego dnia, żebym nie błąkał się po nim, nie spacerował. Oczywiście, ten las, a dokładniej przedlesie, jest stosunkowo niewielkie i niemal tuż podchodzi do miasta (mieszkamy w podmiejskiej wsi). Po prostu dziw, że ocalał. O jego życie trzeba dziś walczyć. Dalsze lasy znajdują się w odległości kilku kilometrów — pół godziny niespiesznego marszu. Każdego lata staram się spędzić tam, w opuszczonej leśniczówce, dwa lub więcej miesięcy. Moje leśne wrażenia i przygody najpełniej odbite są w dziennikach i lirycznej powieści „Symfonia Petrykiwskiego lasu”. Ale przez wszystkie te lata pisałem także wiersze i sama z siebie ułożyła się ta niewielka objętościowo zbiórka”. Petro Soroka nie stara się być modnym, nowoczesnym, szokować czytelnika karkołomnym kaskadem obrazów, metafor czy filozoficznych wywrotów, o które potykają się umysły, a głowa kręci się w kółko. Ale w końcu takich „wierszy” po prostu się nie czyta, przejedli się, nasłuchali, napatrzyli. Dlaczego zapamiętuje się klasykę, pieśń ludową, rymowaną poezję? Bo ona jest prosta, ale nie uproszczona, bo ona jest szczera aż do łez, bierze za serce i duszę, bo wypowiada ukraińskie jestestwo, a nie skłania się na zachód czy na wschód. To wszystko nasz skarb, nasze nieocenione zdobycze, które żyją i przeżyją wieki. Oto jak o tym pisze Petro Soroka: W tym świecie, co tak nieustannie Sam siebie kto wie dokąd niesie. Ja odczuł nadsadnie i głęboko, Że kocham drzewa ponad wszystko. I dlatego, że z nimi łatwo być, I dlatego, że duszę ciągną wzwyż. I dlatego, że w drzewo zakuty, Odpłynę w zaświaty kiedyś. Petro Soroka — liryk, autor poetyckich książek „Tak bardzo kocham”, „Korona rodu”, „Kadzidło jesieni”. Tak się złożyło w ostatnim czasie, że autor pisze prozę, od 2000 roku regularnie wydaje swoje oryginalne i popularne „dzienniki”, warto tu wymienić chociaż takie: „Przed niewidzialnym ołtarzem”, „Znak serca”, „Na czczo serce”, „Drzewo nad wodnym potokiem”, „Sekrety szczęścia i sukcesu” i inne. Oprócz tego P. Soroka jest autorem wielu portretów literackich, między innymi o Dokii Humennej, Jarze Sławutyczu, Hannie Czeriń, Emmie Andijewskiej, Iwanie Hnatiuku, rozprawy „Epicka proza Hennadija Szypkiwskiego” itd. Jego utwory przetłumaczono na wiele języków. Wiersze nie piszą się codziennie. To jakiś ignorant wymyślił: ani dnia bez linijki! I rzeczywiście, są poeci-linijkowcy, którzy nie piszą, a bazgrzą. Ale te wiersze to jednodniówki, one jak przyszły, tak i poszły. Wiersze nie piszą się, a zdarzają się. Natchnienie może pojawić się w każdej chwili. O tym skromnie zauważa poeta: Nie pragnąłem wysokiego arcydzieła, Kiedy pisałem o leśnych dziwach. Chciałem powiedzieć lasowi i drzewu Jeszcze przez nikogo niewypowiedziane słowa. Więc te chwile ukojenia i pracy W leśnej strażnicy przywykłe Były chyba jedynym prawdziwym szczęściem, Jakie dane było poznać mnie. Przyjemne wrażenie sprawiają wiersze „Nie ma dla mnie nad las ten państwa”, „Ja mowę lasu wyuczyć chciałem”, „I oto ona przyszła ta chwila”, „Ja czytam to, co pisze wiatr”, „Już kwiecień naspiewuje gamami”, „Ja uczeń lasu. Kapłan jego piękna”, „Niebo lasu”, „Miesiąc nad sosnami” oraz wiele innych. To swoista modlitwa, prawdziwe hymny, pokłonienie przyrodzie, zaklinanie drzewa i ziela. I jak dewiza, podsumowujące motto: „Ja z tego lasu nie pójdę nigdzie, / Ja mam tu, jak lis, swoją norę. / Dla mnie drzewa są bardziej krwiste niż ludzie. / Ja tu żyję. I tu kiedyś umrę”. Sądzę, że „Zielona ewangelia” Petra Soroki przypadnie do serca wszystkim, którzy kochają ojczystą przyrodę, las, ziemię, kwiaty, trawy, ptaki, zwierzęta oraz słowo artystyczne.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
pod twardą gotowością «liczenia na protekcję szwedzkiego króla». Pałac mazepiński z czasem został zniszczony, lecz nie daleko od dzisiejszej stacji kolejowej Bachmacz do dziś widoczne są ślady dawnych budowli.
Kolejny skarb, tym razem już prawdziwy, znaleziono we wsi Kolisniki w rejonie pryłuckim. Mieszkańcy wsi opowiadali, że gdzieś w połowie lat 60. ubiegłego stulecia podczas wiosennej powodzi wymyło tamę stawu. Gdy ją odnawiano, wykopano garnek po brzegi wypełniony monetami; pieniądze były nominałem jednego rubla z okresu od Piotra II do Katarzyny II, a zatem także Anny Iwanowny i Elżbiety Pietrowny. Starzy mieszkańcy wsi przypominali sobie opowieści, że w pobliżu miejsca, gdzie znaleziono garnek z pieniędzmi, dawno temu mieszkali duchowni, do których mógł należeć zakopany skarb. Chłopi, którzy brali udział w odnawianiu tamy, od razu rozchwytali monety, potem oddali je miejscowym rzemieślnikom do wykonania kolczyków i innych ozdób, a resztę rozdali dzieciom, żeby się bawiły. Już po 10 latach ze skarbu, który stanowiłby ozdobę każdego muzeum, pozostały jedynie pojedyncze egzemplarze.
Cóż, zwyczaj zakopywania pieniędzy i kosztowności rzeczywiście istniał. Co zmuszało ludzi do rozstawania się z kosztownościami? Oczywiście: ostre niebezpieczeństwo, które zmuszało do natychmiastowego ratowania siebie samego i nie dawało możliwości wywiezienia mienia. Zakopanie go w ziemi było pewniejsze, niż pozostawienie w innym miejscu. Chowając w ten sposób wartościowe przedmioty, zbiegły spodziewał się kiedyś wrócić i zabrać swoją własność. Czasami rzeczywiście mu się to udawało. Jednak częściej właściciel ginął albo nie miał możliwości powrotu z obcego kraju, albo później sam nie mógł odnaleźć zbyt starannie ukrytego mienia.
Niemało monet znajdowano po kolejnej orce czy po silnej ulewie w pobliżu klasztoru hustyńskiego. Były to pojedyncze miedziaki różnych nominałów, takie jak połuszka, denga, kopiejka, monety dwukopiejkowe, rzadziej — pięciokopiejkowe. Miedziane monety z napisem «połuszka» okresowo bito w latach 1700–1810, a od 1839 roku już z napisem «1/4 kopiejki» — aż do 1916 r. Miedziana «denga» bita była od początku XVII wieku, w latach 1849–1867 miała napis «denieżka», a potem — «1/2 kopiejki». Po długim przebywaniu w ziemi niemal wszystkie monety były zniszczone, tylko na nielicznych można było odczytać nominał i rok bicia.
Jeszcze gdy w Hustyni działała szkoła, w pokoju nauczycielskim stał niewielki stojak z monetami różnych roczników bicia. Można tam było zobaczyć miedziane kopiejki z czasów Piotra I oraz monety innych nominałów aż do panowania Mikołaja I. Jak wiadomo z historycznych źródeł, a także z opowiadań starszych mieszkańców, w Hustyni organizowano coroczne jarmarki, na które przyjeżdżało wielu kupców z różnych regionów Ukrainy i Rosji. Nierzadko podczas ożywionego handlu monety wypadały z sakiewek i gubiły się. Dlatego tyle monet z różnych epok znalazło się w ziemi na terenie dawnego placu targowego przy murach klasztoru hustyńskiego.
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Anatolij Ryżenko
Numizmatyka jako pomocnicza dyscyplina historyczna przyczynia się do poszerzenia horyzontów w różnych dziedzinach wiedzy, których istnienia ludzie wcześniej nawet nie podejrzewali. Numizmatyka (od łacińskiego numisma — „moneta”) bada historię towarowo-pieniężnego obiegu, historię techniki menniczej. Dostarcza ona ważnego materiału do rozwiązania szeregu problemów historii, archeologii, historii sztuki i językoznawstwa. Podstawowymi zabytkami numizmatyki są skarby monet i pojedyncze monety.
Kilka słów o pochodzeniu słowa „moneta”. Dawni Rzymianie wierzyli, że każdy mężczyzna ma swojego boga, który za nim wstawia się, a każda kobieta — swoją boginię-opiekunkę. Wszyscy ci bogowie i boginie podporządkowują się władcy nieba i ziemi, Jowiszowi, oraz jego żonie Junonie Monecie („Upominającej”). Od nich zależy szczęśliwość ludzi. Aby zasłużyć na łaskę tej pary, trzeba na wszelkie sposoby im schlebiać, nie szczędząc ofiar. Z każdej okazji Jowisz i Junona otrzymywali hojne ofiary. W tym celu na najwyższym miejscu — na szczycie Wzgórza Kapitolińskiego — ku czci Junony Monety wzniesiono wspaniałą świątynię. Do niej nosiły odebrane pokonanym wrogom klejnoty, drogie tkaniny i złoto. W końcu uchwalono prawo, zgodnie z którym pieniądze mogły być bite wyłącznie w świątyni Junony Monety. Od tego czasu w Rzymie, a później w większości krajów, pieniądze metalowe nazywa się monetami.
Moneta jest podstawowym elementem obiegu pieniężnego w państwie; jest ona milczącym świadkiem miejscowych stosunków produkcyjno-handlowych i międzynarodowych związków gospodarczych. Po biciu monety łatwo ustalić czas, okres obiegu i pochodzenie monety. Czasem bowiem monety znajduje się bardzo daleko od miejsca ich wytworzenia i zwykłego obiegu — są to tzw. „monety-wędrowniczki”. Powiedzmy, że na początku lat 70. ubiegłego stulecia we wsi Ryszki w rejonie pryłuckim podczas orki wykopano sporo srebrnych monet. Skarb rozchwytali miejscowi mieszkańcy, jednak po zachowanych pojedynczych egzemplarzach można określić wiek znalezisk, a ich pochodzenie jest różnorodne: były tam i talary, i guldeny, i ort-y, nawet „efimki z oznaczeniem”.
Jak zaznaczał znany badacz, doktor nauk historycznych I. H. Spaski, w XVI–XVII wieku obieg pieniężny Ukrainy był częścią polskiego obiegu pieniężnego. Ludność Ukrainy posługiwała się polską, a ogólnie zachodnioeuropejską monetą. Monety pochodzenia obcego utrzymywały się w obiegu pieniężnym na Ukrainie także w XVIII wieku. Nazwę monety w dawnych czasach nadawano według miasta, w którym ją bito. Na przykład duża srebrna moneta, wytwarzana w mieście Joachimsthal (Czechy), otrzymała nazwę „joachimsthaler”. Ale słowo było bardzo długie, a moneta — w obiegu, więc w ludziach zaczęto ją nazywać po prostu „talarem”. W Moskwie tę samą monetę ochrzczono „jefimkiem”, biorąc za podstawę początek oryginalnej nazwy — Joachim (jest to imię męskie, które po rosyjsku brzmi jak „Jefim”).
Był rok 1654, czas panowania Aleksego Michajłowicza Romanowa. Państwo moskiewskie właśnie weszło w wyniszczającą wojnę z Polską, a wojna całkowicie opróżniła skarbiec. Car podniósł podatki, jednak zubożały lud nie miał czym płacić. Wtedy bojar Rtiszczew wymyślił sposób na uzupełnienie skarbca: ponieważ srebra w państwie nie wystarczało, zaczęto wytwarzać pieniądze… z obcych monet. Przede wszystkim największej liczby zachodnioeuropejskich talarów. Przerabiano je na rosyjską monetę metodą przecechowania, a od 1655 roku — nadcechowania, do czego używano zwykłego okrągłego stem-
…pel dla kopiejek: wizerunek jeźdźca na koniu i rok: 1655. Takie monety nazywano „efimkami z oznaczeniem”. Nawiasem mówiąc, z upływem czasu „talar” (lub „dalar”), zmieniony pod wpływem wymowy holenderskiej, a potem amerykańskiej, przekształcił się w znany nam „dolar”. Pochodzenie skarbu w Riaszkach wiąże się najprawdopodobniej z manufakturą sukienniczą. Z historycznych źródeł wiadomo, że założono ją w 1719 roku, przez pewien czas była własnością generała Weisbacha, a od 1737 roku – feldmarszałka Münnicha. Po zesłaniu tego ostatniego na Syberię w 1742 roku Riaszkowska manufaktura sukiennicza przeszła w zarząd Kolegium Manufaktur. W 1754 roku nadano ją księciu B. H. Jusupowowi wraz z bezprocentową pożyczką w wysokości 10 tysięcy rubli na 10 lat na rozszerzenie produkcji. W zamian Jusupow miał wytwarzać sukno dla armii. Według danych O. Szafońskiego, zawartych w „Topograficznym opisie Czernihowskiego namiestnictwa” z 1786 roku, na Riaszkowskiej manufakturze sukienniczej liczono 50 krosien sukienniczych i 10 krosien kazennych (na nich wytwarzano grubą tkaninę wełnianą). Pracowało na nich 600 Małorosjan ze wsi Riaszki, a także 100 sprowadzonych Wielkorosjan obojga płci. Jak podano w opisie, tkano sukno proste, żołnierskie i wyższego gatunku. Sukna pierwszego gatunku wytwarzano rocznie 30 000, a kazennego 1500 arszynów. Sukno żołnierskie dostarczano wojsku do Kijowskiej komisji „oberszterkrygskomisarskiej”, poza tym sprzedawano je na potrzeby etatowych kompanii trzech małorosyjskich namiestnictw oraz obcym kupcom. Farbiarnia i młyn do sukna znajdowały się tu же, obok fabryki, nad rzeką Smoszy. W 1797 roku, gdy właścicielem manufaktury był syn B. H. Jusupowa, Mykoła, pracowało tu już 1326 osób, w tym 999 mistrzów i ich uczniów.
Nie ma wątpliwości, że skarb ryaszkiwski należał do kogoś z zamożnych ludzi, a jeszcze prawdopodobniej do jednego z właścicieli manufaktury, a być może nawet do samego Mініха. Przed zasłonięciem [skarbu] mógł on zakopać pieniądze w ziemi, mając nadzieję wrócić i z nich skorzystać. Ale tak i nie zdołał tego zrobić.
O wielkim skarbie Karola XII, króla szwedzkiego, opowiadano we wsi Warwa, która w owym czasie wchodziła w skład Pryłuckiego Pułku Kozackiego. Podobno podczas Wojny Północnej Szwedzi grabili na Ukrainie niezliczone wartości i wozili je ze sobą całym obozem. Po klęsce pod Połtawą Karol XII z resztkami wojsk rzucił się na południe, ku Dnieprowi. Z armią było już po wszystkim, ale polową kasę jeszcze można było uratować. Na rozkaz Karola kilka wozów, eskortowanych przez zaufanych ludzi, oderwało się od cofających się do Perewołoczny Szwedów i ruszyło okrężną drogą na północny zachód, do litewskiego kordonu. Pod Perewołoczną Szwedzi zostali ostatecznie rozgromieni, a obóz dotarł do Pryłuk, i tam Szwedzi przekonali się o beznadziejności-
…swojego stanowiska. Wojska rosyjskie zajmowały drogi i miejscowości. Po klęsce pod Połtawą Mazepa nie mógł liczyć na pomoc ludności ukraińskiej.
Wtedy Szwedzi postanowili ukryć cenny majątek. Na wysokim wzgórzu w pobliżu Warwy wykopali głęboki loch, złożyli tam kosztowności, a wejście zakładali kamieniami. Mieszkańcy Warwy wspominają, że jeszcze za czasów I wojny światowej do wsi przyjeżdżali jacyś „generałowie”, którzy mieli pewne dokumenty i plany, ale skarbu nie wykopali. Tak więc skarb szwedzkiego króla leży gdzieś nietknięty.
Opowieść o kryjówce koło wsi Warwy to tylko jedna z wielu legend o skarbach zakopanych podczas wojny ze Szwedami. Że Szwedzi rzeczywiście zakopywali w ukraińskiej ziemi nie tylko pieniądze, lecz także broń, świadczą dokumenty tamtych lat.
Jaki los spotkał hetmana Mazepę, wszyscy wiedzą. A jaki los spotkał jego skarby? Wiadomo, że hetmańska skarbiec znajdował się w Baturynie, stolicy ukraińskich hetmanów od 1669 roku. Kiedy Mazepa przybył do Karola XII, przywiózł w swoim obozie znaczną część pieniędzy. Wiadomo, że w drodze do Szwedów obóz zatrzymał się w Pryłukach; pod koniec stycznia 1709 roku wysłano go do Łochwicy, a w lutym – do Chorola. W marcu hetmańską skarbiec przewieziono do Wielkich Budyszcz, gdzie znajdowała się kwatera Karola XII. Wiarygodnie wiadomo, że już po Połtawie, przeprawiając się przez Dniepr, Mazepa zabrał ze sobą dwa baryłki ze złotymi monetami.
Że Mazepa zdążył zabrać ze sobą dużo pieniędzy, świadczy też fakt, że nawet na wygnaniu miał możliwość pożyczenia Karolowi 240 tysięcy talarów. Po śmierci hetmana w jego kasie pozostało już tylko gotówką 260 tysięcy czerwońców, nie licząc srebrnych przedmiotów i różnych ozdób.
Po przejściu Mazepy na stronę Karola XII rząd rosyjski dołożył wszelkich starań, by odnaleźć i skonfiskować majątek byłego hetmana. Rząd obiecywał oddać każdemu, kto wskaże trop skarbów hetmana, połowę znalezionej sumy lub wartości majątku. Wtedy właśnie pojawiły się i do dziś nie cichną plotki o skarbach Mazepy, ukrytych przez niego podczas ucieczki z Ukrainy. Mnie także zdarzało się wielokrotnie słyszeć o skarbach, pozostawionych przez Szwedów i mazepinców w Pryłukach, zwłaszcza o statku zatopionym w rzece Udaj z monetami i innymi kosztownościami. Najwyraźniej były to „echa” plotek o wspomnianym przeze mnie warwińskim skarbie. Nie są one jednak pozbawione sensu.
Znany jest fakt: pod koniec października 1708 roku, na kilka dni przed wyjazdem do obozu szwedzkiego, Mazepa zebrał starszyznę i ogłosił im: „Niech każdy zakopuje w ziemi wszystko, co ma cennego, bo car, nie spodziewając się od Ukrainy stałości w razie nieprzyjacielskiego najazdu, chce zrobić coś złego getmanowi i całemu narodowi”.
Nieopodal Baturynu znajduje się zaś jeden z prawdopodobnych „adresów” hetmańskich skarbów – zamek Mazepy Hončarivka. W ostatnich latach hetmaństwa Mazepa szczególnie troszczył się o jego umocnienie, wybrawszy go na swoją podmiejską rezydencję. Według świadectw powinowatego Mazepy, Kocziubieja, hetman na początku 1708 roku „rozkazał obwieść Hončarivkę znacznym wałem z nieznanej mu przyczyny”.
Mazepa miał jeszcze jeden podmiejski pałac na chutorze Porosiuczka pod Bachmaczem. Właśnie w Porosiuczce w listopadzie 1708 roku wszyscy starszyzni, którzy byli przy hetmanie, pułkownicy, setnicy i znaczni towarzysze wojskowi złożyli przysięgę wierności Mazepie i
Tłumaczenie maszynowe
Jewhen Buket M. Olha Saładucha. Denys Berinczyk. Inna Osypenko-Radomska. Ihor Radwiłow. Wasyl Łomaczenko. Jana Szemiakina. Julija Kalina. Ołeksij Torochtij. Ołena Kostewycz. Prawie wszystkie igrzyska olimpijskie ubiegłego wieku odbywały się w rywalizacji dwóch „supermocarstw” — USA i ZSRR. W XXI wieku miejsce dawnego komunistycznego imperium pewnie zajęło nowe — Chińska Republika Ludowa. I chociaż w tym roku pewnie zwyciężyła drużyna USA (104 medale, z nich 46 złotych, 29 srebrnych, 29 brązowych), już od pierwszej letniej Olimpiady stulecia, która odbyła się w 2004 roku w Atenach, stało się jasne, że liczba ludności Chin stopniowo przekłada się na odpowiednie wskaźniki w klasyfikacji generalnej sportowców. Tegoroczne osiągnięcia chińskich sportowców (87 nagród, z nich 38 złotych, 27 srebrnych, 22 brązowe) w ogóle zszokowały. Na przykład 16-letnia chińska pływaczka E. Shiwen na dystansie 400 metrów stylem zmiennym ustanowiła nowy rekord świata. Najciekawsze jest to, że jej czas okazał się o siedemnaście setnych sekundy lepszy niż zwycięzcy w tej samej dyscyplinie wśród mężczyzn. „Wypierając się” oskarżeń o stosowanie dopingu, chińska telewizja tego samego dnia pokazała, jak w Państwie Środka od urodzenia trenuje się w basenach przyszłych mistrzów. Inaczej niż „sportowym obozem koncentracyjnym” tego nazwać nie można… Triumfalny sukces brytyjskich olimpijczyków (trzecie miejsce w klasyfikacji generalnej — 65 medali, z nich 29 złotych, 17 srebrnych i 19 brązowych) tłumaczy się nie tylko fenomenem „własnych ścian”, ale i znaczną przychylnością sędziów w niektórych dyscyplinach programu olimpijskiego. Przypomnijmy skandaliczną walkę bokserską Ukraińca Jewhena Chytrowa z Brytyjczykiem Anthonym Ogogo, którego z całych sił ciągnięto aż do półfinału. W ogóle, przez sędziowskie skandale tylko Ukraina nie doliczyła się minimum trzech medali (boks, gimnastyka sportowa i lekkoatletyka). O narzekaniach innych krajów-uczestników można przeczytać w Internecie — sieć jest przepełniona doniesieniami o olimpijskich skandalach. Jeszcze jeden nieprzyjemny dla nas fakt to skandal dyplomatyczny: dopiero pod koniec zawodów, po oficjalnym liście MSZ Ukrainy, na oficjalnej stronie Olimpiady w Londynie poprawiono błędy w danych biograficznych niektórych sportowców, gdzie Ukrainę wskazano jako region Rosji. O tym, że organizatorzy zawodów mają problemy z geografią, świadczyły również następujące fakty. Czerwono-niebieską flagę Tajwanu zamieniono na flagę komitetu olimpijskiego tego kraju; nad szatnią izraelskich zapaśników powieszono flagę Palestyny. A przy prezentacji zawodniczek przed meczem kobiecej reprezentacji KRLD w piłce nożnej, obok zdjęć i nazwisk piłkarek umieszczono flagę Korei Południowej. Rok 2012 dla Ukrainy stał się rokiem wielkiego sportu. Jeszcze nie przebrzmiały piłkarskie batalie ostatnich mistrzostw Europy, a już XXX Letnie Igrzyska Olimpijskie stały się historią. Ukraińscy sportowcy wywalczyli w Londynie 20 medali — 6 złotych, 5 srebrnych i 9 brązowych. A w klasyfikacji medalowej Ukraina zajęła zaszczytne 14. miejsce wśród 204 krajów-uczestników (8. wśród państw europejskich). Ogółem zaś, przez 17 dni zawodów w Londynie rozdano 302 komplety nagród w 39 dyscyplinach sportowych. Pomimo tego, że pod względem liczby nagród Olimpiada w Londynie jest najgorsza dla Ukrainy (1996, 2000, 2004 — po 23 medale, 2008 — 27), nasi sportowcy mają powody do dumy. Zważywszy na stan rozwoju sportu w naszym kraju, kiedy sportowcy nie mają godnych warunków do treningu, pokazali wspaniałe wyniki. W szczególności jest to zwycięstwo w klasyfikacji generalnej w boksie (2 złote, 1 srebrny, 2 brązowe medale). Wielu zapamięta naszych bokserów Ołeksandra Usyka i Denysa Berinczyka, którzy przed igrzyskami zrobili sobie kozackie czuby, a po zwycięskiej walce Usyka urządzili dla widzów pokazowy taniec hopak. Ogółem, począwszy od XVII Zimowych Igrzysk Olimpijskich w norweskim Lillehammer, gdzie debiutowała reprezentacja Ukrainy, nasi sportowcy zdobyli 35 złotych, 28 srebrnych i 58 brązowych nagród. Ukraiński rząd, zamiast stworzyć naszym sportowcom godne warunki do treningów, po rozpoczęciu Olimpiady-2012 podjął decyzję o podniesieniu wysokości premii dla ukraińskich sportowców. Za złoty medal wysokość premii od teraz wynosi 125 000 dolarów, za srebro — 80 000, za brąz — 55 000. Takie same kwoty będą wypłacane trenerowi lub sztabowi trenerskiemu sportowca, który zdobył medal. Cóż, jest to prawdopodobnie ekonomicznie uzasadnione, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że z roku na rok liczba medalistów u nas nieustannie maleje. Kobieca sztafeta Ukrainy
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Ulana Wołykowska Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki “Pomyśl, że naród nasz dlatego tylko wieczny, Że Mamaj ożywia go znowu i znowu…” Łeonid Horłacz Wystawa narodziła się dzięki dziecięcemu konkursowi “Ja kozackiego rodu”. Obóz “Kozacka twierdza” w tym roku organizował konkurs plastyczny, na który napłynęło wiele prac dzieci w wieku od 6 do 17 lat. “Dzieci często wiążą kozactwo właśnie z obrazem Kozaka Mamaja — mówi Rajisa SennyKowa, zastępca dyrektora ds. pracy naukowej i oświatowej. — Dlatego wybraliśmy 30 dziecięcych prac i przedstawiliśmy je zwiedzającym razem z pracami znanych kijowskich artystów. Właśnie ta wystawa zapoczątkowuje projekt “Echo”, w ramach którego będzie naświetlany dialog czasowy, międzykulturowy, dialog rodziców i dzieci itd.”. Rysunki zwycięzców zachwycają wielobarwnością dziecięcej fantazji. Prace są różnorodne i asocjacyjne: powściągliwe i jaskrawe, w stylu malarstwa petrykiwskiego, graficzne… Ktoś przedstawił Mamaja jako śpiewaka, który poruszył naród, ktoś wcielił go w obraz Tarasa Szewczenki. Jeden zamyślony, inny tęskni, a oto mężny i wojowniczy… Każdy kozak w obramowaniu tradycyjnych symboli: dębu jako symbolu drzewa świata, bandury, która symbolizuje muzę, cerkwi — duchowości. A pośrodku sali ogromny Kozak Mamaj, którego malowały wszystkie dzieci podczas podsumowania konkursu. W innej sali ponad czterdzieści prac: obrazy, gobeliny, ceramika, malarstwo na szkle. Większość artystów odeszła od ludowego obrazu i przedstawiła nowoczesnego Kozaka Mamaja. Tak, na przykład, Wołodymyr Harbuz wcielił Mamaja w mitycznych postaciach gwiezdnego posłańca, ryboptaka, słonecznego darczyńcy, a Wasyl Kopajhorenko — w obrazach pogromcy węży, filozofa, wojownika. U Lubow Minenko jest on bezliki, sentymentalnie liryczny, z ptakiem na ramieniu. U Wałerija Franczuka Mamaj jest zamyślony, z mieczem, a za plecami — niespokojny księżyc. Natalija Kuczer przedstawiła Mamaja przy bramie Zborowskiej, na Andrijewskim Uzwozie oraz ze stepowymi babami. Łeonid Hopanczuk
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Kozak Mamaj, ucieleśnienie z ludowej mitologii, od dawna poruszał wyobraźnię i natchnął ukraińską duszę. Połączył w sobie cechy miłującego wolność filozofa, wyprawy wojennej, przenikliwego poety, promieniejącej mądrości i boskiej siły. Mamaj i jego towarzysze stawiali kamienne posągi na szczytach kurhanów, a wizerunki bohatera-obrońcy na ludowych płótnach, okiennicach, drzwiach i ulicach miały głębokie symboliczne znaczenie i służyły za amulet. I dziś do barokowego motywu kozaka-awanturnika zwracają się artyści i pisarze, interpretując go na różne sposoby. Świadectwem tego jest wystawa w Muzeum Literatury Narodowej „Mamaj. Obraz Kozaka Mamaja we współczesnej literaturze i sztuce”.
namalował rozległy step Kozaka Mamaja: w centrum obraz stepu jako symbolu wolności, pośród którego kamienne rzeźby. Ascetyczny, powściągliwy Kozak Mamaj w interpretacji Feodosiji Humeniuk przedstawiony jest z czystymi, umownymi arkuszami jako symbolami zakazu słowa, rękopisu, malowidła. Ten obraz koresponduje z pracą Haliny Sewruk z lat 70., która przedstawiła Mamaja w niezwykłych symbolach: wrona, sowa, niespokojny półksiężyc… U Haliny Dyhas, Mychajła Hajowego, Jurija Kuczerenki Kozak Mamaj jest bliższy tradycyjnemu ludowemu wizerunkowi. W twórczości Petra Ganży Mamaj uosobiony jest także w ozdobnych ceramicznych talerzach. Na wystawie eksponowane są li
Teatralne twory Wołodymyra Rutkowskiego, Leonida Horlacza, Ołeksandra Ilczenki, Raisy Łyszy i tym podobnych. Warto także przypomnieć, że na akwaforcie Tarasa Szewczenki „Dary w Czyhyryniu” Mamaj jest przedstawiony we wnętrzu Bohdana Chmielnickiego. Heorhij Narbut umieścił jego wizerunek w herbie Ukraińskiej Republiki Ludowej w 1918 roku. Przebywając w radzieckich więzieniach, do obrazu Mamaja zwracali się Ihor Kalynec i Opanas Zalywacha. Zakończyć zaś chcę słowami badacza Stanisława Buszaka, który trafnie zauważał: „… w »Mamajach« zakodowano bardzo ważne dla ukraińskiej duszy informacje, które przekazuje się z pokolenia na pokolenie, określając zasadnicze cechy naszego narodowego charakteru”. Zatem obraz Kozaka Mamaja jest ponadczasowy, syntetyzujący i magnetyczny; będzie wiecznie ożywiał nasze dusze i strzegł historycznej pamięci ukraińskiego narodu.
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Wzywamy Państwa do złożenia darowizny na budowę pomnika światła ukraińskiej nauki i kultury, wybitnego działacza państwowego i społecznego, Bohatera Ukrainy, akademika P. T. Trońki. Prosimy o przekazywanie, kto ile może, na konto Fundacji jego świetlanego imienia. Każda kopiejka to cegiełka pamięci! Godnie uczcijmy pamięć Człowieka, który uosabia sumienie i honor Ukrainy! Odbiorca: Fundacja Bohatera Ukrainy, Akademika P. T. Trońki. Kod EDRPOU 38148742 Rachunek nr 26004010476638 w PAT „Ukrsocbank” rejonu peczerskiego miasta Kijowa, MFO 300023 Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK Dział pracy oświatowej Nadia KYRIAN 270-55-57 Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondent Ulana WOLYKOWSKA Dyżurny redaktor Ulana WOLYKOWSKA Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Nakład w sierpniu — 18 800 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano z gotowych form fotochemicznych w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę.
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Zaświadczenie o rejestracji KB nr 4066 z 02.03.2000 r.
Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN
p.o. redaktora naczelnego Jewhen BUKET
Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK
Zastępcy redaktora naczelnego
Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55
Zastępca redaktora naczelnego ds. rozwoju wydawnictwa Natalia SKRYPNYK 278-01-30 (tel./faks)
Tłumaczenie maszynowe