Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №33 за 2019 рік

16 s. · 28 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI KULTUROZNAWCZY TYGODNIK 33 (1033), 15–21 sierpnia 2019 MISJA PATRIARCHY MSTYSŁAWA

Swietłana MASŁOWSKA, zastępczyni przewodniczącego Czerniowieckiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Przez całe swoje świadome życie Bukowiński Słowik chodził do ludzi. Do prostych huculskich górali, by czerpać z ich szczerej duszy życiodajną siłę, brał z ust ludu jego żywą pieśń, wyhodowaną krwią i wielką miłością, chorował i leczył się słowem, wsłuchiwał się w szept dawnych Karpat, wydobywał stamtąd legendy i przekazywał je nie tylko Bukowińczykom, ale też odsłaniał huculską duszę przed światem… A dziś oni przychodzą do niego. Chwalebni ziomkowie z Putyli i ci, którzy nieustannie są pobudzani jego liryczным słowem, wielostronną działalnością kulturalno-społeczną — przykładem wiernej służby narodowi, godnym podziwu i nieśmiertelności czynu. Już od ponad 30 lat, w pierwszą niedzielę sierpnia, wszyscy czciciele twórczości chwalebnego syna Karpat zbierają się nad brzegiem rzeki Putyłki, w osiedlu Putyla w obwodzie czerniowieckim, gdzie w zielonej mgiełce drzew stoi huculska chata z dużym gankiem. To rodzinna zagroda-muzeum, w której odbywają się obchody dnia urodzin Jurija Fedkowycza, żyjącego w sercach wdzięcznych potomnych. Dziś ma on już chlubne 185 lat! „Jeszcze nasza zielona Bukowina spała cichym snem, jeszcze była niedostępnym, zapomnianym przez świat kątem Ukrainy, gdy nagle górski słowik w łące zaśpiewał potężną pieśń, rozbudził śpiących, wniósł życie, wniósł wiosnę do zimnej chaty i tym samym zajął pierwsze miejsce obok nieśmiertelnego Tarasa”. Tak pisał o Fedkowyczu Marko Czeremszyna. Tak potwierdzamy i my, dziś żyjący jego potomkowie, uświadamiając sobie, że jego ostre słowo i teraz nabiera stalowego blasku. Swój gniew i przekleństwo kieruje do wszystkich ciemiężycieli, którzy rwali i rwą na kawałki żywe ciało narodu ukraińskiego. „Obudźcie się, poczujcie swoją siłę” — jakby woła poeta do narodu. „Jesteśmy silni, nie jesteśmy już rekrutami. A jeśli i będziemy ginąć, to w walce o ojczysty kraj” — zaprawdę proroczE słowa… Właśnie takim duchem przepojone było literacko-artystyczne święto „Jedwabna kita”, FIZYK Z RODZINY KOSACZÓW

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Pokłonili się Ukraińcowi, który obudził i oświecił lud bukowiński. W 185. rocznicę urodzin Jurija Fedkowycza

uroczystość z okazji 185. rocznicy urodzin Jurija Fedkowycza, na którą przedstawiciele władz obwodu czerniowieckiego oraz bukowińscy działacze Proświty jechali, oczarowani pięknem karpackiego kraju i rozpromienieni oczekiwaniem czegoś poruszającego i niezwykłego. Sprawdziło się! W takim kolorycie rzemiosła ludowego — wyszywanek, wyrobów z drewna i metalu, niepowtarzalności i wielowymiarowości kultury słowa, pieśni, tańca — przebywać, to nie tylko szczęście, ale wspomnienia na wiele lat. Wszystko jest proste. Panowały tam szczerość i autentyczność. Jednym słowem: harmonia przyrody, międzyludzkich kontaktów i różnorodność talentów zachwyciły każdego, kto stał się uczestnikiem święta. A uroczystości poprzedziła niezwykła gościnność mieszkańców Putyły, którzy nie bez dumy prezentowali ład w swoim osiedlu, nowy, nowoczesny stadion oraz na wielkim postumencie pomnik Fedkowycza, który, jakby zmęczony, przysiadł odpocząć, by za chwilę znów wyruszyć w drogę do „ukochanego ludu rusińskiego”. Tymczasem na podwórzu posiadłości kapele ludowe, zespoły folklorystyczne i twórcy ludowi zapraszali gości na imieniny karpackiego wieszcza. Nie zwlekał i sam „Fedkowicz”-postać, wzywając dzieci do nauki, a dorosłych do życia w prawdzie. Prowadzący imprezę Mykoła Hawryłenko i Marija Liska przy dźwięku trembity po raz kolejny przypomnieli wszystkim o trudnej drodze życiowej i niełatwej ścieżce twórczej Bukowińskiego Kobziarza. Właśnie tak nazywał go Iwan Franko. „Jurij Fedkowycz włożył w swoją poezję najlepsze części swojej duszy, a taka poezja nie umiera, nie przepada” — przekonywał Kamieniar. Jego twórczością zachwycała się Łesia Ukrainka, uważając, że „lepszego stylisty niż Fedkowycz nie było i nie ma wśród bukowińskich i galicyjskich pisarzy, i w ogóle utwory jego można położyć obok najlepszych wzorów małoruskiej literatury ludowej”. Szczerzy w swojej sympatii i oczarowani wysokim kunsztem poetyckim byli również współcześni — organizatorzy i goście święta. Przewodniczący obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Ostap Sawczuk przypomniał obecnym o tym, że 185-letni jubileusz wielkiego górala zbiegł się z wielką datą — 150 lat od czasu założenia bukowińskiej „Proświty” — „Ruskiej Besidy”, a Osyp-Jurij w swoim czasie był wielkim działaczem Proświty, kierował i organizacją oświatową we Lwowie, i pierwszą na Bukowinie ukraińskojęzyczną gazetą „Bukowyna”. Dlatego na znak pracy pionierskiej obwodowa „Proświta” 5 lat temu ustanowiła nagrodę jego imienia. Nagrodził dyplomami honorowymi aktywnych działaczy Proświty z rejonu putylskiego, którzy są krzewicielami życia i twórczości poety. Swoje książki, w tym dedykację dla Fedkowycza, zaprezentował pisarz Wasyl Waskan. O ustanowionym trzy lata temu konkursie na najlepszego recytatora utworów Fedkowycza oraz licznych konferencjach naukowo-praktycznych opowiedziała ich organizatorka, członkini zarządu „Proświty” Tamara Minczenko. Przewodniczący obwodowej organizacji Związku Pisarzy Ukrainy Wasyl Dżuran przypomniał ciekawe powiedzenie Fedkowycza: „Aby poznać ukraińską Bukowinę, trzeba pobyć we wsi Czornyj Potik w rejonie zastawniwskim…”, dokąd poeta często zaglądał i podziwiał niezrównane piękno kraju nadniestrzańskiego. Przypomniał, że w przyszłym roku będziemy obchodzić 20. rocznicę od czasu, kiedy Czerniowiecki Uniwersytet Narodowy nosi imię Jurija Fedkowycza, dzięki byłemu nauczycielowi historii ze wsi Werenczanka, deputowanemu ludowemu Hryhorijowi Demianowi. A ponadto związek pisarzy przygotowuje antologię J. Fedkowycza i inne ciekawe projekty. Na święcie wystąpili zastępczyni dyrektora obwodowego muzeum krajoznawczego Wiktorija Tanaszczuk, która wręczyła organizatorom 10 audiobooków z wierszami bohatera imprezy w wykonaniu artysty ludowego Ukrainy Swiatosława Maksymczuka, laureatka obwodowej nagrody Proświty im. J. Fedkowycza Hanna Koleżuk oraz inni uczestnicy zgromadzenia. Mówcy akcentowali uwagę na tym, że poezja karpackiego miłośnika życia utkana jest na fundamencie pieśni ludowych. On sam dobierał muzykę do swoich utworów. Dlatego nie dziwi, że repertuar programu koncertowego święta był nasycony autorskimi i ludowymi utworami zespołu chóralnego z Putyły, folklorystycznego — „Hucułoczka”, utalentowanych duetów i solistów, kapel ludowych i orkiestr, i dziw bierze na widok żywiołowych karpackich tańców zespołu „Karpackie barwy”, wesołych przyśpiewek, bajek, legend, nasyconych niepowtarzalnym dialektem huculskim. A akordem końcowym święta był występ jeszcze jednego syna Karpat, dźwięcznogłosowego Wasyla Danyliuka — zasłużonego artysty Ukrainy, który za każdym razem jest mile widzianym gościem-gospodarzem każdej zabawy w Putyle. Oto pokłoniliśmy się Słońcu Bukowińskiej prawdy i wzbogaciliśmy swoją duszę niepowtarzalnością kraju i talentu. I to tak, że myślimy, jak najszybciej tu wrócić. Bo fenomen Fedkowycza polega na tym, że szedł do ludzi, prostych, zwyczajnych, bogatych w słowo i ducha. My, działacze Proświty, mamy czego uczyć się od sławnego rodaka, aby sprawdziło się jego wielkie hasło: „Ja nasz lud całym sercem kocham i dusza moja wieszczy, że wielki los go czeka”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

«Guru w ekonomii» i

Kateryna MOTRYCZ Zakończenie. Pocz. w nr 32 z 2019 r. Nie szukajcie w tym, co się stało, jakichś wyższych motywów. Bułhakow się nie pomylił. Tych, którzy zachwycili się „gadającym pieskiem”, okazało się o wiele więcej, niż ona ma sierści na ogonie. Więcej niż tych, którzy krzyczeli do nich: „Przydu…, oligof…, ragu…, gdzie wy leziecie, co wy robicie! Przecież nieszczęście zapuka nie tylko w wasze okna i drzwi, a wlezie do naszego domu i przez dach!”. Dlaczego tak postąpiliście, Ukraińcy?! Dlaczego wy, kijowianie, którzy lecieliście na Majdan w straszne dni i noce 2014 roku, którzy zanosiliście majdanowcom jedzenie, odzież, leki, pieniądze, braliście ludzi do domu, żeby się umyli i ogrzali domowym posiłkiem w 25-stopniowe mrozy, którzy samoorganizowaliście się, zrobiliście na Majdanie kuchnie polowe i szpitale-sale operacyjne, działaliście jak świadomi i patriotyczni ludzie o elitarnych uczuciach, myśleniu i duchu, nagle wybraliście nie B. Berezę, W. Ptasznyk, Ju. Łewczenkę, oddanych wam patriotów, mądrych i profesjonalnych, młodszych od wielu z was (to a propos „nowych twarzy”), a wzięliście do rąk ten worek, czy to z kotami, czy z kocimi ogonami, może i z odchodami, na którym był namalowany „guru” na rowerze?! A wy, potomkowie Szuchewycza i Bandery? Dlaczego i wy tak masowo ciągniecie taki sam wór? Niedawno słyszałam w radiu, jak jakiś mądry i patriotyczny profesjonalista oceniał tych, którzy doszli do władzy. Na antenę wszedł 74-letni psycholog ze Lwowa i powiedział, że tamten choruje na depresję, bo „nowe twarze” są bardzo godne i nam wszystkim się poszczęściło. A wy je widzieliście?! Wielu z nich lepiej by nie widzieć!.. Niejedno z nich zatęskniło za Stalinem! Co, „piąta kolumna” tak głośno tupie nogami, że zagłuszyła rodzinny szelest Armii Wyzwoleńczej?! Hańba i wam, hańba!!! To mówicie, że was zdradzono!? A wy zdradzacie całą Ukrainę i waga tej zdrady może kosztować życie naszego państwa, nas wszystkich. A ta zielona nawała wykonuje takie ruchy i znosi te wspaniałe kamienie milowe — te wywalczone od moskiewskiej ordy wysokości, dzięki którym świat nas poznał i dowiedział się, że europejskie słońce najpierw całuje ukraińską ziemię, a dopiero potem całą Europę. Czy nie widzicie, że te „nowe twarze” są w większości obojętne, zimne, obce, a nawet wrogie?! Nie mając ku temu najmniejszych podstaw, wybraliście do rządzenia państwem, które powstało na krwi, zbiegowisko, watne i słabe, któremu zorganizowano w Truskawcu kurs likwidacji analfabetyzmu państwowotwórczego i któremu w oczy ich partyjny kolega powiedział otwarcie: „Jesteście politycznym zerem”. To jak nam wybaczyć tę zdradę?! Jak żyć z tym dzikim rozczarowaniem w swoim narodzie, w tym, że odrażające slangowe słowa „ragule”, „ochłos”, „marginały” wyparły takie ciepłe sformułowania jak „rodzimy naród”, „naród-zwycięzca”, „wysokoduchowa mądra nacja”. Czy myśleliście, że i wy jesteście odpowiedzialni za wszystko, co będzie się działo i już kruszy się i łamie na Ukrainie? Że pomagacie otworzyć bramy Putinowi, które zamknął był Poroszenko, że obniżyliście poprzeczkę instytucji państwowych do poziomu ochłosu i bandokracji? Że doprowadziliście do władzy nieoświeconego idola w otoczeniu takich samych nieoświeconych i nieuczonych przeciętniaków, którzy jeszcze dwa miesiące temu nie zamierzali iść do parlamentu, ale był „pobór” w internecie i wielu tam trafiło po prostu „dla żartu” albo „przez przypadek”. I oto Ukraina znowu będzie kołysać i karmić ich „bękartów” i pytać Boga, dlaczego tak jej nie kocha i dlaczego taka w niej przepaść między ubóstwianą przyrodą a narodem, w myślach, uczuciach i czynach którego szaleją demony?! Że świat znowu może nazywać nas „Rasza” i odrzucić jeszcze dalej, niż byliśmy przed 2014 rokiem. I jeśli znowu wybuchnie opór i przeleje się krew, na czyim sumieniu ona będzie?! Kto z was, tych 73% i 43%, jest gotowy poświęcić swoją krew, swoich dzieci i bliskich? O takiej cenie swojego wyboru myśleliście? Oczywiście, że nie myśleli! Fantomowy tele-Hołoborodko oślepił, ogłuszył i pozbawił myślenia. Kraj książąt, kozaków i hetmanów, hajdamaczyzny, machnowszczyzny, banderowszczyzny i wszystkich Majdanów wkroczył na krawędź nędznego odwrotu na czele z ochlokracją, bogatymi sowietami-neobolszewikami, którzy wydobywają z niebytu wyświechtane przedwczorajsze hasła o przyjaźni „dwóch narodów-braci”, NATO precz, język precz, Tomos precz! Dajcie ósmy marca, 23 lutego, pierwszy maja — rodzinne święta! Zapanował bezbrzeżny duch nieoświecenia, intelektualnej szarzyzny i marginalnych wartości ogółu twórców państwa. I najbardziej niepokojące jest to, że nie tylko babcie przyszły popatrzeć „na gadającego pieska”, a w większości ci, którym budować jutrzejszy dzień Ukrainy. I oto oni bezmyślnie pobiegli za nią. Ona już zdążyła nabrudzić, pokazała, że jest zła, zadziorna i bardzo chce być nie kundlem, a elitarnym owczarkiem. Czym był, oprócz okrucieństwa i represyjnych metod, odrażający komunistyczny reżim? Tym, że u steru, na wszystkich szczeblach byli w większości „szarikowy” i „szwondery”, którzy mieli „psie serce”. Nawet ludzie myślący i całkiem adekwatni, kiedy trafiali w ten czerwony wir, w te żarna, przeobrażali się i stawali się nieodłączną częścią ogółu. Dlatego prowadzili walkę z urojonymi wrogami, zamienili w donosicieli niemal cały naród. I kluczowymi uczuciami u tej marazmatycznej politycznej kamaryli były zazdrość, szarzyzna i tępotę, nieakceptowanie tych, którzy stoją intelektualnie znacznie wyżej od nich. Dlatego wycinali elitarną warstwę społeczeństwa, której spojrzenia, rozumnego wyrazu twarzy, rysunku ust, na których zamarzła pogarda, nie potrafili znieść. Och, to francuskie “déjà vu”! Myśmy to już widzieli, myśmy to przeżyli, myśmy się tego ducha nawdychali i strasznie zatęsknili za rozumnymi, patriotycznymi, wolnymi w swoim myśleniu i europejsko zorientowanymi przywódcami. Komu więc od razu wypowiedziały walkę “nowe twarze”? Do kogo nie potrafiły ukryć ani nienawiści, ani wstrętu? Do przedstawicieli poprzedniej władzy, gdzie było wielu wykształconych, patriotycznych, profesjonalnych, heroicznych i po prostu rozumnych ludzi. Bo wśród “nowych twarzy” jest wielu takich, którzy wolno reagują tam, gdzie reakcja powinna być błyskawiczna, źle formułują myśli i wykładają je z błędami, w teksty wplatają slangowe słowa, bo są one dla nich organiczne — tym najbardziej grzeszy wszakże największy “sługa”. Dlaczego u niego taki gniew i nienawiść wywoływał Poroszenko jeszcze na etapie, kiedy ten był Prezydentem? I dlaczego “sługa” pozwalał sobie na taką brutalność i chamstwo? Bo tamten udał się nie tylko posturą i wzrostem, ale i naturalnym intelektem, iskrzącym krasomówczym talentem, swobodą w myśleniu, umiejętnością podejmowania precyzyjnych, wyważonych decyzji, rozmachu, europejskim czarem, inteligencją i jest on jedynym ze wszystkich czołowych od 24 sierpnia 1991 roku obdarzonym talentem Prezydenta. W żadnej sytuacji nie był “mówiącą pieskiem”, utrzymywał poziom inteligenta, przywódcy europejskiego formatu. Nawet tam, gdzie ktoś inny musiałby zareagować na chamstwo drażliwie, mógłby odpowiedzieć o wiele bardziej zjadliwie, pozostawał życzliwy, gotowy pomóc i podstawić ramię, bo dla niego “Ukraina przede wszystkim”. Mimo wszystko, błędy, które widzimy i nie do końca wybaczamy (choćby dlaczego nie skręcił karku przestępcom, dlaczego żaden z nich nie siedzi, dlaczego oddano Pałac Ukraina marginalnym postaciom i oszustom, a nie utalentowanym ukraińskim artystom, którzy podnieśliby naród, a nie obniżyli go do małorosyjskiego poziomu, zmanipulowanego wyrażania woli, które my obecnie przełykamy i możemy się zadławić — i czym ukarano również jego). On przekonał nas, że i ukraińskie państwo może mieć ten złoty rdzeń, o którym pisał Platon, i to płatkowe złoto cienką warstwą już prześwitywało, i bardzo cenili je oświeceni i mądrzy, a nie zauważyli ci, którzy “bezbłędnie” wiedzą, że “właśnie Poroszenko napadł na Rosję i rozwalił armię”. Oto dlaczego mamy to, co mamy. Zjawisko “psiego serca” jest znacznie szersze i głębsze i do jednego imienia się nie sprowadza, bo przecież od 24 sierpnia 1991 roku jeszcze nie minęło 40 biblijnych lat. Jeszcze żyją pokolenia wychowane “na tradycjach dziadów-ojców”, jeszcze żyje duch sowka, jeszcze o młodzi-“słudzy” na ich korzyść czy to na własną znowu chcą przywrócić tegoż ducha całej Ukrainie, a oni mają głęboko gdzieś to, że ona wypluła go już z krwią. I będą oni P. Poroszenkę i innych synów Ukrainy szarpać za nogawki, ujadać i próbować ugryźć chociaż za nogę. Tak, Ukraina weszła w tę samą wodę, zmieszaną z rzęsą, i znowu nasłuchuje stukania “psiego serca”. I po raz kolejny wołasz do tych, którzy przegonili donbaskich bandytów, którzy rozświetlili Ukrainę i świat swoimi natchnionymi twarzami na Majdanie, jaka globalna katastrofa psychologiczna stała się z wami, że wybraliście nie oddanych wam młodych patriotów, a owych “nieznanych z wieloma niewiadomymi”, ale ostemplowanych emblematem tego “biedaka”-milionera, który jedzie na rowerze?! Kto tak zamglił wasz intelekt, co dało wam podstawy wybierać niewiadomą?! Zadziałała pamięć genetyczna? Tak oto przez 60-70 lat wasi dziadowie-pradziadowie śpiewali o “dwóch sokołach” — “jeden sokół Lenin, drugi sokół Stalin”. Jedli w latach 60. przy “dojrzałym komunizmie” chleb z grochu i kukurydzy. Po tę niewielką rację trzeba było wystawać długą kolejkę w wiejskim sklepie przy starannej kontroli kołchozowego kierownictwa, żeby, nie daj Boże, ktoś dwa razy nie stanął. Co więcej, twórcy komunizmu właśnie w tym roku odebrali ludziom pastwiska, bo było hasło przeprowadzać meliorację. Ludzie masowo zaczęli sprzedawać bydło, głód zajrzał do każdego domu. Moja dusza do dziś płacze za tym luksusowym naszym własnym brzegiem, gdzie pasałam krowę, za którym był starożytny staw, przez który szemrała rzeczka Szpołka. To wszystko oligofrenicy długo i mozolnie osuszali, żeby rozszerzyć powierzchnie zasiewów. A pola nie wszystkie były wykorzystane pod uprawy rolnicze, i pomidory czerwieniły się do mrozów i nie było komu ich zbierać. Staw i luksusowe pastwiska zostały zabite, a nawet zaorane, ale “guru ekonomii” w powierzchnie zasiewów tego nie udało się przekształcić. Duch łąk i starożytnego stawu nie wpuścił marnego ducha sowków-nieudaczników i sam się odrodził, ale już bez starożytnego stawu, trzcin, rzęsy, łodzi i głosu bąka ze stawowego dna. Waszych rodziców czy może i was, ze-elektorat, spędzano w latach 70., epoce bodaj największego marazmu, do sal konferencyjnych omawiać książki “geniusza-pisarza” L. Breżniewa “Mała ziemia”, “Odrodzenie”, które napisali mu redaktor naczelny “Litieraturnoj gaziety” Czakowski oraz dziennikarz gazety “Prawda” Sachnin. Wszyscy o tym wiedzieli, ale chwalili “nagiego króla”. A przecież przeczytać to musieli wszyscy, bo inaczej oceniano to jako zachowanie antypaństwowe, duszek “wroga ludu”. Ja byłam wśród “wrogów”. Cyrk, błazenada, bo wszyscy dobrze wiedzieli, że brwiasty miał już wiekowe marazmy i radzieckim imperium już nie kierował. I oto grzeszysz i wyrzucasz Panu: dlaczego wielu rozumnym, wykształconym i po prostu genialnym ludziom przychodzi żyć przy takiej władzy i dlaczego nimi kierują oligofrenicy i szarzy kardynałowie? Co w imperium, co w Niepodległej Ukrainie! Ci, którzy buntowali się przeciwko tym “sługom narodu”, siedzieli w więzieniach, inni milcząco jęczeli i bali się na głos cokolwiek mówić nawet w swojej kuchni, obawiając się podsłuchu. A dalej wychodzili na Majdan, głodowali, machali flagami i naiwnie wołali-wzywali imiona przywódców w kontekście “sława”, to machnęli ręką — nie to! To w kontekście “hańba”, gonili precz, jak szkodliwe bydło, które do cna wypasło warzywnik. I to bez prawa na odpoczynek. I oto znowu — mara, mgła, masowa oligofrenia po tak katorżniczej pracy, wyczołgiwaniu się z otchłani. Aż do takiego stopnia zmanipulowania i nieodpowiedzialności przed Ukrainą, że pytasz siebie: a czy chcesz ty należeć do tego narodu? A czy on jest twój, ten chronicznie samobójczy, bezmyślny naród imienia oszustów, serialowo myślący, taryfowo zaniepokojony i kwartalnie zmanipulowany? On także ukazał nową twarz narodu, i oto teraz problem nie tylko u ludzi świadomych, myślących, patriotów, ale i u tych “murarzy”, którzy kręcą osią planety i mozolnie myślą swoją masońską myśl: zostawiać ten naród na planecie, gdzie coraz mniej zasobów naturalnych, czy zorganizować przeciwko niemu jeszcze coś takiego, żeby on sam siebie dożarł? On ma do tego obsesyjny talent!!! A tę ziemię, która “mlekiem i miodem płynie”, oddać tym, u których ziemi mało, i żeby oni nie jeździli co roku do swojego proroka, a byli tam, gdzie on jest pochowany, bo oni od czasów wygnania upodobali ją sobie, a ich krewni — Chazarowie — zostawili tam wyraźny ślad. Jeśli ten “zebil” tak jej nie kocha, bezcześci, jeśli własnymi rękami niszczy ją i wzywa na nią zgubę, to może on jest wart tylko sprzątać nieczystości po tych, którzy potrafią siebie kochać i cenić swoich światłych ludzi. On tam i idola ulepił, obrażony za zniszczone popiersia wodza. Dlatego już i popiersie Zełenskiego ulepili i sprzedają po dwa tysiące hrywien. Nie można nie zachwycać się

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

«akademicy» — «słudzy narodu»

się tym. Jeśli już drwić i naśmiewać się z tego zjawiska masowej oligofrenii, słabomyślenia, to do zwycięskiego końca! Warto wszystkim 73% wydać z państwowej kasy po dwa tysiące hrywien, żeby kupili to popiersie i modlili się do niego, ale jednak w jidysz… I czas już uruchomić „sługom” cytatniki, żeby to były takie sobie „książeczki za cholewą”: na okładce „gość” na rowerze, a w środku — słowa „perły”, mądrość wieków. Niech Breżniew i na tamtym świecie, a „prof-fesor” w Rostowie zazdroszczą. Czas przejść do cytowania idola, „sługi wszystkich sług”, epokowego lustratora-kastratora, który gotów wykastrować samą historię. On niepostrzeżenie przeprowadzi przez chwiejną kładkę swojego wyborcę i, jak jego daleki „poprzednik”, pokaże mu „kuźkiną matkę”. Oto żwawy szef partii D. Razumkow zapewniał w programie „prawo do władzy”, że ich sukces — to wybór narodu, że to jego święte prawo. Tak wielu ze zrusyfikowanych Ukraińców myśli. Że wyrzekli się ojczystego języka i rozmawiają językiem ciemiężyciela — też ich wybór. Oni przecież nie mogą, zresztą nauka jeszcze tego nie potrafi zrobić: niecząsteczkowa rozwinięta analiza ich krwi. A gdyby można było to zrobić, to tam byłyby dziesiątki zakazów języka, cyrkularz wałujewski i ukaz emski, kiedy w XIX wieku ukraińską pieśń można było zapisać jedynie tłumacząc na francuski i łacinę. Pracowały całe instytuty nad zniszczeniem tożsamości narodowej i wielkie oddziały rusyfikatorów. „Wielki bratni” płodził anegdoty o niezdarnym chochle i jego „bydlęcym” języku, typu „żelastwo na brzuszysko — chlast!”; było zalew rosyjskich książek, prasy i wykastrowane ukraińskie wydania. Byli grafomani-pisarze, czerwoni komisarze, którzy krzyżowali swoich pobratymców za nacjonalizm i nieprawomyślność. Byli rozstrzelani na Sołowkach i zgnojeni po Sybirach światła narodu. Byli księża, którzy śmieli modlić się w cerkwiach w ojczystym języku. Ich pognali wyczerpującym etapem na północ, a potem rozebrali, nagich postawili w wykutych w rzece Peczorze ludzkiej wielkości lodowych przeręblach i w 50-stopniowy mróz zalali żywych męczenników wodą. Od takiego widoku, zdaje się, nawet słońce mogło pokryć się szronem… I to też część „ruskiego miru” i to też czarny krok do „wyrażenia woli” rosyjskojęzycznych Ukraińców. Były i niedawne cyrkularze: nauczycielom języka rosyjskiego i literatury płacono o 30% więcej niż ukraińskiego. Było, było… Taka właśnie jest „rozwinięta formuła krwi” waszego „wyboru” języka ciemiężyciela, drodzy nasi rosyjskojęzyczni Ukraińcy. Ale po waszych genach i po waszym DNA przeszedł taki moskalski buldożer, takie „grady” wystrzeliły w waszą spuściznę i świadomość narodową, że dziw, iż ona jeszcze ocalała. Coś podobnego, ale w znacznie przyspieszonym wariancie wydarzyło się i obecnie. „Sługa narodu” wpełzł w mózg, serce, połaskotał miliony do utraty jakiegokolwiek myślenia. Przygotowywali tego wyborcę starannie i długo. Nie wykluczone, że oprócz wszystkiego (zombie-pudełko), byli podłączeni fachowi, umiejęlni zombifikatorzy. Bo żeby naród tak bezmyślnie szedł i wybierał tylko według marki „sługa”… To przypomina naszych lotników czasów wojny, którzy z krzykiem „za Stalina!”, taranem rzucali się na niemieckie bombowce. Mówią, że robili to bez najmniejszej ku temu potrzeby. Po prostu tak nastawiły ich psychikę „czarne skrzynki” KGB. I kiedy bezmyślnie zniszczono wielu pilotów i samolotów, to temu zjawisku dali odwrót. Przypominam sobie, jak gdzieś tak na pół roku przed wyborami prezydenckimi na jednym z naszych kanałów telewizyjnych była audycja z udziałem jasnowidzów. Nie trzeba być ani psychologiem, ani wizjonerem, żeby zobaczyć zaprogramowaną na obróbkę widza orientację. Ich niepewne, jednak natrętne zachowanie zdradzało ich. Oni jednym głosem mówili o tym, że na prezydenta Ukraińcom najbardziej pasuje W. Zełenski. A dlaczego — nie powiedziano ani jednego przekonującego słowa, czy choćby nieprzekonującego. Wśród nich był jeden mężczyzna, który brał udział niemrawo, przeważnie milczał. Jednak jedna z kobiet, a było ich pięcioro, cały czas dopytywała go: „Pan przecież też tak myśli, że on nam najbardziej pasuje?” On myślał niechętnie, ale zgadzał się: tak, tak. To wszystko „nienachalne” na pierwszy rzut oka kroki do „wyrażenia woli”, ale przez kogoś zawczasu przemyślane i zorganizowane. Dla słabego są one znaczące i przekonujące. A przypomnijmy, co wyczyniał kanał 1+1! Przypomnijmy chociaż ich tragiczno-awaryjno-pożarowe „Wiadomości”. Jak zaczynają je od jakiejś kolejnej tragedii, jak cała Ukraina musi wiedzieć o okrutnie zabitych przez mężów-zazdrośników kobietach, zamordowanych przez rodziców-alkoholików dzieciach, wyrzuconych do śmietników niemowlętach. Pożary, w których spłonęli żywi ludzie, seryjni mordercy, trupy na drogach, zestaw horrorów i mrożących krew w żyłach wydarzeń, od których było odczucie, że jesteś w karcerze czy na dnie jamy. (Nawiasem mówiąc, wielu Ukraińców odmówiło oglądania tego „bardzo patriotycznego” zombie-kanału). I ty niepostrzeżenie wpadasz w depresję. Taka ty, powiadają, niepoukładana, Ukraino, tak żyje się tu ludziom. Nie ma ładu, nie ma państwa. Groza i smutek wokoło. I po tym wszystkim codziennym wieczornym horrorze zjawia się on — nadzieja narodu! Uśmiechnięty, radosny, błogosławiony, pojednany jedzie na rowerze i obiecuje każdego (jak zapewniało Białe Bractwo, „kto uwierzy we mnie — Marię Devi-Christos”), „kto zagłosuje na mnie”, posadzić na rower i zawieźć w szczęśliwą bogatą Ukrainę bez korupcji, bez Putina, a innym — z nim, bez wojny w Donbasie, z zerowymi taryfami. Rozkwit i łaska, szczęście i bogactwo. I całą tę bajkę wymyśli im on, cudotwórca-bajkopisarz, klaun „95 kwartału”. Po prostu i łatwo rzuci im do nóg on, właściciel „nowej twarzy”, na której, jak powiedział zagraniczny filozof, „są oczy, ale nie ma spojrzenia”. I nie pomylił się. Takie to właśnie, panie-towarzyszu Razumkow, „wyrażenie woli” waszego wyborcy. Nowe technologie w sile. Jak powiedział mi niedawno z goryczą w głosie mój drogi mądry „twórca elitarnej nacji” — odrodzonej Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, W. Briuchowecki: „ja przecież mówiłem nie raz, że telewizor to zło!” Wolność — to wrota do Boga albo do piekła. Życie, jak i ostatnie wydarzenia, dowiodły, że ona musi być dozowana, bo nie wszyscy umieją z niej korzystać i mają do niej prawo. Seryjny morderca i maniak także ją mają. Słabomyślący może ją przekształcić w swoją własną tragedię i nieszczęście wielu. Tego nie trzeba nawet dowodzić. Ten, który otworzył swoim drobnym ramionkiem drzwi do „nowej epoki” — jak tam ona się nazywa — bezbiedy? — na oczach u wszystkich staje się bajkowym bohaterem i zmaga się z samą „staruchą”, która „nie chcę być szlachcianką, a chcę być carycą”. Oto i „sługa” bierze do rąk władzę, jak mackami. Już powalił Radę Najwyższą, dalej postawi swoją monowiększość na wszystkich stanowiskach, posłuszne stado, u którego będzie kilku pasterzy, których najął… Ale kto nie zna tych „owczarzy”!.. Już pragnie wziąć Kijów, jak kiedyś podbierali się do niego Chazarowie, ale pochłonęli sami siebie… Oto z Kijowem, towarzysze-panowie, ostrożniej i dokładniej! Bo to, że wy chcieliście wyznaczyć dzień inauguracji na dzień zaduszny… Słowem, ja wam tego szczerze nie życzę, bo wy jeszcze młodzi, wam żyć i żyć, i wy, jak i my, macie prawo do swoich błędów! Ale tylko do własnych, a nie tych, za które będziemy płacić wszyscy. Otóż powiem wam o Kijowie. Kijowa nie strzeże tylko Archanioł Michał ze swoim wojskiem (wiem, że wielu z was nie jest chrześcijanami i nie wierzy w naszego Boga Jezusa Chrystusa, ani w naszych niebiańskich pomocników), ale istnieje bardzo przekonujący i niezaprzeczalny fakt, i cała Soborna o nim wie. Tego lutowego wieczoru i nocy 2014 roku, kiedy miała nastąpić pacyfikacja Majdanu, kiedy „Berkut”, „Gryfon”, „Alfa” wzięli Majdan w pierścień, kiedy na Majdanie Niepodległości wyłączono światło, nie działało metro, zablokowano wszystkie wyjścia z placu, a siłowicy mieli zagnać majdanowców do Domu Związków Zawodowych i tam żywcem spalić, a niektórych wsadzić do więźniarek i wywieźć w nieznanym kierunku, kiedy tysiące siłowików otoczyły majdanowców i cała Ukraina aż zajęczała z rozpaczy i przerażenia… I stało się coś tak „niezrozumiałego”, że ich nie wzięli i odstąpili, a w raportach tych naczelników-siłowików, dlaczego operacja pacyfikacji Majdanu została przerwana, podawano śmieszne powody. Po prostu śmiechu warte. Wszyscy czytali to w internecie! A Majdan o świcie odetchnął z ulgą, wzniósł oczy ku niebu, „obmył się niebiańską rosą”, powiedział „Chwała Bogu” i zaczął się modlić. To owo „stało się coś niezrozumiałego” było działaniem sił niebiańskich, sam Archanioł odgonił siłowików i wszelką nieczystą siłę ognistym mieczem. To wam informacja do przemyśleń. A nad Kijowem włada jeszcze książęcy duch księżnej Olgi, Światosława Chrobrego, Włodzimierza Wielkiego, Jarosława Mądrego, Włodzimierza Monomacha, i ten duch bardzo nie lubi ducha ordyńców i wali w niego z niebios. Oto znowu nie wierzycie. (Już niedługo uwierzycie!) Kijów zdobywali i pieczyngowie, i chazarowie, i połowcy, i złotoordyńcy. Ale odpierały ich książęce drużyny w stepy. Oto i niedawno ich potomkowie przyszli z donieckich stepów, ograbili i Kijów, i całą Soborną, ale zostali odparci przez „książęta” aż w „rostowskie stepy”. I to, że wy też chcecie zrobić najazd na książęcy Kijów, może najbardziej nie spodobać się księciu Światosławowi Chrobremu. Przecież chyba wiecie, co zrobił z kaganatem chazarskim? Więc wszystkie siły niebiańskie, które stoją w obronie Bogiem wybranego Kijowa, wybiorą jednak patriotę Witalija Kliczkę, może i potomka księcia Światosława, też dzielnego i silnego. Swoją drogą, jednego z liderów Majdanu. Byliście gotowi poświęcić nawet 20 (!!!) milionów dolarów, żeby go utopić! I u kogo taka szczodrość!? Chłopaki, kto podpowiedział wam taki „kreatywny” ruch? Wujek Igor nauczył i zasponsorował, czy wzięliście naukę od samego wujka Wowy? On jest mistrzem wszelkiego demonicznego „kreatywu”, u niego całe piekło robi za reżyserów i producentów. Ot, choćby wysadzone budynki z własnym narodem czego są warte! Więc kogo będziecie sadzać? A obietnice trzeba spełniać, bo to, że A. Bohdan rzekomo napisał podanie o zwolnienie — zbyt wymownie świadczy o jeszcze jednym waszym „know-how” — „my ich zrobiliśmy znowu”. A i „zebiłowi” o-jo-jo-joj, jak może się to nie spodobać! Nie daj Boże przejrzy na oczy i zobaczy za „nowymi twarzami” prawdziwe! Więc na próżno czyniliście takie drwiny z Kliczki w swoich śmiechotkach i lepiliście z niego niezdarę. Oto jaki celny cios nasz sławny „kożumiaka” wam wymierzył. Przecież, myślę, że on nawet na słowie „guru” tak haniebnie by się nie poślizgnął i NATO z senatem nie pomyliłby, jak wy, niedojrzali państwowcy. Więc wyraźnie nie jest taki, jak go malowaliście. A może właśnie w tej wojnie z nim jest to, co mówi każdemu skrzywdzonemu z nas Bóg: „nie mścijcie się, umiłowani, a oddajcie pomstę Mnie”, bo Boży „nokaut” bije boleśniej i celniej... Może to będzie odpowiedź Kliczki za wasze obraźliwe i poniżające drwiny z niego? I właśnie ta wojna zachwieje i waszym kaganatem, i wami. I możecie odejść tam, gdzie i oni w roku Bożym 965 odeszli wraz ze swoją stolicą Itil. Więc nie ryzykujcie, bo to może przynieść nie tylko częściową wam porażkę, a całemu waszemu odrodzonemu kaganatowi. Wasz duch dla Kijowa jest obcy, a Kliczków znacznie bliższy, bo on go w 2014 roku bronił, kocha, jak kocha Ukrainę, a dla was te miary są nieosiągalne i niezrozumiałe. A to, co wy kochacie, niestety nie jest nowością. Haniebnie i niegodnie zaczynacie swoją drogę, „sługi”. I ten podstępny uczynek z merem Kijowa Kliczką dowodzi, że nie jesteście sługami narodu, a sługusami samego ojca grzechu. Zaprawdę, to jednak rok ciemnych sił. A dalej — rady lokalne. Cała Ukraina. Chociaż żebyście się nie naderwali… Czy wszystkie 254 pobiegną i czy wszyscy pobratymcy pomogą — nie wiadomo. Nawet jak największy ze „sług” będzie upadał, to mogą się rozstąpić. I w tym nie ma wątpliwości, bo jeszcze żaden nie ocalał i nie uniknął zrzucenia przez ludzkie rozczarowanie i gniew. Nawet ten, który wszedł do płonącego domu bez sprzętu strażackiego i wyprowadził z niego Ukrainę. Wtedy, w 2014 roku, tłumu do tronu nie było, wszyscy galanternie rozstąpili się, mówiąc: „a po co mi to prezydentstwo, ten hemo…j!”. Nie bili się o buławę, nie obiecywali, jak to niedawno, zdrzeć z siebie skórę dla narodu, wypuścić krew i oddać jedno oko albo odrąbać rękę. Zapomniało się „wdzięcznemu narodowi”, co było, jak było i jak się stało. Ukraińcy mają ten gen nienawiści, który wyrasta z wielkiej miłości. I oto znowu znaleźliśmy się na beczce prochu. Dopiero co ją odtoczymy, a ona znowu przytoczy się. Myślisz sobie tak nie raz: jakie szczęście żyć na tej ziemi, przez Boga pocałowanej, w którą Stwórca włożył tyle swojego natchnienia i siły, i, chyba zmęczony taką twórczą pracą, odpoczywał, kiedy rodził się wielki naród. Chyba łukawy wsadził jednak swoje rogi w ten poród, a baba-położna coś tam przygniotła, czy zrobiła nie to… Więc on od momentu swojego pojawienia się na świecie podzielił się na starszych w duchu i wieczne niemowlęta. Tak i żyje długie stulecia. Starsi w duchu prowadzą, czasem wleką ich w bramę wolności, szacunku do samego siebie, ojczystego języka i ojczystego ducha. A niemowlęta, częściowo siwe i zniedołężniałe, częściowo młode, opierają się, niezmiennie idą w pułapkę za oszustami i łotrami, nieprzyjaciółmi i otwartymi wrogami i nazywają ich swoimi władcami, znieważając tych, którzy poświęcają dla nich swoje życie. I jak przewodnicy ukraińskiej ziemi (nie władzy, nie stanowisk, a ci, którym Bóg ofiarował tę ziemię, ten Język, tego Ducha, tę Duszę) nie oczyszczają źródła ojczystej rzeki Życia, a ci, których to 73%, to 43%, znowu nanoszą śmieci, zamulają je. Czasem na stulecia, czasem na dziesięciolecia. I myślisz rozpaczliwie: czy to ta igrająca ryba, która ożywia rzekę, czy jednak martwa ryba, która płynie z prądem i uśmierci rzekę? ... Do nowego Majdanu Gniewu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Jak obcokrajowcy poznawali bezpaństwową Ukrainę. Lekcje diaspory dla współczesnych zdenacjonalizowanych «sług narodu» i ich zwolenników

Mykoła TYMOSZYK, doktor nauk filologicznych, dziennikarz. Kontynuacja. Początek w nr 32. Prasa zagraniczna o konflikcie polsko-ukraińskim. Krótko o drugim kierunku naświetlania tematu — przeglądach prasy brytyjskiej i zagranicznej w tej kwestii. Rozpad trzech wielkich imperiów (austro-węgierskiego, rosyjskiego i niemieckiego), który rozpoczął się po zakończeniu I wojny światowej, nieuchronnie spowodował pojawienie się brutalnych konfliktów między różnymi narodowościami, które przez długi czas zmuszone były przebywać w stanie zniewolenia. Jeden z takich konfliktów — między Polakami a Ukraińcami — uważnie śledziła prasa zachodnioeuropejska. A analityczne i prawdziwe publikacje na ten temat nie mogły umknąć uwadze twórców anglojęzycznego ukraińskiego biuletynu. Artykuł, którego szczegółowe streszczenie przedstawił „The Ukraine” pod rubryką „Polski imperializm oczami Anglików”, pierwotnie został wydrukowany w londyńskim tygodniku „Contemporary Review” i nosił tytuł „Wschodnie uregulowanie”. Jego autorem jest ekspert ds. problemów wschodnioeuropejskich, pan William Harbutt Dawson, który poświęcił niemało czasu na studiowanie historii Polski i Ukrainy. Oto jak ten Anglik opisuje ówczesną polską politykę wobec „obcych”: „…Zarówno w prasie, jak i w społeczeństwie panuje niewiarygodna nietolerancja rasowa… Ogólnie rzecz biorąc, każda mniejszość narodowa, czy to Niemcy, Litwini czy Ukraińcy, po znalezieniu się pod zarządem Polaków, otrzymuje takie samo traktowanie. Pierwszą rzeczą, którą zrobili po przekroczeniu Bugu (a widziałem to osobiście) i rozpoczęciu okupacji niepolskiego terytorium, było zakazanie publicznego używania jakiegokolwiek języka poza polskim, chociaż ogromna większość mieszkańców to albo Żydzi, albo Białorusini, albo Ukraińcy”. Dawne pragnienie Polaków do zagarniania i anektowania zostało dobrze opisane przez pana W. H. Dawsona również w innym jego artykule „Zobowiązania traktatu pokojowego”, opublikowanym w londyńskim „Fortnightly Review”. „The Ukraine” przedrukowuje z niego te akapity, w których wspomniana jest Ukraina. Oto jeden z wymownych: „Pod pretekstem ochrony ludności polskojęzycznej Polska realizuje zamiar rozszerzenia granic kraju jak najdalej… W swoich ambicjach założenia potężnego państwa wojskowego roszczą sobie prawa do ziem, które nigdy nie były polskie — ani historycznie, ani w żaden inny sposób. W ten sposób zajęli dużą część Ukrainy, gdzie ogłosili prawa wojenne i wzmacniają reżim terroru. W ten sposób mają nadzieję stworzyć państwo z 32 milionami mieszkańców, z których tylko połowa będzie Polakami”. Punkt widzenia autorytatywnego brytyjskiego autora wspierały również takie londyńskie dzienniki jak „New Statesman” oraz „Nation”, na łamach których również publikował swoje przeglądy. Na zakończenie tematu redakcja biuletynu cytuje oświadczenie ówczesnego premiera Polski I.J. Paderewskiego, które ze względu na dwuznaczną treść nazwała „hipokrytycznym”: „…Polacy nie chcą niczego anektować ani niczyjego dobra zabierać. Polska nie zaprzecza prawu Litwy i Ukrainy do niepodległości… Ale to, jak zachowują się Ukraińcy w Galicji — to nie są żołnierze! Dlatego nasza ekspedycja tam to nie wojna, a akcja przeciwko rozbójnikom, od których zarówno Polacy, jak i Rusini (tak nazwano Ukraińców — M. T.), mają zostać uwolnieni do czasu, aż porządek zostanie przywrócony na tej odwiecznej (wyróżnienie redakcji — M. T.) polskiej ziemi”. Oprócz prasy brytyjskiej redakcja biuletynu praktykowała podawanie wycinków z gazet austriackich, francuskich, szwajcarskich, gdzie mowa była o aktualnych kwestiach ukrainoznawczych. Zwróćmy uwagę na niektóre z nich. Wiedeńska gazeta „Wiener Morgen Zeitung” zamieściła list urzędnika sądowego M. Nebencala, wyznaczonego przez polski rząd do rozpatrywania spraw żydowskiej wspólnoty religijnej w Stanisławowie (obecnie Iwano-Frankiwsk — M. T.). List był adresowany do prefektury miasta. Wysoki urzędnik prosi o zwolnienie go z pełnienia obowiązków sędziego na własne życzenie „z powodu niesprawiedliwości, degradacji i okrucieństwa wobec ludności żydowskiej ze strony Polaków, które przekraczają granice ludzkiej wyobraźni”. W czasopiśmie „L’Ukraine”, które ukazywało się w szwajcarskiej Lozannie, zamieszczono notatkę o całkowitym zakazie przez polskie władze języka ukraińskiego we wszystkich urzędach publicznych Wschodniej Galicji. Autor paryskiego „Le Journal” opowiada o zabitym w Odessie generale Hryhoriewie. Ten znany i utalentowany były rosyjski dowódca wyróżnił się tym, że niedawno porozumiał się z ukraińskim rządem Dyrektoriatu i podporządkował kierowane przez siebie wojsko oraz samego siebie głównodowodzącemu armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, generałowi Symonowi Petlurze. Z głównych kierunków tematycznych, których redakcja starała się stale trzymać, wyróżnijmy następujące: — publikacja oficjalnych dokumentów i materiałów rządu URL; — apele i odezwy oficjalnych oraz społecznych organizacji i ruchów do społeczności światowej w sprawie uznania Ukrainy oraz moralnego i materialnego wsparcia dla niej; — o realnym stanie spraw na okupowanych przez Polskę zachodnioukraińskich terytoriach; — przeglądy prasy brytyjskiej i światowej o wydarzeniach na Ukrainie i wokół niej. Zamiast wniosków. Powstanie, warunki pracy i wyniki działalności Ukraińskiej Misji Dyplomatycznej URL w Wielkiej Brytanii w latach 1919–1920 ubiegłego wieku do dziś pozostają niezapisaną kartą historii Ukrainy. Jedną z przyczyn nieuznania przez oficjalny Londyn niepodległej Ukrainy po rozpadzie Imperium Rosyjskiego był brak obiektywnej informacji o kwestii ukraińskiej na tle agresywnej i nieobiektywnej wobec Ukraińców polityki Rosji i Polski. Wśród wąskiego kręgu londyńskiego establishmentu byli nieliczni, którzy przekonywali brytyjski rząd do udzielenia Ukrainie natychmiastowego wsparcia moralnego i pomocy materialnej w jej dawnym dążeniu do uwolnienia się od wieloletniego kolonialnego zniewolenia przez Rosję, był nim szef Brytyjskiej Misji Wojskowej w Kijowie, major J. K. L. Fitzwilliams. Pierwszych ukraińskich dyplomatów w Londynie cechowało wysokie wykształcenie, nie szczędzili sił w trudnej walce o prawo Ukrainy do zajęcia należnego miejsca wśród innych cywilizowanych państw Europy. Publikacje anglojęzycznego tygodnika „The Ukraine”, którego oprawione roczniki są dziś rzadkością, przekonują o tym, że był on przekonującym i ofensywnym promotorem sprawy ukraińskiej w Zjednoczonym Królestwie. Szereg materiałów analitycznych i informacyjnych tego biuletynu, dotyczących w szczególności stosunków ukraińsko-brytyjskich i ukraińsko-polskich, nie straciło na aktualności do dziś. Warto byłoby je wydać w osobnym tomie. 2. „The Ukrainian Review” — wzór patriotyzmu i europejskiego dziennikarstwa. Alternatywa dla kremlowskiej propagandy w Europie. Po zakończeniu II wojny światowej pojawiło się pytanie o założenie w Europie przez Ukraińców periodycznego organu prasowego w języku angielskim. Czym było to spowodowane? W retrospektywie widać kilka przyczyn. Pierwsza. Na tle zmasowanej ofensywy ośmielonych zwycięstwem nad faszyzmem propagandystów z moskiewskiego Kremla, w całej Europie praktycznie nie było słychać głosu narodów uciemiężonych przez system komunistyczno-bolszewicki z narodowych obrzeży imperium, w tym Ukraińców. Druga. Wraz z masowym przemieszczeniem na Zachód milionów Ukraińców, którzy nie pogodzili się z narzuconym przez Moskwę antyludzkim systemem komunistyczno-bolszewickiego porządku, aktualność nierozwiązanej „kwestii ukraińskiej” zaostrzyła się z nową siłą. Trzecia. W tych warunkach zaistniała potrzeba reprezentacji walczącej Ukrainy przed obcym światem, bronienia jej praw narodowo-państwowych, ukazywania prawdziwych faktów o rzeczywistości pod moskiewsko-bolszewicką okupacją, pozyskiwania wśród cudzoziemców zwolenników narodowo-wyzwoleńczego ruchu Ukraińców. Czwarta. Powojenna ukraińska emigracja powołana była do kontynuowania prób poprzedników wydawania periodyków w języku angielskim, podkreślając tym nie tylko ciągłość swojej walki o państwowość, ale i zamiary systematycznego informowania cudzoziemców o problemach bezprawnej wielomilionowej ukraińskiej nacji w centrum Europy. W momencie pojawienia się w Londynie „The Ukrainian Review”, o którym będzie mowa w tym artykule, na świecie drukowano już z inicjatywy i na koszt ukraińskiej diaspory trzy poważne anglojęzyczne wydania periodyczne. Tak, w amerykańskim New Jersey od 1933 roku co tydzień wychodził anglojęzyczny dodatek do najbardziej nakładowej i najbardziej znanej na świecie gazety „Swoboda” — „The Ukrainian Weekly”. Od maja 1939 do kwietnia 1941 roku w Londynie wychodził „Ukrainian Bulletin”. Inicjatywę taką przejawiała Ukraińska Narodowa Służba Informacyjna, która w tym czasie działała w Londynie pod opieką Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). W 1944 roku Ukraiński Komitet Kongresowy Ameryki w Nowym Jorku zakłada kwartalnik problematyki wschodnioeuropejskiej i azjatyckiej „The Ukrainian Quarterly”. W 1949 roku w niemieckim Monachium pojawia się „ABN-Correspondence” — informacyjno-propagandowy miesięcznik, którego założycielem i wydawcą staje się międzynarodowa organizacja Antybolszewicki Blok Narodów. W 1952 roku londyjscy Ukraińcy podejmują trzecią próbę odrodzenia tradycji czasopisma „The Ukraine”, które wychodziło tutaj w latach 1919—1920. Tak pojawia się „Ukrainian Observer”. Był to swoisty digest publikacji głównego organu drukowanego Związku Ukraińców w Wielkiej Brytanii „Ukraińskiej Dumki” w tłumaczeniu na język angielski. Zdaniem założycieli „anglojęzyczny „Ukraiński obserwator” mógłby zainteresować europejskiego czytelnika. Z różną częstotliwością i objętością, nieco prymitywny z punktu widzenia opracowania poligraficznego, ten biuletyn przez trzy lata ukazywania się przygotował grunt pod pojawienie się nowego typu kwartalnika — „The Ukrainian Review”. Pierwszy numer tego wydania ukazał się w grudniu 1954 roku. Zatem w bieżącym roku mija 65 lat od czasu założenia tego czasopisma. Własna nisza w światowej przestrzeni informacyjnej. Właśnie „The Ukrainian Review” przypadła długa w czasie (prawie czterdzieści lat) historyczna misja — bycia prawdziwym, autorytatywnym, przekonującym i konsekwentnym głosem walczącej przez stulecia Ukrainy o prawo do bycia niezależną soborną częścią demokratycznej, cywilizowanej Europy. W tych okolicznościach dla londyńskich Ukraińców ważne było znalezienie własnej niszy w tym ważnym sektorze światowej przestrzeni informacyjnej — nie stąpanie ślad w ślad za swoimi poprzednikami, a wytyczanie własnej drogi, formując i rozszerzając swoje pole problemowo-tematyczne. Założycielami nowego anglojęzycznego kwartalnika stały się trzy organizacje społeczne Ukraińców, które były oficjalnie zarejestrowane i działały w różnych krajach Zachodu: Związek Ukraińców w Wielkiej Brytanii, Liga Wyzwolenia Ukrainy w Kanadzie i Organizacja Obrony Czterech Wolności Ukrainy w USA. Wstępnie określając swojego przyszłego czytelnika, założyciele mieli na uwadze przede wszystkim dwie jego kategorie: Pierwsza: anglojęzyczni cudzoziemcy spośród przede wszystkim polityków, parlamentarzystów, dziennikarzy — wszyscy, którzy mają związek z kształtowaniem opinii publicznej, z wypracowywaniem realnej polityki zagranicznej w swoich krajach. Druga: Ukraińcy młodszego pokolenia, którzy już wyrośli na obczyźnie i z różnych przyczyn nie opanowali wystarczająco języka ukraińskiego, ale żyją i pracują w ukraińskich społecznościach i potrzebują wiedzy o sprawach narodowych. Zgodnie z takim specyficznym kontyngentem czytelników formowała się polityka redakcyjna nowego wydania. W kwestiach narodowo-politycznych redakcja czasopisma wyraźnie przestrzegała zasad wyzwoleńczo-państwowych. W kwestiach kościelno-religijnych główną platformą akcentów merytorycznych publikacji była autokefalia Kościołów ukraińskich, bliska współpraca między nimi oraz wspólne duchowo-moralne wsparcie narodu w jego zmaganiach o swoje istnienie na ziemiach ukraińskich. O słuszności wyboru strategicznego kierunku działalności redakcji znajdujemy świadectwo w londyńskich dokumentach archiwalnych: „Czasopismo było i pozostaje obszernym źródłem informacji o położeniu narodu ukraińskiego pod moskiewsko-bolszewicką okupacją, o jego dążeniach narodowo-państwowych i nieprzerwanej walce o swoją wolność i państwowość...” „Czasopismo było pierwszym, które podniosło przed światem zewnętrznym kwestię znęcania się bolszewickiej Moskwy nad naszymi podziemnymi kościołami na Ukrainie, przekazując w tłumaczeniu na język angielski wszystkie dokumenty”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

oraz świadectwo o rzeczywistym stanie na tym polu w zniewolonej przez Moskwę Ukrainie”. „Poświęcając niemało materiałów ukraińskim bojownikom, którzy karani są w bolszewickich więzieniach i obozach koncentracyjnych Syberii, angielski czytelnik z uznaniem znajdował wyłącznie w „The Ukrainian Review” potrzebny mu materiał. Teraz, kiedy pryzmat zaślepienia świata zachodniego w życzliwych zamiarach Moskwy stopniowo znika, głównie z powodu imperialistycznego napadu Moskwy na Afganistan — głos Zachodu na łamach „The Ukrainian Review” znajduje swoje stuprocentowe usprawiedliwienie”. Tematy naszego bytu, które obecna ukraińska dziennikarstwo ignoruje Uważne zapoznanie się z archiwalnymi wydaniami, z którymi autorowi udało się popracować w londyńskim biurze Związku Ukraińców w Wielkiej Brytanii, daje podstawy do określenia głównych kierunków tematycznych kwartalnika. Umownie można je połączyć w trzy bloki: — „Polityka, historia, ideologia”: międzynarodowy blok artykułów na aktualne tematy; — „Literatura, sztuka, oświata”: ukrainoznawczy blok artykułów; — „Ukraińcy w wolnym świecie”: blok kronikarski (przegląd publikacji światowej prasy, w których mowa była o Ukrainie i Ukraińcach). Przewaga była nadawana artykułom naukowym i publicystycznym zagranicznych i ukraińskich autorów z rozpowszechnionego na Zachodzie kierunku badań naukowych „Sowietologia”. Redakcja nie skąpiła publikacji, w których mowa była o tłumaczeniach utworów ukraińskich pisarzy, publicystów i uczonych na języki narodów świata. Jednocześnie szeroko informowano o tłumaczeniach utworów światowej literatury na język ukraiński. Wyobrazić sobie, w jakiej kolejności i według jakiej tematyki formowały się wydania tego rzadkiego na dzień dzisiejszy czasopisma, można, przeglądając osobno wzięty numer. Weźmy dla przykładu pierwszy z 1959 roku. Wydanie otwiera artykuł analityczny Sławy Stećko „Rosyjski imperializm nie jest niezwyciężony!”. W tym wartościowym i na dzień dzisiejszy badaniu, które odznacza się żelazną logiką faktów oraz publicystycznych komentarzy do nich, wzięto za podstawę jedną stronę problemu — ważność prowadzenia przeciwko rosyjskiemu agresorowi kampanii psychologicznych. To właściwie to, czym stale i nie bez sukcesów zajmuje się kremlowska propaganda. Rozdział „Polityka, historia, ideologia”, oprócz tego artykułu tytułowego, wzmacnia rozprawa Wołodymyra Łużanśkiego „40. rocznica ruchu wyzwoleńczego w Zachodniej Ukrainie”, krytyczny przegląd Jurija Studynśkiego „Idea niepodległości i jedności Ukrainy w kontekście historycznym”, pierwsza część bazowanego na zachodnich źródłach badania Dmytra Doncowa „Rosja i Zachód”. Jest w tym rozdziale także aktualna analityka znanego amerykańskiego badacza Edwarda O’Connora „Amerykański realizm polityczny i Imperium Rosyjskie”. Nasycony różnorodnymi pod względem tematyki publikacjami jest rozdział „Literatura, sztuka, oświata”. Sensacyjny komentarz Wołodymyra Derżawina „Sprawa Pasternaka albo Samooskarżenie bolszewickiej literatury” rzuca światło na manipulacje moskiewskich ideologów wokół wysunięcia przez światową opinię publiczną opozycyjnego wobec władzy rosyjskiego pisarza do zdobycia Nagrody Nobla. Znana w Anglii ukraińska tłumaczka Wira Rich przygotowała społeczno-polityczną analizę poematu Tarasa Szewczenki „Kaukaz” oraz jego angielskie tłumaczenie. Wysoki życiowy czyn Łesi Ukrainki, Ołeny Telihy, Olhy Besarab, Ludmyły Staryćkiej-Czerniachiwśkiej, dziesiątek i setek młodych działaczek OUN-UPA posłużył dla Zenowiji Mosijczuk przekonującym faktologicznym tłem do napisania rozprawy „Rola kobiety w walce o wolność ukraińskiego narodu”. Podawane jest zakończenie publikacji utworu artystycznego Leonida Łymana „Bajka o Charkowie”. Szereg publikacji tego rozdziału zapoznaje czytelnika z poszczególnymi tendencjami w dziedzinach kultury, oświaty, literatury ówczesnej radzieckiej Ukrainy: jak rozwija się sztuka malarska, co z ukraińskojęzycznymi książkami i gazetami, jaka jest prawdziwa istota bolszewickiej „reformy” oświaty, dlaczego nasilają się prześladowania za przekonania religijne, na czym polega jednostronność i zaangażowanie kontrolowanej przez Moskwę „Ukraińskiej Radzieckiej Encyklopedii”, jak radziecka literatura na temat II wojny światowej podsyca wojenny psychozę. Rozdział „Ukraińcy i wolny świat” jest niewielki pod względem rozmiaru, ale bardzo bogaty i różnorodny pod względem treści. Tym razem podano tu przegląd zagranicznej prasy, która szeroko odpowiedziała na 41. rocznicę odnowienia Państwa Ukraińskiego. Temat z życia ukraińskiej diaspory uzupełniają dwie inne publikacje — o udanym europejskim tournée jesienią 1958 roku stworzonych na amerykańskim kontynencie Ukraińskiej kapeli bandurzystów pod kierownictwem Hryhorija Kytastego oraz zespołu tanecznego „Orłyk” pod wodzą Petra Dnistrowyka. Powszechnie wiadomo, że wagę i autorytet każdego czasopisma tworzą przede wszystkim autorzy. Kto zatem tworzył trzon aktywu autorskiego „The Ukrainian Review”? Podzielmy ten trzon na część ukraińską i cudzoziemską. Jeśli chodzi o ukraińską, to tutaj poprzeczka wymagań wobec publikacji była szczególnie wysoka. Przecież najlepsze siły narodowe w dziedzinach nauki, publicystyki, literatury pięknej po II wojnie światowej znalazły się na emigracji. I nie trudno było ich tam szukać. Wymienię najaktywniejszych autorów. Z liczby profesorów nauk humanistycznych: N. Połonśka-Wasylenko, W. Kubijowycz, O. Ohłobłyn, H. Waszczenko, D. Doroszenko, I. Hołubowycz, I. Mirczuk, B. Krupnyćkyj, W. Janiw, W. Derżawin, W. Orełećkyj, W. Załozećkyj, T. Maćkiw. Londyńscy Ukraińcy zbierają środki na wsparcie Ukraińskiej armii Działacze polityczni, twórcy państwowości: S. Bandera, Jarosław Stećko, Sława Stećko, D. Doncow. Pisarze i artyści: Josyp Woropaj, Jar Sławutycz, M. Orest, W. Kosyk, S. Hordynśkyj. Autorzy cudzoziemscy. Same nazwiska świadczą, że reprezentowany jest tu szeroki cywilizowany świat: profesorowie J. F. Stewart, J. Nandris, O. Connor, Bajmirza Hayit, ambasadorzy Arthur Maloney, P. Scott-Montagu, pułkownik S. K. Giffey, politycy, uczeni, artyści i mężowie stanu Niko Nakashidze, Veli Kayum Khan, Clarence A. Manning, W. K. Matthews, Monica Furlong, D. Valchev, W. Staus, Wira Rich. Twórcy wydania diasporowego Jedna ze specyficznych cech działalności każdego ukraińskiego zespołu redakcyjnego na obczyźnie polega na tym, że kolegium redakcyjne, personel redakcyjno-twórczy i techniczny nierzadko pracują w dużej odległości od siebie. Cenne świadectwo o tym, jak niełatwym i nie do końca zwyczajnym dla zwykłej redakcji był proces redakcyjny przechodzenia oryginałów autorskich i wydawniczych, ich tłumaczeń na angielski, pozostawił były profesor Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego w Rzymie, aktywny redaktor i wydawca na emigracji Mykoła Czubatyj: „Nierzadko autor żył w USA, redaktor językowy w Kanadzie, skład w Rzymie, a druk odbywał się w Monachium… W tych skrajnie nienormalnych warunkach pracy, w czasie ciągłej wędrówki rękopisu i korekt między Nowym Jorkiem, Toronto, Rzymem i Monachium było wprost ponad ludzkie siły wszystkiego dopilnować i uchronić przed tym, żeby nie wkradły się błędy…” Nieco podobna sytuacja kształtowała się również dla twórców „The Ukrainian Review”. Na początkowym etapie (druga połowa lat 50.) przygotowanie redakcyjne prowadzone było głównie w Londynie. Pierwszym redaktorem naczelnym kwartalnika był były profesor Uniwersytetu Charkowskiego, specjalista filologii klasycznej i orientalistyki Wołodymyr Derżawyn. Jednocześnie był on autorem szeregu artykułów problemowych oraz recenzentem prac autorów zagranicznych. Z powodu choroby profesora Derżawyna obowiązki redaktora naczelnego od 1962 roku przejął rektor Ukraińskiego Instytutu Techniczno-Gospodarczego, antropolog z zawodu, profesor Rostysław Jendyk (od 1945 roku Instytut ten został przeniesiony z czeskich Podiebradów do Niemiec). Od tego czasu siedzibą kolegium redakcyjnego, a także miejscem wymiany korekt i druku, staje się Monachium. Redaktorem naczelnym, na którego barki przez wiele lat spadło kształtowanie polityki redakcyjnej kwartalnika, zostaje wierna współpracowniczka jednego z czołowych działaczy OUN Jarosława Stećki — członkini Prowodu OUN, dziennikarka Sława Stećko. Co ciekawe, pani Sława przez wiele lat była również szefową głównego organu prasowego KC Antybolszewickiego Bloku Narodów, anglojęzycznego „ABN-Correspondent”. W Londynie natomiast mieścił się sztab zastępcy redaktora naczelnego i głównego administratora. Przez długi czas obowiązki zastępcy pełnił Jarosław Wasyluk. Odpowiadał on w szczególności za przygotowanie do druku publikacji o życiu Ukraińców na emigracji oraz na własnym terytorium, okupowanym przez rosyjskich zaborców. Z rocznych sprawozdań z działalności ZUB można ustalić również nazwiska administratorów wydawnictwa, których nazwiska zazwyczaj nie figurowały w stopkach redakcyjnych. W różnych okresach funkcje te pełnili: A. Czolij (1957), Mykoła Tużylyak (1987), Mychajło Semjaniw (1991). Inni współpracownicy pracowali głównie za oceanem, skąd przesyłali do dalszej pracy anglojęzyczne tłumaczenia, korekty i zredagowane teksty. Na początku lat 80. XX wieku w skład kolegium redakcyjnego, któremu nadal przewodniczyła Sława Stećko, weszli przedstawiciele młodszego pokolenia emigracji: prof. Lew Szankowski, doktorzy Ołeh Romanyszyn, Anatol Bedrij, magister Wołodymyr Bohdaniuk, Marta Sawczuk. Znaczącą pomoc w tłumaczeniu artykułów na język angielski zapewniał Wołodymyr Sleź. Kto finansował czasopismo Ukraińców? Jak poświadczają dokumenty archiwalne, pomimo obecności trzech założycieli anglojęzycznego kwartalnika (Związek Ukraińców w Wielkiej Brytanii, Liga Wyzwolenia Ukrainy w Kanadzie i Organizacja Czterech Wolności Ukrainy w USA), finansowaniem jego wydawania zajmował się faktycznie jednoosobowo ZUB. O pierwszej kwocie wydatków na wydanie pierwszego numeru „The Ukrainian Review” dowiadujemy się z publikacji I. Dmytriwa w gazecie „Ukraińska Dumka”: „Swoją działalność wydawniczą dla świata zewnętrznego ZUB rozpoczął z kapitałem 268 funtów. Suma ta jest nieznaczna w stosunku do sił i środków, które trzeba włożyć w każde takie przedsięwzięcie. Ale sprawa nie leżała w pieniądzach, a w potrzebie czasopisma, w konieczności pracy propagandowej na odcinku zagranicznym”. W ten sposób staje się jasne: od początku założyciele wydawnictwa zdawali sobie sprawę, że ten ważny pod względem ideologicznym projekt wydawniczy nie może być samowystarczalny, a tym bardziej dochodowy, że urzeczywistnienie zamysłu systematycznego informowania świata zewnętrznego o problemach ukraińskich będzie wymagało znacznych nakładów. Analiza finansowej strony działalności redakcji pokazuje, że przez 38 lat wydawania kwartalnika tylko dwa lata okazały się dla założycieli bezstratne: 1955 (nawet z zyskiem 66 funtów) oraz 1967 rok (plus 54 funty). We wszystkie pozostałe lata wydanie każdego numeru wymagało dotacji: od 29 funtów w 1956 roku do 1077 funtów w 1965 roku[5]. Mimo to straty nie były tak duże w porównaniu z korzyściami o charakterze propagandowym w zakresie promocji kwestii ukraińskiej na świecie. Jak zaznaczono w jednym ze sprawozdań, przez dziesięć lat nieprzerwanego ukazywania się „The Ukrainian Review” jego deficyt wyniósł zaledwie 1700 funtów. I to w warunkach, gdy prawie 60 procent całego nakładu rozsyłano bezpłatnie w różne części świata, w szczególności do Azji i Ameryki, na Daleki i Bliski Wschód. Jeszcze taka liczba. Za 1983 rok dotacja Centralnego Funduszu ZUB na wydanie czterech numerów czasopisma, wliczając przychody z prenumeraty i darowizny, wyniosła 4724 funty. Koszty własne czasopisma zwiększały dwa czynniki: wzrost cen usług pocztowych i materiałów poligraficznych, co obserwowano w Wielkiej Brytanii przez cały okres powojenny, oraz wydawanie dodatków do kwartalnika w formie broszur w języku angielskim. Inflacja skłaniała do okresowego podnoszenia kosztów rocznej prenumeraty oraz zwiększania ceny sprzedaży każdego egzemplarza dla kolporterów, co bez wątpienia negatywnie odbijało się na nakładach. Takie porównanie: jeśli w 1959 roku koszt rocznej prenumeraty czasopisma wynosił 4 funty (to jeden funt za pojedynczy numer), to w 1988 roku za te same cztery numery należało zapłacić cztery razy więcej — 16 funtów. Dla prenumeratorów w USA i Kanadzie roczna prenumerata kosztowała 32 dolary amerykańskie. Jeśli chodzi o broszury, to sprawa ta była szczególnie widoczna w przededniu obchodów 10-lecia założenia czasopisma. Wtedy podjęto decyzję: wszystkim prenumeratorom wysłać przygotowane na szybko popularne szkice o życiu i twórczości znaczących postaci kultury ukraińskiej — Hryhorija Skoworody, Łesi Ukrainki, Mykoły Łysenki, a także krótką kronikę historii UPA z okazji jej 20-lecia. Co z nakładami? Przez 38 lat istnienia czasopisma ukazało się około półtorej setki wydań kwartalnika. Nakład każdego numeru wahał się od 1500 do 950 egzemplarzy. Czy to dużo, czy mało? Jeśli porównywać z nakładami innych czasopism ukraińskiej diaspory, to wskaźnik ten można uznać za jeden z najbardziej typowych. Ale jeśli brać pod uwagę specyfikę wydawnictwa — anglojęzyczne i przede wszystkim dla przygotowanych w tym temacie obcokrajowców, to taka liczba egzemplarzy wygląda przekonująco. Zwłaszcza na tle nakładów szeregu centralnych wydawnictw prasowych współczesnej Ukrainy. Za najlepszy okres dobrobytu nakładowego „The Ukrainian Review” należy uznać pierwsze pięć lat jego istnienia — co roku stabilnie 1500 egzemplarzy. Przez lata 60. i początek lat 70. ogólny nakład stale utrzymywał się na poziomie 1250. Zauważalny wzrost nakładu nastąpił w 1987 roku (1300 egzemplarzy), co stało się możliwe dzięki głośno przeprowadzonym na całym świecie działaniom diaspory w przededniu 1000-lecia chrztu Ukrainy i aktywnemu udziałowi redakcji w relacjonowaniu tego wydarzenia. Zachowane dane archiwalne dają możliwość przeanalizowania tych liczb w przekroju prenumeraty i kolportażu. Weźmy dla przykładu dane za 1957 rok. Łącznie indywidualnych prenumeratorów w tamtym czasie było 81 (obcokrajowcy — 42, Ukraińcy — 39). Liczba egzemplarzy, które prenumerowały instytucje, organizacje i biblioteki, wynosiła 61. Główna część nakładu znajdowała swojego czytelnika poprzez sieć kolporterów (rozpo... Zakończenie na str. 6

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Jak obcokrajowcy poznawali bezpaństwową Ukrainę. Lekcje diaspory dla współczesnych zdenacjonalizowanych «sług narodu» i ich zwolenników», s. 4

Jak cudzoziemcy poznawali bezpaństwową Ukrainę. Lekcje diaspory dla współczesnych zdenacjonalizowanych „sług narodu” i ich zwolenników

Dokończenie. Początek na str. 5. rozpowszechniaczy). W ten sposób realizowano: w Wielkiej Brytanii — 505, poza granicami tego kraju — 224. Liczba egzemplarzy, które spisywano jako „darowe” (czyli przekazywane bezpłatnie), wynosiła 315. Nawiasem mówiąc, ta ostatnia liczba, jeśli się zmieniała, to w stronę wzrostu. Liczono to jako zapas redakcyjny. Zazwyczaj bezpłatne egzemplarze rozsyłano pocztą, zgodnie z wcześniej sporządzonym adresem, do bibliotek, instytucji naukowych, redakcji gazet, partii politycznych, uniwersytetów, kolegiów i szkół, a także do poszczególnych polityków, uczonych, dziennikarzy, parlamentarzystów. Ciekawie jest przeanalizować, w jakiej ilości i dokąd trafiał nakład. Oto dane za 1971 rok. Prenumerata. Zagranica: Kanada (Liga Wyzwolenia Ukrainy) — 86, Kanada (prenumeratorzy indywidualni) — 20, USA — 65, Australia — 20, Europa — 8. Łącznie za granicę w ramach prenumeraty i poprzez kolportaż — 608 egz. Darowane. Zagranica: Europa — 95, USA — 60, Kanada — 12, Argentyna — 2, kraje Azji — 140, Wielka Brytania — 55. Łącznie darowanych 364 egz. Wielka Brytania (prenumerata i kolportaż): oddziały ZUB — 360, ogniska SUM — 13, indywidualne 36 egz. W całości zaś geografia rozpowszechniania czasopisma (prenumeratorom i bezpłatnie), zgodnie ze znacznie rozszerzonym adresem na początek lat 70. XX w., wygląda tak (w kolejności malejącej liczby wysłanych egzemplarzy według krajów): Wielka Brytania, USA, Kanada, Argentyna, Brazylia, Turcja, Australia, Szwajcaria, Szwecja, Holandia, Belgia, Korea, Japonia, Wietnam, Chiny, Indie, Izrael, Pakistan, Egipt i in. Tendencja do zmniejszania liczby prenumeratorów, która zarysowała się na początku lat 80., zmuszała założycieli i redakcję do głębszego przeanalizowania przyczyn tego zjawiska oraz podejmowania dodatkowych działań, skierowanych na wzmocnienie promocji wydawnictwa. Fakty na ten temat znajdujemy w corocznych sprawozdaniach z działalności ZUB. Tak oto kwestia ta stała się przedmiotem dyskusji w organizacji na początku 1986 roku. Wymieniono cztery przyczyny, dla których „The Ukrainian Review” tracił swoje pozycje na rynku anglojęzycznych wydawnictw Ukraińców diaspory. Wymieńmy je: 1. Brak gorliwych kolporterów w ukraińskich społecznościach, zwłaszcza z kręgu młodszej generacji. 2. Pasywność potencjalnych prenumeratorów, znów z kręgu młodzieży. 3. Niegotowość naszego czytelnika do „konsumowania” ukraińskiej literatury o charakterze naukowym czy tematyce politycznej z powodu zmęczenia bataliami politycznymi, w których wyrastali starsi emigranci. 4. Konserwatywność formy, treści, czasem języka jako główne przyczyny braku zainteresowania tematyką. 5. Niemrawa praca nad reklamą i promocją wydawnictwa przez oddziały ZUB w terenie oraz inne ukraińskie organizacje. W innym dokumencie archiwalnym wskazuje się jeszcze na taki problem, który z biegiem lat dawał o sobie znać coraz bardziej: bardzo małe zainteresowanie czasopismem wykazują ci Ukraińcy, którzy są w związkach małżeńskich z cudzoziemkami, lub których dzieci nie władają językiem ukraińskim. Od tego czasu akcje promocyjne wydawnictwa stawały się głośniejsze. Przynosiło to pewne rezultaty. Oto przykłady. Na apel do amerykańskich rodaków odpowiedział pan J. Rowenczuk z USA. Opłacił roczną prenumeratę „The Ukrainian Review” dla 15 przychylnych ukraińskiej sprawie reprezentantów ONZ, przeznaczając na to ze swoich zarobków 100 dolarów. Dobry wynik miała kampania w Australii, gdzie pozyskano 20 nowych prenumeratorów. Kilka udanych akcji przeprowadziła redakcja od początku lat 80. pod hasłem „Nowi adresaci, nowe drogi poszukiwania czytelników”. I oto ich rezultat. 1980 rok. Nowym terenem rozpowszechniania czasopisma stała się Hiszpania. Latem grupa nieobojętnych Ukraińców zorganizowała tam oddział Związku Byłych Wojskowych Ukraińców w Wielkiej Brytanii. W imieniu tego oddziału wysłano pisemny apel do organizatorów kolejnej międzynarodowej konferencji w sprawach przestrzegania porozumień helsińskich dotyczących praw człowieka, która w tym samym roku odbywała się w Madrycie. Tam nie zwlekali z odpowiedzią: zakupili 100 egzemplarzy ukraińskiego anglojęzycznego czasopisma. 1982 rok. W Londynie odbywała się jedna z największych konferencji Antybolszewickiego Bloku Narodów. Zebrali się tam setki przedstawicieli zniewolonych przez Moskwę narodów, a tysiące Ukraińców zamanifestowało na głównym placu w Londynie swoje dążenia do wolności poprzez rozczłonkowanie rosyjskiego więzienia narodów — ZSRR — na państwa narodowe. Przygotowawszy specjalne wydanie na to wydarzenie, redakcja kwartalnika skutecznie zaprezentowała swoje wydawnictwo na tym poważnym światowym forum. Wśród nowych adresatów rozpowszechniania czasopisma w tamtym czasie znalazł się Parlament Austriacki, dokąd zaczęło trafiać 20 egzemplarzy „The Ukrainian Review”. Od trzeciego numeru za 1983 rok czasopismo przeszło na nową technologię składu i druk offsetowy, przestrzegając wcześniej określonego formatu i objętości (każdy numer musiał mieć nie mniej niż sto stron). Wprawdzie, mimo niemałych wysiłków redakcji i założycieli, wyraźnie poprawić sytuację z utrzymaniem choćby osiągniętego poziomu rocznych nakładów już się nie udawało. Z roku na rok coraz trudniej stawało się przestrzegać także regularnego wydawania każdego numeru w ramach kwartału. Harmonogramy wydawania numerów zaczęły być stale naruszane od 1979 roku. Na przeszkodzie regularności wydawania kwartalnika stawały dwie główne przyczyny: niestabilność finansowania oraz utrudnienia w pracy redakcji, której członkowie mieszkali w różnych krajach świata. 1992 rok stał się ostatnim w życiu tego czasopisma. Cudzoziemcy o anglojęzycznym ukraińskim kwartalniku. Niespodziankę dla Ukraińców diaspory sprawił oficjalny organ drukowany Parlamentu Brytyjskiego „Congress Record”: w numerze z 10 września 1964 roku na jego łamach zamieszczono kilka artykułów, które zostały opublikowane na stronach londyńskiego czasopisma Związku Ukraińców w Wielkiej Brytanii „The Ukrainian Review”. Wśród tych przedruków znalazły się: „Szewczenko — apostoł wolności” André François-Ponceta, „Szewczenko i ukraińska idea narodowa” J. Małaniuka oraz „Szewczenko w oczach swoich współczesnych” dr. K. Sikry. Łączna objętość tych artykułów to ponad 40 stron. Dzięki czemu taki „ukraiński przełom” na łamy brytyjskiego wydawnictwa parlamentarnego mógł się zdarzyć? Sprawa wyglądała tak. Kongresmen brytyjskiego parlamentu z ramienia partii republikańskiej, Ukrainiec z pochodzenia, Derwinski, zwrócił się z oficjalnym wnioskiem do spikera Izby Reprezentantów z propozycją zwrócenia uwagi na publikacje kwartalnika „The Ukrainian Review”. Zaostrzając kwestię dominacji w przestrzeni informacyjnej Wielkiej Brytanii rosyjskich radzieckich materiałów propagandowych, kongresmen uważał za konieczne danie możliwości zachodniemu czytelnikowi posiadania alternatywnego punktu widzenia w kwestii ukraińskiej, w szczególności ze źródeł, które mają wolni Ukraińcy świata zachodniego na stronach szeregu swoich wydawnictw. Osobno pan Derwinski zwraca uwagę na znaczące wydarzenie o światowym znaczeniu, do którego miliony ukraińskich emigrantów szły dziesięcioleciami — otwarcie pomnika Tarasa Szewczenki w Waszyngtonie. Warto zacytować fragment tego apelu: „Różne materiały, opublikowane w ukraińskiej prasie emigracyjnej i światowej dotyczące pomnika Tarasa Szewczenki, powinny zostać wydane w formie osobnej książki przy wsparciu brytyjskiego parlamentu”. Pomnik Szewczenki jest naszą drugą Statuą Wolności, która nawiązuje do wyzwolenia i niepodległości wszystkich ujarzmionych narodów w komunistycznym imperium… Próby Moskwy i jej kolonialnych marionetek wykorzystania Szewczenki do własnych celów zakończyły się fiaskiem. Wydarzenia, które doprowadziły do ustanowienia tego pomnika, tworzą osobny rozdział w naszej walce przeciwko zagrożeniu rosyjskim imperialnym kolonializmem. Jestem przekonany, że ten przedruk ma wielkie znaczenie dla zrozumienia przez nas sił nacjonalizmu w ZSRR”. Do tego wniosku poseł dołączył także poszczególne numery samego czasopisma oraz wycinki artykułów z niego, które proponował do przedruku w oficjalnym wydawnictwie parlamentarnym. Na wniosek ten, jak się wkrótce okazało, spiker Izby Reprezentantów Parlamentu Brytyjskiego nałożył pozytywną rezolucję. I została ona wykonana. Należy jeszcze zwrócić uwagę na jedną krótką, ale treściwą ocenę tego wydawnictwa, wypowiedzianą z ust posła Parlamentu Brytyjskiego z Nottingham, pułkownika Cordo, podczas jego spotkania z przedstawicielami ukraińskich organizacji Londynu w parlamencie: „Swoją znajomość Ukrainy i Ukraińców zawdzięczam „The Ukrainian Review”. „Dobrze rozwinięta działalność informacyjno-propagandowa zmniejsza ofiary na polu bitwy” I na zakończenie opowieści o tym faktycznie nieznanym na Ukrainie czasopiśmie w języku angielskim, które przez prawie cztery dziesięciolecia drugiej połowy XX wieku gorliwie wydawali w Wielkiej Brytanii najlepsi przedstawiciele światowego ukraiństwa kosztem swoich rodaków, kilka aktualnych dla ukraińskiej teraźniejszości wycinków z jego publikacji: „Okres powojenny z jego tendencją do spokoju i czerpania radości z beztroskiego życia, wzmacniany moskiewską propagandą i strachem przed wojną nuklearną, pozwalał różnym rusofilom, kosmopolitom i pacyfistom wychodzić na wierzch, a swoją propagandą pustoszyć ideowo-moralne oblicze zachodniego człowieka, który gotów był dla tego spokoju pójść na współżycie z moskiewskimi rozbójnikami, nie zważając na to, że ten jego spokój kupiony jest krwią milionów najlepszych synów i córek narodu ukraińskiego”. „Swoją walkę przeciwko imperialistycznej Moskwie Ukraińcy uważali nie tylko za swoją sprawę narodową. Walcząc o swoją wolność i państwowość, Ukraińcy prowadzili walkę o wolność i dobrobyt Świata Zachodniego”. „Imperialistyczna Moskwa wynajduje coraz to nowe środki i czynniki, które przeciwstawia narodowo-niepodległościowym dążeniom zniewolonych przez nią narodów. A na Zachodzie, pomimo pewnego otrzeźwienia, które uwidacznia się w twardszej i bardziej zdecydowanej postawie zachodnich mocarstw w stosunku do Moskwy, idee rozczłonkowania moskiewskiego więzienia narodów na państwa narodowe jeszcze nie na tyle się zakorzeniły, abyśmy mogli być spokojniejsi o naszą przyszłość. Ukraińska emigracja musi kontynuować swoją pracę na obczyźnie, a do tego musi znaleźć odpowiednie środki”. A oto cytat-życzenie od ówczesnych czytelników, który ma związek z przyszłością tego czasopisma, z okazji jego pierwszego dziesięciolecia. Niestety, nie spełniło się. Ale musimy o nim pamiętać dzisiaj, jako o jednym z największych pragnień dziesiątek i setek tysięcy naszych rodaków w diasporze, którzy złożyli swoje życie na ołtarzu ukraińskiej niepodległości: „The Ukrainian Review” musi się rozrastać, znajdować nowych współpracowników i czytelników. Trzymając się myśli o tym, że dobrze rozwinięta działalność informacyjno-propagandowa zmniejsza ofiary na polu bitwy, musimy robić wszystko, co możliwe, aby prawda o Ukrainie dotarła do każdej wpływowej jednostki w wolnym Świecie”. Czy jesteśmy zdolni, my, obecnie żyjący na Ukrainie, tworzyć taką Prawdę? Zamiast wniosków Kwartalnik „The Ukrainian Review”, który ukazywał się w Londynie w latach 1954—1992 kosztem ukraińskiej emigracji, to cenna karta ukraińskiego zagranicznego dziennikarstwa oraz ukraińsko-brytyjskich relacji, która do tej pory była nieznana z powodu braku roczników tego rzadkiego wydawnictwa w bibliotekach Ukrainy. Pod względem treści, problematyki, autorstwa, sieci rozpowszechniania zyskał niemały autorytet w świecie zachodnim: na jego publikacje powoływali się czołowi politycy państw zachodnich, przedrukowywały je inne zagraniczne wydawnictwa. Odnośniki do artykułów często umieszczano w zagranicznych indeksach bibliograficznych. Swoją walkę przeciwko imperialistycznej Moskwie ukraińska emigracja uważała nie tylko za sprawę narodową. Walcząc o swoją wolność i państwowość, Ukraińcy prowadzili walkę o wolność i dobrobyt Świata Zachodniego. Publikacje czasopisma „The Ukrainian Review” są szczególnie aktualne teraz, kiedy Ukraina broni swojej niepodległości przed rosyjskim agresorem w Donbasie i potrzebuje silnego wsparcia całego świata zachodniego. Kijów — Londyn — Kijów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Poznawać Szewczenkę

…kolosalna okazja dla nas, by nie tylko uczcić Tarasa Hryhorowycza Szewczenkę, ale i transmitować narodowi, całej ludności wizje przyszłości Ukrainy przez pryzmat ideałów Szewczenki. I te jego wizje, jaka powinna być Ukraina, do dziś mają aktualne znaczenie. To znaczy, że Szewczenko znalazł się na froncie światowych prób ludzkości o charakterze cywilizacyjnym. I bez wątpienia właśnie teraz, w przełomowym czasie historii Ukrainy, jest on niezwykle aktualny. Pawło MOWCZAN — Halino Hiliariwno, zważywszy na Pani drogę życiową i twórczą, wydaje się, że przez całe życie nie rozstawała się Pani z twórczością Szewczenki. — Ma Pani rację. Szewczenko przeszedł przez całą moją twórczość, a zatem przez moje życie — od moich wczesnych kroków jako aktorki: to i pierwsza rola w teatrze im. Iwana Franki — Hala w spektaklu „Nazar Stodola” (którą wcześniej grałam już w teatrze peryferyjnym), i Odarka w sztuce Iwana Koczerhy „Prorok”, poświęconej Szewczence, i tragiczna rola Maryny w inscenizacji pod tym samym tytułem na podstawie poematu Tarasa Szewczenki. Często zdarzało mi się czytać utwory Kobziarza na wieczorach twórczych i w radiu. W latach 50. w teatrze, gdzie pracowali tacy koryfeusze jak Amwrosij Buczma, Hnat Jura, Natalija Użwij, rozmawiano po ukraińsku. Ale zaczęła przychodzić z uczelni młodzież, która mówiła już po rosyjsku i stopniowo język ukraiński brzmiał tylko ze sceny. Pewnego razu, jeszcze za czasów radzieckich, w jednej nieformalnej polemice dotyczącej znaczenia języka ukraińskiego usłyszałam, że nie będzie tragedii, jeśli się zasymiluje. „No, podumajesz! Skolko nacij assimilirowalos i ischezło — ischezniet i ukrainskaja nacyja…” Był to dla mnie jak uderzenie pioruna, które wywołało strach, niezgodę, powiedziałabym — wściekłość... I od tamtej pory, wbrew tym słowom, porozumiewam się tylko po ukraińsku. — Czyli wtedy ostatecznie utwierdziła Pani swoje ukraiństwo? — Oczywiście, przyczyniło się do tego wiele czynników. Wraz z ogłoszeniem Niepodległości Ukrainy Ministerstwo Kultury zainicjowało Ogólnoukraiński konkurs recytatorski pamięci Tarasa Szewczenki, w którym przez wiele lat z rzędu byłam najpierw członkiem jury, a potem przewodniczącą jury. Był to bardzo ciekawy, treściwy okres mojej pracy z uczestnikami konkursu. Oprócz oceniania ich występów, prowadziłam warsztaty w celu odkrycia głębi utworów Szewczenki, pozbycia się w czytaniu sentymentalizmu, którym wielu wykonawców grzeszyło. Z czasem stanęłam na czele organizacji społecznej — Ligi „Matki i siostry — wojownikom Ukrainy”, której zadaniem było niesienie nowo powstałym Siłom Zbrojnym Ukrainy ukraińskiego słowa, ukraińskiej kultury, wpajanie wojownikom poczucia patriotyzmu. Organizacja ta urosła do rozmiarów międzynarodowej, rozszerzyła swoją działalność, pracując już nie tylko z młodzieżą wojskową, ale i cywilną — studentami, młodzieżą przedpoborową. I oczywiście w naszej działalności wychowawczej utwory wielkiego Kobziarza brzmiały bardzo często. A kiedy przy Lidze powstał Heroiczny Teatr „Pamięć” (pomysł jego stworzenia zaczerpnięty od Ołeha Olżycza), w spektaklach tego teatru odzwierciedlano znaczące wydarzenia naszej historii, wybitne postacie Ukrainy. Wśród podziękowań z tamtego okresu był odzew, który najtrafniej scharakteryzował znaczenie naszej działalności społecznej, a mianowicie: „Jeden spektakl waszego teatru zastępuje dziesiątki wykładów o historii ukraińskiej państwowości, budzi dumę narodową i miłość do naszej wielostradalnej matki-Ukrainy”. I wśród tych spektakli oczywiście były te poświęcone naszemu Prorokowi. Do napisania scenariuszy trzeba było opracować bardzo wiele źródeł — materiału historycznego, publicystyczno-literackiego, który poszerzał wiedzę, pomagał na nowo spojrzeć na wydarzenia. — A kiedy pracowała Pani nad materiałami o Tarasie Szewczence, co najbardziej zadziwiało? — Z wielu źródeł wyłaniała się wielkość postaci naszego Proroka. Nie na darmo jeszcze za życia Szewczenkę uważano za najbardziej wykształconego człowieka swoich czasów, porównywano z wielkimi postaciami epoki Odrodzenia. Na mnie wielkie wrażenie wywarła książka „Żywy Szewczenko” wielkiego Ukraińca Dmytra Nytczenki (Dmytro Czub), długowiecznego człowieka, który po II wojnie światowej wyemigrował i osiedlił się w dalekiej Australii, ale dusza jego była tutaj, na Ukrainie. W tej małej książeczce odkryto wielostronność twórczych darów Szewczenki — widzimy nie tylko poetę, malarza, ale i wspaniałego deklamatora własnych utworów, utalentowanego śpiewaka. Nawet w latach ciężkiego zesłania stworzył chór oficerski i sam w nim śpiewał, wystawiał zakazaną w tamtym czasie sztukę A. Ostrowskiego „Swoi ludzie — socztemsia” i błyskotliwie grał w niej komediową rolę Rizpołożenskiego. Pewnego razu zadziwił widzów, „odstawiając” ukraińskiego hopaka… A poza tym był kartografem, zbieraczem minerałów, których kolekcja do dziś przechowywana jest w Petersburgu. Po uwolnieniu z zesłania Szewczenko, jako pierwszy rosyjski grawer, otrzymał tytuł Akademika. A jeszcze w tej książeczce Nytczenko przytacza wypowiedzi wybitnych działaczy różnych narodów o wielkim znaczeniu twórczości Tarasa Szewczenki nie tylko dla Ukrainy, ale i dla całego świata, i wśród nich przeczytałam wypowiedź z przemówienia Dwighta Eisenhowera na otwarciu pomnika Tarasa Szewczenki w 1964 roku, który powiedział wtedy takie, do dziś aktualne, słowa: „Szewczenko — bohater wolności nie tylko dla siebie samego; kiedy mówił o ukraińskiej niepodległości od rosyjskich rządów kolonialnych, narażał własną wolność. Tylko w wolności można znaleźć właściwą drogę do ludzkiego postępu, szczęścia i samorealizacji… My dziś prezentujemy światu ten posąg Tarasa Szewczenki, Kobziarza Ukrainy i Bojownika o wolność, aby uwiecznić wiarę człowieka w ostateczne zwycięstwo wolności”. Zadziwia również swoim współczesnym brzmieniem wypowiedź dobrze znanego w świecie poety, bojownika o wolność Ukrainy i, niestety, mało znanego na Ukrainie Jewhena Małaniuka. W swoim eseju o T. Szewczence Małaniuk pisze: „Między geniuszem a współczesnością zawsze jest kolizja. Geniusz oddaje całego siebie, a współczesność — bierze od niego to, co zdoła wziąć”. Cały wielki zasób informacji o Wielkim Kobziarzu (który każde nowe pokolenie będzie pomnażać) i ta ostatnia wypowiedź Jewhena Małaniuka doprowadziły do ostrego, nawet bolesnego pytania: „Co my, współcześni, już w niepodległej Ukrainie, za którą On oddał swoje życie, zdołamy wziąć od naszego Proroka?”. Stawiając takie pytanie przed sobą, zaczęłam dla Heroicznego Teatru „Pamięć” pisać scenariusze, wystawiać spektakle, których tematyka miała przybliżać do tej świadomej ofiarności w imię lepszej przyszłości. Wśród wielu innych spektakli narodził się teatralizowany scenariusz „Idziemy do ciebie, ojcze nasz Tarasie”, z czasem spektakl „Geniusz i współczesność”, i najważniejszy wśród nich „Imperatywy Szewczenki i my”. — Jak powstał pomysł zorganizowania Międzynarodowego projektu-konkursu „Taras Szewczenko jednoczy narody”? — Szłam do niego stopniowo. Na 200-lecie urodzin Tarasa Szewczenki spektakl „Imperatywy Szewczenki i my” został pokazany na kameralnych scenach profesjonalnych teatrów — Teatru Młodego Widza na Łypskiej oraz w Narodowym Akademickim Teatrze im. I. Franki. Wtedy też przeprowadzono kolejny Ogólnoukraiński konkurs recytatorski pamięci Tarasa Szewczenki. Finansowanie państwowe było ograniczone, ale uczestnicy przybyli na konkurs na własny koszt. Na zakończenie przy pomniku Tarasa odbyły się liczne uroczystości, gdzie i ja osobiście czytałam fragmenty z Tarasowej „Marii”. Było wielkie świąteczne uniesienie. Ale po pewnym czasie stało się wiadome, że Ogólnoukraiński konkurs recytatorski w 2015 roku nie będzie już dotowany przez państwo, bo niby „wojna”, trzeba oszczędzać środki. Zrobiło się jakoś niepokojąco i ciężko. I właśnie wtedy zrodził się pomysł zainicjowania na zasadach wolontariatu Międzynarodowego projektu-konkursu „Taras Szewczenko jednoczy narody”. — Jak zebrała Pani zespół, kto Panią wsparł? — Pierwszą wsparła nas „Narodowa Rada Kobiet Ukrainy”, kierowana przez L. A. Porochniak-Hanowską. Zgłosiło się wiele organizacji kobiecych, był prawdziwy szum — pojawiło się tylu chętnych i wszyscy ze swoimi propozycjami, ze swoją wizją — byłam nawet zdezorientowana… Ale z czasem, głównie z powodu braku środków, wielu „entuzjastów” zaczęło opuszczać projekt, imitatorzy działalności społecznej odeszli, a zostali odpowiedzialni, obowiązkowi, nieobojętni ludzie, a co najważniejsze — to ludzie przejęci uczuciem miłości do Ukrainy, a zatem i do postaci naszego Proroka. Rozpoczęła się napięta praca. Tak zakrojony na szeroką skalę projekt odbywał się po raz pierwszy, trzeba było podkreślić cel akcji — wejście Ukrainy w światową przestrzeń informacyjną poprzez ten projekt, co jest faktem dyplomacji kulturalnej, bardzo potrzebnej naszemu państwu w obecnych warunkach. W Regulaminie projektu określono trzy nominacje — „Na żywo”, „Format wideo” i „Mój Szewczenko”, z czasem dodano jeszcze trzy — „Pamięć”, „Poza czasem” i „Wołanie serca”. Wyznaczono kuratorów każdej nominacji oraz ich kontakty, rozesłano zawiadomienia o Międzynarodowym projekcie-konkursie „Taras Szewczenko jednoczy narody” i zaproszono do współpracy ambasady Ukrainy za granicą, ambasady różnych państw na Ukrainie, organizacje ukraińskiej diaspory, wykorzystywano nawet prywatne zagraniczne znajomości. Wiele było pracy organizacyjnej: poszukiwanie pomieszczenia na etap finałowy projektu, zamawianie materiałów nagrodowych (dyplomy, medale, prezenty), poszukiwanie transportu na finałową wycieczkę do Kaniowa, zbieranie materiału do książki „Świat o Szewczence”, a także zapraszanie do udziału honorowych gości i członków jury dla wszystkich nominacji, wśród których chciano widzieć znanych, szanowanych ludzi. I najtrudniejsza część pracy — poszukiwanie środków. — Czym zapadł w pamięć obecny Międzynarodowy projekt-konkurs „Taras Szewczenko jednoczy narody”, poza tym, że wzięło w nim udział ponad 60 krajów świata? — Przede wszystkim tym, że kapelan wojskowy Ukraińskiego Kościoła ojciec Dymitr Prysiażny — wolontariusz, człowiek, który od 2014 roku odbył mnóstwo podróży na Wschód Ukrainy w celu wsparcia obrońców, poświęcił otwarcie konkursu. Bardzo chciałabym wymienić przynajmniej zdobywców „Grand Prix”, ale wymienić jednego-dwóch — to obrazić innych. Wymieńmy tylko kilka liczb, które potwierdzą zasadność naszego zamysłu. W Międzynarodowym projekcie-konkursie „Taras Szewczenko jednoczy narody” w ciągu 4 lat wzięli udział przedstawiciele 61 krajów. W tym czasie poezja Szewczenki brzmiała w 53 językach. Ciekawy jest cenzus wiekowy uczestników: 70% to młodzież i 30% dorośli, najmłodszy uczestnik ma 3 lata, a najstarszy 97. Bardzo obiecująca jest dynamika wzrostu liczby uczestników: przez pierwsze 3 lata było ich 786 osób, a w samym 2019 roku — 661. Ogółem udział w projekcie wzięło około półtora tysiąca uczestników. Do komitetu organizacyjnego wchodzili Tetiana Jarowycyna, Ołeś Charczenko, Wałentyna Kowalśka, Switłana Hordijenko, Mełanija Iszczuk, Switłana Nikitiuk, Mychajło Orluk, Orijana Sotnyk, Zoja Doneć, Natalija Lisniak, Zoja Pacało, Mridula Ghosh, Wasyl Newołow, Łarysa Kondratiuk, Natalija Kapustianśka, Iwan Czornyj, Iwan Stepurin, Mykoła Kabaliuk. I, oczywiście, niski ukłon dla dobroczyńców-mecenasów, sponsorów, bez których pomocy finansowej nasz projekt nie mógłby zostać zrealizowany. To już wspomniani Ludmyła Porochniak-Hanowśka, Stepan Kubiw i Petro Kuzyk, Ihor Najda i Mykoła Humeniuk, Ołeksandr Tihow, Wasyl Jakobinczuk, Kostiantyn Liskowycz, Dmytro Zawrażnyj, Ołeh Bojko, Ludmyła Dryhało, Andrij Prendelas, Jurij Karmazin. Za pomoc konsultacyjną dziękujemy Ihorowi Lichowemu i Marianowi Piniakowi, kierownictwu Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, dyrekcji muzeum im. T. Szewczenki; przedstawicielom Kijowskiej Obwodowej Administracji Państwowej oraz Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej — za zapewnienie transportu. — Jakie otrzymujecie opinie w zagranicznej prasie? — Oczywiście, pochlebne! Wiele podziękowań przychodzi na stronę internetową naszego projektu. A zagraniczna członkini naszego komitetu organizacyjnego w USA Lidija Korsun w dwóch numerach gazety ukraińskiej diaspory, która ukazuje się w Chicago — „Czas i podiji” — zamieściła bardzo rozbudowaną, pochlebną informację o naszym projekcie, o jego znaczeniu nie tylko dla Ukrainy, ale i dla światowego ukraiństwa. A ponadto założyliśmy Księgę opinii, gdzie są bardzo ciekawe słowa o zasadności takiego konkursu. Oprócz dyplomów, medali darujemy zwycięzcom książkę „Świat o Tarasie Szewczence”, gdzie zebrane są wypowiedzi o naszym Proroku przedstawicieli różnych narodów, począwszy od jego współczesnych aż po nasze dni. W tej książce czytelnik znajdzie także wymowne słowa wybitnego działacza społecznego, poety, laureata Państwowej Nagrody im. T. Szewczenki Pawła Mowczana, którego wypowiedź stała się mottem tego artykułu. — Projekt-konkurs zasłynął także rekordem Ukrainy? — Tak, przy wsparciu finansowym Petra Kuzyka i Stepana Kubiwa zarejestrowano nowy Rekord Ukrainy. Dzięki specjalnie opracowanemu programowi komputerowemu ustalono, że największa łączna długość ulic, zaułków, bulwarów itp., nazwanych jednym imieniem, należy do tych obiektów liniowych, które noszą imię Szewczenki — 2979 km (2979845 metrów, czyli około 3 tysięcy kilometrów). Oficjalne wręczenie rekordu odbyło się 24 czerwca 2019 roku na Górze Mnisiiej w Kaniowie, gdzie nagrodzono mnie jako autorkę pomysłu, a Anatolija Charczenkę jako wykonawcę metodyki. — Czym dla Hałyny Jabłonśkiej jest Taras Szewczenko? — Dla mnie Ukraina to życie. A jeśli chcemy zaprezentować Ukrainę, to trzeba ją prezentować naszym geniuszem — Szewczenką. Poznawanie Tarasa Szewczenki to wszystko jedno, co wspinanie się na nieogarnioną wysoką górę. Im wyżej się wspinasz — tym bardziej otwiera się bezkres przestrzeni, rozszerzają się horyzonty. I zapiera dech, i strasznie, i radośnie, a do dumnego ośnieżonego szczytu jeszcze iść i iść... Rozmowę prowadziła zasłużona dziennikarka Ukrainy Natalija KAPUSTIANŚKA W tym roku po raz czwarty z powodzeniem odbył się Międzynarodowy projekt-konkurs „Taras Szewczenko jednoczy narody”. Jak rodził się on i jak rozprzestrzeniał się po krajach świata — o tym nasza rozmowa z autorką i Przewodniczącą komitetu organizacyjnego tego projektu, prezydentem Międzynarodowej Ligi „Matki i siostry — młodej Ukrainy”, ambasadorem Pokoju, pełną kawaler Orderu Księżnej Olgi, ludową artystką Ukrainy, aktorką Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki Hałyną Jabłonśką.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Misja wyznaczona przez Pana. W 30. rocznicę odrodzenia autokefalii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego. Jurij Soroczyk o przyjeździe Patriarchy Mścisława na Ukrainę

5—6 czerwca 1990 roku Wszechukraiński Sobór Prawosławny UA Cerkwi uroczyście ogłosił Błogosławionego metropolitę Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego w USA i UA Cerkwi w diasporze Mścisława Patriarchą Kijowskim i całej Ukrainy. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ówczesnego ZSRR nie wydało wizy Zwierzchnikowi UA Cerkwi: nawet w czasach pieriestrojki jego nazwisko znajdowało się na „czarnej liście” jako „persona non grata”. „Moja droga do stołecznego Kijowa jest zagrodzona ostrymi kamieniami, które nasypali nieprzyjaciele naszego narodu i jego Świętej Cerkwi” — pisał nowo wybrany Patriarcha w przesłaniu do Świętego Soboru. Wierni Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego domagali się pozwolenia na wjazd do ZSRR dla Patriarchy Mścisława (Skrypnyka). Decyzja zapadała na najwyższym szczeblu — osobiście przez Michaiła Gorbaczowa pod osobistą odpowiedzialność Jurija Soroczyka, uczestnika działań wojennych w Afganistanie, wybranego w 1989 roku na deputowanego ludowego ZSRR. O tym właśnie rozmawiamy z kierownikiem sekretariatu Komitetu Rady Najwyższej Ukrainy ds. zapobiegania i przeciwdziałania korupcji Jurijem Soroczykiem. — Panie Juriju, pod koniec lat 80. i na początku lat 90. fala odrodzenia narodowego dotknęła nie tylko sferę społeczno-polityczną, ale także religijną życia ukraińskiego społeczeństwa? — Obchody 1000-lecia Chrztu Rusi-Ukrainy w 1988 roku nadały potężny impuls procesowi odrodzenia niepodległości Ukrainy, podniesieniu świadomości narodowej jej obywateli i postawiły przed wieloma ukraińskimi patriotami pytanie o powrót do swoich duchowych korzeni, w szczególności odrodzenie Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (UA Cerkwi). Centrum ruchu odrodzenia UA Cerkwi stała się cerkiew św. Piotra i Pawła we Lwowie (proboszcz — ks. Wołodymyr Jarema). 19 sierpnia 1989 r. księża Wołodymyr Jarema i Iwan Paszulia wraz z całą wspólnotą cerkwi św. Piotra i Pawła oświadczyli, że wychodzą spod jurysdykcji obcego centrum religijnego — Patriarchatu Moskiewskiego. Śladem parafii św. Piotra i Pawła jedna po drugiej do składu UA Cerkwi przechodzą też inne wspólnoty Lwowa, obwodu lwowskiego, tarnopolskiego, iwanofrankiwskiego. Ten ruch stopniowo stał się masowy. Ogólny entuzjazm, wiara w początek narodowego przebudzenia, czystość myśli i zamiarów ogółu wiernych pomagały pokonywać przeszkody i spowodowały burzliwe odrodzenie UA Cerkwi w Galicji. Właśnie wtedy, w 1989 roku, na nabożeństwach zaczęto wspominać metropolitę UKP w USA i UA Cerkwi w ukraińskiej diasporze Mścisława (Skrypnyka). — Oficjalny cel przyjazdu Patriarchy Mścisława na Ukrainę współcześni naukowcy w swoich badaniach wstydliwie przemilczają, a właśnie te wydarzenia mogłyby rzucić światło na prawdziwe położenie i rozwój Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, systematyczne próby jego zniszczenia, pokazałyby prawdziwych zwolenników walki o odrodzenie jedynego Pomiestnego Ukraińskiego Kościoła Włodzimierzowego chrztu. — W czasach radzieckich proces wjazdu emigrantów do ZSRR surowo kontrolowało KGB. W 1990 roku wierni UA Cerkwi wielokrotnie domagali się pozwolenia na wjazd do kraju dla Patriarchy Mścisława. W tej sprawie 1 czerwca 1990 roku metropolita Mścisław (Skrypnyk) wysłał do Prezydenta ZSRR Michaiła Gorbaczowa list, w którym pisał: „...Nie mogę zrozumieć, dlaczego właśnie moja osoba do tej pory znajduje się w rejestrze osób 'non grata' i dlaczego właściwie ten rejestr MSZ ZSRR jeszcze działa?”. Wiadomo, że wtedy takie decyzje zapadały na najwyższym szczeblu — osobiście przez Sekretarza Generalnego KC KPZR (1985-1991), Prezydenta ZSRR (1990-1991) M. Gorbaczowa. — Rząd ZSRR odmawiał udzielenia metropolicie wizy wjazdowej? — Właśnie tak. Dlatego wysłałem do zarządu konsularnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych ZSRR list o następującej treści: Do naczelnika zarządu konsularnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych ZSRR tow. Zielenowa W. M. 5—6 czerwca 1990 roku w Kijowie odbędzie się pierwszy Wszechukraiński Sobór Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, na który zjadą się prawosławni wierzący z całej Ukrainy. To wydarzenie będzie odgrywać bardzo ważną rolę w historii Ukrainy. Ukraińska organizacja społeczno-polityczna „Ruch” wysłała do USA (stan New Jersey, South Bound Brook) zaproszenie dla głowy UA Cerkwi metropolity Mścisława, arcybiskupa Konstantyna, archimandryty Andreja. Z uwagi na bardzo skomplikowaną, napiętą sytuację między wierzącymi prawosławnymi i grekokatolikami na Ukrainie, a szczególnie w jej zachodnich obwodach, uważam, że taka osoba jak metropolita Mścisław, który ma autorytet i szacunek zarówno u jednej, jak i drugiej strony, może nawiązać dialog między wyznaniami i swoim doświadczeniem (a ma 92 lata, 48 z nich oddał Cerkwi) pomóc w rozwiązaniu problemu religijnego u nas na Ukrainie. Ale, jak mi się stało wiadome, pozwolenia na wjazd do ZSRR metropolicie Mścisławowi Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie dało. Zważając na powyższe, proszę Pana w imieniu swoich wyborców i prawosławnych wierzących o rozstrzygnięcie kwestii pozwolenia na wjazd do ZSRR metropolity Mścisława. Deputowany ludowy ZSRR J. Soroczyk. — Był Pan najmłodszym deputowanym ludowym ZSRR, ale mimo swoich zaledwie 24 lat dołożył Pan maksimum starań dla budowy przyszłego państwa ukraińskiego... — Tak się złożyło, że byłem współautorem Ustawy „O wyborach deputowanych ludowych Ukrainy” (1989 r.), członkiem Komitetu Rady Najwyższej ZSRR ds. ustawodawstwa i praworządności, przewodniczącym podkomitetu, wchodziłem w skład Międzyregionalnej Grupy Deputowanych (MGD) deputowanych ludowych ZSRR, do której należeli Andriej Sacharow, Galina Starowojtowa. Kijów, 20 października 1990 r. Kijów, 20 października 1990 r. Kijów, 20 października 1990 r. Połtawianie witają Patriarchę Mścisława. Kijów, 20 października 1990 r. Spotkanie Patriarchy Mścisława (Skrypnyka) przy trapie samolotu, po lewej — Jurij Soroczyk. Kozacka młodzież wita Patriarchę Mścisława. Tysiące wiernych witają Patriarchę Mścisława.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Starowojtowa, Anatolij Sobczak, Borys Jelcyn, Hawryjił Popow, Jurij Afanasjew (RFSRR), Vytautas Landsbergis (Litewska SRR), Iwan Wakarczuk, Rostysław Bratun, Roman Fedoriw, Wołodymyr Jaworiwski, Wołodymyr Czerniak, Jurij Szczerbak (USRR) i inni. — Zatem teraz ja, badacz drogi życiowej i pełnej poświęcenia działalności duszpasterskiej jednego z najwybitniejszych działaczy kościelnych Ukrainy i całego świata chrześcijańskiego XX wieku — pierwszego Patriarchy Kijowskiego i całej Ukrainy Mścisława (Skrypnyka), zbliżam się do pytania: jak mimo wszystko w warunkach surowej kontroli KGB udało się uzyskać zgodę na przyjazd do ZSRR bratanka Przewodniczącego Dyrektoriatu i Głównego Atamana wojsk URL Symona Petlury? — W sprawie udzielenia zgody na przyjazd pierwszego Patriarchy Kijowskiego i całej Ukrainy Mścisława zwracałem się przede wszystkim do członków MDG — deputowanych ludowych ZSRR Andrieja Sacharowa, Galiny Starowojtowej oraz Anatolija Sobczaka. Spotykałem się z Prezydentem ZSRR M. Gorbaczowem, poruszałem przed ministrem spraw zagranicznych Związku Radzieckiego Eduardem Szewardnadze kwestię udzielenia zgody na wjazd do kraju metropolity UPC w USA i UAPC w diasporze Mścisława (Skrypnyka). W 1990 roku, jako deputowany ludowy ZSRR, osobiście zaprosiłem na Ukrainę Patriarchę UAPC Mścisława i wziąłem na siebie zobowiązanie dotyczące jego eskorty. Patriarcha Mścisław przybył z USA do Kijowa przez Moskwę. Na moskiewskim lotnisku 20 października, o godzinie 9.20 rano, powitało go wielu ludzi z ukraińskimi flagami narodowymi, wśród nich kosmonauta Pawło Popowycz, deputowany ludowy Ukrainy Łeś Taniuk, członkowie moskiewskiego Towarzystwa „Sławutycz”, moskiewskiej organizacji Ruchu. Przedstawiciele państwowi nie pojawili się. Planowano, że Patriarcha zatrzyma się w przedstawicielstwie ambasady Ukrainy w Moskwie, ale jego urzędnicy oświadczyli, że nie mają „w tej sprawie żadnych wytycznych” i odmówili udostępnienia samochodów do eskorty. Zdobyłem je ja. Wtedy Patriarcha zatrzymał się na krótki odpoczynek w hotelu „Moskwa”, gdzie mieszkałem jako deputowany ludowy ZSRR z Ukrainy. — Co najbardziej zapadło Panu w pamięć ze spotkania z pierwszym Patriarchą Kijowskim i całej Ukrainy Mścisławem? — Na bliższe kontakty czasu oczywiście było mało, bo tego samego dnia wraz z Patriarchą wylecieliśmy do Kijowa, dotarliśmy o godzinie 20. Na lotnisku w Boryspolu oraz w Kijowie na Patriarchę Mścisława czekały już tysiące wiernych, którzy przybyli 80 autobusami i mnóstwem prywatnych samochodów. O przyjeździe Patriarchy powiadomiły karpackie trembity. Na lotnisku dziewczęta z rejonu kosowskiego obwodu iwanofrankiwskiego w strojach narodowych witały Patriarchę ukraińskim korowajem. Jego Świątobliwość przyjął korowaje także od połtawian, lwowian i tarnopolan. Chlebem i solą witało Świątobliwego Mścisława Kijowskie Bractwo UAPC, chór zaśpiewał „Szcze ne wmerła Ukrajina”. To była wielotysięczna demonstracja ducha prawosławnego, jakiej ukraińska stolica jeszcze nie widziała. Ukraińcy z całego serca cieszyli się z przyjazdu Patriarchy na Ojczyznę. Żeby zrozumieć, jakimi były te spotkania, trzeba było żyć w tamtym czasie, kiedy naród nasz poczuł powiew wolności i ukraińska dusza się otworzyła. Daleko nie wszystkim, ale bardzo wielu ludziom chciało się wszystkiego, co ukraińskie. Ich rodziny z pokolenia na pokolenie szanowały wszystko, co ukraińskie, w tym także Ukraiński Kościół. Można tylko w pozytywnym sensie pozazdrościć i uczyć się patriotyzmu, który był właściwy Patriarsze. Cała jego działalność kaznodziejska była pełnym poświęcenia służeniem narodowi ukraińskiemu, z którego się wywodził. Świątobliwy zaznaczył, że Ukraina przeżywa kryzys duchowy i dlatego każdemu Ukraińcowi przez Boga wyznaczona jest misja — wywalczyć autorytet naszego Kościoła. Proces niepodległości musi iść z głębi narodu. Tamtego jesiennego wieczoru wielotysięczne zgromadzenie było otulone aurą duchowej walki, do której zniewolony wiekami naród był gotowy, tylko czekał na swojego duchowego przewodnika i nauczyciela, którym okazał się Patriarcha Mścisław (Skrypnyk). Witali Patriarchę Mścisława metropolita Ioan (Bodnarczuk), władycy Wasyl, Andrij, Danyło, Mykoła, Roman, Wołodymyr, Antonij, księża, pisarze i deputowani ludowi Dmytro Pawłyczko, Wołodymyr Jaworiwski, Mykoła Porowski, Łewko Łukjanenko, Stepan Chmara, przedstawiciele Rady Miejskiej Kijowa, odrodzonego ukraińskiego kozactwa, rodzina i cała Ukraina. — Powiedział Pan, że wziął na siebie zobowiązanie dotyczące eskorty Świątobliwego po Ukrainie. — Tak się złożyło, że towarzyszyłem Patriarsze Mścisławowi, kiedy wyruszył w krótką podróż po Ukrainie. Winnica, Chmielnicki, Kamieniec Podolski — to miasta, które przyjmowały u siebie wysokiego gościa jak rodzonego ojca duchowego. Przed intronizacją patriarszą Świątobliwy Patriarcha Kijowski i całej Ukrainy Mścisław z wizytacją odwiedził Łuck, Krzemieniec, Poczajów, Dubno i Równe. Później przebywał we Lwowie, Iwano-Frankiwsku, Tarnopolu, Czernihowie, Żytomierzu, Połtawie, gdzie modlił się w cerkwi Zaśnięcia Matki Bożej, a także w Charkowie, gdzie kiedyś sprawował swój młodzieńczy czyn, otrzymując pod swoją duchową opiekę cerkiew od władyki Teofila (Bułdowskiego) i UAPC — od władyki Polikarpa (Sikorskiego). Ostatni raz Patriarcha modlił się w świątyni św. Dymitra, którą jego modlitwy przywróciły do życia… — A jak witano pierwszego Patriarchę Kijowskiego i całej Ukrainy Mścisława na Przykarpaciu? — W 1990 roku wieść o tym, że na ziemię galicyjską przybył Świątobliwy Patriarcha Kijowski i całej Ukrainy Mścisław (Skrypnyk), poruszyła wszystkich mieszkańców Przykarpacia. Jedne po drugich podjeżdżały samochody z duchowieństwem. Powiewały dziesiątki różnokolorowych chorągwi, tworząc żywy korytarz z wierzących. W oczach ludzi — tęcza najróżniejszych uczuć, począwszy od świętego drżenia po łzy radości, że w końcu zobaczą pierwszego Ukraińskiego Patriarchę w całej tysiącletniej historii istnienia wiary chrześcijańskiej na terenach Rusi-Ukrainy. Na granicy między obwodem lwowskim a iwanofrankiwskim Jego Świątobliwość witali arcybiskup iwanofrankiwski i kołomyjski Andrij, arcybiskup tarnopolski i buczacki Wasyl, biskup Wołodymyr (Wasyl Romaniuk, później Patriarcha UPC KP), biskup Roman, biskup Mykoła, biskup Antonij, duchowieństwo rejonów rohatyńskiego, halickiego, kałuskiego, krajowe Bractwo św. Andrzeja Pierwszego Powołanego, zastępca przewodniczącego Iwanofrankiwskiego Obwodowego Komitetu Wykonawczego Jewhen Czuczuk, pełnomocnik ds. religii Myron Derewianko, przedstawiciele władz rejonu rohatyńskiego, pracownicy środków masowego przekazu… — Zatem po siedemdziesięciu z górą latach były bratanek i osobisty adiutant Symona Petlury Stepan Skrypnyk po raz drugi postawił swoje starcze stopy na ziemi heroicznej Rohatynczyzny, na ziemi sławnej bohaterki Roksolany (Nasti Lisowskiej). — Tak, po Rohatyniu Patriarcha Mścisław odwiedził Pidhoroddia i Babynci. Następny przystanek — w dawnym Haliczu. Dalej — droga do wsi Kryłos, gdzie kiedyś były centrum dawnego Halicza i dawna Metropolia Halicka… Już pod wieczór wraz z Patriarchą Mścisławem w towarzystwie duchowieństwa, przedstawicieli władz oraz wiernych podjeżdżamy do cerkwi Świętej Pokrowy — soboru katedralnego UAOC (obecnie PCU) w Iwano-Frankiwsku. W imieniu demokratycznych władz do Patriarchy zwrócił się przewodniczący Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Rady Deputowanych Ludowych Mykoła Jakowyna. Słowami szczerej synowskiej wdzięczności od siebie, duchowieństwa i wszystkich wiernych Przykarpacka witał Jego Świątobliwość arcybiskup iwano-frankiwski i kołomyjski Andrij (Abramczuk), metropolita Ioan (Bodnarczuk), arcybiskup Andrij, biskupi Roman i Antonij, sekretarz Zarządu Eparchialnego UAOC mitrat protorej Mychajło Marusiak, towarzyszący Patriarsze obywatel USA archimandryta Andrij. Na spotkaniu byli również obecni deputowani ludowi USRR Zenowij Duma i Bohdan Rebryk oraz inni. Z ramienia UKGK na spotkanie z Patriarchą Mścisławem przybyli kanclerz ks. Andrij-Roman Kyjak, księża ks. Wasyl Hryniszyn, ks. Roman Trynoha, ks. Mykoła Simkajło (ówczesny dziekan iwano-frankiwski, później biskup kołomyjsko-czerniowiecki UKGK). Następnego dnia Jego Świątobliwość Patriarcha Mścisław oraz towarzyszące mu osoby odwiedzili mogiłę Ukraińskich Strzelców Siczowych oraz mogiłę ofiar stalinowskiego terroru w Demianowym Łazie. Tam odprawiono panichidy za poległych i złożono wieńce. Następnie Jego Świątobliwość odwiedził cerkiew w Pidpeczarach w rejonie tyśmienickim. W tej wsi Jego Świątobliwość ludzie powitali z zapalonymi świecami na kolanach, choć pod nogami było błoto… — Panie Juriju, 6 listopada 1990 roku Jego Świątobliwość Mścisław odwiedził centrum huculskiego kraju — miasto Kosów, gdzie w cerkwi Narodzenia Jana Chrzciciela uroczyście odprawił nabożeństwo. Właśnie o tym przypomina tablica pamiątkowa na fasadzie świątyni klasztornej… Tak, czwartego dnia swojego pobytu na Przykarpacku Jego Świątobliwość Patriarcha Mścisław, władycy oraz towarzyszące im osoby wyjechali do Kosowa — centrum huculskiego kraju. Po drodze — przystanek w Lisnym Chlibiczynie w rejonie kołomyjskim, gdzie Jego Świątobliwość powitała liczna wspólnota wiernych z chorągwiami cerkiewnymi. Następny przystanek — we wsi Myszyn. I tutaj procesja cerkiewna z chorągwiami, z chlebem i solą oraz proboszcz cerkwi ksiądz Jakiw Stefaniuk radośnie witali swojego Patriarchę. Na granicy rejonu kosowskiego przy wjeździe do wsi Stopczatów Patriarchę Mścisława witali bukietami żywych kwiatów przedstawiciele władz rejonu kosowskiego. Bractwo cerkiewne z chlebem i solą witało Patriarchę. Z Kosowa korowód samochodów wyrusza dalej w góry. Niepowtarzalne piękno gór karpackich o każdej porze roku: na dole jeszcze pasą się krowy, a szczyty już białe — tam jest śnieg. Droga prowadzi przez Kryworiwnię, Wierchowinę, Ilci, Worochtę, Jaremcze, Delatyn, Bohorodczany — i do Iwano-Frankiwska. Nadzwyczajne wrażenia pozostały u Patriarchy z tej podróży. Zakończył się pobyt Jego Świątobliwości Patriarchy Kijowskiego i całej Ukrainy Mścisława (Skrypnyka) na Przykarpacku, ale w pamięci i w sercach wiernych ludzi, w historii naszego kraju to wydarzenie pozostanie na zawsze. Swoją działalność arcypasterską Patriarcha Mścisław kierował na zjednoczenie wspólnoty prawosławnej. Nie trzeba dodawać, że ideę jedynej kanonicznej Ukraińskiej Cerkwi wspierali i walczyli o nią wszyscy bez wyjątku, którym droga jest Ukraina i naród ukraiński. Od tego czasu rozpoczęło się odrodzenie autokefalii Prawosławnej Cerkwi Ukrainy. Przeprowadził wywiad Wasyl ROMANIUK, członek NSŻU, miasto Iwano-Frankiwsk. Od lewej do prawej: Patriarcha Mścisław, deputowany ludowy ZSRR Jurij Soroczyk oraz przewodniczący rady obwodowej Mykoła Jakowyna. W pierwszym rzędzie — Patriarcha Mścisław (w centrum), po prawej — władyka Andrij, po lewej — dziekan kosowski ks. Dmytro Blyzniuk. W drugim rzędzie — metropolita Ioan (Bodnarczuk) z duchowieństwem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Portret fizyka z rodziny Kosaczów oczami proroka

Anna STOLAROWA, członek honorowy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” O Mychajle Kosaczu pisali badacze życia i twórczości Łesi Ukrainki. W naszym opracowaniu spróbujemy nakreślić jego portret, wykorzystując informacje z piętnastu listów Łesi do niego. 15 marca 1892 r. Łesia Ukrainka pisała do wuja M. P. Drahomanowa: „...Ludzie ganią mnie wcale nie za sam wiersz, a za to, że jestem mało ideowa. Tylko mama czasem skrytykuje ostrzej, a Mysza to rozśmiesza mnie nawet swoimi dytyrambami, zapewne to nieprawda, że nie można być prorokiem we własnym kraju, a zatem, można nim być nawet w oczach rodzonego brata”. Mychajłyk był starszy od Łesi o rok i siedem miesięcy. „Do początku 13. roku życia Łesi — wspomina siostra Olha — byli oni jednak we wszystkim nierozłączni: razem się bawili, razem czytali, razem rozrywki znajdowali. Za taką nierozłączność ich dwoje żartobliwie nazywano jednym wspólnym imieniem „Myszełozie”. Uczyli się Łesia i Mychajło początkowo w domu, a potem, według wspomnień matki, „kiedy dzieci podrosły i przyszło im zapoznać się ze szkolną nauką, na jakiś czas przeprowadzili się do Kijowa”. Dwie zimy, 1882 i 1883 roku, brat i siostra mieszkali na cichej ulicy Striłećkiej, wynajęto im nauczycieli i korepetytorów-studentów dla przygotowania Mychajła do gimnazjum. Łesia również przerabiała ten kurs, opanowując z bratem języki klasyczne — grekę z łaciną. W 1884 r. Mychajło zaczyna uczyć się w gimnazjum. W listopadzie 1884 r. Łesia pisze do babci: „Niedawno jeździliśmy do Myszy do Chełma, dobrze mu się tam żyje: mieszkanie dobre i gospodarz niczego sobie”. W tym samym liście Łesia informuje, że brat już udziela lekcji słabszym uczniom i zarabia na tym 40 rubli rocznie. Ten mały szczegół charakteru i zachowania Mychajła daje nam znać, że był on od młodości aktywnym, inicjatywnym człowiekiem. Fizykę i matematykę Mychajłyk kochał ponad wszystko. 5 stycznia 1890 r. Łesia pisze do M. Drahomanowa: „Mysza dostał sobie dyferencjały (Serret franc.) po francusku i zachwyca się nimi, mówi, że wychodzi to lepiej i zrozumialej, aniżeli po rosyjsku. On wciąż tak, jak i wcześniej, wychwala swoją matematykę. Tylko co wszedł do domu i patetycznie oznajmił: „Cudowna rzecz — dyferencjały!” Z tego mamy wyobrażenie, że Mychajło dobrze władał językiem francuskim, bo z zamiłowaniem czytał prace francuskiego matematyka Josepha Alfreda Serreta. Mychajło uczy się już na Uniwersytecie Kijowskim, studiuje nie tylko ćwiczenia akademickie. Jego zainteresowania są szersze. Prosi Łesię, aby zapytała M. Drahomanowa, „czy nie ma jakichś dzieł w literaturze europejskiej lub rosyjskiej o „matematyce ludowej”. W rodzinie Kosaczów dzieci wcześnie przyuczano do kochania pieśni, muzyki, folkloru, literatury. Znajdujemy w liście Łesi z 11 marca 1883 r.: „Przedwczoraj rano obchodziliśmy rocznicę Szewczenki, więc chodziłam ja, Mysza i Lila, i czytaliśmy tam wiersze”. W starszym wieku Łesia i Mychajło należeli do „Plejady młodych ukraińskich literatów”. W tym czasie wśród młodzieży rozpowszechnia się europeizm, zaczynają uczyć się języków europejskich i interesują się literaturą europejską. Członkowie „Plejady” snuli plany wydania „Biblioteki literatury światowej”, w której miały być drukowane w tłumaczeniu na język ukraiński najlepsze wzorce literatury rosyjskiej i zagranicznej. Pracą organizacyjną zajmowali się Łesia i Mychajło. We Lwowie w 1885 r. wydano książkę „Gogol M. Wieczornice (Opowiadanie). Przekład Mychajła Obacznego i Łesi Ukrainki, pod redakcją Oleny Pcziłki”. Mychajło podpisywał swoje prace pseudonimem „Obaczny”. Mychajło pisze też utwory oryginalne. Dowiadujemy się z listu Łesi do M. Drahomanowa z 5 stycznia 1890 r.: „Mysza też coś pisze i tłumaczy, teraz, przyjechawszy do domu, nawet dotąd dużo pisze. Podoba mi się jego pisanie, nawet przy jego matematycznym usposobieniu nie spodziewałam się po nim takiej poetyckości”. W 1894 r. w czasopiśmie Franki „Życie i Słowo” wydrukowano opowiadanie Mychajła „Chmura”. To poezja w prozie, obrazek pejzażowo-psychologiczny o wysokim napięciu dramatycznym: ludzie czekają na deszcz, na wieść o pojawieniu się chmury w nocy wszyscy mieszkańcy wsi biegną w step, wyciągając ręce do chmury i błagając ją, by nie uciekała. Ludzie krzyczą, płaczą. I chmura ciska im grzmot i deszcz, który niczym zwierzę z klatki rzucił się na ziemię, mieszając się z ludzkimi krwawymi łzami. Iwan Franko powiedział o tym opowiadaniu: „Chmura jest bardzo interesująca i język piękny. My, Galicjanie, nieprędko do takiej dojdziemy”. Mychajło interesuje się folklorem, etnografią, historią Ukrainy, czasopismem naukowym „Etnograficzeskoje obozrienije” oddziału etnograficznego „Cesarskiego Towarzystwa Miłośników Przyrodoznawstwa i Etnografii”, które wychodziło przy Uniwersytecie Moskiewskim. Pyta Mychajło wuja M. Drahomanowa: „Czy nie jest oznaką mongolskiego wpływu na Moskali ich ornamentyka z ludzkimi i zwierzęcymi figurami?” Łesia od siebie dodaje, że „Myszy teraz, zdaje się, daleko ciekawsze są niektóre sprawy literackie oraz etnograficzne, aniżeli matematyka, do której ma raczej jakąś platoniczną miłość, niż realną”. Mychajło pasjonuje się historią chrześcijan i prawem rzymskim, chce więcej wiedzieć o Paliju i Mazepie. Jako literaturoznawca był szanowany przez Łesię, ona ceni jego opinie, pyta go w liście: „Napisz szczerze o moich „Geniuszach”, jak ci się wydają?” Na podstawie tego listu ustalono datę napisania poezji „Odwiedziny” — wrzesień 1888 roku. W swoich młodych latach Łesia i Mychajło byli świadomie patriotycznymi ludźmi. 4 marca 1890 r. pisze Łesia do matki: „Wczoraj my z kna-kną (Łesia tak pieszczotliwie nazywała Mychajła — aut.) byliśmy na koncercie na rzecz Czarnogórców, bardzo piękny koncert był. Chór odśpiewał „Serbia wolna”. Dziwnie było słyszeć tę melodię na koncercie. My z kna-kną ręce sobie obiliśmy, klaszcząc. Byliśmy z kna-kną na posiedzeniu Nestora”. Towarzystwo Historyczne Nestora-Kronikarza istniało od 1873 roku do 1917. Kiedy Mychajło przyjeżdżał do Hadziacza latem 1898 r., oni razem z Łesią urządzali wycieczki po miejscach historycznych; „Z rana my z Miszą i Fotiejem (artysta, krewny Tarasa Szewczenki — aut.) pojechaliśmy do Browarów patrzeć na mogiły i robić z nich fotografie”, — pisze Łesia do siostry Olhi. Chodzi o wieś w rejonie hadziackim na Połtawszczyźnie, w okolicach której są dawne mogiły-kurhany. Mychajło mistrzowsko robił zdjęcia. Po pewnym czasie, a mianowicie w marcu 1900 r., Łesia gości u brata w Dorpacie. Chociaż Mychajło jest bardzo zajęty, według słów Łesi — „Mysza tylko już za bardzo w swoje wykłady się zatopił, tak że ja go nawet mało widuję, tylko wieczorem, a i to on często zasiada w gabinecie, układa wykłady na następny dzień”, ale znajduje czas zajmować się pracą społeczną i oświatową. Z jego inicjatywy w marcu 1900 r. w Dorpacie zorganizowano święto szewczenkowskie, na którym Łesia czytała swoje wiersze z książki „Dumy i marzenia”. Lesię i Mychajła zajmowało również życie polityczne. Kiedy Lesia mieszkała u wuja M. Drahomanowa w Sofii, prowadzili rozmowy o zmianach politycznych w społeczeństwie. Wuj bardzo chciał, aby młodzież aktywniej włączała się do walki o lepszą przyszłość narodu ukraińskiego. Pod wpływem tych rozmów Lesia pisze „List do towarzyszy” — „Dopóki nie będzie u nas szerokiego nurtu wolnego słowa, to wszystko będzie u nas „ciszą na morzu” albo, co najwyżej, „martwą falą”. Ten list wysyła do M. Pawłyka w celu rozpowszechnienia wśród młodzieży i pisze dalej w liście: „Wysłałabym go bratu do Dorpatu, ale niedawno wykręcił się z jednej kabały, więc żeby nie wpadł w drugą”. Mychajło był członkiem „Hromady”, która miała kontakty z miejscowymi Ukraińcami. Był bardzo odpowiedzialny w wypełnianiu spraw społecznych. Kiedy Lesia w marcu 1900 r. była w gościach u brata w Dorpacie, pisała do siostry Olgi: „Tutaj twój list przysporzył pracy Myszy, a u jednej pani na schodach tak się wyciągnął, że nie od razu wstał”. Wiadomo, że Olga prosiła brata o zbieranie wśród społeczności środków na pomoc biednym studentom medycyny. Mychajło był uważny nie tylko wobec krewnych i bliskich, z szacunkiem odnosił się do wszystkich ludzi. Olga Kobylańska pisała do Lesi, „że miała od Myszy list, który głęboko ją poruszył”, ponieważ Mychajło wspierał Olgę Kobylańską w jej pracy pisarskiej. W Charkowie istniał komitet wydawniczy Charkowskiego towarzystwa szerzenia oświaty wśród ludu, którego uczestnikami byli M. Kosacz, Ch. D. Alczewska, Hnat Chotkewycz oraz inni wybitni działacze kultury, a przewodniczącą komisji ukraińskiej przy komitecie wydawniczym była żona Mychajła, Ołeksandra Kosacz-Sudowszczykowa. Wydawało się, że wszystko szło bardzo dobrze. Lecz los okrutnie obszedł się z tym utalentowanym człowiekiem. Nadszedł rok 1903. Latem tego roku Mychajło z żoną i córką byli na chutorze Orżecki w guberni połtawskiej, tam zaczęli budować dom. Pod koniec sierpnia pospiesznie wezwano Mychajła do Charkowa w sprawach uniwersyteckich. Wyjechał sam, żona została na chutorze doglądać budowy. W Charkowie szalała epidemia czerwonki, zachorował. Położył się do kliniki. Ale... zmarł 3 października (st. st.). Wtedy do Charkowa przyjechali ojciec, matka, dwie siostry — Olga i Oksana, żona Ołeksandra, aby zabrać prochy Mychajła i pochować w Kijowie na cmentarzu Bajkowym. Dla rodziny Kosaczów była to niespodziewana i straszna tragedia. Starszy syn, ulubieniec ojca i matki, ich nadzieja, w rozkwicie sił twórczych, w wieku 34 lat odszedł w wieczność. Lesię o śmierci brata powiadomiono dopiero 11 października 1903 roku i ta wiadomość „dobiła” ją. Była „chora na duszy”. Napisała do matki list z Tbilisi. List w ciężkim nastroju: „Wybacz, droga mamusiu, że dotąd nie odpowiadałam ci, — sił nie było. Och, jeszcze nigdy nie było mi tak trudno pisać listów, jak teraz, nawet w te czasy strat, które dawniej przeżyłam (śmierć wuja M. P. Drahomanowa i przyjaciela Serhija Merżynskiego — aut.)”. Nie mniej ciężko przeżywali tę stratę wszyscy krewni Mychajła Kosacza, jego współpracownicy i przyjaciele. W Charkowskiej Państwowej Bibliotece Naukowej im. W. G. Korolenki przechowywane są gazety „Charkowskije Gubernskije Wiedomosti”, „Jużnyj Kraj”, w których wydrukowano nekrologi z powodu śmierci naukowca i pedagoga Uniwersytetu Mychajła Petrowycza Kosacza. Cerkiew Ścięcia Głowy Jana Chrzciciela, w której odbywały się liturgia żałobna i nabożeństwo pogrzebowe, zbudowana w 1857 roku, zachowała się do naszych dni, odrestaurowana, działająca. Nekrologi pisali profesor I. P. Osipow — przewodniczący Towarzystwa fizyko-chemicznego, O. P. Gruzincew — pełniący obowiązki profesora nadzwyczajnego na katedrze fizyki. Delikatność i obowiązkowość były przyrodzone charakterowi i zachowaniu M. Kosacza, co zaznaczają i przyjaciele, i pracownicy. Nie wierzyło się i Lesi, że Mychajła już nie ma, pisała do matki: „Ja często poważnie myślę, że to nieprawda, a tylko tak, przyśniło się”. Już nadszedł lipiec 1904 r., Lesia z Zielonego Gaju pisze do Olgi Kobylańskiej: „... Pisać coś szerzej było dla mnie nie do zniesienia przykrą pracą. Taki nastrój zaczął się u mnie od tego dnia, jak dowiedziałam się o śmierci mojego brata, i — wierzysz mi, droga? — jeszcze i teraz, oto w tej chwili, ledwo-ledwo zmusiłam swoją rękę napisać te straszne słowa. Nie godzi się moje serce z nimi. Otóż, byłam na jego grobie i jeszcze nie chciałam wierzyć, że to naprawdę mój braciszek tam leży. I wszystko mi się wydaje, że nie powinnam ani pisać, ani mówić o nim inaczej, jak o żywym”. Tak i my, tworząc portret fizyka z rodziny Kosaczów oczami proroka, chcemy widzieć go żywym. Niedawno proświcianie wraz z krajoznawcami przeprowadzili na wydziale fizyczno-matematycznym Charkowskiego Narodowego Uniwersytetu im. W. N. Karazina wydarzenie poświęcone 150-leciu od dnia urodzin uczonego — naukowca, pedagoga, pisarza, etnografa, folklorysty Mychajła Petrowycza Kosacza. Kącik, gdzie stał unikalny portret M. Kosacza, zrobiony specjalnie do „Słownika biograficznego profesorów i wykładowców wydziału fizyczno-matematycznego Uniwersytetu Charkowskiego za pierwsze 100 lat jego istnienia” w S.-Petersburgu w 1903 roku, przyozdobiono ręcznikiem i kwiatami. Na tablicy, na której zazwyczaj studenci piszą wzory fizyczne i matematyczne, umieściła się galeria portretów rodziny Kosaczów: ojciec, matka i sześcioro dzieci. O każdym był referat, każdy z nich wniósł wielki wkład w rozwój idei ukraińskiej, każdy z nich nie tylko marzył, ale i swoimi działaniami sprzyjał utwierdzeniu nadziei i marzeń narodu ukraińskiego bycia niezależnym państwem. Odczytano fragmenty opowiadań M. Kosacza „Chmura” i „Boże Narodzenie pod Krzyżem południowym”. Studentom podarowano książkę A. Stolarowej „Charkowska wiosna Lesi Ukrainki” o pobycie poetki i jej krewnych w Charkowie, która ujrzała światło dzienne w wydawnictwie Charkowskiej „Proświty” w 2006 roku. Uniwersytetowi podarowano książkę „Mychajło Kosacz (Mychajło Obacznyj). Utwory, przekłady, listy, zapisy dum kobziarskich. Opracowanie, biografia, komentarze i przypisy Łarysy Mirosznyczenko” wydawnictwa „Komora” z 2017 roku. Dla studentów to wydarzenie było odkryciem, życie i twórczość Mychajła Kosacza przypomniały im, że fizycy mogą być i lirykami. Jest bardzo ciekawy wiersz Lesi Ukrainki, datowany 5 grudnia 1896 r., „Bratu i siostrze na pamiątkę”: Ty, wiesz, bracie, jak łagodna gwiazda mówi: „Zgaś roboczą lampę, spójrz na mnie i wspomnij te gwiazdy, co gdzieś daleko, tam, w parze świecą, ja zawsze w nie patrzę, jak w zwierciadło, w taką błękitną nockę, jak ta”. Gdzieś na nieboskłonie świecą dwie gwiazdy — Brat i Siostra. I stamtąd słyszymy żywy głos Mychajła Kosacza, który zwraca się do matki w liście 9 lutego 1903 roku: „Czy skończyli przepisywać Lesine „Oddźwięki”? Kiedy one już niepotrzebne, to proszę przysłać je, bo w Charkowie bardzo interesują się Lesinymi utworami”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ukraińska historia z japońskim urokiem

Jewhen BUKET Zazwyczaj utwory sławiące heroizm rewolucji narodowej lat 1917–1921 poświęcone są rzeczywistym postaciom historycznym i mają na celu wyjaśnienie przyczyn lub usprawiedliwienie klęski ukraińskiej rewolucji początku XX wieku. Dlatego pierwszą rzeczą, o którą zapytałem autora książki „Samuraj. Ukraińska historia” Wołodymyra Swiatnenkę — dobrze znanego krajoznawcę, autora kilku opracowań popularnonaukowych o historii rejonu brusiłowskiego w obwodzie żytomierskim — było to, czy główny bohater książki, Semen Bułaszenko, ma swój rzeczywisty pierwowzór? W końcu książkę otwiera stylizowana fotografia historyczna, a z własnego doświadczenia dobrze wiem, ile niespodzianek może podsunąć badaczowi poszukiwanie krajoznawcze! Przeszłość niemal każdej wsi skrywa tematy na kilka powieści historycznych. Zatem w krajoznawstwie granica między nauką a twórczością literacką jest bardzo umowna. Znam wiele przykładów, kiedy krajoznawcy stawali się pisarzami — i odwrotnie. Wołodymyr Hryhorowycz uspokoił mnie od razu, mówiąc, że Semen Bułaszenko i cała jego historia są od początku do końca zmyślone, chociaż wśród urodzonych na Brusiłowszczyźnie było kilku uczestników wojny rosyjsko-japońskiej lat 1904–1905. Wśród nich był Sak Uwarenko ze wsi Moroziwka, którego historię życia Wołodymyr Swiatnenko opisał w pracy krajoznawczej „Rodzinny kraj nad rzeką Zdwież. W cierniowym wieńcu” (Kijów, 2012, s. 69–70). Dociekliwy czytelnik z pewnością znajdzie coś z historii życia Saka Uwarenki w postaci Semena Bułaszenki, ale nie więcej, niż znalazłby w biografii każdego uczestnika tamtej wojny, który pochodził z Ukrainy. Oczywiście powieść „Samuraj. Ukraińska historia” nie jest pozbawiona kolorytu krajoznawczego, zwłaszcza w jej ostatniej części, gdzie opowiada się o rodzinnej wsi Bułaszenków — Krakiwszczynie na Brusiłowszczyźnie. Bohaterką książki jest prawdziwa właścicielka wsi Zoja Demianowska oraz kilku powstańczych atamanów, w szczególności Iwan Ohorodnyk, Osowycz, Sporadko. Niektóre wydarzenia, w których biorą udział, są również prawdziwe i miały miejsce w historii. Mychajło SICZKA, sekretarz odpowiedzialny Iwano-Frankiwskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Niedawno w Kijowie, w Narodowym Muzeum Ukrainy, odbyła się udana prezentacja tej powieści. Profesor historii Ihor Hyrycz przesłał autorce następujące słowa: „O Stepanowni już przeczytałem. Bardzo pożyteczna i dobra książka. Jest potrzebna zwłaszcza młodszemu pokoleniu, uczniom i licealistom. Napisana prawdziwie, ze znajomością materiału i z miłością do postaci. Promieniuje ona z każdej strony. Myślę, że Jarosławowi Romanowyczowi (Daszkewyczowi, synowi) też by się spodobała”. Wszak biograficzna w ujęciu historycznym powieść o dorastaniu bohaterki jest jednoznacznie interesująca zarówno dla młodych, jak i dla ludzi w podeszłym wieku. Nie bez powodu w niektórych szkołach obwodu iwanofrankiwskiego tę niewielką powieść w nowelach omawia się na lekcjach literatury rodzinnego kraju. Postać niezwykłej kobiety-Ukrainki, kobiety-bohaterki, została godnie ucieleśniona w powieści „Pasionaria” Marii Wajno. Uważamy, że ten utwór w przyszłości należy zinterpretować w formacie dramaturgicznym: teatralnym lub kinematograficznym. Ów czas epoki pasjonarnej, jak zaznaczono w adnotacji, tworzył elitę narodową. Do tej gwiezdnej plejady weszła w pierwszej połowie XX wieku Ukrainka Ołena Stepaniw. Obok niej działały córki i synowie młodej inteligencji Galicji, intelektualiści ukształtowani przez okoliczności europejskie, ogólnoukraińskie i galicyjskie. To nie jest chronologiczna „powieść zwojowa”, to pewne wizje artystyczne losu wybitnej osobowości, artystyczny przekrój jej myśli, dążeń, miłości, odczute i przepuszczone przez obrazowanie autora. Dlatego uważam, że sprawiedliwie byłoby, gdyby ta książka miała Rzeczywiste są nazwiska i niektóre imiona miejscowych mieszkańców, którzy są bohaterami utworu. Tak, Artem Bułaszenko rzeczywiście żył w tamtym czasie w Krakiwszczynie. Prawda, jego los nie ma nic wspólnego z Artemem Bułaszenką, który jest opisany w powieści „Samuraj. Ukraińska historia”. Na wszystkich, którzy znają dorobek Wołodymyra Swiatnenki — laureata Ogólnoukraińskiej Nagrody im. Iwana Ohijenki (2017) oraz nagrody literackiej imienia Wasyla Juchymowycza (2018), autora sześciu książek o historii Brusiłowszczyzny — podobne odkrycia czyhają niemal na każdej stronie. Rzeczywistość i fikcja mocno splotły się w zamyśle artystycznym autora. Dzięki jego głębokiej wiedzy czytelnik zanurza się w koloryt miejscowych legend i podań, w szczególności o założeniu Brusiłowa, okolicznych wsi, zmianie ich właścicieli itp. Niezwykle ważne są również elementy filozofii ludowej zarówno Ukraińców, jak i Japończyków. Moim zdaniem autor przeprowadził bardzo udaną analogię między tradycyjnymi wierzeniami a szkołami rycerskimi ukraińskich kozaków i japońskich samurajów. Choć analiza porównawcza kozaków i samurajów nie jest nowa w ukraińskiej szkole naukowej. Warto wspomnieć choćby badania Denysa Tojczkina, Tarasa Kalandruka, Anatolija Szewczenki, Serhija Heraskowa, Wadyma Rubela, Ołeksandra Kowalenki i in. Czerwonymi nićmi przez cały utwór przechodzą wzruszająca historia miłosna głównych bohaterów utworu — Semena Bułaszenki i Emiko Sumidzu, a także losy i relacje międzyludzkie trzech marynarzy krążownika „Ruryk” — Semena Bułaszenki, Iwana Jakowyny i Arsentiija Czubenki. Właściwie przez pryzmat relacji międzyludzkich, ich przekonań i zachowania w trudnych sytuacjach, Wołodymyrowi Swiatnence udało się opowiedzieć o geopolitycznym położeniu Ukrainy w czasie walk wyzwoleńczych i tragedii ówczesnego zwycięstwa bolszewickiej Moskwy. Warto zauważyć, że w powieści wspomniano Wasyla Jeroszenkę — niewidomego pisarza i muzyka ze Słobożanszczyzny, który uczył się w Tokijskiej szkole dla niewidomych na początku lat 1910., a także jasnowidza Stritona, który przepowiedział matce Petra Utwenki (1922–2004) narodziny syna-znachora, który będzie znany na całą Ukrainę. Takie szczegóły dodają powieści pewnego uroku, który zmusza czytelnika do uwierzenia w prawdziwość opisanych wydarzeń. Dlatego nie jest wykluczone, że już wkrótce miejscowi mieszkańcy znajdą jakiś kamienny krzyż i ogłoszą, że pod nim pochowana jest Japonka Emiko — bohaterka walki narodowowyzwoleńczej narodu ukraińskiego. Żarty żartami, ale po wydaniu w 1972 roku powieści Witalija Kułakowskiego i Petra Syczenki „Oj huk, maty, huk”, gdzie w formie artystycznej opisano wzięcie do niewoli pułkownika Kolijwszczyzny Iwana Bondarenki przy prastarym dębie we wsi Rożew (obecnie rejon makarowski w obwodzie kijowskim), mieszkańcy Rożewa „odnaleźli” to miejsce. I do dziś wskazują na stary dąb, przy którym rzekomo wydarzyło się to zdarzenie. Aby zmusić czytelnika do poczucia atmosfery czasu, przesiąknięcia uczuciem miłości do matki-natury, do rodzinnego kraju, do wiecznych wartości i szczerych uczuć, Wołodymyr Swiatnenko ucieka się do lirycznych opisowych dygresji, do nieco patetycznych pasaży. Często wydają się one zbędne, ponieważ zmuszają do odejścia na bok od dynamicznej fabuły powieści, ale ostatecznie równoważą dramatyzm opisanych wydarzeń. Powieść „Samuraj. Ukraińska historia” przypomniała mi historyczną powieść przygodową Ihora Fediwa i Wałentyna Złotopolcia (Otamanowskiego) „Syn Ukrainy” lub „Życie i zdumiewające przygody kozaka Mykoły na bezludnej wyspie”. Ta ostatnia ujrzała światło dzienne w 1918 roku, w samym środku wydarzeń, które Wołodymyr Swiatnenko opisuje w trzeciej części powieści „Samuraj”. Według fabuły powieści siostrzeniec Seweryna Naływajki, Mykoła, trafia do tureckiej niewoli, ratuje się, ale na skutek ironii losu trafia na bezludną wyspę. Przeszedłszy ciernistą drogę Robinsona Crusoe, Mykoła Naływajko powraca na Ukrainę. Tutaj wpada w sam wir wojny moskiewsko-ukraińskiej, gdzie ginie śmiercią bohatera w bitwie pod Konotopem… Historia życia Semena Bułaszenki zdumiewająco współbrzmi z historią Mykoły Naływajki: japońska niewola, ratunek, życie w kraju wschodzącego słońca. Powrót na Ukrainę w samym środku wydarzeń rewolucyjnych, gdzie jako szczery patriota rodzinnego kraju nie mógł pozostać na uboczu walki narodowowyzwoleńczej i godnie przeszedł Drogę Samuraja, kończąc ją seppuku — rytualnym samobójstwem, wykonanym według określonych zasad… W obu utworach widzimy podobną konstrukcję fabularno-kompozycyjną, żarliwą patetykę oraz liczne sentymentalne pasaże, co może wskazywać na ciągłość gatunkową. W ten sposób powieść Wołodymyra Swiatnenki „Samuraj. Ukraińska historia” jest jednym z niewielu przykładów literatury przygodowej w klasycznym stylu, która propaguje patriotyzm i miłość do Ukrainy. Gatunek ten został zapoczątkowany w wirze zmagań wyzwoleńczych lat 1917—1921, ale do dziś nie stracił na aktualności. Jaskrawo zaświadczył o tym pisarski talent Wołodymyra Swiatnenki w jego, przesyconej do bólu patriotycznymi uczuciami, powieści „Samuraj. Ukraińska historia”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

«Pasionaria» Marii Wajno — powieść w nowelach o strzelczyni siczowej Olenie Stepaniv

rezonans w Ukrainie i poza jej granicami. Obecnie autorka Maria Wajno przeprowadziła niejedną prezentację i reprezentację powieści; książka została godnie przedstawiona na niejednym festiwalu prozy historycznej, na spotkaniach autorskich w bibliotekach, szkołach, na lekcjach o regionie w mieście, obwodzie i sąsiednich obwodach. Pisarka Maria Wajno, artystka w gatunku noweli, zdołała filigranowo przedstawić samo kształtowanie się wizerunku bohaterki-patriotki poprzez archetypy ukraińskości, metaforykę języka, poetykę w prozie – prawdziwie, bezpośrednio w przekazie i jednocześnie – majestatycznie, co nie pozostawia czytelnika obojętnym. Są utwory, które trzeba mieć moralne, obywatelskie, autorskie prawo pisać, nawet posiadając nieprzeciętny talent pisarski, władając stylem i znajomością tematu, wyczuciem postaci, skalą charakteru poprzez detalizację aż do przekonania, gdzie nie byłoby ani kreski nieprawdy, a prawda pozostawałaby w wierszach – żywą materią. To bardzo odpowiedzialne, kłopotliwe, ale pocieszające, jeśli się udało. A poza tym, jak mi się wydaje, tak o kobiecie może pisać tylko kobieta… To utwór, który wymagał, jak mówi autorka, niemałego czasu i pracy w poznawaniu epoki, osobowości, wieloproblemowości życiowej drogi bohaterki. Przeczytano wielkie stosy książek: historycznych, dokumentalnych, naukowych opracowań; autorka konsultowała się z naukowcami we Lwowie i jest wdzięczna za naukowy nadzór nad szczegółami artystycznymi w utworze, w szczególności Nadii Chałak, kandydatowi nauk historycznych, starszemu pracownikowi naukowemu Lwowskiego Oddziału Instytutu Archeologii i Źródłoznawstwa im. M. Hruszewskiego NAN Ukrainy oraz naukowcom za dialogi: Jarosławowi Lalce (obecnie nieżyjącemu), Halynie Swarnyk i Annie Kos. Bardzo ciekawie obserwuje się dynamikę kształtowania się osobowości w patriotyzmie. Autorka umiejętnie wyłożyła tę jej drogę od dzieciństwa aż do ostatniego tchnienia. Patriotyzm Oleny (Hali, tak ją nazywano w domu) był prerogatywą w rodzinie, skąd jego prawdziwe źródła, gdzie formował się w latach młodzieńczych i studenckich, gdzie wzrósł działalnością w obronie praw, w walce o ojczystą ziemię, jeśli za to nawet trzeba było położyć swoje życie. Są uczucia, myśli, wiersze, których nie znajdziesz w żadnych dokumentach. Dlatego historyk różni się od pisarza, bo (według Arystotelesa) pierwszy pisze o tym, co było, a drugi pisze o tym, co mogłoby być w kontekście właśnie tej historycznej prawdy. Dlatego tak poraża ostatnia nowela „Spowiedź”. W niej zakumulowano uświadomienie całego życia tej kobiety od dzieciństwa aż do śmierci. Te kreski uświadomienia – kamienie milowe – głębia jej sumienia, to podsumowanie, które jest uczciwym zestawieniem wszystkiego razem aż do pytajnika-podsumowania jej życia, myśli, miłości, kochania, pracy i walki. Książka po raz pierwszy została wydana w 2012 roku. Oto trzecie wznowienie. Jestem pewien, że ciekawy, niewymuszony, nieprzytłaczający i jednocześnie pojemny przekaz tego nieprzeciętnego wizerunku w artystycznym ujęciu będzie zawsze, zwłaszcza w teraźniejszości, interesujący zarówno dla znawców epoki strzelców siczowych, jak i dla gorliwych koneserów nieprzeciętnego losu tej ukraińskiej inteligentki, naukowczyni, wojowniczki (pierwszego czotara Armii Halickiej), więźnia politycznego w czasie zniewolenia ukraińskości; żony Romana Daszkewycza, matki naukowca Jarosława Daszkewycza i w ogóle – fantastycznej Kobiety Oleny Stepaniv. Czytam – i zaczytuję się tą epoką. Ma ona wiele szczegółów, które nie są znane naszej współczesności. Zachwyca to, że porażającymi pozostają wersy nowel utworu, które nie po prostu opowiadają, a barwnymi słownymi pociągnięciami pędzla pokazują obrazy plastyczne, filozoficzne, symboliczne.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Autorowi ukraińskiej „Eneidy” — 250

Mychajło NAJENKO „Eneida” I. Kotlarewskiego i jej przekłady artystyczne na języki obce Zakończenie. Pocz. w nr 32 Badacze XX wieku w większości zgadzają się z opinią, że utwór powstał najprawdopodobniej po wojnie 1812 roku i nie później niż w 1830 roku. Po raz pierwszy został opublikowany w petersburskim czasopiśmie „Majak” w 1845 roku, pełniejsza publikacja (303 wersy) pojawiła się w numerach 10/11 „Smoleńskiego Wiestnika” z 1890 roku. Naukową publikację tekstu „Eneidy nawywarat” przeprowadził akademik-slawista Juchym Fedorowycz Karski na początku ubiegłego wieku. Uczony dowodził, że ze względu na cechy językowe i etnograficzne, niektóre realia obecne na stronach poematu, jego autor pochodził z zachodniej Smoleńszczyzny (cechy północno-wschodnich gwar białoruskich, do których należy także dialekt smoleński). A autorem był smoleński ziemianin Wikientij Pawłowycz Rawinski. Poemat mógł zostać napisany przez niego albo po powrocie z armii (1816—1825), albo kilka lat później. W rodzinie przez długi czas przechowywano rękopis poematu i właśnie na jego podstawie wnuk W. Rawinskiego, Kostiantyn, dokonał publikacji „Eneidy nawywarat” w „Smoleńskim Wiestniku”. Podobnie jak J. Karski, białoruski pisarz i badacz literatury XIX w. H. Kisiałow trzyma się wersji o W. Rawinskim jako najbardziej prawdopodobnym autorze utworu. Poemat pisano, bez wątpienia, jako bezpośrednią reakcję na pojawienie się „Eneidy” M. Osipowa i I. Kotlarewskiego. Złożoną naturę artystyczną utworu tłumaczy połączenie księgowej tradycji piśmienniczej z podstawą ludowo-folklorystyczną. Nawet wstęp, który przeszedł z ukraińskiego eposu kozackiego (Żył-był Enej, diaciuk chupawy), zupełnie niecharakterystyczny dla białoruskiej historii i tradycji folklorystycznej, świadczy o ludowo-pieśniowej podstwie tekstu. Całkowicie zachowując klasyczną fabułę Wergiliusza (obowiązkowy warunek trawestacji), autor wypełnia swój utwór realiami życia białoruskiej wsi końca XVIII — początku XIX wieku, czasów pańszczyzny. Fabuła, która przeszła z „wysokiego” gatunku, wyłożona jest językiem białoruskiego chłopa. Obecność naturalistycznych scen i wulgaryzmów, zdaniem A. Maldzisa, jest oznaką świadomej polemiki autora z panującymi w ówczesnej tradycji literackiej kanonami klasycyzmu i sentymentalizmu. Autor jakby drwi z grubiaństwa języka, jego jawnej „nieliterackości”, a jednocześnie zachwyca się jego soczystym humorem, obrazowością, dowcipem, giętkością, zdolnością do najróżniejszych funkcji. Trojanie, towarzysze Eneasza, zmieniają się pod piórem autora w chłopów pańszczyźnianych: Patrz, jak my się poszarpaliśmy, Aż wstyd świeci na wskroś, Wszystkie łapcie różnie rozdeptane, Koszule czarne, jak wosk. Jeśli już łaska twoja będzie, — Każ nam banię napalić! W każdym wersie utworu czuć zachwyt niewyczerpaną energią, talentem, zręcznością, bystrością prostego ludu, właśnie ten temat stanie się przewijającym w białoruskiej literaturze drugiej połowy XIX — początku XX wieku: I każdą pańszczyznę obmyślamy: W browarze siedzieć jak, wiemy; Prokop zaś stępy, tłuczki, Zakamarki, naczynia robić, Na beczki obręcze nabić; Filip nasz lepi garnki. A Sawka zioła wszelkie zna. Dominującym motywem białoruskiej wersji poematu, jak i w „Eneidzie” I. Kotlarewskiego, jest motyw niezłomnego ducha i miłości do życia narodu. W rabelaisowskiej scenie uczty u Dydony, na przykład, dokładnie przedstawione są wszystkie subtelności dawnej białoruskiej kuchni, zwyczajów świętowania, a szczegóły etnograficzne wypełnione są życiodajnym patosem. profesor uniwersytetów w Tbilisi oraz honorowy (honoris causa) uniwersytetów w Kijowie Otar Akakijowycz Bakanidze. Napisał on również dla gruzińskich studentów w języku gruzińskim „Historię literatury ukraińskiej” w 3 tomach. Jego zdjęcie do tego materiału wzięto z prezentacji gruzińskiego przekładu „Eneidy” I. Kotlarewskiego, która odbyła się w ukraińskiej ambasadzie w Gruzji w 2011 roku. Przed nim i w jego rękach widzimy świeżo wydaną książkę gruzińskiego przekładu „Eneidy” I. Kotlarewskiego. Mam wiele dobrych wspomnień o wielkim patriocie Gruzji i Ukrainy Amiranie Asanidze, ale tutaj nie ma możliwości, by do nich wracać. Wspomnę tylko jeden fakt: byłem w domu u jego mamy w Tbilisi, częstowała nas cudowną herbatą z górskimi ziołami i jagodami, a rozmawialiśmy z nią przez tłumacza. Wtedy po raz pierwszy dowiedziałem się (w grudniu 1963 roku), że kobiety w Gruzji kategorycznie nie rozmawiają z nikim w obcych językach. Mają niepisane prawo, że kobieta jest głównym strażnikiem języka i mentalności narodowej, dlatego powinna rozmawiać ze światem tylko w ojczystym, gruzińskim języku. Tłumaczem był wtedy dla nas student, komsomolski przywódca uniwersytetu Tomaz Popchadze. Za stołem wszyscy rzędem siadali, Mielnik na stole leżał. Dydona wywar wlewała, Kawałki mięsa w misy kładła I zabielała mlekiem… Gruntownie opisana scena przygotowań Wenus do Zeusa demonstruje doskonałą znajomość przez autora tradycyjnego białoruskiego stroju kobiecego wyższych warstw społecznych. A sam główny bohater Eneasz — to nie kozacki ataman (jak w poemacie I. Kotlarewskiego), a raczej przedstawiciel typu drobnego szlachcica: jest wykształcony i pochodzi z dobrego rodu, jednak biedny, więc zmuszony służyć w pańskim majątku. Oczywiste jest, że białoruski autor trzyma się realiów ówczesnego białoruskiego życia, doskonale oddaje swoisty lokalny koloryt. Wiadomo, że T. Szewczenko, który na początku lat 40. zapoznał się z białoruskim poematem, zaznaczał jego „czysto białoruski element”. Zwracał on, oczywiście, uwagę na czysto językowe osobliwości utworu, które, oczywiście, w większym stopniu niż rosyjskie, są podobne do ukraińskich. Na tym zdjęciu nie ma tylko Ołeksandra Muszkudianiego, na Tarasowej górze w Kaniowie. Językowe osobliwości utworu nie stają się przeszkodą. Nad przekładem „Eneidy” I. Kotlarewskiego Amiran Asanidze pracował ponad 20 lat. Niestety, nie było mu dane doczekać się wydania swojego przekładu. „Po ukończeniu Uniwersytetu Kijowskiego całkowicie oddał się pracy twórczej nad przekładem „Eneidy” i właśnie dzięki niemu po 200 latach gruziński czytelnik ma możliwość zapoznać się z dziełem wielkiego ukraińskiego poety”, — powiedział podczas prezentacji książki dyrektor Instytutu Ukrainistyki przy Tbiliskim Uniwersytecie Państwowym imienia I. Dżawachiszwili Otar Bakanidze (http://vestikavkaza.ru/news/54569.html). W tym wydarzeniu wzięli udział Nadzwyczajny Ambasador Ukrainy w Gruzji Wasyl Cybenko, zastępca przewodniczącego Związku Pisarzy Gruzji Rewaz Miszweladze, koledzy i przyjaciele tłumacza, przedstawiciele ukraińskiej diaspory w Gruzji oraz środków masowego przekazu. A uczniowie tbiliskiej szkoły imienia M. Hruszewskiego zaproponowali gościom inscenizowaną prezentację multimedialną poematu. nie stanowi przeszkody wtedy, gdy tłumacz, oprócz wszystkiego, jest bezgranicznie zakochany w przedmiocie przekładu i posiada dobre przygotowanie zawodowe. Widać to w przekładzie „Eneidy” na język gruziński. To nie jest adaptacja, nie podwójna trawestacja, jak w przypadku białoruskim, a właśnie przekład artystyczny. Jego autorem jest Amiran Asanidze. Miło mi to podkreślić, ponieważ w czasach studenckich przyjaźniliśmy się i był on duszą tego gruzińskiego towarzystwa, które w 1962 roku przybyło z Uniwersytetu w Tbilisi na Uniwersytet Kijowski oraz ówczesny Kijowski Instytut Pedagogiczny imienia Maksyma Gorkiego (obecnie Uniwersytet Pedagogiczny imienia Mychajła Drahomanowa). W tym towarzystwie byli wówczas przyszli doktorzy nauk i profesorowie Nuri Werdzadze, Ołeksandr Muszkudiani, Rewaz Chwedelidze oraz przyszły poeta bez tytułów naukowych i stopni Amiran Asanidze. Patronem ówczesnych i późniejszych gruzińskich studentów, którzy studiowali język i literaturę ukraińską, był i obecnie pozostaje tak samo, jak i w kunszcie autora pierwowzoru, obecny cały szereg połączeń wysokich środków artystycznych: groteski, parodii, żywej i zdrowej hiperbolizacji tragicznych sytuacji. Wszystkie te środki artystyczne A. Asanidze wziął niemal w gotowej postaci z gruzińskiej twórczości ludowej. To samo można powiedzieć o wykorzystaniu przez tłumacza replik. Wersy zarówno w oryginale, jak i w przekładzie są maksymalnie dynamiczne, przejrzyste i lekkie. Złożoność przekładu poematu „Eneida” I. P. Kotlarewskiego na inne języki polega na jego burleskowo-trawestyjnej narracji i przebogatym języku poetyckim. W przekładzie na język gruziński często słyszymy przekleństwa, trafne powiedzenia, żargonizmy, zaczerpnięte z żywego języka Gruzji. Zwłaszcza gdy mowa o humorystycznym wypełnieniu poematu. Autor przekładu przewertował góry warstw językowych, aby osiągnąć postawiony cel, aby widać było nie tylko postawione przed nim zadanie, ale i wykorzystać przebogaty materiał leksykalny, dokładnie odtwarzając przy tym zamysł autora i zachowując naturalność oraz piękno języka ojczystego. Wędrując za Trojanami, gruziński czytelnik odwiedzi ukraińską wiejską chatę, pański pałac — i tam zobaczy ludowe obrazki z najróżniejszymi rysunkami, fabułami itp. U czytelnika nie powstaje żadna wątpliwość co do tego, że te fabuły i obrazy wzięte są z ukraińskiego życia. To samo można powiedzieć o strojach bohaterów w wykonaniu A. Asanidze. Bohaterowie „Eneidy” A. Asanidze chodzą nie w strojach trojańskich zwycięzców, a w koszulach, szerokich jak Morze Czarne spodniach, butach, czapkach, kapeluszach, świtkach. Oni, według A. Asanidze, są całkowicie ukraińscy. To samo można powiedzieć o strojach kobiecych. Kobiety zarówno w pierwowzorze, jak i w przekładzie ubrane są ze szczególną uwagą i starannością. Nie było dla A. Asanidze potrzeby wymyślania dla bohaterów także potraw. Gruzinom większość z tych potraw jest znana. Bohaterowie „Eneidy” w ukraińskim i gruzińskim przypadku raczą się ze stołu wszystkim z misek. Detale ubioru i potraw same wskazują gruzińskiemu czytelnikowi, z jakiego kraju i stanu społecznego zostali wyrwani przez autora ci bohaterowie, pokazano ich życie codzienne. Tutaj ciekawe jest to, że odtworzone gruzińskimi literami nazwy potraw pozostają ukraińskimi. Odbywa się to wszystko głównie przy przedstawianiu wydarzeń, gdzie ukraińskie zwyczaje ludowe są ściśle splecione z gruzińskimi zwyczajami i życiem codziennym. Jest to jedna z aksjologicznych zasad przekładu A. Asanidze. W procesie ideowo-estetycznego przyswajania „Eneidy” I. Kotlarewskiego A. Asanidze maksymalnie zachowuje jej podstawę fabularną, dokładnie oddaje poszczególne epizody, nakreślone w pierwowzorze, maksymalnie przestrzega i odtwarza zwyczaje, wierzenia ludowe i wróżby, życie codzienne oraz wyobrażenia moralno-etyczne Ukraińców, różnego rodzaju wypowiedzi, powiedzmy, z zakresu medycyny ludowej, rozrywek, gier itp. Wszystko to w przekładzie podane jest w aspekcie etyczno-integrującym, przez co gruziński czytelnik nie potrzebuje zbędnych wyjaśnień, doprecyzowań. „Eneida” I. Kotlarewskiego słynie ze szczególnego charakteru śmiechu. Gruziński tłumacz nie mógł nie zwrócić na to uwagi. Humanistyczny kierunek epopei, heroiczne czyny samego Eneasza, duch męstwa, patriotyzmu i solidarności koleżeńskiej w przekładzie są maksymalnie współbrzmiące z oryginałem i jednocześnie z historycznymi tradycjami narodu gruzińskiego. Dlatego te miejsca głęboko zapadają w pamięć gruzińskiego czytelnika. Natura śmiechu w „Eneidzie” A. Asanidze jest zatem organicznie związana z gruzińską naturą śmiechu, z jej tradycją śmiechową. Tutaj natura śmiechu w „Eneidzie” A. Asanidze jest głęboko ludowa i stanowi centrum organizacyjne poematu w obu przypadkach. Amiran Asanidze skrajny po prawej stronie wraz z innymi dwoma Gruzinami i wykładowczynią uniwersytetu Niną Tocką podczas odwiedzin grobu Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tłumaczowi udało się zmobilizować wielki arsenał gruzińskiego słowa poetyckiego do językowej charakterystyki postaci. Zdołał on wprowadzić do tkanki swojego przekładu ten podstawowy zasób gruzińskiego słownictwa potocznego, z którego w dużej mierze korzystali wszyscy poeci Gruzji, począwszy od Dawida Guramiszwilego i młodszych gruzińskich autorów. A. Asanidze, jako doświadczony tłumacz, w tym także z języka ukraińskiego, dobrze wiedział, że znajduje się pod presją złożonego języka poetyckiego — stylistycznego systemu stroficznego. Wiedział on również o tym, że każdy autor pierwowzoru dla jednego udanego rymu może zmienić cały wers lub nawet całą strofę, czyli posiada dużą swobodę, tłumacz zaś jest ograniczony, pozbawiony takiej swobody. Jest on zawsze zobowiązany podporządkować się autorskim kaprysom. Tłumaczowi wiadomo również, jak trudno jest odtworzyć lub zachować złożony system stroficzny. Tłumacze dobrze pamiętają przy tym również o tym, że trzeba adekwatnie oddać nie tylko zarysy poszczególnej strofy, ale, co najważniejsze, zachować myśl każdej strofy, każdy szczegół, każdy niuans pierwowzoru. Amirowi Asanidze udało się powtórzyć rytmiczno-intonacyjne cechy oryginału i włożyć treść każdej poszczególnej strofy pierwowzoru w nawet schematycznie podobną gruzińską dziesięciowersową strofę. Wiadomo, że w tworzeniu oryginalnego rytmu poetyckiego główną funkcję w strofie pełni rym. Jednocześnie w niej tak zwany akcent intonacyjny przypada na różne części strofy. Taka cecha nadaje strofie polifoniczne brzmienie. A. Asanidze podszedł do odtworzenia tej cechy oryginału twórczo. Mistrzowsko obszedł się z rytmiczną strukturą i w ten sposób osiągnął intonacyjne bogactwo poematu. Przy tym w przetłumaczonej strofie panuje rytm gruzińskiego wiersza i gruzińskiego wierszowania, co jednocześnie jest analogiczne do rytmu i brzmienia pierwowzoru. Do odtworzenia językowo-leksykalnych i innych obrazów artystycznych tłumacz starannie szuka i obowiązkowo znajduje odpowiedniki. Takie coś oczywiście trudno osiągnąć i, jak pokazuje zestawienie, czasem jest to nawet niemożliwe. Widać to już na przykładzie tłumaczenia pierwszej strofy z pierwszej części pierwowzoru: Enej był parubok motornyj I chlopeć chot' kudy kozak, Udaws na wseje zle prowornyj, Zawzatijszyj od wsich burlak. No hreky, jak, spalywszy Troju, Zrobyly z neji skyrtu hnoju, Win, wziawszy torbu, tiahu daw; Zabrawszy dejakych troianciw, Osmalenykh, jak hyria, lanciw, Piatamy z Troji nakywaw. A oto gruziński bliźniak tej strofy: Cecchliwit biczi iko Eneas — Kazakze aba win tkwas augi, Czirsa da lchinszi supris mszweneba, Szpotsa da czchubszi mchne da czauki. Roca berdzneba gadacwes Troa, Akcies perilad da kwebis growid, Man, chipatebszi ase nacadma, Gudamszieri chalchi szekara, Daghledżil chalats cheli staca da Zurgi akcia mszobel kwekanas. Taka systematyka tożsamości w przekładzie jest utrzymana przez autora do końca poematu. A. Asanidze maksymalnie zachował system stroficzny oryginału. Przy tym, jak zawsze, wersy I—III, II—IV—V, VI—VIII, VII—IX, VIII—X rymują się i tylko rzadko jakby niszczy się schemat rymowania oryginału, a w zamian zyskuje gruziński bliźniak. W całości zaś przekład brzmi maksymalnie „po gruzińsku” i w pełni oddaje treść ukraińskiego pierwowzoru. Najtrudniej wszystkim bez wyjątku tłumaczom przychodziły idiomy, frazeologizmy, wyrażenia metaforyczne czysto ukraińskiego pochodzenia. No jak, powiedzmy, oddać w innych językach obrazy w rodzaju „zawzatijszyj od wsich burlak”, „tiahu daw”, „jak hyria lanciw” czy tego dnia. Tak, na język polski Petro Kuprysz przetłumaczył całkiem niedawno — w 2013 roku, a jutro, nie wykluczone, pojawi się przekład na język japoński (autor Hino Takao). Podobne rzeczy nie zdarzają się z żadną inną „Eneidą”, których w literaturach zagranicznych nalicza się dziesięć lub więcej. Najbliżej ukraińskiej stoi portugalska „Luzjada”, napisana na motywach „Eneidy” Wergiliusza przez portugalskiego poetę Luísa de Camõesa (wydana w 1572 roku). Źródła elektroniczne podają informacje, że portugalski poemat został przetłumaczony na 5 języków: włoski, niemiecki, polski, rosyjski i ukraiński. „Eneida” I. Kotlarewskiego, jak mówiłem, ma już przekłady na jedenaście języków, a dwunasty (na japoński) jest przygotowywany. Jeśli wziąć pod uwagę, że w niektórych językach istnieje nie jeden, a kilka przekładów (na rosyjski — pięć, na białoruski i polski po dwa), to można śmiało mówić o ukraińskiej „Eneidzie” jako o światowym fenomenie. O niej (głównie w świecie zagranicznym) powstają już nawet legendy, w których przeplatają się także pewne domysły, ale oparte są one głównie na rzeczywistości. Istnieją ustne przekazy, że Napoleon, wycofując się do Paryża po klęsce w wojnie 1812 roku, zabrał ze sobą egzemplarz „Eneidy” I. Kotlarewskiego (zob.: H. Nudha. Kotlarewśkyj za rubeżem). A pisemnie jako pierwsi za granicą o poemacie zaczęli mówić Czesi (Dobrovský, 1814, Šafařík, 1826) i Polacy (Bandtkie, 1815). Do anglojęzycznego świata wprowadziła I. Kotlarewskiego Therese Robinson, która występowała w literaturze pod pseudonimem Talvj (lata 30. XIX w.); nazywała go nawet ostatnim hetmanem Ukrainy. Pewien niemiecki podróżnik-antropogeograf w 1841 roku zaliczył poemat I. Kotlarewskiego do najwybitniejszych i najbardziej oryginalnych arcydzieł literatury ukraińskiej. Wspomniano o poemacie także we francuskiej „Historii literatury światowej” L. Sischlera (1879) oraz w rosyjskiej „Historii literatur słowiańskich” A. Pypina, która została wydana również w 1879 roku. W „Historii literatury światowej”, która była wydawana w ciągu lat 80.-90. XX wieku w Moskwie, „Eneida” została scharakteryzowana jako poemat bliski utworom satyry humanistycznej epoki renesansu (obok utworów F. Rabelais’go i M. Cervantesa), komicznym epopejom narodowym epoki oświecenia (I. Krasicki i in.) oraz europejskiemu „fabularnie ekstensywnemu” romansowi rycerskiemu, w szczególności — francuskiemu „Romansowi o Eneaszu” oraz romansom „cyklu bretońskiego” Chrétiena de Troyes. Świat „romansu bretońskiego”, jak i ukraińskiego poematu I. Kotlarewskiego, jest widziany (zaznaczają autorzy „Historii...”) przez magiczny kryształ baśni, zbudowany na chwiejnej równowadze cudowności i zwyczajności, wysokiego i niskiego, heroicznego i komicznego. Krótko mówiąc, dzięki temu „Eneida” I. Kotlarewskiego zajęła zaszczytne miejsce w rzędzie tych utworów literatury światowej, które przyjęło się nazywać „encyklopediami” życia ludowego. Wśród nich są „Boska komedia” Dantego, „Don Kichot” M. Cervantesa, „Komedia ludzka” H. Balzaca, „Ulisses” J. Joyce’a i inne. Według Wergiliusza, Eneaszowi w jego wędrówkach, przygodach i wyczynach sprzyjali niebiańscy „bogowie, boginie i półbogowie”. Według Kotlarewskiego, wśród swoich pobratymców Eneasz widział także ziemskich bohaterów — Pańka, Ochryma i Charka, Leska, Oleszka i Siziona, Parchoma, Jśka i Feska, Stećka, Onyśka, Opanasa… U mnie (do przygotowania tego materiału) krąg pomocników był węższy, ale wszyscy jednocześnie i ziemscy, i niebiańscy: kartwelolog i ukrainista Ołeksandr Muszkudiani, białorusista i bohemista Ołena Pohrebniak, germanistka Ołesia Kostiuk, klasycysta i romanista Serhij Łuczkanin. Wszystkim im szczere wyrazy szacunku i wielka wdzięczność za pomoc!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Героїня наших днів

„piętami z Troi czmychnął”? Jeśli pójść drogą poszukiwania adekwatności, można wpaść w tarapaty i tylko rzadko osiągnąć jakąś pożądaną poetyckość. Rumuni na przykład „burłacką zawziętość” Eneasza określili jako „diabelstwo wśród rozbójników”; Czesi nazwali Eneasza „dobrym łotrzykiem” i „szelmą przewrotną”; Niemcy poszli niby łatwiejszą drogą i nazwali bohatera prościej: „odważniejszy od wszystkich”. Do „osmalonych jak ciężarek łapserdaków” tłumacze podeszli z pewnymi domysłami, aby dokładniej oddać właśnie ukraińskość wergiliuszowskiego Eneasza. Rumuni na przykład zobaczyli towarzystwo Eneasza jako „ostrzyżonych na łyso”, Czesi — jako „bandę obwiesiów”, a Niemcy — jako „z krótkimi czubami”, czyli z kozackimi osełedcami. Rosyjska tłumaczka obeszła się tu „ogolonymi obdartusami”, za to dla wyrażeń „dyla dać” i „piętami czmychnąć” użyła pewnej twórczej adekwatności: „Tobołek zgarnął i dyla dał” oraz „Grekom pięty pokazał”. Niemcom z wyrażeniem „dyla dał”, jak widać, coś okazało się niepojęte. „Dyla” (ciąg) dla nich odebrano dosłownie i dlatego u nich zwyciężył czasownik „ciągnąć”: Eneasz u nich ze swoim wojskiem po prostu „pociągnął” i tyle. A to daleko nie to samo, co w języku ukraińskim „dyla dać”. Chociaż nad przekładem pracowało dwoje nie po prostu tłumaczy, a bilingwistów. Irena Kaczaniuk-Spicz i Leonid Rudnycki są etnicznymi użytkownikami języka ukraińskiego, a niemiecki dla nich to język ich specjalności: oboje mają zawodowe stopnie naukowe właśnie z filologii niemieckiej. Ogólnie bilingwizm tłumacza to najlepszy, a może i najważniejszy warunek jakościowej działalności translatorskiej. Dlatego tak naturalnie odbiera się przekład na gruziński Amirana Asanidzego, który miał wyższe wykształcenie z filologii ukraińskiej na Uniwersytecie Kijowskim, niemal bezbłędny — na język rosyjski, ponieważ tłumaczka Wira Potapowa znała ukraiński od dzieciństwa itd. O niemieckim przekładzie Kaczaniuk-Spicz i Rudnyckiego mówiłem też w planie bilingwistycznym. Chociaż w takich przypadkach niemal pierwszorzędne znaczenie ma też czysto poetycki talent tłumacza. Gruzin Amiran Asanidze był poetą z natury (mogę potwierdzić osobistą znajomością jego nieprzeciętnej natury literackiej), Ukrainiec Bohdan Melnyk — też poeta z powołania i dlatego jego angielski przekład nie wywołuje szczególnych zastrzeżeń. Nie byli „jednojęzyczni” także rumuńscy czy bułgarscy tłumacze, ponieważ oprócz swojego, autochtonicznego języka, znali ukraiński przeważnie z sytuacji granicznej — czyli dorastali, kształtowali się na pograniczu z Ukrainą. Tam elementem językowym narodów, które istnieją w sąsiedztwie, wypełniona jest nie tylko fizyczna aura, ale i wewnętrzna istota ich. Jak mawiał największy modernista XX wieku James Joyce, u każdego człowieka nawet krew płynie językiem. Ważnym jednak (jeszcze raz powtórzę), we wszystkich przypadkach pozostaje obowiązkowy poetycki talent tłumacza. Bez niego „nie uchwyci się” żadna obrazowa struktura pierwowzoru, aby znaleźć dla niej odpowiednik w języku przekładu. Język białoruski, powiedzmy, najbardziej bliski ukraińskiemu i pod względem semantyki, i brzmienia, jednak na bukwalistycznym odtworzeniu „Eneidy” I. Kotlarewskiego białoruski tłumacz w żadnym razie nie poprzestaje. Dlatego u niego „parobek motorny” mógłby pozostać taki, jak u Kotlarewskiego, ale on znajduje dla niego czysto białoruski obraz — „dziaciuk chupawy”. I staje się całkiem oczywistym fakt, że nad przekładem pracował nie po prostu dragoman-tłumacz, a jednak poeta. Tą samą drogą szedł w swoim przekładzie i Arkadź Kulaszou, który podjął się odtworzyć ukraińską „Eneidę” w języku białoruskim praktycznie wiek po pojawieniu się jej przeróbki anonimowego autora. Przekłady „Eneidy” na języki obce trwają praktycznie do dziś. Nadija PASICZNIAK, przewodnicząca Werbowieckiego oddziału „Proświty” im. T. Szewczenki. Ukraińska ziemia… Sławna. Pradawna. Kłosista. Uścielona kwiatostanem miłości i dobra, zamieszkana przez mężny i cierpliwy naród. Naród, który ma ciężką historyczną przeszłość oraz żarliwe pragnienie wolności. To wolnościowe dążenie odziedziczono po dziadach-pradziadach, którzy walczyli o niepodległość. I dzisiaj ta walka trwa. Ukraina w niebezpieczeństwie. Pod kulami, w okopach i namiotach, na polach bitew i w składzie rezerwy, oddając to, co najdroższe — młodość, zdrowie — walczą jej sławne córki i synowie. Wśród nich — niebieskooka piękność z wysokim poczuciem patriotyzmu, z niezwykłym dla karpackiego regionu imieniem i jeszcze bardziej niezwykłym losem, który wybrała sama za powołaniem serca i duszy. To Andriana Susak, urodzona we wsi Werbowiec, wychowanka Kosowskiej szkoły-gimnazjum, absolwentka Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Lingwistycznego, tłumaczka języków obcych z zawodu i bezstraszny bojownik-ochotnik batalionu „Ajdar”, patriota z powołania. Przeszła wojnę w Donbasie. Za heroizm i męstwo w maju 2016 roku nagrodzona orderem „Narodowy Bohater Ukrainy”. Ta niesamowita dziewczyna połączyła swój los z bojowym towarzyszem Maksymem Arechtą. W rodzinie dorasta niezawodna zmiana — synek Makar. O Andrianie Susak piszą reportaże, jej dedykują wiersze poeci, o niej kręcą filmy, ją zapraszają na spotkania z młodzieżą. Andriana jest aktywistką kobiecego ruchu weteranek, studentką magisterium na specjalności „Zarządzanie publiczne i administracja”. Niedawno w składzie delegacji ukraińskich dziewcząt-weteranek odwiedziła kwaterę główną NATO, gdzie opowiedziała międzynarodowej społeczności o wojnie Ukrainy z Rosją. Film dokumentalny „Niewidzialny batalion” (2017), w którym jedną z bohaterek jest Andriana, obejrzały tysiące widzów Ukrainy i innych krajów świata, w szczególności Ameryki i Kanady. Historia nie stoi w miejscu. W państwowym kalendarzu pojawiają się nowe daty, uwarunkowane różnymi wydarzeniami i zmianami w społeczeństwie. Odbywają się uroczystości z okazji obchodów Dnia Ochotnika (14 marca) i Dnia Bohaterów Ukrainy (25 maja). W obecnej sytuacji politycznej te wydarzenia to nie tylko hołd pamięci, ale i szacunek dla bohaterów przeszłości i bohaterów teraźniejszości, którzy oddają wszystkie siły za jedność i niepodległość naszego państwa, to uhonorowanie nagrodami za szczególne zasługi dla Ojczyzny. Ukazem Prezydenta Ukrainy nr 71/2019 z 13.03.2019 roku Andriana Iwaniwna Susak, młodszy sierżant rezerwy, za osobiste męstwo, wykazane podczas obrony suwerenności państwowej i integralności terytorialnej Ukrainy, za pełne poświęcenia służenie narodowi ukraińskiemu oraz z okazji Dnia Ochotnika została nagrodzona orderem „Za męstwo” III stopnia. Jesteśmy dumni ze sławnej rodaczki i wierzymy, że tacy pełni poświęcenia ludzie, jak Andriana, zmienią nasz kraj na lepsze, wszak niosą oni wzniosłą misję jedności narodowej i jasnej przyszłości.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Walerija BAŁACHOWSKA: „Organy to część mojego życia”

Jedną z atrakcji letniego repertuaru Narodowego Domu Muzyki Organowej i Kameralnej Ukrainy stał się program koncertowy „Czarujące melodie miłości” z udziałem zasłużonej artystki Ukrainy Waleriji Bałachowskiej (organy, fortepian) oraz laureata międzynarodowych konkursów Serhija Androszczuka (tenor). Zabrzmiały perły zachodnioeuropejskiego dziedzictwa muzycznego XVIII–XX wieku, a na bis artyści wykonali ukraińską pieśń ludową „Czorniji browy, kariji oczi”. O tym, jak przygotowywano koncert, nasza rozmowa z Waleriją Bałachowską. — Kto jest reżyserem Pani programów koncertowych? — Programy koncertowe przygotowujemy sami. Przemyślamy repertuar, jak będzie układał się pod względem muzycznym, wizerunkowym, pod względem charakteru, czasem – epok. Na przykład od baroku do muzyki współczesnej, romantyzm lub klasyka. Pomysł przeprowadzenia koncertu „Czarujące melodie miłości” należy do Serhija Androszczuka. Dobierał najbardziej melodyjne arie, gdyż było pragnienie zrobienia lekkiego, przyjemnego koncertu. Do materiału wokalnego dobierałam bardziej jasne utwory organowe. Zabrzmiała muzyka romantyczna i operowe arcydzieła. W szczególności były to arie Ferranda „Powietrze przepełnione miłością” z opery „Così fan tutte” Wolfganga Amadeusza Mozarta, Gioconda z opery „Kamień próbny” Gioacchino Rossiniego, Alfreda z opery „Traviata” Giuseppe Verdiego, romans Nemorina z opery „Napój miłosny” Gaetano Donizettiego, serenada Smitha z opery „Piękna z Perth” G. Bizeta, pieśni neapolitańskie. Wśród utworów na organy – „Scherzo g-moll” Marco Enrico Bossiego, „Preludium, fuga i wariacja h-moll” Césara Francka, „Rondo w stylu celtyckim” oraz „Rondo w stylu łacińskim” Hansa-André Stamma, trzy wersetu z cyklu „Dla chwały” Vincenzo Petralego. Prawie zawsze na końcu coś wykonujemy na bis. Słuchacze proszą – i zawsze wychodzimy im naprzeciw. Zawsze mamy kilka przygotowanych utworów. Uwzględniamy życzenia publiczności. Czasem proszą o wykonanie ukraińskiej pieśni ludowej, a czasem – wyrazistej arii z zachodnioeuropejskiej opery. Na przykład – „Libiamo” z „Traviaty” G. Verdiego. To musi być coś niewielkiego i wyrazistego, aby pokazać możliwości organów. Przeważnie gram na organach, ale tęsknię za fortepianem. Na niektórych koncertach łączę grę na tych dwóch instrumentach muzycznych. Właśnie podczas koncertów tenorów czasem brzmi fortepian, jak na tym koncercie. — Zapewne to nie pierwszy Pani wspólny koncert z Serhijem Androszczukiem? — Serhij pracuje u nas niedawno. Ale zdążyliśmy już dać razem wiele koncertów. Pracuję z innymi wokalistami, orkiestrą, ale z nim – najczęściej. S. Androszczuk to wyrazisty, utalentowany wokalista. On płonie tym. Niezwykle pracowity, prawdziwy artysta. Zapraszają go do udziału w różnorodnych koncertach i przedstawieniach, wyjazdach koncertowych. Współpracuję również z Serhijem Kotkiem. To także perspektywiczny wokalista. — Dlaczego zdecydowała się Pani poświęcić swoje życie muzyce? — Mój ojciec był muzykiem, dobrze śpiewali dziadek i babcia. Zapewne to miało wpływ. Od dzieciństwa uwielbiam muzykę. Od czterech lat dobierałam melodie do piosenek na dziecięcym instrumencie muzycznym. W wieku pięciu lat uczyłam się już w dziecięcej szkole muzycznej. A od siedmiu – w Kijowskiej Szkole Muzycznej im. Mykoły Łysenki. Jeszcze wtedy u nas otwarto fakultet z organów. Wykładał narodowy artysta Ukrainy Wołodymyr Koszuba. Zapisałam się na fakultet i cztery lata opanowywałam grę na organach. Potem wstąpiłam do Konserwatorium Kijowskiego (obecnie Narodowa Akademia Muzyczna Ukrainy im. Piotra Czajkowskiego). Tutaj zdobyłam dwie specjalności – pianistka i organistka. Uwielbiam ten ogromny instrument muzyczny. Może zastąpić całą orkiestrę. W organach jest wielka liczba barw i odcieni, nieograniczone możliwości. Jestem niezwykle szczęśliwa, że jest taki wspaniały pedagog – Wołodymyr Koszuba, który spotkał się na mojej drodze zupełnie przypadkowo. Zdołał zainteresować, podarował mi mój przyszły zawód. Nie wiem, czy przyszłabym bez niego do organów, być może dopiero później, później. Swoją drogą, ze mną wtedy na tym fakultecie uczyły się jeszcze cztery osoby, ale zawód organisty wybrałam tylko ja jedna. Na ostatnim roku konserwatorium, aby być bliżej Narodowego Domu Muzyki Organowej i Kameralnej Ukrainy, zatrudniłam się tutaj. Początkowo jako asystent organisty. Już wtedy zaczęłam dawać pierwsze koncerty. Mój pierwszy solowy koncert – na egzaminie dyplomowym w konserwatorium. Wykonywałam utwory Bacha, innych zachodnich i ukraińskich kompozytorów. Oczywiście, jak każdy wykonawca, denerwowałam się, gdyż to bardzo odpowiedzialne. Ale ta sprawa bardzo mi się podoba, a organy to część mojego życia. — Co zmieniło się w tym czasie? — Już 27 lat pracuję jako solistka Narodowego Domu Muzyki Organowej i Kameralnej Ukrainy. Pojawiło się doświadczenie życiowe i twórcze, profesjonalizm. Było wiele wyjazdów, w tym także za granicę do Polski, Niemiec, Austrii, Szwajcarii, Izraela, Rosji, Białorusi, Mołdawii. Rozmawiałam z wieloma wykonawcami, profesorami światowego poziomu. Grałam na różnych organach – barokowych, małych, dużych. Publiczność na koncerty przychodzi różna. Bywa łatwo lub trudno nawiązać kontakt z salą. Na zachodzie słuchacze w większości są bardziej wyedukowani, przygotowani niż u nas. Dla nich naturalne jest, kiedy włączasz telewizor, a tam lecą koncerty muzyki klasycznej. Na Ukrainie to wielka rzadkość. Na przykład, kiedy przyjeżdżałam do Niemiec, to niektórzy słuchacze pamiętali, co wykonywałam w tym kraju ostatnim razem. Oni są bardzo skrupulatni. Tak, oczywiście, nie wszędzie. Zapamiętałam występy w Jerozolimie. Występowałam w ogromnym kościele ze świetną akustyką. Razem ze mną występowała orkiestra smyczkowa. To był trudny i odpowiedzialny występ, ale niezwykle ciekawy. Lubię dawną muzykę barokową, utwory romantyczne. Także wśród moich zainteresowań twórczych jest wesoła, jasna muzyka, arie z oper itp. Wśród współczesnych kompozytorów – Wiktor Honczarenko, Jewhen Łonko, wśród ukraińskich klasyków – Dmytro Bortnianski, Kołessa. Niedawno Wołodymyr Koszuba dał mi nieznane wcześniej partytury, być może coś wykorzystam w przyszłych koncertach. My, organiści, dzielimy się ze sobą materiałem nutowym. Coś nam darują za granicą. Czasem trzeba poprawiać transkrypcję utworów. Ale wolę oryginalną literaturę organową, której istnieje bardzo dużo. — Bywa Pani na występach także na Ukrainie? — Niejednokrotnie występowałam w Białej Cerkwi, Charkowie, Chmielnickim, Dnieprze, Odessie, innych miastach. Niedawno wróciłam z Dziewiątego Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej, który odbywał się we Lwowie. Tam w sali organowej niedawno zmieniło się kierownictwo. Nowi szefowie wypróbowują nowe formy pracy ze słuchaczami. W foyer działa galeria obrazów. Tutaj, w szczególności, przedstawione są freski z XI–XII wieku. Słuchaczy przed koncertem częstują owocami i napojami. — Zaczynała Pani pracować na początku lat 90. Kiedy było łatwiej: wtedy czy teraz? — Obecnie stało się więcej informacji. Aktywnie wymieniamy się doświadczeniem z kolegami zarówno na Ukrainie, jak i za granicą. Oczywiście, wcześniej państwo pomagało bardziej. Istniały koncerty wymienne. Na przykład, jadę do Odessy czy Charkowa, a stamtąd organiści przyjeżdżają do Kijowa. Jednak dzisiaj trwa nieustanny rozwój kultury organowej i sztuki organowej, co stwarza warunki dla nowych tras koncertowych. Jeśli jesteś dobrym, rozchwytywanym wykonawcą, to zapraszają cię częściej. To bodziec do dalszego rozwoju. A jeśli cię nie zapraszają i jesteś niepotrzebny, to rozumiesz, że trzeba więcej pracować. U nas stało się ciężko z finansowaniem reklamy. Wcześniej mogliśmy sobie pozwolić na dużą reklamę na przystankach, teraz tego nie ma. Chciałoby się, aby sytuacja z finansowaniem była lepsza, wtedy można byłoby robić jakościowe wideoklipy. Pożądane byłoby, aby zajmowali się tym profesjonaliści, którzy dobrze się na tym znają. Oczywiście plusem jest to, że w ostatnich latach pojawiły się media społecznościowe, ale odzew z nich jest na razie mały. Mamy wielu dobrych artystów, robimy wiele wspaniałych koncertów. Ale komplety publiczności zdarzają się rzadko. Czasami zależy to od pogody, albo jeśli obok na stadionie „Olimpijskim” odbywają się mecze piłkarskie, to też nie działa na naszą korzyść. A głównym problemem jest to, że po prostu ludzie mało o nas wiedzą. I wina tutaj nie leży po stronie artystów, którzy pracują na pełnych obrotach. Sala organowa jest rozpisana co do minuty. Na próby zostaje czasu nie tak dużo, jak by się chciało. — Co udało się osiągnąć w tym sezonie koncertowym, jakie macie plany na przyszłość? — Stworzyłam niemało nowych ciekawych programów we współpracy z różnymi wykonawcami i wokalistami, kwintetem „Kijów” oraz kwartetem imienia Mykoły Łysenki. Co miesiąc biorę udział w trzech-czterech koncertach, plus trasy koncertowe. (Oprócz Lwowa w tym roku zdążyłam odwiedzić Dniepr i Charków). Niektóre utwory wykonałam po raz pierwszy. Przede mną wiele nowych koncertów. Zapraszają na występy do Niemiec, być może pojadę tam na święta Bożego Narodzenia. Inny duży projekt to występ razem z orkiestrą w Odeskiej Operze Narodowej. Mam nadzieję, że przede mną będą nowe ciekawe wyjazdy, nowe zaproszenia. — A czy nie pojawiało się pragnienie pozostania za granicą? — Proponowali mi pozostanie w Niemczech. Tam miałabym dużo pracy i możliwości twórczej realizacji. Ale tutaj jest moja rodzina, moi krewni, moja rodzinna ziemia, bez których nie wyobrażam sobie swojego życia. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

RozdIlovI. Starobielsk: o formatach interaktywnych

Projekt RozdIlovI zabrzmi, a dokładniej ożyje, na nowo. 2 sierpnia Ola Mychajluk — reżyserka, artystka, Tomasz Sikora — muzyk, kompozytor oraz Myrosława Haniuszkin — dyrektorka agencji ArtPole opowiedzieli w Ługańskiej Obwodowej Uniwersalnej Bibliotece Naukowej o formacie online projektu i zaprezentowali odnowioną wersję strony internetowej. „Strona powstała z poszukiwań formy, w której będziemy dzielić się naszymi dziełami ze światem — mówi Ola Mychajluk, autorka idei projektu. — Ponieważ RozdIlovI to nie jest standardowy, liniowy album, niemożliwe jest umieszczenie go w sieci po prostu jako zestawu utworów, jest w nim pewna cykliczność, powroty do charakterystycznych stanów i własne pauzy, ale jest też nuta nieoczekiwanego”. Pomogli tchnąć wirtualne życie w stronę Dmytro Lider i Laboratorium Kaprysów. Goście spotkania mogli praktycznie „dotknąć” strony. Generowali pocztówki w różnych językach — niemieckim, polskim, francuskim, włoskim, czeskim, angielskim, dobierali wizualną oprawę i wysyłali gotowe kartki do adresatów. Oprócz tego obejrzeli wideo z laboratorium twórczego — wizualizacja, muzyka i poezja projektu — również w innych językach. Szczególnym momentem spotkania była improwizacja literacko-muzyczna. Przy akompaniamencie Tomasza Sikory czytano autorską poezję. „Naprawdę ciekawe doświadczenie” — dzieli się wrażeniami Anastasija Litaszowa, bibliotekarka Good library. — „Przecież nie tak łatwo od razu dostroić się do akompaniamentu. W pierwszej poezji pan Tomasz łapał rytmy mojego wiersza, jego nastrój. Już w drugiej — ja nastawiałam się na fale muzyczne. W takich momentach rozumiesz, czym jest interakcja i zgranie. Energia z improwizacji jest szalona”. Nie zapomniano też o dobru. Goście i organizatorzy przyłączyli się do charytatywnej aukcji „Kupuj — pomagaj”. Zebrano środki dla Anastasiji Hajduczenko. Przedmiotami aukcji były: płyta z nagraniem RozdIlovych, firmowy kubek i notatnik z Ługańskiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej oraz książka Nadijki Herbisz. Goście zauważyli, że RozdIlovI to terapia/przyjemna emocja/wspomnienie/energia/duchowy przystanek. W nich każdy znajduje coś dla siebie. Biuro prasowe Ługańskiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

w Imperium Rosyjskim stały się możliwe przy wsparciu narodu, a późniejsza praktyka komunistyczna również uzyskała poparcie większości narodu. Na ziemie innych narodów imperium reżim bolszewicki został przyniesiony na bagnetach rosyjskiej armii bolszewickiej. Imperium, które nazywało się radzieckim, rozpadło się, powstało społeczeństwo poradzieckie, ale desowietyzacja na obszarze poradzieckim nie nastąpiła. Zatem przejawy recydywy są możliwe, o czym przekonujemy się dzisiaj. Zjednoczona służba prasowa ukraińskich organizacji Rosji (OPS UOR) tej sprawy nie ma, żadnej władzy nie jest potrzebne upamiętnienie zamęczonych patriotów. I tylko społeczności udało się przebić mur niepamięci… Ukraiński dębowy krzyż w jeden dzień wyciosał kijowski artysta Mykoła Malyszko, a przywiózł go, przyniósł na własnych barkach i ustanowił były więzień polityczny i sumienie narodu Jewhen Swerstiuk. A w 2004 roku wykonano i ustawiono w uroczysku granitowy Krzyż Kozacki autorstwa Mykoły Malyszki i Nazara Biłyka z napisem — „Zabitym synom Ukrainy”. Pomnik ten wzniesiono kosztem obywateli Ukrainy, USA, Kanady, Karelii, m. Workuty. Laureat nagrody imienia Wasyla Stusa Wasyl Owsijenko zaproponował, aby corocznie w dniu rozpoczęcia masowych mordów w Sandarmochu — 27 października — zbierać się w Kijowie przy pomniku Łesia Kurbasa na panichidę i wiec ku czci pamięci więźniów „etapu sołowieckiego”. W tym dniu żałobną gromniczną świeczką zaprosiłam Dziadka do swojego domu. Całe świadome życie pytam swoje serce: czy zdołam wybaczyć, zapomnieć? Wybaczyć? Nie wiem… Zapomnieć? Nigdy! — Sławo, współczuję Tobie… Rozmawiał Bohdan ZALIZNIAK, kierownik centrum prasowego dziennikarstwa naukowego Zachodniego Centrum Naukowego NAN Ukrainy i MON Ukrainy, członek NSPU i NSŻU, m. Lwów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Sandarmoch (1937—2019-…)

5 sierpnia 2019 r. minęła 82. rocznica tragedii w Sandarmochu, gdzie w 1937 r. stalinowski reżim niszczył Ukraińców, Polaków, Estończyków oraz więźniów innych narodowości, gdzie zabijano także Rosjan, którzy nie akceptowali zbrodniczej polityki Stalina. Znaczącym wydarzeniem w upamiętnieniu ukraińskich ofiar represji stał się Krzyż Pamięci w Sandarmochu „Zabitym synom Ukrainy”. Przewodnicząca ukraińskiej organizacji „Kalyna” w Karelii Łarysa Skrypnykowa zapisała się w historii. Dzięki jej przedsiębiorczości, patriotyzmowi, szczerej ukraińskiej duszy, w uroczysku Sandarmoch pojawił się ten majestatyczny pomnik z granitu, który przywieziono z Uralu. Odbyło się upamiętnienie poległych bojowników o wolność, prawdę, życie. W uroczystościach wzięli udział Ukraińcy z Karelii, przedstawiciele ukraińskich organizacji z Rosji, Moskwy, Petersburga, przedstawiciele petersburskiego Memoriału, przedstawicielka konsulatu Ukrainy Ołesia Łucynśka, przedstawiciele konsulatów Estonii, Łotwy, Litwy, Holandii, Niemiec, Polski, Finlandii, Francji, duchowni cerkwi prawosławnej i katolickiej. Na wiecu wystąpiła Łarysa Skrypnykowa, odczytano przesłanie od ambasady USA. Obecni złożyli kwiaty i zapalili świece pamięci za niewinnie zabitych. Przy Krzyżu ojciec Leonid przeprowadził modlitwę za spokój dusz synów i córek Ukrainy. Czas wprowadza korekty we współczesność. Nie było znanego obrońcy praw człowieka Jurija Dmitrijewa, który wykonał ogromną pracę na rzecz ustalenia samego faktu masowego mordu w uroczysku Sandarmoch. Siedzi on w więzieniu pod zmyślonym zarzutem. Dmitrijewa reprezentowała jego córka, za której „rozpustę” władze go prześladują. Stała się już zwyczajem nieobecność przedstawicieli władz jakiegokolwiek szczebla. Choć pewną ciekawostką była obecność korespondentów TRK „Rossija-1”, co prawda bez Skabiejewej. Rok 1937 przeszedł do historii jako rok zakrojonych na szeroką skalę represji krwawego stalinowskiego reżimu. Czy represje byłyby możliwe, gdyby nie było milczącego lub niemilczącego poparcia narodu? Setki tysięcy siedziały w obozach, a miliony na wiecach piętnowały wrogów ludu, pisały donosy. Zatem nie tylko Stalin i jego poplecznicy ponoszą odpowiedzialność za masowe represje. Stany Zjednoczone zrzuciły bombę atomową na Japonię. W Hiroszimie zginęło od razu 70 000 ludzi, w większości cywilów. Ludzkość nigdy nie dojdzie do wspólnego wniosku co do konieczności, słuszności czy zbrodniczości takiej akcji. Ale trzeba pamiętać, że politykę militarystyczną, piracki atak na Pearl Harbor poparło japońskie społeczeństwo, japoński naród. Tylko takie poparcie stało się głównym motorem całej agresywnej polityki Japonii. Zatem cały japoński naród ponosił odpowiedzialność za politykę państwa. To samo można powiedzieć o Niemczech. Ale dwa państwa, dwa narody przeszły przez tygiel pokuty, Niemcy — przez denazyfikację, Japonia — przez demilitaryzację, i dzisiaj polityka tych państw świadczy o tym, że w świadomości ludzi, mentalności narodów zaszły kardynalne, fundamentalne zmiany. Bolszewicki reżim nie spadł z nieba, zmiany rewolucyjne 5 sierpnia 2019 roku w Narodowym Uniwersytecie „Politechnika Lwowska” odbyła się Międzynarodowa Akcja-Requiem „Czytanie imion. Sandarmoch”. W Akcji-Requiem wzięli udział pracownicy Międzynarodowego Instytutu Edukacji, Kultury i Kontaktów z Diasporą (MIOK) Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska”, rektor NU „Politechnika Lwowska” Jurij Bobało, zasłużona artystka Ukrainy Oksana Mucha, którzy wraz z innymi uczestnikami Akcji-Requiem odczytywali nazwiska zniszczonych, zamęczonych Ukraińców, wśród których byli: poeta-neoklasyk profesor Mykoła Zerow; twórca teatru „Berezil” Łeś Kurbas, dramaturg Mykoła Kulisz; Anton, Ostap i Bohdan Kruszelnyccy; pisarze Wałerian Pidmohylny, Pawło Fyłypowycz, Wałerian Poliszczuk, Hryhorij Epik, Myrosław Irczan, Marko Woronyj; historycy akademik Matwij Jaworśkyj, profesor Serhij Hruszewśkyj (brat Mychajła Hruszewśkiego); naukowcy Mychajło Pawłuszkow, Wasyl Wołkow, Mykoła Trochymenko, Petro Bowsuniwśkyj… Organizatorem i moderatorem Akcji-Requiem była dyrektor MIOK Iryna Kluczkowśka. — Jarosławo, jak to się stało z twoim dziadkiem? — Mojego dziadka Omeliana Kołodrubśkiego, prawnika z wykształcenia, wykładowcę Winnickiego Uniwersytetu Medycznego, aresztowano w 1933 roku. Pierwszą dokumentalną wzmiankę o nim przywiozła mi kandydat nauk fizyczno-matematycznych Tetiana Kruszelnyćka ze swojej pielgrzymki w 2005 roku na Wyspy Sołowieckie i do Sandarmochu — książkę „Zabitym synom Ukrainy, Sandarmoch”. Wśród setek rozstrzelanych Ukraińców, na 74. stronie, właściwie wspomniano nazwisko dziadka. I rozpoczęłam poszukiwania w archiwach Ukrainy i Rosji. W Państwowym Archiwum Obwodu Winnickiego poinformowano, że „został aresztowany 10 lutego 1933 r. pod zarzutem przewidzianym w art. 54-2, 54-11 KK USRR. Postanowieniem sądowej trójki przy Kolegium GPU z 27 października 1933 r. skazany na 10 lat obozów poprawczo-pracy”. Z czasem udało się ustalić, że 20 marca 1934 r. dziadka etapem dostarczono do Biełomorsko-Bałtyckiego obozu NKWD, a już trzy lata później jego, sołowieckiego więźnia, skazano ponownie. — Za co? Dlaczego? Proponujemy Państwu wywiad z czołową redaktorką wydawniczą gazety NU „Politechnika Lwowska” „Audytorium” Jarosławą Wełyczko, której dziadek zginął w Sandarmochu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Nie będziemy w stanie zapomnieć!

— Pozwolę sobie zacytować odpowiedź na moje pismo do Zarządu FSB Rosji w Republice Karelii: „23 października 1937 r. Kołodrubski J.J. został oskarżony o to, że przebywając w BBLAG-u, systematycznie prowadził wśród więźniów agitację kontrrewolucyjną, krytykując działania partii i rządu…, wzywał do walki o niepodległą Ukrainę. Na mocy postanowienia Trójki NKWD Karelskiej ASRR z 26 sierpnia 1937 r. wobec Kołodrubskiego J.J. orzeczono najwyższy wymiar kary — rozstrzelanie, który wykonano 4 września 1937 roku w rejonie miedwieżjegorskim. Ustalonym miejscem pochówku ofiar represji politycznych w rejonie miedwieżjegorskim jest uroczysko Sandarmoch”. — Tam rozstrzelano i zamęczono 6241 osób 60 narodowości, wśród których było 677 Ukraińców — o czym opowiedziała w swoim wystąpieniu dyrektor MIOK Iryna Kluczkowska. Wiesz, podczas takich spotkań, jak to, na którym byliśmy z tobą obecni, zawsze stale obserwuję twarze młodzieży. Robi się strasznie, co muszą czuć chłopcy i dziewczęta w związku z takimi wydarzeniami ukraińskiej historii. — Oczywiście, że strasznie. Komuś zginęli dziadkowie, komuś — znacznie dalsi przodkowie. Jeśli chodzi o mojego dziadka, to okazuje się, że 14 kwietnia 1989 roku został zrehabilitowany. Ale powiedz: czy ta rehabilitacja mogła uśmierzyć ból mojej matki, która w momencie aresztowania jej ojca miała 6 lat? Niejednokrotnie wspominała spotkanie z nim w winnickim więzieniu — skatowanym, z wybitymi zębami… Mama była jeszcze mała, kiedy przyszedł ten ostatni list z Sołowek. Jej kochany i dobry tatuś narysował starego dziadka z workiem na plecach i podpisał: „Takim, dzieci, wrócę do was…” Nie wrócił. A Tania Kruszelnyćka, oprócz wspomnianej książki o Sandarmochu, przywiozła trzy szyszki, pęk uschniętego wrzosu i biały kamyk z Morza Białego. — Żebyś miała pamięć o tamtych strasznych latach i czynach! — Tak więc, 27 października 1997 roku na miejscu tego strasznego terroru otwarto Memoriał. Na pomniku wyryto słowa: „Ludzie, nie zabijajcie się nawzajem!”. Ustawiono krzyże nad dołami śmierci, wzniesiono drewnianą kaplicę. Na polanie ustawiono krzyże pamiątkowe: rosyjski i polski, muzułmański i żydowski znaki pamięci, półtorej setki karelskich. A ukraińskiego — nie było… — Ciężka nasza droga. — Bezsprzecznie. Dla Ukraińców droga do prawdy była długa i ciernista. Wydawało się, że nikomu do

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

przechowywane w archiwum, są dość specyficzne zarówno dla badań, jak i dla upublicznienia. Pomimo dużej liczby tzw. „zdjęć inscenizowanych”, które tworzyły idylliczny obraz życia w pohołodomorowej wsi, istnieją inne, pokazujące trudne warunki pracy i bytowania kołchoźników. Jednak w połączeniu z materiałami z archiwalnych spraw karnych oraz innymi dokumentami, źródła te pozwalają odtworzyć obraz ówczesnego życia chłopów z Kijowszczyzny i pokazać, jak władza radziecka w czasie pokoju niszczyła własnych obywateli. „Każde zdjęcie zaprezentowane na wystawie jest pewnym symbolicznym pomnikiem naszych przodków — Ukraińców, którzy marzyli o przyszłości dla swoich dzieci, ale do tego nigdy nie doszło” — podkreślił W. Berkowski. Przewodniczący Narodowej Komisji ds. Rehabilitacji, starszy pracownik naukowy Instytutu Historii Ukrainy Narodowej Akademii Nauk Ukrainy Roman Podkur zaznaczył, że ukraińskich chłopów władza radziecka skazywała na rozstrzelanie lub zesłanie do obozów GUŁAG-u na podstawie typowych, szablonowych oskarżeń o prowadzenie kontrrewolucyjnej lub antykołchozowej agitacji oraz rozpowszechnianie prowokacyjnych plotek na temat władzy radzieckiej. Jednak niszczenie ukraińskiego chłopstwa zaczęło się wcześniej, od przymusowej kolektywizacji, konfiskaty zboża, Hołodomoru, świadomego dzielenia chłopów na „kułaków”, „średniaków” i „biedniaków”, a następnie skłócania ich między sobą. Te składowe, zdaniem Romana Podkura, bardzo trafnie naświetla oś czasu wystawy. Podkreślił on również, że realizacja tzw. „operacji kułackiej” na Ukrainie rozpoczęła się kilka dni wcześniej, a mianowicie 3 sierpnia 1937 roku, jeszcze przed oficjalną wytyczną. Wyjaśnienie tego jest tylko jedno — ci ludzie w wyobrażeniach funkcjonariuszy NKWD byli już skazani, ponieważ wolny gospodarz na swojej ziemi przeszkadzał bolszewikom. Przed zgromadzonymi wystąpili również pułkownik sprawiedliwości w stanie spoczynku, badacz represji Andrij Amons, zastępca dyrektora generalnego ds. naukowych Rezerwatu Tetiana Szeptyćka, krewni represjonowanych chłopów, których historie przedstawiono na wystawie — Ołeksandr Jewtuch (krewny Petra Jewtucha), Witalij Łytwynenko (prawnuk Semena Łytwynenki), Pawło Holosa (wnuk Josypa Holosy). „Rozstrzelano ich za prawdę, ale przede wszystkim po to, by odebrać ziemię, aby nikt do niej nie rościł sobie praw. Chłopów zaczęto przymusowo wysiedlać z domów, odbierać cały majątek i zsyłać na Syberię. Tych, którzy stawiali opór, rozstrzeliwano” — świadczą krewni represjonowanych. Mówcy mówili o tym, że fizyczne zniszczenie najbardziej sprawczej warstwy społeczeństwa zaowocowało zniszczeniem fundamentów wartości życia, o tym, do czego prowadzi brak w państwie instytucji demokratycznych i niekontrolowana władza, a także o pamięci, którą należy odradzać, aby stać się normalnym społeczeństwem… Pamięć o zamęczonych uczestnicy wydarzenia uczcili: zapalili znicze i złożyli kwiaty przy mogiłach zbiorowych Międzynarodowego Memoriału Ofiar Totalitaryzmu lat 1937—1941.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Zakrwawione niwy

5.08.1937 r. rozkazem NKWD nr 00447 w byłym ZSRR uruchomiono koło pełnoskalowych masowych represji. Fotodokumentalna wystawa „Zakrwawione niwy”, która rozwinęła się pod bykowniańskimi sosnami pod gołym niebem, opowiada o tym, jak po rozkułaczaniu i Hołodomorze nieludzkie koło terroru kontynuowało dobijanie ukraińskich rolników. Na przykładzie losów 18 przedstawicieli 15 wsi Kijowszczyzny przekonująco pokazano, że w latach komunistycznego terroru artykuł przewidujący karę śmierci mógł znaleźć się dla każdego, chociaż w pierwszej kolejności niszczono „nieprawomyślnych”, czyli pracowitych, przedsiębiorczych, nieobojętnych, inicjatywnych, niezależnie myślących… Heorhij ŁUKIANCZUK na ośmiu planszach opowiada o drodze życiowej, okolicznościach aresztowania i rozstrzelania chłopów, przeważnie Kijowszczyzny. Zgodnie z państwowym kursem na całkowitą i przyspieszoną kolektywizację zamożny chłop był określany przez radziecką propagandę jako „kułak”, „wyzyskiwacz” i „wróg ludu”. „Wrogami ludu” regularnie stawali się także biedni lub średniacy, ponieważ same „kryteria wrogości” stale się rozszerzały. Równolegle za pomocą archiwalnych fotografii, plakatów, dokumentów rozwija się kronika życia wiejskiego lat 30. i 40. XX wieku. Dyrektor generalny Narodowego historyczno-memorialnego rezerwatu „Bykowniańskie mogiły” Bohdan Bilasziwski w swoim wystąpieniu zaznaczył, że data otwarcia wystawy jest symboliczna. Właśnie 5 sierpnia 1937 roku rozpoczęło się wykonywanie osławionego Operacyjnego rozkazu ludowego komisarza spraw wewnętrznych ZSRR nr 00447 „O represjonowaniu byłych kułaków, przestępców kryminalnych i innych antyradzieckich elementów”. Tak zwana „operacja kułacka” uważana jest za jedną z najbardziej masowych pod względem liczby ofiar w czasie stalinowskich represji politycznych. Władza radziecka zadała niszczycielski cios ukraińskiemu chłopstwu, tym ludziom, którzy byli gospodarzami na własnej ziemi, najpierw zabierając im tę ziemię i sprzęt podczas kolektywizacji, a potem fizycznie niszcząc najlepszych, najbardziej pracowitych podczas Hołodomoru i Wielkiego terroru. Chociaż oficjalnie deklarowano podstawowe prawa demokratyczne kołchoźników, a w branżowych i rządowych mediach opowiadano o poprawie życia na wsi, przekraczaniu przez kołchozy wskaźników planowych, zwiększeniu zbiorów, zakupie nowego sprzętu i budowie nowych pomieszczeń produkcyjnych. Bohdan Bilasziwski ujawnił również opracowane na dzień dzisiejszy dane dotyczące liczby rozstrzelanych i pochowanych w lesie bykowniańskim chłopów ze wsi przedstawionych na fotografiach wystawy. Dyrektor Centralnego państwowego archiwum kinofotofonoarchiwów Ukrainy im. H. S. Pszenycznego Władysław Berkowski podkreślił, że źródła fotograficzne lat 30., które Bądźmy razem! PRENUMERATA—2 0 1 9 Koszt prenumeraty TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA” (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

imienia TARASA SZEWCZENKI

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 79

Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Poligraf”,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

P.o. redaktora naczelnego Jewhen BUKET Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK, Mykoła CYMBALUK, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc 18 hrywien 11 kopiejek na pół roku 99 hrywien 41 kopiejek.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

na 3 miesiące 52 hrywny 33 kop.

Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK Wydział kultury Eduard OWCZARENKO Wydział korekty Olha ŻMUDOWSKA Iryna STELMACH Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN Redaktor internetowy 279-39-55

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

na rok 195 UAH 02 kop.

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn