Strona · s. 8strona oryginału ↗
Dusza i pieśń Karpat Książka «Oj winoczku z barwinczku» autorstwa Julii Drahun
Слово Просвіти, №33 за 2018 рік
Wasyl HORWAT m. Użhorod
Wieś Nowoselycia w rejonie tiacziwskim, na Zakarpaciu, dostąpiła uwagi całego szeregu badaczy. O nowoselyckich atrakcjach turystycznych i ekonomicznych istnieją liczne publikacje. Ale obok tego istnieje jeszcze jedno bogactwo Nowoselyci, doprawdy niewyczerpane. Mowa o unikalnym złożu sztuki ludowej i ludowego światopoglądu, które zachowało się do dziś wbrew gwałtownym zmianom we współczesnym świecie. Obrzędy weselne, kołomyjki, niepowtarzalne brzmienie nowoselyckiej mowy w życiu codziennym, w barwnych bazarowych dialogach, wspomnieniach starszych ludzi — wszystko to pozostaje potężnym źródłem poznania srebrnej ziemi dla nowych pokoleń. Zwłaszcza gdy pojawia się osoba zdolna otworzyć ten skarb współczesnym. Mowa o unikalnym zbiorze tekstów folklorystycznych „Oj winoczku z barwinczku”. Z książką mają bezpośredni związek znany naukowiec i folklorysta I. Chłanta, doktor nauk filologicznych M. Dmytrenko, doktor nauk pedagogicznych J. Rudenko, kandydat nauk historycznych M. Ołaszyn, a także dyrektor Obwodowego centrum metodycznego kultury H. Drohalczuk, kandydat nauk historycznych M. Delehan, doktor nauk politycznych M. Palinczak. Znaczący wkład w odtworzenie pieśni ludowych i kołomyjek, zebranych przez Julię Drahun, wniosła nauczycielka muzyki, kompozytorka-amatorka Hałyna Hordijczuk. Udział znanych
Wiktor PALYNSKYJ m. Lwów
1. Obserwator? Bohdan Melnyczuk; jest w jego fabułach i intrygach, prostolinijnych, miejscami nawet uproszczonych, a czasem, wydaje się, niedokończonych (możliwe, że — celowo!), także pewien autorski dystans; tak jakby te jego historie-opowieści doprawdy opowiadał ktoś z samych bohaterów: po życiowemu skąpo i bez upiększających zawijasów. Więc nie dziwię się podtytułowi — „Historie ciepławe, chłodnawe i… nie do kawy”. Zresztą sama książka tytułowo jakby potwierdza moje słowa: „Bez upiększania”, Tarnopol, „Terno-hraf”, 2017 r., 231 s. Wartościowy od razu wydał mi się ów autorski szlachetny dystans-obecność. Myślę, że to jednak wynik odrębnych poszukiwań pisarskich. I najwyraźniej udanych. Przeciętny czytelnik otrzymuje niemal unikalną możliwość poczucia się nie po prostu takim sobie prostolinijnym obserwatorem, filozofem-prostaczkiem, a przede wszystkim uczestnikiem tego czy innego wydarzenia, wzruszającej rozmowy o życiu. I tak — kadr po kadrze. Właściwie widzę, jak te akcje doprawdy proszą się o rozrysowanie, jakby do utrwalenia na taśmie filmowej. I w każdej jest własna, choćby niewielka, dramaturgia. Ciekawe — z każdej można zrobić nowelę filmową. A czemu by nie?.. A najcenniejsze, że potrafi to urzeczywistnić i sam czytelnik, umownie.
2. Szklane oczy czasu …Jeden z najbardziej zagadkowych światowych pisarzy, Argentyńczyk Jorge Luis Borges, zauważył: „Jesteśmy utkani z materii czasu. Czas — rzeka, która mnie unosi, lecz ta rzeka — to ja sam; tygrys,
naukowców pozwolił uporządkować wydanie zgodnie ze współczesnymi wymogami folklorystyki. Na czym polega unikalność tego zbioru folklorystycznego? Trzeba przypomnieć, że przez wszystkie lata i stulecia zapisy od wiejskich bajarzy, kołomyjkarzy i innych wykonawców prowadzili naukowcy, profesjonalni pisarze, czyli „osoby postronne”. A tę książkę przygotowała osoba, która jest jednocześnie zapisującą i wykonawczynią tekstów folklorystycznych. Julia Drahun od dzieciństwa żyła w tym środowisku językowym i artystycznym, które odtworzyła dla czytelników. Od młodych lat przysłuchiwała się ludowym kołomyjkom, chłonęła weselne, bożonarodzeniowe i inne świąteczne tradycje, wszystkie obrzędy i pieśni były jej naturalnym środowiskiem, tak jak język ojczysty. Właśnie dlatego zbiór odznacza się niezwykłą spójnością. Styl, duch, tło emocjonalno-estetyczne są spójne od pierwszej do ostatniej strony. Komentarze opowiadaczki stylem są tak bliskie samym kołomyjkom, pieśniom i opowieściom,
że nie czuje się najcieńszej granicy między językiem autora a językiem opisanych bohaterów. I to przy tym, że nowoselycka gwara naturalnie wpisuje się w język literacki. „Chcę zebrać wszystkie uzdrawiające perły dawnych tradycji, aby nie zagubiły się w przeszłości, a zachowały w jednym pęczku najlepszych kwiatów i rozkwitały w naszych sercach niezapomnianym pięknem, aby nie były znieważone i zapomniane”, — pisze Julia Drahun, pragnąc nie po prostu utrwalić wzorce twórczości, a z miłością złożyć w jedynym pięknym bukiecie. Bo układając bukiet, każdy człowiek pragnie harmonijnego połączenia. I to też nie jest proste, wszak opowiadaczami w tej książce jest wielu współmieszkańców.
Nowoselycia śpiewa, weseli się, targuje Julii Drahun udało się utrwalić ten wycinek ludowych zwyczajów i twórczości, który aktywnie wykorzystywany był jeszcze 50 i więcej lat temu. Utrwalono bezcenną
Poetka, prozaiczka, dramatopisarka, organizatorka licznych akcji literacko-artystycznych Julia Drahun wydała swoją 15. książkę „Oj winoczku z barwinczku” (Zwyczaje i obrzędy, kołomyjki Karpat) w użhorodzkim wydawnictwie „Patent”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
