Strona · s. 14strona oryginału ↗
«Przekleństwo pamięci»
Слово Просвіти, №34 за 2017 рік
Utwór, o którym będzie mowa, należy do ostatnich prac Wołodymyra Słepczenki i został napisany w pierwszej połowie czerwca 2017 roku. Zajmuje on szczególne miejsce w dorobku artysty nie tylko dzięki swojej specyficznej manierze plastycznej, która zasadniczo różni się od poprzednich dzieł mistrza, ale także dzięki zaostrzonej tematyce filozoficzno-religijnej obrazu, przesiąkniętego niepokojącym duchem apokaliptycznego mistycyzmu. Wydaje się, że obraz został namalowany przez jakiegoś innego artystę, a nie tego, którego znaliśmy z jego wcześniejszej działalności.
I. BANDURKA, wieś Jabłoniw, rejon husiatyński, obwód tarnopolski, członek NSPU i NSŻU
Festiwal „Jabłoniowy Spas — 2017” ponownie zademonstrował swój główny cel — jednoczenie Ukraińców świata, popularyzację sztuki narodowej różnych regionów Ukrainy, dążenie do mistrzostwa i profesjonalizmu, angażowanie młodych talentów w jego rozwój.
Swoje uzdolnienia w turze dziecięcej zaprezentowały solistki Jelyzaweta Olijnyk z miasta Kopyczynci, która wykonała piosenki „Zaczekaj, moje dzieciństwo” oraz „Uśmiech”, trzy Ołenki — Kłymko, Zacharkiw i Fedoriw (wieś Kociubynci), młodzieżowy zespół wokalno-instrumentalny „Dywohraj” (kierownik W. Dobrowolski) z tej samej wsi. Po raz pierwszy na „Jabłoniowym Spasie” wystąpił zespół taneczny Domu Kultury w Krohułciach „Krohułczanci” (kierownik artystyczny — Wasyl Firman, choreografowie — Iryna Firman i Natalja Liczak), który podarował widzom kompozycje taneczne „Walc” i „Karpaty”. Młoda solistka z
Stanisław BUSZAK
Słepczenkę zaczęto nazywać „romantycznym symbolistą”. Bez wątpienia termin ten ma prawo do istnienia, ale dotyczy daleko nie całej twórczości mistrza. Wyrażenie to nie obejmuje utworów inspirowanych wydarzeniami rewolucyjnymi na Majdanie, które można nazwać „heroicznym symbolizmem”, czy wojną w Donbasie (seria „Oblicza wojny”), które są jaskrawo realistyczne, i w żaden sposób nie odnosi się do obrazu „Przekleństwo pamięci”, który bezsprzecznie jest symboliczny, ale w żaden sposób nie jest związany z romantyzmem, wielkim stylem w sztuce światowej przełomu XVIII i XIX wieku. Utwór „Przekleństwo pamięci”, nawet poprzez sam swój tytuł, jest współbrzmiący raczej z duchem egzaltowanych objawień religijnych, niepokojąco-mistycznych wizji i tragicznych ostrzeżeń starotestamentowych proroków biblijnych — Ezechiela, Izajasza, Jeremiasza.
Fabuła utworu jest niejawna, eschatologiczno-mistyczna i wyłania się tylko przy integralnym postrzeganiu szeregu ciągów asocjacyjnych, ledwie zaznaczonych na płótnie jedynie skąpymi sugestiami obrazowymi, z których głównymi są Zdrada—Judasz—Donbas—Śmierć—Zmartwychwstanie. W tym utworze połączyły się bolesne rozmyślania artysty z kilku ostatnich lat twórczości, gdzie w wirze brzemiennych w skutki dla Ukraińców wydarzeń z krańcową ostrością stanęły pytania o dalszą przyszłość naszego narodu, nierozerwalnie związaną z jego wyborem moralno-etycznym, z odwiecznymi pytaniami o Dobro i Zło, wierność Tradycjom i otwartość na Nowacje, o Wierność i Zdradę, Honor i Hańbę. A co za tym idzie — o Cenę pojedynczego Ludzkiego Życia, a nawet całych narodów.
Na obrazie przedstawiona jest przerażająca facjata przebiegłej, podstępnej i cynicznej istoty człekokształtnej, swoistego Molocha Wojny, którego demonicznie złowieszczy obraz wyłania się z tysięcy zagubionych losów bezlitośnie pochłoniętych przez niego ludzi. Moloch uważnie rozgląda się wokół w poszukiwaniu kolejnej ofiary, siejąc wokół siebie Ruinę, Zdradę i Śmierć. Wydaje się, że ten straszliwy potwór wyrósł z mnóstwa czaszek przedstawionych na słynnym obrazie Wasilija Wereszczagina „Apoteoza wojny”, wypełzł na powierzchnię ziemi z czarnych węglowych pokładów ziemi Donbasu, której płomienie wojny płoną u dołu obrazu Słepczenki, rzucając krwawe odblaski na ponure sylwetki poczerniałych hałd. Na pierwszym planie łuski od wystrzelonych naboi, które odebrały tysiące istnień; monety, które leżą na kamieniu z wyrytym napisem „DAMNATIO MEMORIAE”, co w tłumaczeniu z łaciny oznacza „Przekleństwo pamięci”, współbrzmią ze wspomnieniem o cenie zdrady Judasza, który tak i nie nacieszył się zarobionymi krwawymi srebrnikami, kończąc swoje ziemskie życie dobrowolnym samobójstwem. Wyrzuty sumienia, które jeszcze tliły się w duszy sprzedawczyka Chrystusa, skróciły mu życie, ale ta straszna śmierć dała Judaszowi przynajmniej nadzieję na zbawienie, o czym przypomina dobrowolna męczeńska ofiara Jezusa Chrystusa, światło łaski z cudownego wniebowstąpienia ukrzyżowanego ciała którego pada na wszystkich, którzy odpokutowali swoje zbrodnie i grzechy śmiertelne oraz uwierzyli, że Syn Boży jest Zbawicielem, Prawdą i Drogą do Królestwa Niebieskiego.
Nasz ziemski świat jest tak urządzony, że na każdym szczeblu rozwoju cywilizacyjnego ludzkość nieuchronnie zmuszona jest rezygnować ze znacznej części swojej przeszłości — przestarzałych wyobrażeń o Wszechświecie, ekologicznie szkodliwych rodzajów energii, wczorajszych technologii, wyeksploatowanych maszyn, mniej doskonałych środków komunikacji itd. — od tak zwyczajnych i wygodnych w danym czasie przejawów codziennego życia materialnego i bytu, które również nieuchronnie odejdą w niebyt z głównych szlaków dalszego rozwoju Ludzkości.
Ale nigdy, dopóki będzie ona istnieć, nie odejdą w przeszłość takie fundamentalne pojęcia i podstawowe egzystencjalno-filozoficzne kategorie myślenia oraz zachowania ludzi, jak Miłość, Wierność, Odwaga, Honor, Miłosierdzie.
Że tak właśnie będzie, artysta i obywatel Wołodymyr Słepczenko jest głęboko przekonany i potwierdza swoje przekonania własną, oryginalną twórczością, w której ucieleśnia wysokie wartości duchowe, niezachwianie wierząc, że jutrzejsza przyszłość ojczystej Ukrainy będzie nieuchronnie szczęśliwa i twórczo uskrzydlona.
Jego symboliczny obraz „Przekleństwo pamięci” odbieram jako artystyczny apel do naszego narodu, jako wezwanie-ostrzeżenie do ludzi dobrej woli, by byli czujni i mądrzy, by nie poddawali się zwodniczym obietnicom o rzekomo sytym, ale bezmyślnym i pseudoduchowym królestwie „ruskiego miru”, który przyniósł na Ukrainę krew, śmierć i ruinę. Ten wyrazisty utwór to swoista ukraińska „Guernica”, jest on gniewnym protestem przeciwko okropnościom wojny, niszczeniu osiągnięć cywilizacji i masowej zagładzie myślących ludzi.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
