Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Korupcja w Ukrainie — to skutek anomalii społecznej

Слово Просвіти, №34 за 2017 рік

Ołeksandr M. KOSTENKO, doktor nauk prawnych, profesor (Instytut Państwa i Prawa im. W. M. Koreckiego NAN Ukrainy) Współczesna korupcja w Ukrainie — to korupcja typu kryzysowego, — jest ona zrodzona z głębokiego kryzysu społecznego w Ukrainie! Dlatego NABU czy jakiekolwiek inne organy antykorupcyjne (nawet przy zastosowaniu kary śmierci!!!) nie są w stanie przezwyciężyć tej korupcji, jeśli nie zostaną przeprowadzone reformy społeczne, które podetną korzenie korupcji. Reformy te muszą stworzyć sytuację, w której uczciwe życie i praca staną się opłacalne. Tak jak jest to obecnie, na przykład, w Singapurze, Finlandii, Japonii, Niemczech. Korupcja typu kryzysowego ma charakter systemowy, to znaczy, że poraża nie tylko instytucje państwowe, ale także instytucje społeczeństwa obywatelskiego. Dlatego płonne są nadzieje na to, że aktywiści społeczni-antykorupcjonariusze staną się tymi czynnikami, zdolnymi zagwarantować skuteczną walkę z korupcją. To znaczy, że nawet wzięte razem państwo i społeczeństwo obywatelskie są bezsilne wobec korupcji typu kryzysowego. A jest to spowodowane systemową anomalią społeczną, kiedy żyć i pracować uczciwie i zgodnie z prawem — nie jest opłacalne. Z tego samego powodu systemowy jest dzisiaj w Ukrainie brak szacunku do norm moralnych i do prawa: bo kto będzie szanował normy moralne i prawo, jeśli żyć i pracować uczciwie i zgodnie z prawem nie jest opłacalne? Wspomnianą anomalię społeczną należy usunąć poprzez przeprowadzenie odpowiednich reform społecznych, w wyniku których w społeczeństwie uformuje się taka wartość społeczna jak szacunek do norm moralnych i do prawa. Stepan BABIJ Mówią, że cerkiew jest oddzielona od państwa. Mówią... Bo gdyby była oddzielona, zgodnie z Konstytucją, cerkiew nie zachowywałaby się w ten sposób. Zwłaszcza cerkiew patriarchatu moskiewskiego. Zachowuje się tak, jakby była państwowa. Jeśli jest oddzielona od państwa, to proszę bardzo, swoją działalność prowadźcie w granicach swoich terenów cerkiewnych. Ale nie, ona mąci w całym kraju. To znaczy, w państwie. Procesje krzyżowe przez całą Ukrainę, i od Ławry Poczajowskiej, i od Świętogórskiej, a co najważniejsze — defilowanie przez Chreszczatyk, stolicę państwa. A setki autobusów do zwożenia zewsząd tysięcy zwolenników patriarchatu moskiewskiego, za czyje pieniądze? Kiedyś my (literaci) byliśmy świadkami, jak drżała droga pod kołami setek „Ikarusów”, które jechały z Donbasu do Kijowa. Pisałem o tym i drukowałem w „Lit. Ukrainie”, że „wtedy oni jechali po puchar, ale tak mogą przyjechać i po władzę”... Po siedmiu latach to się stało. I znowu zorganizowane autobusy... I nieukarani regionali, którzy i wtedy wyprawiali kolumnę, i dzisiaj zwożą swój elektorat, i razem z hierarchami przewodzą tej masie, udając, że uwierzyli w Boga. Idą, żeby zademonstrować na ulicach stolicy swoją siłę, nawet przewagę liczebną. Bo z Filaretem na Włodzimierską Górkę będą szli kijowianie, czy dołączy jeszcze ktoś z gości Kijowa. I co na to państwo? Pozwala swobodnie rozbijać się po kraju i po stolicy małoświadomej masie nieprze A ta wartość jest podstawą kultury antykorupcyjnej w społeczeństwie. Co więcej, tylko szacunek do norm moralnych i do prawa może zapewnić w Ukrainie ten porządek prawny, bez którego nie mogą być skuteczne żadne inne reformy. Bo, jak mawiał Thomas Carlyle: „Wszelkie reformy, poza moralną, są płonne”. Zatem, dla przezwyciężenia korupcji typu kryzysowego potrzebne jest przeprowadzenie głębokich reform społecznych, które zmienią sposób życia tak, aby żyć i pracować uczciwie i zgodnie z prawem stało się opłacalne! Fundamentalnym prawem naturalnym człowieka jest prawo do sprawiedliwości społecznej. Czy zapewnione jest to prawo człowieka w Ukrainie dzisiaj? Niestety, nie! Dzisiaj polityka antykorupcyjna w Ukrainie jest nieskuteczna, bo skierowana jest jedynie na realizację błędnej koncepcji „nagiej represji”, to znaczy represji niepołączonej z usunięciem tej anomalii społecznej, która rodzi korupcję typu kryzysowego. Koncepcja ta jest zdolna stworzyć „burzę w szklance wody”, czyli pozorowanie „ataku” na korupcję. Ale, co więcej, koncepcja „nagiej represji” otwiera drogę dla różnorodnych nadużyć środkami sprawiedliwości karnej, w szczególności w sferze walki politycznej i konkurencji gospodarczej, a także dla hipertrofii policyjnych (represyjnych) funkcji państwa. Naprawdę skuteczną polityką antykorupcyjną może być polityka oparta na koncepcji „antykorupcyjnych kleszczy”, która jest potwierdzona doświadczeniem, na przykład, Singapuru. Ale ona póki co nie została wdrożona w Ukrainie. Skąd ta iluzja, że rzekomo rozwiązać problem korupcji jest bardzo prosto: wystarczy wsadzić do więzień wszystkich skorumpowanych — i korupcja zostanie przezwyciężona. Ależ to prymitywne! Niedoskonałość rodzimej „strategii” walki z korupcją staje się coraz bardziej oczywista! Jeśli jeszcze kilka lat temu „antykorupcyjni stratedzy” twierdzili, że korupcja zostanie przezwyciężona, jeśli stworzy się NABU, SAP, NAZK, to teraz, po braku oczekiwanych rezultatów u tych organów antykorupcyjnych, twierdzi się coś innego. Organy te, okazuje się, są tak nieskuteczne dlatego, że nie ma właściwego audytu nad nimi. Ot, tylko stworzymy taki audyt — korupcję od razu okiełznamy! Teraz już wszystkie nadzieje Ukraińców kierują się na ten audyt. Ot, jeszcze nam audytu nad organami antykorupcyjnymi brakuje i wtedy już korupcję zwyciężymy! A jeśli jeszcze audyt nie pomoże, to już na pewno nam pomoże stworzenie sądów antykorupcyjnych. Taka to antykorupcyjna iluzja... Rzekomo dla przezwyciężenia korupcji wystarczy „wola polityczna” i można ją przezwyciężyć „kawaleryjskim najazdem” za pomocą „szabli w dłoń!”, czyli z wykorzystaniem „nagiej represji”, stosowanej przez organy antykorupcyjne! Ale tego zupełnie nie wystarczy, bo decydujące znaczenie mają właśnie reformy, które mogą usunąć społeczne korzenie korupcji. Jak świadczy doświadczenie Singapuru i innych krajów, skuteczna może być tylko koncepcja „antykorupcyjnych kleszczy”. Polega ona na połączeniu dwóch „szczęk” w „antykorupcyjnych kleszczach”: 1 — głębokich reform społecznych, które mają potencjał antykorupcyjny, i 2 — stosowania środków represyjnych wobec skorumpowanych, które mają być stosowane przez organy antykorupcyjne (NABU itd.). Jeśli nie zostaną uruchomione obie te „szczęki”, to jak jedną „szczęką” „zacisnąć” korupcję wraz z jej korzeniami? Zgodnie z koncepcją „antykorupcyjnych kleszczy”, próby samym tylko udoskonalaniem ustawodawstwa antykorupcyjnego i organów antykorupcyjnych (NABU itd.) przezwyciężenia kryzysowego typu korupcji są bezperspektywiczne. Nie można stworzyć takiej ustawy czy takiego organu antykorupcyjnego, którym nie można by było nadużyć, jeśli w społeczeństwie ma miejsce anomalia społeczna, przy której żyć i pracować uczciwie i zgodnie z prawem nie jest opłacalne. Co więcej, w tych warunkach możliwym staje się formowanie tak zwanego „państwa policyjnego”. Ukraina w wyniku reform społecznych musi stać się krajem zdatnym do życia dla uczciwych i praworządnych obywateli! Tylko wtedy, zgodnie z koncepcją „antykorupcyjnych kleszczy”, mogą być skuteczne ustawodawstwo antykorupcyjne i jakiekolwiek organy antykorupcyjne (NABU itd.), wraz z instytucjami społeczeństwa obywatelskiego. Mnie, wołyniakowi, przyszło uczyć się w Galicji. W Brzeżanach i Lwowie, a także być raz na weselu w Buczaczu i jeszcze raz przejeżdżać przez Buczacz. Tak jak w Brzeżanach, gdzie uczyłem się w szkole medycznej przez dwa lata, przez ten czas od nikogo nie słyszałem, że tutaj mieszkał Markijan Szaszkewycz, Bohdan Łepkyj, że stamtąd pochodzi malarka Ołena Kulczycka... Tak i w Buczaczu nikt nawet nie napomknął, że to miasto-muzeum i jacy mistrzowie je tworzyli. I że właśnie Mikołaj Potocki, właściciel Buczacza, zaprosił utalentowanego architekta Meretyna, rzeźbiarza Jerzego Pinzla, którzy wznieśli tutaj arcydzieło — ratusz miejski. Właśnie wtedy została również wzniesiona przez Mikołaja Potockiego Ławra Poczajowska. O tym znacznie później opowiedziała nam Wira Stećka dzięki temu, że w Warszawie zachowało się archiwum buczackie. Ostatnie lata swojego życia Mikołaj Potocki spędził w przybudówce Ławry Poczajowskiej. Tam też zmarł. Pochowany pod cerkwią Zaśnięcia Matki Bożej. Jak mu się teraz leży, kiedy nad nim dokonuje się taka zniewaga, zniewaga ukraińskiego zwyczaju i tradycji. Kiedy popi patriarchatu moskiewskiego zamienili świętość w gniazdo rosyjskiej agentury FSB? Ci, którzy nienawidzą Ukrainy, dla której fundator-patriota tak wiele zrobił.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn