Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

…Historie nie do kawy (jednak…)

Слово Просвіти, №33 за 2018 рік

który pożera mnie, lecz ten tygrys — to ja sam; ogień, który mnie spopiela, lecz ten ogień — to znowu ja”. Czas jest niebezpieczny i paradoksalny (ma niewzruszenie szklane oczy). Tak jak my sami. Nie piszę tu o sprawach globalnych, lecz o ziemskich, zwyczajnych; nawet najmniejszych i najbardziej banalnych… Gdyby tak sobie z tym poradzić. W opowiadaniach Melnyczuka zwykli ludzie żyją codziennym życiem. Najczęściej — miarowym, konsekwentnym. Wydawałoby się, jakież tu paradoksy?!. A jednak — nie! Jednocześnie powstają warunki do dowodzenia prawdziwości lub fałszywości w zachowaniu bohaterów; myśli postaci, bywa, rażąco rozmijają się z utartymi poglądami, przeczą zdrowemu rozsądkowi, choć w pewnych okolicznościach mogą wcale nie być błędne. Inne. Tylko. Głowa rodziny i prawdziwa podpora domu, Orest, dosłownie w ciągu kilku minut podejmuje decyzję i idzie walczyć za Ukrainę. Jakby odciął wszystko, co było wcześniej! Choć jeszcze wczoraj o tym nie myślał („Skała”). Inwalida Hryć po raz pierwszy w życiu podniósł rękę na żonę, gdy ta o Majdanie, który go okaleczył, nie to bąknęła. „Łzy potoczyły się z tego…, że nie zdołał dogonić i poprosić jej o wybaczenie”. („Męskie łzy”). Kateryna w swoim obłędzie narobiła takiego zamieszania, że ani odmodlić, ani na odpuście odpokutować… („Wywróżyła”). Dwoje najbliższych ludzi ze świata zgładziła. „Kateryna stała niemo, bo jeśli prawdę mówiąc, to kochała oboje — i Petra, i Reginę. Tylko dziwna to była miłość”. …Bohaterowie w swoim osobistym „małym” (choć czy tragiczne może być małe?) wcale nie są oderwani od „wielkiego” w swoim czasie: kiedy od rana do wieczora dzieje się tyle wydarzeń, że nie sposób ich pojąć; kiedy „najbardziej prestiżowymi działaniami” są polityczne zmagania; a prezydenci w opancerzonych ogromnych autach, w towarzystwie niekończących się eskort, torują drogę do „prawdy”. Patrzcie państwo, jak zakręcił Melnyczuk: od historii chłopskich dramatów, tragedii i niepowodzeń — do wywichnięć historii Świata… Tak właśnie widzę, jak zwyczajny, pękaty garnek barszczu rozgotowuje się, bulgocząc, całe kontynenty. Pewnie tak jest. Czas — to rzeka… Szklane oczy czasu… Czasu naszego. 3. Patrzeć i widzieć On (pisarz) zobaczył, a może usłyszał od kogoś; albo nagle wyobraźnia nieokiełznana tak wiarygodnie to nakreśliła. A mianowicie: „Ludzie!”… Milcząc, z żalem… potoczyły się łzy. Było nad czym: ziemię wokół każdego ula ścieliły trupki tysięcy pszczół”. Rozpacz. W jednej chwili stracono miód, człowieczeństwo, wiarę w dobro… I wszystko przez dyrektora agrofirmy, który dobrze zdając sobie sprawę z konsekwencji, opryskał pola chemikaliami. Jakie tam pszczoły?!. Własne nadzyski! Oto argument! Tragedia dla rodziny pszczelarza. I niemal niezauważalna, wręcz nie-wydarzenie, w złoczyństwach nuworysza-wszystko-mającego-w-nosie. Niewielkie opowiadanie. Jednak — i nie szkic. Są tu zarysy czegoś większego, być może nawet powieściowego?!. Psychologiczne zaczepy do nakreślenia charakterów bohaterów, biografii. Autorskie przeżycia i sympatie. Bolesna i boląca „rzecz”. Obraz. „Lot w nicość”. …Autor jednak zobaczył. I my… Mam nadzieję. 4. Na przełaj Postacie Melnyczuka raczej nie podpadają pod zwykłe typy, które wyróżniają analitycy literaccy jako ludzi „zbędnych”, „małych”, „dziwacz-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn