Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ihor POSZYWAJŁO: „Musimy pomóc zbudować tożsamość Ukraińców”

Слово Просвіти, №34 за 2017 рік

— Od czego zaczęło się tworzenie Muzeum? — Pomysł stworzenia Muzeum Majdanu zrodził się na samym Majdanie. Moja znajoma z USA, Linda Norris, na swoim blogu 1 grudnia 2013 roku zamieściła post: „Gdybym była dyrektorem kijowskiego muzeum właśnie teraz”. Pisała o rzeczach wydawałoby się prostych: otworzyłaby drzwi muzeum dla protestujących, napoiłaby ich herbatą, zapewniłaby im programy edukacyjne, zajęłaby się zbieraniem świadectw, przedmiotów historycznych, ponieważ jest to unikalne wydarzenie dla państwa. Wkrótce opublikowałem na „Ukraińskiej Prawdzie” artykuł „Muzea Ukrainy — uczymy się być z narodem”, w którym zapytałem siebie i kolegów, czy nasze placówki kultury są gotowe wypełniać swoją misję. Było w nim wezwanie do przemyślenia społecznej roli muzeów, zwłaszcza w czasie takich wstrząsów. Na początku brzemiennych w skutki dla kraju wydarzeń zimą 2013—2014 roku niewielka grupa muzealników i aktywistów zrozumiała, że rozwój protestów społecznych nabiera historycznej skali i społecznego znaczenia, że rozumienie wolności jako wartości kulturowej i społecznej wciela się w pasjonarne przejawy w najnowszej historii państwa. Aktywiści grupy wzywali do zadbania o zachowanie dla potomnych unikalnych świadectw i rozpoczęli pracę edukacyjną w terenie, na barykadach i w przestrzeni medialnej, przekonując, że do takich może należeć niemal każdy przedmiot, który znalazł się w epicentrum wydarzeń, każde zjawisko, które powstało w toku walki obywateli o swoje prawa i wolność, każda emocja, radość i ból. Tak w styczniu 2014 roku powstała inicjatywa „Muzeum Majdanu”, która jesienią tego samego roku połączyła się z inicjatywą Centrum Analitycznego pro.mova „Muzeum Wolności”. W lutym 2015 roku muzealnicy założyli organizację społeczną „Muzeum Majdanu”. Głównym zadaniem połączonej inicjatywy stało się zachowanie pamięci o wydarzeniach i ludziach Euromajdanu oraz Rewolucji Godności, w szczególności poprzez zbieranie świadectw, dokumentów, historii mówionych i przedmiotów, chroniąc miejsca pamięci i obiekty. A oficjalne Muzeum zostało utworzone rozporządzeniem Gabinetu Ministrów Ukrainy „O utworzeniu państwowej placówki »Kompleks Muzealny Bohaterów Niebiańskiej Sotni — Muzeum Godności«” z dnia 18 listopada 2015 r. oraz „O wprowadzeniu zmian do rozporządzenia Gabinetu Ministrów Ukrainy z dnia 18 listopada 2015 r.” z dnia 23 listopada 2015 r. — Kto dołączył do tworzenia Muzeum? — Na różnych etapach projekt wsparły Samoobrona Majdanu i szereg inicjatyw — Biblioteka Majdanu, Poczta Majdanu, Automajdan, Artystyczna Sotnia, Majdan Press-Centrum i inne, a także Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej, Ministerstwo Kultury Ukrainy, Kijowska Miejska Administracja Państwowa, Narodowe Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara”, Narodowy Rezerwat „Sofia Kijowska”, Muzeum Historii Miasta Kijowa, Narodowe Muzeum Historii Ukrainy w II Wojnie Światowej, organizacja społeczna „Agencja Strategii Kulturowych”, Ukraiński Komitet ICOM, rodziny Bohaterów Niebiańskiej Sotni. Aktualność i osobliwości tworzenia Muzeum, sposobów zachowania i prezentacji współczesnej historii omawiano z międzynarodowymi ekspertami, w szczególności z Lindą Norris (stypendystka Fulbrighta, USA), Sarą Bloomfield (dyrektor Muzeum Pamięci Holokaustu, USA), Elaine Gurian (była zastępczyni dyrektora Narodowego Muzeum Indian Amerykańskich w Waszyngtonie, była zastępczyni Sekretarza Instytutu Smithsona, USA), Johannesem Rasmussenem (sekretarz Baltic Initiative and Network, Dania), Basilem Kerskim (dyrektor Europejskiego Centrum „Solidarność”, Polska), Zbigniewem Gluzą (kierownik ośrodka „Karta”, Polska), Robertem van Vorenem (obrońca praw człowieka, założyciel Fundacji Zachowania Historii Majdanu, Holandia) i innymi. Konceptualne idee nowo tworzonego Muzeum zostały naświetlone m.in. na międzynarodowej konferencji Sojuszu Muzeów Amerykańskich w Seattle (maj 2015), na dorocznej konferencji Fundacji Księcia Clausa (Amsterdam, 2015), na konferencji Instytutu Smithsona w Narodowym Muzeum Historii (USA, 2015), na konferencji ICOM „Muzea na linii ognia…” (Kiszyniów, 2015), w wyjazdach szkoleniowych do Polski, Holandii, Francji, Belgii (2015—2017). Znaczenie stworzenia Muzeum, w szczególności dla społeczności międzynarodowej, zostało zilustrowane zainteresowaniem tym projektem ze strony popularnych i fachowych mediów. — Jaki cel stawia przed sobą Muzeum? — Musimy opowiedzieć o tych brzemiennych w skutki wydarzeniach współczesnej historii, których uczestnikami się staliśmy. Aby nie zakonserwować i nie zamrozić „gorących” wydarzeń teraźniejszości, a wręcz przeciwnie, wykorzystać je do kształtowania przyszłości. Chcemy, aby to Muzeum nie było projektem politycznym, nie było muzeum o przeszłości. A platformą do przemyślenia na nowo wielkich procesów historycznych, w szczególności walki Ukraińców o wolność, prawa i godność. I żeby to muzeum było platformą dla dialogu i aktywizacji inicjatyw społecznych. Przecież musimy pomóc odnaleźć kiedyś utraconą i zbudować najnowszą tożsamość Ukraińców. Za pomocą niedawnych wydarzeń na Majdanie pokazać światu, kim jesteśmy, i samym zrozumieć, jaki mamy potencjał. Aby każdy zrozumiał swoją misję w tym świecie. Żebyśmy się zjednoczyli i wspólnie zmieniali Ukrainę na lepsze. — Co udało się zrobić w tym czasie? — Zebrana przez aktywistów kolekcja obejmuje ponad 2000 przedmiotów, około 500 wywiadów audio i wideo, dokumentację ochrony zabytków, fotografie dokumentalne, wydania książkowe. Zbiory rzeczowe złożono z różnych grup, które uzupełniają do dziś: od barykadowego handmade’u, przedmiotów samoobrony, sztuki protestu po unikalne artefakty. Wśród rarytasów zbioru znajduje się instalacja artystyczna „Szopka Bożonarodzeniowa”, seria płócien malarskich „Przyszłość Ukrainy” (o wymiarach 200x1000, z których każde malowało w epicentrum wydarzeń ponad 100 osób w Kijowie, Doniecku i Ługańsku), przestrzelony citylight z Instytuckiej, 40-tonowa konstrukcja „Choinki” z ponad 500 flagami, plakatami, sloganami i innymi przedmiotami, pneumatyczna armata, zniszczony samochód automajdanowca, płyta rzeźbiarska „Nowa Ukraina” artysty Rotiego z Francji, konstrukcja rowerowa z baterią słoneczną Francuza Guillaume’a Alami, „koktajle Mołotowa” z żarówek elektrycznych wypełnionych pieprzem i płonącą mieszanką, przestrzelone hełmy Bohaterów Niebiańskiej Sotni i wiele innych. Kolekcja ma znaczną wartość historyczną, artystyczną, społeczną, kulturoznawczą, etnologiczną. Każdy z przedmiotów przechowuje pamięć i żywą historię. — A jak rozwiązuje się kwestię lokalu Muzeum? — Budynek przyszłego muzeum ma być częścią historycznej i memorialnej przestrzeni Rewolucji Godności. Jego architektura będzie prezentować pojęcie wolności i odpowiedzialnego działania zbiorowego. Jedynym miejscem, które odpowiada takim wymaganiom, logice urbanistycznej i historycznemu uwarunkowaniu, jest działka na Alei Bohaterów Niebiańskiej Sotni 3-5, która wcześniej była przeznaczona pod budowę budynku muzealnego, a po rozstrzelaniu pokojowych protestujących de facto nabrała swojego jedynego historycznie określonego i społecznie zatwierdzonego przeznaczenia. Warianty rozmieszczenia Kompleksu Memorialnego i muzeum zostały wypracowane i przetestowane na spotkaniach eksperckich, dyskusjach publicznych, w procesie Międzynarodowego konkursu „Terytorium Godności / Terra Dignitas” (2015). Obecnie czekamy na przeprowadzenie otwartego międzynarodowego konkursu architektonicznego na budowę naszego kompleksu memorialno-muzealnego. Tymczasowy wariant lokalizacji przewiduje adaptację części pomieszczeń Ukraińskiego Domu na potrzeby części administracyjnej Muzeum i kolekcji zbiorów, a także stworzenie wystawy zmiennej. W perspektywie krótkoterminowej planujemy otwarcie infocentrum oraz przestrzeni pamięci w budynku Federacji Związków Zawodowych Ukrainy przy ul. Chreszczatyk. W perspektywie długoterminowej (5–10 lat) — budowę nowego gmachu dla Memoriału, Muzeum i Centrum Wolności na kilku działkach przy Alei Bohaterów Niebiańskiej Sotni. — Gdzie dzisiaj można zobaczyć eksponaty Muzeum? — Stałej ekspozycji póki co nie mamy. Ale zdążyliśmy już przeprowadzić aprobatę konceptów i składowych Muzeum w takich projektach: wystawa „Wolność”, Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy (październik–listopad 2014); interaktywna wystawa „Twórczość Wolności: (R)ewolucyjna kultura Majdanu”, Narodowe Centrum Kultury „Muzeum Iwana Honczara” (listopad 2014 — luty 2015); interaktywna wystawa multimedialna „L’art de la liberte”, Pałac Talleyranda, Ukraińskie Centrum Kultury we Francji, Paryż (marzec 2015); wystawa multimedialna „Majdan: od niepodległości do wolności”, Muzeum Historii Miasta Kijowa (październik 2015 — styczeń 2016); projekt interdyscyplinarny „Lekcje wolności” (lato 2015); projekt międzynarodowy „Windows into Protest / Okna na protesty” — tworzenie filmów o masowych protestach na Ukrainie, w Wielkiej Brytanii, Turcji (listopad 2015); projekt międzynarodowy „Pierwsza pomoc dziedzictwu kulturowemu w warunkach złożonego kryzysu: międzynarodowe strategie dla Ukrainy” (sierpień 2015 — marzec 2016); projekt „Odważni” — kompleksowy program upamiętnienia Bohaterów Niebiańskiej Sotni i uczestników Rewolucji Godności: przestrzeń wystawienniczo-interaktywna, prezentacje, pokaz ubiorów (luty 2016). Ten projekt wystawowy odwiedził już 4 miasta Ukrainy, a także Ukraińskie Muzeum Narodowe w Chicago (sierpień–październik 2017), w grudniu — Parlament Szkocki. Pokażemy go również w miastach wschodniej Ukrainy. Udostępnialiśmy swoje eksponaty na wystawę „Ukraina/NATO. Formuła bezpieczeństwa”, która niedawno odbyła się w Mysteckim Arsenał. Obecnie trwa aktywna współpraca z ukraińskimi i międzynarodowymi partnerami przy organizacji wystaw na temat Majdanu z wykorzystaniem zbioru artefaktów i świadectw, m.in. w Polsce, Belgii, USA. 24 sierpnia włączymy się w organizację międzynarodowego festiwalu patriotycznego, który odbędzie się w Narodowym Muzeum Architektury Ludowej i Budownictwa Ukrainy. W Dniu Bohaterów Niebiańskiej Sotni (20 lutego) oraz Dniu Godności i Wolności (21 listopada) zazwyczaj organizujemy wystawy czasowe. W listopadzie zaplanowano wystawę pamięci Bohatera Niebiańskiej Sotni, kijowianina Wołodymyra Melnyczuka (skwer jego imienia z naszym udziałem ma zostać otwarty na Obołoniu w sierpniu). Kończymy prace nad instalacją systemu informacyjno-nawigacyjnego „Miejscami Rewolucji Godności”. Takie stoiska zostały już ustawione na placach Mychajłowskim i Europejskim, Alei Bohaterów Niebiańskiej Sotni, na ulicy Chreszczatyk oraz przy Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej. — Jakim widzi Pan Muzeum w przyszłości? — Muzeum Rewolucji Godności ma stać się wielofunkcyjnym kompleksem muzealnym, otwartą dynamiczną instytucją nowego pokolenia, która bazuje na wydarzeniach przeszłości i jest skierowana w przyszłość, służy jako autorytatywna platforma do refleksji nad tematem wolności oraz rozumienia wielkoskalowych procesów historycznych. Muzeum będzie przechowywać pamięć o wydarzeniach, uczestnikach i skutkach Rewolucji Godności, Pomarańczowej Rewolucji, Rewolucji na Granicie, innych wydarzeniach na Majdanie Niepodległości oraz w innych miejscach związanych z walką Ukraińców o prawa i wolności człowieka, wolność jako wartość, niepodległość Ukrainy i jej wybór cywilizacyjny. Przecież Muzeum jest powołane do szerzenia idei godności i niepodległości, wolności, samoorganizacji, odkrywania osobliwości walki o prawa i wolności w kontekście światowym, wspierania aktywizacji inicjatyw społecznych, konsolidacji i rozwoju ukraińskiego społeczeństwa oraz kształtowania odpowiedzialności za swoją przyszłość. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO „Kompleks Memorialny Bohaterów Niebiańskiej Sotni — Muzeum Rewolucji Godności” — muzealna instytucja państwowa o charakterze naukowo-badawczym, kulturalno-oświatowym i naukowo-metodycznym, należąca do sfery zarządzania Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Muzeum zostało zapoczątkowane przez inicjatywę społeczną „Muzeum Majdanu / Muzeum Wolności”, która rozpoczęła swoją praktyczną działalność od tworzenia Muzeum jako wielofunkcyjnego kompleksu muzealnego. Uczestnicy inicjatywy pracowali nad koncepcją Muzeum, zbierali artefakty i świadectwa, zapewniali przechowywanie, badania i popularyzację obiektów, przedmiotów i miejsc związanych z Rewolucją Godności. Dzisiaj dyrektor „Narodowego Kompleksu Memorialnego Bohaterów Niebiańskiej Sotni — Muzeum Rewolucji Godności” Ihor Posziwajło jest gościem „SP”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn