Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №34 за 2024 рік

16 s. · 32 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Spotkanie z twórcami Ukrainy

Miałem okazję odbyć kolejne miłe spotkanie. Dlaczego kolejne? Ponieważ znów odwiedzili mnie przyjaciele, wybitne osobistości, które wniosły znaczący wkład w rozwój Ukrainy: Wołodymyr Szowkoszytnyj, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy pierwszej demokratycznej kadencji, prezes Międzynarodowej Organizacji „Związek Czarnobyl”, poeta, wicedyrektor NSPU, a także Pawło Mowczan, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, deputowany Ukrainy kilku kadencji, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Ci dwaj działacze aktywnie walczyli o proklamowanie Niepodległości Ukrainy i utworzenie państwa ukraińskiego. Ich przyjazd do Sambora jest znaczącym wydarzeniem, Spotkanie było nieco „alarmowe”, nieplanowane z góry, jednak niezwykle interesujące i wielowymiarowe! Podziękujmy za nie deputowanemu Samborskiej Miejskiej, ponieważ to oni byli bezpośrednimi uczestnikami i twórcami Deklaracji o suwerenności państwowej Ukrainy, Aktu Niepodległości Ukrainy oraz współautorami tekstu Konstytucji Ukrainy. Wydarzenie nosiło tytuł „Historia napisana przez nas” i było poświęcone 33. rocznicy Niepodległości Ukrainy oraz 85. urodzinom Pawła Mowczana. Goście rozważali osiągnięcia i straty państwa na drodze do upragnionej wolności, a także omawiali możliwości rozwoju w warunkach obecnej wojny. Szczególne zainteresowanie wzbudziła prezentacja książek ukraińskich pisarzy, wydanych przez wydawnictwo „Ukraiński Priorytet”. Na sali panowała wyjątkowa atmosfera. Było widać, że samborzanie pragną takich spotkań z wybitnymi Ukraińcami, którzy inspirują nadzieją na lepszą przyszłość i umacniają wiarę w zwycięstwo. Szczerze dziękuję naszym gościom za to, że nas odwiedzili. Ich myśli, doświadczenie i słowa zainspirowały wielu i jeszcze raz podkreśliły znaczenie naszej wspólnej walki o niepodległość. Szczególne podziękowania chcę złożyć organizatorom – Mykole Seneiko i Oleksandrze Sumaruk. Wspólnym wysiłkiem możemy robić wielkie rzeczy dla naszego kraju. Gościom wręczono pięknie zaprojektowane podziękowania, a najmniejsza z nich, Solomijka, doskonale wyrecytowała wiersz Liny Kostenko (na następne spotkanie, jesteśmy pewni, zdąży przygotować utwór Pawła Mowczana). Gości nie pozostawił bez upominków także znany na Sambirszczyźnie proświtianin, autor wielu prac historyczno-krajoznawczych, rówieśnik Pawła Michajłowicza, Ołeksij Dmytrach... Główna „persona” wydarzenia, czyli słowo autorytatywnych duchowych oświeciciel, brzmiało szczerze, czysto i poruszająco. Co było, co jest, co będzie, z ust wysokich gości brzmiało przekonująco i pokrzepiająco. A ja wreszcie mogłam „na żywo” pogratulować ukochanemu poecie jubileuszu. Niech więc „białe linie” naszej ukraińskiej drogi, skropione ofiarną krwią bojowników o wolność, doprowadzą do wymarzonego zwycięstwa, a wam, wielce szanowny jubilacie Pawle Michajłowiczu, niech Bóg da jeszcze długo-długo deptać kokoryczę i piórem oraz duszą snuć nowe „białe linie”, napełnione czystym światłem wielkiej Miłości! Taras Hołowko

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Na żywo pogratulowali

rady, uczestnikowi rosyjsko-ukraińskiej wojny, członkowi rady wydawniczej «Ukraińskiego Priorytetu» i dawnemu przyjacielowi obu pisarzy Zinowijowi Riwniakowi. Dzięki staraniom wieloletniej przewodniczącej Sambirskiej «Proświty» Lesi Orestiwny Sumaruk byli wdzięczni słuchacze i aktywni nabywcy książek «Ukraińskiego Priorytetu», byli dziennikarze i telewizyjni reporterzy... Wydarzenie odbywało się w budynku «Proświty», którego ściany w odległym 1913 roku słyszały głos genialnego rodaka Iwana Franki (czytał tu swojego „Mojżesza”)... Pani Lesia Sumaruk, posługując się pokazem slajdów i swoimi trafnymi komentarzami, zapoznała przewodniczącego Ogólnoukraińskiej «Proświty» Pawła Mowczana i wszystkich obecnych z bogatą historią sambirskiej organizacji, a własnymi wierszowanymi strofami złożyła Pawłowi Michajłowiczowi życzenia z okazji wysokiego jubileuszu. Przedstawiciele sławnej rodziny Krile- PRENUMERATA—2024 Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można zamówić w oddziałach „Ukrposhty” za pomocą „Katalogu wydawnictw Ukrainy” na 2024 rok (s. 24). Cena jest następująca: 1 mies. — 60 hrn. 3 mies. — 180 hrn. Bądźmy, przyjaciele, razem!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Cześć narodowym Oberegom!

Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy. Chociaż, być może, nie warto długo grzebać w putinowskiej „głowie”, aby dać twierdzącą odpowiedź na to, jaki jest określający cel raszystowskiej eresfii. Jest on na powierzchni i wymyślony daleko nie przez obecnego herszta kremlowskiej watahy. Przecież wszystkie poprzednie reżimy polityczne Moskowii prześladowały ten sam jedyny cel zniszczenia Ukraińców jako Narodu, który nie ma własnego państwa, historii, ojczystego języka, tradycji i wiary. „Strategie” formowały się przez ordyństwo na bagnach przez wiele stuleci, kiedy mało kto z nich umiał pisać, czytać, adekwatnie postrzegać świat. Ukrainę „przebrać do rąk”, jako czarny zamysł Piotra I, stając się głównym imperialnym zadaniem, przekazywano dziedzicznie z rąk do rąk – od cara do kniazia, realizując go na różne sposoby. Jednak głównymi były dwa składniki tego „wiecznego” antyukraińskiego planu. 1. Asymilacyjny, który przewidywał pełną denacjonalizację i wykorzenienie ukraińskości, kiedy szalały etnobójcze, lingwobójcze organy we wszystkich sferach życia i odbywała się totalna rusyfikacja Ukraińców. Oprócz znanych ukazów, postanowień, cyrkularzy carsko-stalinowskich satrapii, skierowanych na wyniszczenie ukraińskości, przy okazji warto przytoczyć fakty ze wspomnianego już na łamach „SP” tajnego „donosu” gubernatora Baggowuta do ministra spraw wewnętrznych Makłakowa w przededniu Pierwszej wojny światowej (1914 r.), którego istotą jest wzmocnienie walki z ukraińskimi ruchami. Zaprawdę, Moskale najbardziej bali się ukraińskości. W tym samym roku znana ze swojej antyukraińskości gazeta „Kijewlanin” pisała: „...Ukraiński ruch jest dla Rosji bardziej niebezpieczny, niż wszystkie inne ruchy narodowe wzięte razem”. To ostrzeżenie dla imperialnej polityki Moskowii pozostawało aktualnym problemem na wszystkie czasy. Dlatego w „donosie” mieściły się czysto kolonizatorskie wymagania wobec ukraińskiego nauczycielstwa, rodziny, cerkwi, szkół i uniwersytetów, zabytków historycznych, prasy, podręczników itd. Zabraniano dopuszczać na stanowiska ludzi, którzy kiedyś nawet w odległej przeszłości mieli kontakty z ukraińskim elementem, a na stanowiska dyrektorów, rektorów stawiać wyłącznie wielkorusów, usuwając innych… Ukraiński element nieprzerwanie czyszczono we wszystkich sferach działalności życiowej. „Zabroniono przyjmować Ukraińców „mazepińców-separatystów” na stanowiska nauczycieli czy w kandydatów na uniwersytecką profesurę, a także zabroniono prenumerować ukraińskie czasopisma z zagranicy”, – pisał M. Semczyszyn w pracy „Tysiąc lat ukraińskiej kultury”. W 1932 roku Ukraiński Instytut Naukowy w Warszawie po raz pierwszy wydrukował tę niezwykle reakcyjną notatkę służbową czarnosetnego gubernatora Baggowuta. Drodzy Ukraińcy! W imieniu ukraińsko-polskiego Niezależnego Forum Mediów witam was z głównym świętem narodowym – Dniem Niepodległości Ukrainy! To święto jest dziś przyćmione krwawą agresją Rosji. Zamiast radosnych uśmiechów widzimy łzy ukraińskich matek, wdów, dzieci. Jednak wierzymy: Siły Zbrojne Ukrainy rozgromią oszalałego wroga wszędzie, jak robią to na terytorium agresora w obwodzie kurskim. Słońce pokoju i wolności zajaśnieje nad naszą wolną ziemią. Ukraina będzie żyła wiecznie! Bo z nami Bóg, Taras Szewczenko i prawda. Ze świętem! Jurij SZCZERBAK, przewodniczący Rady NFM, uczestnik historycznego posiedzenia Rady Najwyższej Ukrainy 24 sierpnia 1991 roku (prawie dwudziestoletniej przeszłości) o „rozwiązaniu” ukraińskiego problemu. Już wtedy w Europie i na świecie można było przekonać się, do jakiego poziomu sięgnęło zdziczenie Moskala, kiedy całemu narodowi tabuizowano prawo do swojego narodowego życia. Bo nie tylko mianowano na stanowiska nauczycieli szkół, inspektorów, dyrektorów, rektorów wyłącznie wielkorusów, a w cerkwiach, seminariach, eparchiach próbowano zatwierdzać tylko ówczesne „gundiajowskie popostwo”, ale i całkowicie przepisywano po raz kolejny nową „prawdziwą” historię Rosji, wyjaśniając, że „Ukraina” – to „okraina”. Nawet wycieczki szkolne dla uczniów i studentów nakazano realizować do Moskwy, Niżnego Nowogrodu i innych bagiennych miejsc, jednak nie do Kijowa. Znamienne, że subwencje przyznawano tylko tym gazetom i czasopismom Kijowa, Połtawy, Charkowa, Jekaterynosławia, które występowały przeciwko Ukraińcom, dowodząc wszystkim, że małoruskiego języka nigdy nie było, nie ma on ani swojej literatury, ani przyszłości. Udowodniono zadanie – wszelkimi sposobami wykorzeniać nazwy „Ukraina” czy „ukraiński”. Nieco później tę barbarzyńską sztafetę przekazano „rakowskim, pietrowskim, postyszewom, kosiorom”. Po 13 latach (1927 r.) stalinowski oprycznik Kaganowicz „udoskonalił” tę kolonizatorską doktrynę w „równoprawnej” Ukraińskiej SRR, wykorzystawszy także koncepcję kijowskiego cenzora Szczogolewa o denacjonalizacji ukraińskich miast, edukacji szkolnej, oduczeniu młodzieży od języka rodziców. Zatem, wspominając te retro-historie po to, aby zaświadczyć – zniszczenie ukraińskich idei, ideałów, wartości, uniemożliwienie konsolidacji i jedności ukraińskości, pełne wykorzenienie narodu było (jest!) „strategią” Moskowii niezależnie od istniejących politycznych ideologem i praktyk w rosyjskim imperium, czy eseserii, czy we współczesnym putinowskim raszkostanie. A kiedy asymilacyjna „strategia” nie w pełni działała, to w siłę wchodził następny plan, bardziej okrutny, ludobójczy. Ukraińcy byli niszczeni fizycznie. To, co właściwie „tworzy” dziś putinizm razem ze swoim ordyństwem. Ludobójcza praktyka, która już niejednokrotnie była wprowadzana w życie w ciągu XX wieku, zwłaszcza na poziomie ręcznie stworzonych przez Moskali trzech hołodomorów-ludobójstw. Obecnie jest realizowana ze szczególnym cynizmem. Ale oprócz zoologicznej nienawiści raszystów i ich czarnych zamysłów dotyczących zniszczenia Ukraińców i Państwa Ukraińskiego, istnieje jeszcze jedna istotna motywacja ich zbrodniczych działań. Ta wojna jest egzystencjalnym wyzwaniem nie tylko dla Ukrainy, ale i dla Moskala. Przecież samo istnienie niepodległej Ukrainy jest jednocześnie realnym zagrożeniem i dla istnienia (nie do)imperialnej Rosji, niszcząc fundamenty rosyjskiej imperialnej tożsamości. Ukraina jest tym rdzeniem, fundamentem, bez którego cała „rusko-rosyjska” mitologia traci legitymność, rozpada się imperialna tożsamość, historyczność, mentalność. Doświadczenie zaświadcza, że w obrazie „więzienia narodów” taką Rosję niemożliwe jest zdemokratyzować i uczłowieczyć. Nadzieja na „dobrych ruskich” i ich „inteligencję” na poziomie modelu sołżenicyny!wassertmany!mihałkowy jest daremną sprawą. Bo właśnie tacy „inspirowali” Putina do pisania programowych „historycznych” artykułów, które stały się prologiem tej wojny. W czym więc różnica między nimi, kiedy wszyscy oni nie uważają Ukrainy za państwo, a za „kawałek Rosji” czy „państwo patchworkowe”? bez prawa do istnienia?! Właśnie takie rzeczy stworzyły wygodną imperialną „wiedzę”, czyniąc ją powszechnie uznaną (rzekomo naukową) nie tylko dla „siebie” i swoich kolonialnych podwładnych, ale niestety także dla Europy i świata, które często nadal patrzą na Rosję przez szkła okularów, przepisanych im dawno temu w Petersburgu i Moskwie. Ich „misją” jest tylko to, żeby erefia się nie rozpadła. Tak krzyczy wielu zagranicznych polityków wraz z emigrancką, niemal białogwardyjską „elitą”. Bo jak wtedy mieliby żyć i być! Ale rzecz w tym, że nic dobrego nie wydarzy się w granicach imperialnych upiększeń. I dopóki nie dojdzie tam do narodowowyzwoleńczych rewolucji, które warto wszelkimi sposobami wspierać, kiedy niemal wykorzeniona, różnoplemienna masa etnograficzna i etnopolityczna zdoła wywalczyć dla własnego bytu podstawowe wartości – wolność, państwowość, sprawiedliwość, prawo do potwierdzenia własnego „Ja”. Bo ostatnie ordyńskie niedoimperium w carsko-esereserowskim, a obecnie w erefowsko-putinowskim wizerunku pod nazwą „rassieja”, na wskroś przesiąknięte szowinizmem, czarnosotnictwem, nienawiścią, ludobójstwem, pychą i kłamliwością, desperacko czepia się skrepy i „wartości” niewolnictwa oraz upokorzenia. Szczególnie okrutna jest jej walka „o” Ukrainę, poza którą dla Moskali niemożliwy staje się sam fakt imperialnej żywotności. Tak było zawsze – za caratu, bolszewizmu, stalinizmu, putinizmu. Moskiewska zniewaga przejawiała się we wszystkich segmentach życia narodu ukraińskiego – od palenia ukraińskich książek przez moskiewskiego cara i samozwańczego „patriarchę” jeszcze na początku XVII wieku, zakazów języka ukraińskiego, szkoły i cerkwi, „rozstrzelanego odrodzenia”, masowych represji, aż po sztucznie zorganizowane hołodomory-ludobójstwa i przekształcenie Ukraińców w „jednonarodowców”. Wydawało się, że tyrania utwierdziła się na zawsze, ale za każdym razem Naród (nawet formalnie podbity) rodził i wychowywał swoich budzicieli Ducha, znów i znów ładując się siłą ich Słowa, Czynu, Proroctwa. Szewczenkowie, Frankowie, Fedkowycze i Pcziłki z Ukrainkami wlewali w już niemal bezdusznych uczucia wiary, prawdy i woli. Przychodziło uświadomienie, że ujarzmiony, zniewolony nie jest ten, kto zakuty, a ten, kto zwątpił. W poemacie Łesi Ukrainki „Na ruinach” ten temat w tamtych strasznych czasach brzmiał szczególnie ostro: „Kto niewolnik? Kto pokonany? Tylko ten, kto dobrowolnie niesie jarzmo niewoli”. Ukraina kosztem ogromnych ofiar przez wieki dowodziła swojej niezdolności do pokonania, broniąc najwyższej życiowej wartości Wolności. Z tą ideą żyli, tworzyli, umierali i znów się rodzili, uświadomiwszy sobie, że dopóki ona istnieje, to nie zniknie naród. Najlepsi w przednim szeregu ukraińskości byli nieugięci co do prawa do wolności tylko w swoim narodowym domu, potępiając i nie akceptując tych, którzy próbowali zaszczepić Ukraińcom fałszywe idee „wszeludzkości”, „internacjonalności”, „kosmopolityczności” w stalinowsko-bolszewickiej formie. Dla Ukrainy wszystkie te sentencje zawsze realnie kojarzyły się z moskwizacją. Zza parawanu takich „ludziolubnych” haseł wszechświatowości oto już któreś stulecie bez przerwy wyłania się obrzydliwa twarz obłudnego najeźdźcy. Zazwyczaj był nim krwiożerczy Moskal. Znany ideolog idei narodowej D. Doncow w takich przypadkach, kiedy trzeba było dokonać wyboru wśród życiowych orientacji, wzywał do wsłuchania się w prawdy, zgodne z narodowymi dążeniami i prawdą, których broniła, na przykład, Ołena Pcziłka – matka Łesi Ukrainki. Ta słynna ukraińska budzicielka ducha narodowego uważała, że „obłudą jest każda międzynarodowa rzekomo uszczęśliwiająca ludzkość idea, którą przynosi na ostrzu swoich bagnetów lub na końcu swojego obłudnego języka obcy!”. Przykro, że już w Niepodległej Ukrainie przestrzeń publiczna była (jest) zaśmiecana jadem-zielskiem, roznoszonym przez różnoimiennych działaczy-działaczki – prezentantów moskiewskiego kolonializmu, a nie ukraińskiego oświecicielstwa. Dlatego też nosiły nasze biblioteki złowieszcze imiona „krupskich”, „ostrowskich”, a Pcziłkom oddawano jedynie „ich” Łuck. Chociaż dlaczegoś milczymy na poziomie tych, którzy powinni postępować zgodnie z prawdą, uświadomiwszy sobie, że oprócz zła krupskie z bułhakowami, bielińscy z dostojewskimi, puszkini z tołstymi, sołżenicyni z ochłobystinami niczego nigdy nie przynosili. Jednak nawet na sierpień 2022 roku (!) 77 dużych bibliotek w Ukrainie nosiło imiona rosyjskich pisarzy i komunistycznych przywódców (Kijów – 20, Charków – 13). W stolicy, na przykład, straszyły imiona na budynkach bibliotecznych dla dzieci i młodzieży w rodzaju „wali kotika” i „młodej gwardii”. Ciekawe, że podobnym „wzorcom” i „wielkim nauczycielom ziemi ruskiej”, którym kłaniali się jak bożkom wielu „ziomków” naszych, dawano w swoim czasie sprawiedliwą ocenę nawet ci, którzy obecnie sami podpadają pod ostracyzm dekomunizacji. Tak, A. Makarenko, doświadczając szkalowania od nadieżdy krupskiej za budowę „burżuazyjnej szkoły”, w 1928 roku w odpowiedzi napisze: „Najstraszniejsze jest to, że na tę histeryczną głupią babę równa się i nasza młodzież”. Niegodziwe, że minęło całe stulecie, a część współczesnych zwierzchników, dopuszczonych do wychowania narodu ukraińskiego, prowadzi go manowcami, zmuszając, przede wszystkim, młodzież i nadal „równać się na histeryczne baby”. Przypominając o tych rzekomo drugorzędnych rzeczach, zaznaczę, że wybór światopoglądowych orientacji ma wyłącznie strategiczne znaczenie dla perspektywy i dalszego losu Narodu i Państwa, zachowania i wzmocnienia ukraińskiej Tożsamości. Przecież obecna wojna Moskwii przeciwko Ukrainie jest przede wszystkim wojną nawet nie o terytoria, a przeciwko naszej Tożsamości i Państwowości. Wszystko ma znaczenie – język, kultura, szkoła, rodzina, historia, cerkiew, przestrzeń publiczna, pamięć narodowa, symbole i ideały. I kiedy dzisiaj egzystencjalna wojna dyktuje nam i zobowiązuje nas wykonywać, jak Boże przykazanie, etyczną zasadę Narodu „precz z Moskwą!”, to miejsce i czas na bezpłodne dyskusje odeszły w niebyt, potrzebny jest tylko czyn, wyhodowany ideałami Wielkich. Obowiązkiem każdego żyjącego Ukraińca jest nie zejść z tej drogi. Dlatego też staramy się odszukiwać dla heroiczno-tragicznych obecnych dni poszukiwane wartości życiotwórczości tych, Wojna kontynuuje „przepisywanie” porządku dziennego całej ludzkości, przetapia w jakąś bezkształtną masę najlepsze uczucia, upragnione marzenia i nadzieje, przegrzewa do wrzenia przemocą, tragediami całą życioprzestrzeń bytu. Na 1/8 powierzchni lądu Ziemi, która zwie się Moskwią, nieustannie bulgocze i rozlewa się po świecie złośliwa lawina, będąc śmiertelnie zagrażającą dla Ukrainy, innych nacji, narodów, państw. Obecnie z wielu naszych i zagranicznych źródeł informacyjnych leje się strumieniem „analityka”, że putlerowska klika nie ma strategii widzenia zakończenia tej wielkoskalowej agresji, którą Moskale rozpętali przeciwko Narodowi Ukraińskiemu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

kto nie zdradzał Ukrainy, ukraińskości. Dlatego nie przypadkowe jest odwołanie się do już wspomnianej Oleny Pczilki, która z pasją wyznawała niezależne stanowisko narodowe, upatrywała największego zagrożenia dla ukraińskości w ciężkim uścisku rosyjszczyzny, wzywając już wtedy, by „nie wierzyć rosyjskim liberałom”, widząc w nich więcej cienia niż światła, i by „mieć więcej wiary we własne siły”. Jej nieprzejednanie i nietolerancja wobec takich ludzi jak Bielinski (obłuda Moskwy), który nienawidził Szewczenki za to, że „śmiał pisać po ukraińsku i karcić cara i Moskali”, były prawdziwe. Dlatego sprawiedliwie oburzała się na swoich, w tym na Czernihowską „Proświtę”, która proponowała proświtanom Naddnieprzańszczyzny, Galicji, Bukowiny i Ameryki uczcić jubileusz Tołstoja, nazywając go „wielkim obłudnikiem”. Dlaczego Tołstoj, a nie Szewczenko? – pytała. Kobieta-wojowniczka, kobieta-poetka, kobieta-pedagog była wielka już przez to, że zapragnęła i zdołała przekazać, zaszczepić tę świętą postawę wobec świata, walki o wolność ukraińskiego Człowieka, swojej córce – Lesi Ukrainka. Rzeczywiście, ten ogień walki, który ukształtował wewnętrzny świat Lesi, przyszedł nie od Kostomarowa czy Drahomanowa, lecz przede wszystkim od Matki-Pczilki, od Szewczenki, od sławnej, bohaterskiej przeszłości rodzinnego Wołynia. Najbardziej sprawiedliwym i etycznym jest oczywiście stosunek współczesnych do tych dwóch wybitnych postaci (Matki i Córki), jeśli będą one współmiernie czczone w Panteonie narodowej chwały. Za ich Słowo, Czyn, niepokonaną Wiarę w Ukrainę. Bo jak nie wskazać jako przykładu do naśladowania w pedagogicznej Ewangelii postawy obywatelskiej i działalności (oprócz pisarskiej i naukowej) Oleny Pczilki, która w niewiarygodnym ucisku rusyfikacji zakładała ukraińskie biblioteki, przygotowywała i wydawała prace naukowo-etnograficzne, włączała się w tworzenie ukraińskiego ruchu kobiecego, domagała się zezwolenia (1905 r.) na ukraińskie gazety i czasopisma, a co najważniejsze – stawała w pierwszych szeregach głosicieli idei jedności wszystkich ukraińskich ziem. Ona żyła, oddychała, marzyła o krzepiących cnotach narodu ukraińskiego rozdzielonego przez obcych – o Soborności, duchowej i politycznej Suwerenności. Swoimi czynami wyryła się w narodowej pamięci już przez to, że w najbardziej reakcyjnych czasach świętie strzegła idei ukraińskiej, narodowej i własnej godności. 1903 rok. Połtawa. Odsłonięcie pomnika I. Kotlarewskiego, gdy carska satrapia Moskwy zakazuje wygłaszania przemówień po ukraińsku. I oto, wykazując obywatelską odwagę, tylko Pczilka zwraca się do inteligencji ukraińskiej, do swojego Narodu, niezniszczalnym Rodzimym Słowem. Dlatego trzeba być dumnym z naszej przeszłości, wartości i ideałów. Bo naszym największym skarbem jest kultura narodowa, pamięć historyczna. Dlatego tak przykro przyjmować niedawne wypowiedzi znanej ukraińskiej lekkoatletki (Okunjewej) w „obronie” języka rosyjskiego, która oskarża nacjonalistów z Zachodniej Ukrainy, rzekomo „dzielących” Wielki Naród Ukraiński, twierdząc, że tym językiem (historycznie) mówi większość dzisiejszych Ukraińców i mówili nim ich przodkowie, a my jesteśmy spokrewnieni od czasów „dawnorusskiego”. A jeśli „po rosyjsku mówi wróg”, twierdzi sportsmenka, to nie powinniśmy wstydzić się tego języka, przywołując dla pewności także Szewczenkowskie „i od obcych ucz się”. Ale gdyby tak było, jak tłumaczy to siedmiokrotna mistrzyni Ukrainy. Bo od dawna jest dokonanym faktem, że „język” dla rosyjskiej Moskwy to straszliwa broń do zniszczenia naszej Państwowości. Dlatego do dziś nie rozwiał się smród zbrodniczej ustawy językowej „Ka-ka” (z 2012 r.), tak jak nie znika brud pokryty ospą na terytorium Ukrainy w postaci dawnych oficjalnych billboardów „jedyny kraj – jedyna ojczyzna”, będących synonimami zgubnego dla nas wszystkich hasła („jaka różnica”). A tymczasem zabija się Język Ukraiński. Zatem, po pierwsze. Podobne nastawienie do moskiewskiego języka z jego „kulturą” nie jest wyjątkiem, raczej regułą dla znacznej liczby naszych rodaków. Nawet wojna tego nie zmienia. Mamy trudne zadanie domowe. Po drugie. Przez wiele lat z jakiegoś powodu nie udawało się skutecznie (w przeciwieństwie do Europy) wprowadzić do programów nauczania i wychowania (od przedszkola po uniwersytety, od wydziałów filologicznych, historycznych po pedagogiczne) tak ważnego tematu, jak historia języka ukraińskiego – kluczowej kompetencji dla każdego obywatela Ukrainy. Na faktograficzne potwierdzenie tej luki proszę zapytać (od „pioniera do emeryta”) o elementarne rzeczy dotyczące powstania i ewolucji rodzimego (ukraińskiego) języka, a otrzyma się (w najlepszym razie) garść skromnych odpowiedzi, które wyglądają jak „u głupiego na podwórku”. Dlatego pożyteczną mogłaby się stać dla szkół i uniwersytetów książka (z 2023 r.) profesor O. Demskiej „Język ukraiński. Podróż z Bad Ems do Strasburga”. Nie zapominajmy także, że język ukraiński został uznany za jeden z 25 oficjalnych języków Unii Europejskiej. Ale na przykład dla Francuzów (i nie tylko) rodzimy język jest zarówno najwyższym dziedzictwem narodowym, głównym środkiem zachowania tożsamości, skarbem Narodu. Po trzecie. Sama nasza pedagogika (akademicka i praktyczna) oraz społeczny system wychowawczy dotąd nie służą należytym sposobem obywatelskiemu i narodowo-patriotycznemu wychowaniu młodzieży, tak aby Języka Ukraińskiego nie tylko znano, ale też kochano, szanowano, byli nim dumni jako najwyższą państwową, narodową i osobistą wartością. I aby nie przechodzili przy pierwszej okazji na mowę ordyńskiego obozu. Najwyraźniej u podstaw tej sprawy budowy narodu i państwa leży oparcie się na wychowawczych ideałach sławnego i wzniosłego ukraińskiego ludu, z upodobnieniem się do już wspomnianej Oleny Pczilki. Bo ta wielka Ukrainka nigdy nie zmieniała swoich narodocentrycznych poglądów na świat, mimo zmian epok, reżimów politycznych, ideologii. Przypominają się czasy okupacji bolszewickiej Ukrainy, kiedy w 1920 roku w Hadziackim gimnazjum, podczas święta Szewczenki, owinęła narodową żółto-błękitną Flagą popiersie Poety, głośno wołając „hańba komisarzowi Kramarenko”, który próbował zerwać sztandar. Człowiek, artysta i bojownik najwyższej próby, który za Ukrainę jest gotów stanąć „do pojedynku” z kimkolwiek. Ona nieustannie była aresztowana właśnie za to, że pragnęła być Ukrainką, uczyła naród bycia Ukraińcami. Moskwa aresztuje po raz ostatni ten symbol ukraińskiej nieugiętości w 1929 roku (sprawa „Związku Wyzwolenia Ukrainy”), kiedy 80-letnia Olena Pczilka była już śmiertelnie chora. Tak, nie doświadczyła „losu” odległych Sołowek, Syberii i Kołymy, jednak w pełni przez całe życie dzieliła udział swoich braci po duchu z „Rozstrzelanego odrodzenia”. Kobieta-patriotka, utalentowana i odważna „dziwaczka”, która walczyła i tworzyła nowego ukraińskiego człowieka, nietolerancyjna wobec tych, którzy idą „z góry na dół”, krytykowana i niezrozumiana nawet przez swoich za „wąski nacjonalizm”, była jak niewolnica, „która na obcej ziemi czci Boga” (Leся Ukrainka). Naturalnie na pamięć przychodzą te niedoczytane karty życia Pczilki w okresie najważniejszych dla Narodu Ukraińskiego świąt – Dnia Niepodległości, Dnia Państwowej Flagi Ukrainy. Tradycyjnie w tym czasie przy pomniku Kobzarza wręcza się nagrody (Szewczenkowska Nagroda Narodowa) najbardziej zasłużonym Ukraińcom – Wojownikom, Artystom, Poetom, Twórcom i Bojownikom. W tym roku wśród nich są przedstawicielki sławnych ukraińskich kobiet, Berehyni Słowa i Kultury Ukraińskiej: Zofia Majdańska, Ludmiła Łysenko, Antonina Cwid. Niezrównane w poruszającym rozniecaniu ognia duszy, torujące drogi ideałów Szewczenki, Franki i Skoworody, niosące przy sercu niezapożyczone uczucia od Trypolja po epokę książęcą, kozaczyznę i Mazepę, Szuchewycza i Banderę, Niepodległość i Bohaterów dzisiejszej wojny. Jednak wojna znów „przestroiła” inne scenariusze i tę świąteczną uroczystość przeniesiono, odbędzie się ona wkrótce, kontynuując bieg wiecznego prawa „niezniszczonej siły”, zawartego w narodowej Kulturze – tym najdroższym skarbie naszego Państwa – Ukrainy! Kultura „towarzyszyła” naszemu Narodowi zawsze i wszędzie. Źli ludzie są zdolni zabić nawet cywilizację, ale nasza kultura jest wieczna. Kiedy w te dni Ukraińcy z szczególną uwagą czczą Państwową Flagę Ukrainy, która zgodnie z Konstytucją jest głównym państwowym symbolem, mimowolnie myśli „przebiegają” ten długi i do końca niepoznany historyczny szlak utwierdzania tej najwyższej narodowo-państwowej wartości. Każdy po swojemu w duszy pielęgnuje własną emocję i wrażliwość wobec barw niebieskiej i żółtej, zahartowanych bohaterstwem i wiekową walką, świętych dla każdego Ukraińca. Być może, przypominając sobie siwą starożytność, kiedy pojawiły się one w herbie Lwowa w 1256 roku, a później w herbie Królestwa Ruskiego, Zaporoskiej Siczy, albo podczas rewolucji 1848 roku, ukraińskiej rewolucji narodowo-wyzwoleńczej 1917–1921 r., kiedy niebiesko-żółte flagi publicznie pojawiły się w Kijowie, Odessie i Charkowie 16 marca 1917 roku, heroicznej walki Strzelców Siczowych i żołnierzy OUN-UPA, albo utworzenia Karpackiej Ukrainy, która 15 marca 1939 roku, równocześnie z proklamowaniem niepodległości, określiła, że na państwowej fladze „barwa niebieska jest górna, a żółta dolna”, albo czasów odnowienia Niepodległości, dzisiejszego zmagania Ukraińskiego Wojownika, który z Flagą rusza do boju z przeklętym Moskalem. Nikt i nigdy nie jest w stanie ogarnąć całej tej matrycy pamięci narodowej, wielkości i heroizmu Narodu, który zawsze zdobywał swoją Wolność i Godność pod niebiesko-żółtym Sztandarem. Nasz etyczny obowiązek (żywych i nienarodzonych) to pamiętać, oddając hołd temu świętemu Amuletowi Narodu – Państwowej Fladze Ukrainy. Cześć tym, którzy strzegli, tworzyli i obronili ten sakralny Skarb. Wojownikom, mężom stanu, duchowym oświeciciele, poetom i artystom, nauczycielom i budzicielom… Kulturze narodowej! W pamięci wraca wydarzenie sprzed półwiecza, kiedy metropolita Mstysław (Skrypnyk), odwiedziwszy w odległym Caracas w 1975 roku grób Wasyla Kryczewskiego, zarządził przeniesienie prochów tego wybitnego Artysty, wielkiego syna Ukrainy (i swojej małej Ojczyzny – Worożba-Lebedyń-Sumszczyzna) na ukraiński cmentarz św. Andrzeja w Bound Brook (USA). O nim znany znawca kultury ukraińskiej M. Semczyszyn pisał, że jego zasługą było wychowanie setek ukraińskich artystów, którym zaszczepił szacunek i miłość do narodowej sztuki, Ukrainy. Kryczewski – organizator Ukraińskiej Akademii Sztuk w 1918 roku, później pierwszy artysta ukraińskiego kina, począwszy od filmu „Taras Szewczenko”, był związany z tworzeniem ukraińskiej państwowości, bo stworzył w tamtym czasie Państwowe Narodowe Herby Ukrainy, Wielką i Małą Pieczęć Państwową Ukrainy, ukraińskie pieniądze (hrywny) oraz znaczki pocztowe… Architekt narodowego światła i powietrza! Jednak wyjątkowo znamiennym etapem jego życia stał się udział w patriotycznych ruchach narodowych, nawet w tworzeniu Ukraińskiego Wojska. Bo to właśnie on opracował pierwszą wojskową ukraińską Flagę dla pułku Bohdanowskiego (1-go ukraińskiego pułku imienia Bohdana Chmielnickiego), wręczoną żołnierzom na Placu Sofijskim 25 lipca 1917 roku! To również jest chlubną kartą historii Ukrainy. Sławmy narodowych chorążych! Ten hołd jest pierwszym etycznym, politycznym i pedagogicznym wymogiem wobec Narodu, który pragnie Wolności. Bo tylko wtedy, jak pisał niezapomniany i nigdy niebędący obojętnym wobec sprawy ukraińskiej Dmytro Pawłyczko: Ten obraz nie zbledknie, Choć miną żniwa. To sztandar rodzinny – Złoto i błękit. Rzeczywiście, nigdy „nie zbledknie”. Bo historyczne epoki narodowo-wyzwoleńczych zmagań Ukraińców XIX–XXI wieku, jak i sam Akt proklamowania odnowionej Niepodległości 24 SIERPNIA (!!!), odbywały się i były poświęcane pod niebiesko-żółtym Sztandarem. Flaga, Wola, Niepodległość i wyzwolony los narodowy splecione są w jedno uczucie, które dziś unosi się pod grzmot wrogich kanonad nad Ukrainą, uczucie niezłomne i niezastąpione. Mimo wszystko w ten Dzień te uczucia są dla Ukraińców najbardziej uroczyste i wielkanocne. W takie niespokojne czasy, gdziekolwiek nas spotkają, mamy obowiązek wspomnieć i uczcić naszych sławnych przodków, ojców, towarzyszy broni znanych i zapomnianych, którzy przez wieki ofiarnie zdobywali Wolność, wywalczali Ukrainę. Szczególne życzenia dla Wojowników, którzy dziś bohatersko bronią Ziemi Ojczystej przed moskiewskimi ordami. Skłońmy się „Wam, rycerze wielcy, Bogiem nie zapomniani!”. Niech wasz heroizm i oddanie staną się naszym narodowym Amuletem Wiary, że Ukraina pokona swojego odwiecznego wroga i na zawsze uwolni ukraińską Duszę z okowów moskiewsko-imperialnego rasizmu, czarnosecinnego szowinizmu i ogólnoświatowej nienawiści do ludzi. W ten Dzień na zawsze jakby w oczekiwaniu czegoś wyższego i niepojętego (Zwycięstwa!) stoi wymodlone miejsce Szewczenki przy Uniwersytecie w Kijowie, które dawniej zawsze „ubierało się” w świąteczny tłum ludzi. Ponieważ tam ludzie czują, jak na Czernieczej Górze, dumę, własną i narodową godność, czerpiąc inspirację z wzniosłości Słowa Tarasa – ożywczego, gorzkiego i gorącego, które rodzi „niemożność” zginania karku przed jakimikolwiek ciemiężcami. Tu, zdaje się, kwitnie wieczne pragnienie upragnionej Wolności. Bo nawet w okresach najcięższych kryzysów na tym miejscu nigdy nie gasła duchowa siła Narodu. Nasz stolicę Kijów warto kochać właśnie za tę tchnącą życiem przestrzeń, która zachęca i uczy nas bycia Ukraińcami, mocnymi duchem i ciałem, gdzie słychać nieustanne wybuchy żywiołu płomiennej Muzy Szewczenki, przypominając, „czyimi synami” jesteśmy. Dlatego misja Dnia Niepodległości polega także na tym, by raz po raz „czytać” na nowo testament Kobzarza, który dla ukraińskości (i nie tylko) jest „blaskiem Góry”, drogowskazem odwagi, ducha i wiary, najbardziej pożądaną wartością w warunkach dzisiejszej egzystencjalnej wojny, która konsoliduje Naród i Państwo. Dziś one, jak przykazania Boże, „pukają” do serc każdej jednostki społecznej, „przemawiają” do nas uczuciami godności, nieugiętości, moralności i ukraińskości, hartując i umacniając organizm narodowy w warunkach nowych moskiewskich zagrożeń, które krzywdzą okrucieństwem i kłamstwem świat ukraiński. Przenikliwe Słowo Szewczenki jest znaczące i ważkie, gdy Naród wywalczy swoje naturalne prawo do życia, gdy Moskale: Na duszę mą powstali Potężni obcy, Nie widzą Boga nad sobą, Nie wiedzą, co czynią. W Piśmie Świętym powiedziano, że jeśli obcy wrogowie chcą zniszczyć i stratować twoją duszę, trzeba chwycić za tarczę wiary, hełm zbawienia i miecz duchowy, aby pokonać zło. Takim Mieczem i Tarczą jest dla nas Taras Szewczenko – Budziciel, Wojownik i Prorok. Ta wzniosła prawda ma zabrzmieć szczególnie w Dzień Niepodległości, jak dzwon Nieba, budząc uśpionych, zmęczonych i zwątpiałych, pomagając słabym i poniżonym, umacniając silnych i wiernych Tobie, Ukrainо. Ukraińcy! Dalecy i bliscy, znani i nieznani, powitajmy w te świąteczno-niespokojne Dni siebie nawzajem w myślach i wyraźnie wielkim wezwaniem Narodu. Chwała Ukrainie! Chwała Bohaterom!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Prawne i zarządcze mechanizmy ochrony niepodległości Ukrainy

Wasyl KUJBIDA, doktor nauk z zakresu administracji publicznej, profesor. Przeprowadźmy krótką analizę prawnych i zarządczych mechanizmów, które sprzyjają ochronie naszej państwowości, a także nakreślmy potrzebę modernizacji systemu zarządzania, reformy wojskowej i reformy gospodarki jako kluczowych komponentów w warunkach zagrożeń wojennych. Główne problemy i zagrożenia: wojna hybrydowa trwa na całym terytorium Ukrainy, ale na różnych obszarach przebiega z różną intensywnością w różnych płaszczyznach: wojskowej, informacyjnej, edukacyjnej, znaczeniowej, duchowej, kulturowej, wizji przyszłości itd. W tej wojnie każdy z nas jest wojownikiem i od działań każdego z nas zależy zwycięstwo. Skutki wojny rozpatrujemy zarówno przez pryzmat całego państwa (naruszenie suwerenności, utrata integralności terytorialnej, dziesiątki tysięcy śmierci Ukraińców, miliony przesiedleńców, którzy stracili dom i środki do życia), jak i przez pryzmat każdego regionu (różne zniszczenia zabudowy mieszkaniowej, gospodarki, infrastruktury krytycznej, społecznej, kulturowo-bytowej, zniszczenie psychoemocjonalne Ukraińców, duchowe rozbrojenie poprzez narzucanie poczucia niższości przez wywyższanie wartości „ruskiego miru”, wezwania do walki z nacjonalizmem i bycia tolerancyjnymi, aby nie stać się takimi jak moskale), ale mało uwagi poświęcamy analizie tego, co dzieje się w każdej płaszczyźnie wojny. Przyczynami tego, że w wielu płaszczyznach wojny nie zwyciężamy, jest niezrozumienie istoty wojny w tych płaszczyznach, brak woli państwowej i nieokreśloność pola prawnego. Jeśli chcemy być bezpieczni, to nie powinniśmy bezczynnie trwać. W każdej płaszczyźnie wojny trzeba dbać o odporność we wszystkich aspektach narodowego bytu dla zachowania niepodległości. A nawet więcej. Na dzień dzisiejszy ustawodawstwo, które reguluje kwestie bezpieczeństwa, nie zawsze odpowiada wymaganiom czasu. Często normy są przestarzałe, niedostatecznie opisane, nieefektywne. Bieżące realia wymagają przeglądu norm prawnych i adaptacji do współczesnych wyzwań. Konieczne jest odnowienie ustawodawstwa z uwzględnieniem nowych zagrożeń, zapewniając szybkość i elastyczność w reagowaniu na nie. Powinno ono stać się nie tylko odpowiednim, ale i progresywnym, zapewniać należytą reakcję na wszelkie wyzwania teraźniejszości, ponieważ w warunkach wojny hybrydowej stykamy się z potrzebą bronienia swojej integralności terytorialnej nie tylko na froncie, ale i w systemie prawnym, a to wymaga uściślenia doktryny prawnej i udoskonalenia prawa. Chyba warto przeprowadzić audyt istniejących norm prawnych i ocenić, które z obowiązujących ustaw i przepisów mogą zostać zaadaptowane do nowych warunków, które powinny zostać uchylone, a jakie nowe normy muszą się pojawić. Bez tego dawne słabości mogą stać się problemami w przyszłości. Podstawa prawna ochrony niepodległości i integralności terytorialnej Ukrainy składa się z szeregu aktów ustawodawczych i umów międzynarodowych. Głównymi z nich są: Konstytucja Ukrainy, która zakotwicza prawo do integralności terytorialnej i niepodległości. Ustawa Ukrainy „O obronie Ukrainy”, w której określono podstawy bezpieczeństwa narodowego i obrony, Ustawy Ukrainy: „O prawnym reżimie stanu wojennego”, „O Siłach Zbrojnych Ukrainy”, „O podstawach bezpieczeństwa narodowego Ukrainy”, a także Statuty Sił Zbrojnych Ukrainy i inne. Szczególnie wiele pretensji mają wojskowi do dwóch ostatnich dokumentów. Jednym z kluczowych aspektów, które wymagają uwagi, jest modernizacja systemu zarządzania państwem. Zbrojna agresja wymaga: efektywnego funkcjonowania organów władzy publicznej, koordynacji ich działań, udoskonalenia mechanizmów współdziałania między nimi a społeczeństwem, szczególnie w sferze bezpieczeństwa i obrony. Reforma zarządzania państwem i Siłami Zbrojnymi Ukrainy jest pilnym zadaniem: konieczne jest przeprowadzenie audytu tych systemów zarządzania, aby wykryć istniejące niedostatki i opracować nowe modele, które odpowiadają współczesnym warunkom. Ponieważ bezpieczeństwo i obrona są najwyższym priorytetem, ważne jest, wzmacniając zdolności obronne państwa, opracowywać nowe technologie bezpieczeństwa, ponieważ technologie to nie tylko narzędzia, ale i podstawa współczesnego zarządzania. Mówią: „Doświadczenie to to, co otrzymujesz, kiedy nie otrzymałeś tego, czego oczekiwałeś”. Ale nam potrzebne jest nie samo doświadczenie, nam potrzebne jest zwycięstwo. A dlatego musimy przemyśleć błędy, działać innowacyjnie, odrzucając stare doświadczenie. Współczesne zagrożenia wymagają nie tylko reagowania z centrum, ale i aktywizacji organów samorządu terytorialnego, które mogą szybciej reagować na lokalne wyzwania. Mykoła HOŁOMSZA. Nijak nie mogę zrozumieć zachowania sojuszników i partnerów. Jak to, na naszym terytorium bać się pomagać nam przeciwdziałać atakom pociskami manewrującymi i balistycznymi oraz innymi środkami rażenia ze strony raszystów nad pokojowymi miastami Ukrainy? Czego się bać? Żałować raszystowskiego żelastwa? Przypomnijcie sobie decyzję Zgromadzenia Ogólnego ONZ o uznaniu światowego zbrodniarza – reżimu putinowskiego – niesprowokowanej inwazji na Ukrainę i zobowiązanie do wycofania wszystkich wojsk z Ukrainy do granic z 1991 roku. Więc czego się trząść? Ukraina daje możliwość i prosi o pomoc. reagować na zmiany w sytuacji bezpieczeństwa. Dlatego, wychodząc z założenia, że lokalna wspólnota jest sercem państwa, należy kontynuować decentralizację władzy publicznej i prowadzić mobilizację obywatelską: organizować we wspólnotach szkolenia i treningi z zakresu ochrony ludności, sprzyjając aktywnemu włączaniu mieszkańców w zapewnianie bezpieczeństwa i w opór narodowy, propagując patriotyzm oraz świadomość zbiorowej odpowiedzialności. „Każdy z nas jest częścią wielkiego mechanizmu i tylko razem możemy pokonać trudności”. Umiejętność adaptacji do warunków wojny jest kluczem do przetrwania i zwycięstwa. Dlatego ważną kwestią jest dostosowanie struktury gospodarki i odporności ekonomicznej do dzisiejszych potrzeb państwa, zwłaszcza odporności dostaw krytycznych zasobów dla niego, ponieważ gospodarka jest podstawą zapewnienia bezpieczeństwa narodowego. Przeprowadzenie głębokich zmian gospodarczych, z orientacją państwa na innowacje, zrównoważony rozwój i wsparcie małych oraz średnich przedsiębiorstw, wdrożenie najnowszych technologii w ukraińską gospodarkę, przede wszystkim w kompleks wojskowo-przemysłowy, zapewni tworzenie miejsc pracy i zaspokojenie potrzeb frontu. Tego obecnie nie da się osiągnąć bez współpracy z zaprzyjaźnionymi państwami na zasadzie wymiany technologii i zasobów, aby zapewnić szybką reindustrializację Ukrainy, która musi stać się potężnym centrum przemysłowym, zdolnym do produkcji nowoczesnego sprzętu i broni. Stworzenie warunków do realizacji interesów narodowych w produkcji nowoczesnego sprzętu wojskowego i uzbrojenia, rozbudowa własnego kompleksu wojskowo-przemysłowego, inwestycje w przemysł obronny, wsparcie startupów i innowacyjnych projektów działających w sferze technologii bezpieczeństwa i obrony, jak również ogólny rozwój nowoczesnych technologii w dziedzinie wojskowej, są niezbędnym warunkiem ochrony państwa i zapewnienia bezpieczeństwa narodowego. Współpraca z uniwersytetami i instytucjami naukowymi, międzynarodowymi centrami naukowymi mogłaby znacząco przyczynić się do badań naukowych i opracowywania nowoczesnych technologii w celu podniesienia jakości i efektywności produkcji wojskowej. To, a także doskonalenie szkolenia wojskowego poprzez wdrożenie treningów symulacyjnych, które maksymalnie przybliżają do realnych warunków bojowych, w tym międzynarodowe programy wymiany, podniesie gotowość bojową żołnierzy, ponieważ dobry żołnierz to wyszkolony żołnierz. Ustanowienie strategicznych sojuszy z państwami sojuszniczymi dla zapewnienia bezpieczeństwa zbiorowego, rozwój inicjatyw dyplomatycznych skierowanych na wzmocnienie sojuszy obronnych i koalicji będzie temu sprzyjać. Równolegle musimy kształtować niezależność energetyczną, rozwijając odnawialne źródła energii i dywersyfikując dostawy: czysta przyszłość energetyczna to przyszłość, w której jesteśmy wolni. W warunkach wojny ważne jest wzmocnienie jedności narodowej, społeczeństwa obywatelskiego, zachęcając obywateli do udziału w programach wolontariackich na rzecz wsparcia armii i osób poszkodowanych przez wojnę: każdy, kto wspiera Siły Zbrojne Ukrainy, jest bohaterem. Tego nie można osiągnąć bez zapewnienia sprawiedliwości, bez zapewnienia równego poziomu możliwości społecznych dla wszystkich obywateli. Programy społeczne i inicjatywy ustawodawcze powinny być skierowane na zmniejszenie nierówności i pomoc wrażliwym kategoriom ludności. Ważne dla bezpieczeństwa informacyjnego jest również stworzenie platform wspierających ukraińskie narracje na arenie międzynarodowej, które przeciwdziałają rosyjskiej propagandzie, oraz rozwijanie systemów ochrony przed cyberatakami i szkodnikami dezinformacyjnymi, a prawnicy muszą stworzyć mechanizmy prawnego reagowania na zagrożenia hybrydowe i ataki informacyjne. Jednocześnie należy już teraz planować powojenną odnowę i przeprowadzenie reform w Ukrainie, w której doświadczenie Ukraińców, którzy przeżyli wojnę i okupację, powinno stać się podstawą świadomości narodowej, będącej kluczowym elementem tożsamości narodowej, gdyż „pamięć jest korzeniem, z którego wyrasta naród”. Dlatego, przyswajając historię, język i kulturę, ważne jest przywrócenie sprawiedliwości historycznej: podtrzymywanie pamięci o poległych i poszkodowanych, uznawanie ich bohaterstwa. Ale trzeba brać pod uwagę, że jeśli Rosja nie przegra wojny i nie stanie się państwem demokratycznym, to zakończenie działań wojennych nie będzie oznaczało końca wojny. Stanie się to jedynie krótkotrwałą pauzą, a dokładniej przejściem w fazę zimnej wojny, która będzie charakteryzować się wyścigiem przygotowań do nowej wojny, zrodzi nowe zagrożenia, wymagające systemowego podejścia do ich pokonania. Dlatego zadaniem państwa i prawników jest przygotowanie regulacji prawnych w warunkach zimnej wojny, stworzenie warunków do długotrwałej gotowości wojskowej, w tym przygotowanie rezerw mobilizacyjnych, rozwój nowoczesnych technologii w systemach uzbrojenia, przeprowadzanie regularnych ćwiczeń i manewrów wojskowych wspólnie z międzynarodowymi partnerami dla zapewnienia bezpieczeństwa. Nie cieszy nas informacja, że nasi sąsiedzi podnieśli w powietrze samoloty w związku z atakiem rakietowym na Ukrainę. Spójrzcie na cynizm państwa-agresora, które obecnie „przewodniczy w ONZ”, ono jeszcze podjudza poszczególne kraje Afryki, aby w ONZ „zobowiązano” nas do zaprzestania ataków na infrastrukturę militarną i pomocniczą raszki (która przez dziesięciolecia, oszukując świat, rozbrajała nas w celu zniszczenia w przyszłości), bo „nie będzie czym dokonywać zamachów terrorystycznych i zbrodni wojennych” – czy to nie cyrk? Ile można obserwować tę zniewagę wobec porządku światowego i pobłażanie zbrodniczemu reżimowi raszystów? Społeczeństwo Ukrainy żąda wyrzucenia nie tylko z Rady Bezpieczeństwa, ale i z ONZ reżimu raszystowskiego – do czasu stabilizacji sytuacji, uznania reżimu putinowskiego za terrorystyczny, jak to wynika z Karty Narodów Zjednoczonych! W przeciwnym razie jak oceniać sytuację? Czy świat może nadal obserwować długotrwałą światową zbrodnię putinistów i „mieć nadzieję” na cud, niemrawo dostarczając pomoc, kiedy codziennie giną nie tylko wojskowi, ale i cywile, dzieci, kiedy na oczach ambasadorów różnych krajów świata niszczone jest środowisko życia w Ukrainie? zapewnienie gotowości operacyjnej. Równolegle należy przemyśleć fundament prawny dla ponownego założenia republiki, co w kontekście strategicznych wyzwań, z którymi mierzy się Ukraina, jest krytycznie ważne. A to oznacza, że już trzeba przygotowywać nową Konstytucję jako pierwszy krok do budowy trwałego, konkurencyjnego, demokratycznego i sprawiedliwego państwa, ponieważ Ukraina musi zaadaptować się do nowych realiów współczesnego świata, gdzie zarządzanie jest głównym paradygmatem sukcesu państwa, jego trwałości. Nowa Konstytucja powinna definiować nową wizję obywatelstwa, uwzględniając wszystkie aspekty modernizacji społeczeństwa, które pojawiają się w strefie bifurkacji w warunkach wewnętrznych wyzwań, z akcentem na ideę aktywnego obywatelstwa: obywatelstwo to nie tylko przywilej, ale i odpowiedzialność. Potrzebna jest modernizacja systemu politycznego i systemu zarządzania państwem, bazujące na nowej kulturze politycznej. Obejmuje to rezygnację ze starych praktyk politycznych i wprowadzenie nowej etyki w życie polityczne. Wniosek. Sytuacja, w której znalazła się Ukraina, wymaga terminowego i kompleksowego podejścia do rozwiązania wskazanych problemów. Każdy z nas musi pamiętać: „Niepodległość – to codzienna walka”. Obrona niepodległości, suwerenności państwowej oraz integralności terytorialnej Ukrainy w obecnych warunkach wymaga szybkiej modernizacji mechanizmów zarządczych państwa w całości i Siłami Zbrojnymi Ukrainy w szczególności, adaptacji ustawodawstwa do nowych warunków oraz reformowania gospodarki. Tylko poprzez kompleksowe podejście do rozwiązania wspomnianych problemów można stworzyć skuteczny mechanizm ochrony naszego państwa. Naszym zadaniem jest nie tylko przetrwać, ale i zbudować potężne oraz demokratyczne państwo. Opracowanie fundamentu prawnego dla ponownego założenia republiki Ukraina to nie tylko potrzeba prawna, ale i moralno-etyczna dla zapewnienia stabilności, dobrobytu i sprawiedliwości w społeczeństwie. Potrzebujemy nie odnowienia, a budowy jakościowo nowego kraju. Nie można przygotowań do tego odkładać na okres powojenny. Najaktywniejsi z nas, którzy byli niezadowoleni ze stanu ukraińskiego państwa, poszli na front bronić naszej przyszłości. Oni, jestem pewien, nie zechcą wracać do odnowionej przeszłości. Razem z innymi przyczynami zrodzi to konflikt w społeczeństwie. Dlatego już teraz trzeba przemyśleć, jakim ma być ukraińskie państwo po wojnie, aby zapewnić przyszłość narodowi ukraińskiemu. Drodzy partnerzy, nie wyrzucamy wam niczego, dziękujemy za każdą cząstkę wsparcia, ale nie zabraniajcie nam wykorzystywać waszej pomocy do rażenia wszystkich militarnych „punktów”, skąd do nas „przylatuje”. Podejdźcie poważnie i skutecznie do naszych próśb, stwórzcie antyputinowską koalicję, chociażby z tymi, którzy już podpisali z Ukrainą umowy o bezpieczeństwie, tak jak tworzono skuteczną koalicję antyhitlerowską, okażcie realne stanowisko wobec zapewnienia pokoju i praworządności, jak to określono normami Karty Narodów Zjednoczonych i zasadami Prawa Międzynarodowego! Nie udawajcie, że ktoś jeszcze przyjmuje obłudne kłamstwa FR. Niech będzie z wami Bóg w waszych decyzjach! Stworzyć antyputinowską koalicję! Apel do społeczności światowej poprzez Międzynarodowe Forum Mediów w Polsce pod kierownictwem Jurija Szczerbaka

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...memu sąsiadowi panu Mychajłowi, oprócz wdzięczności za wsparcie w czasie akcji, także za ustawienie nagłośnienia. Osobne podziękowanie mojemu wnukowi Arsenowi, który pomagał załadowywać i wyładowywać samochód z całym dobytkiem – stołem, nagłośnieniem, torbami z książkami. Mam nadzieję, że książki będą wszystkim interesujące. W „Proświcie” zbieram pieniądze na nowe wydanie. Na razie myślę, na jaki temat. Chciałbym na współczesny temat przeklętej wojny. Ale żeby było interesująco i bez fałszu, z uderzającą artystyczną prawdą, i żeby w książce obyło się bez brudnej wulgarności, nawet z ust moskiewskich potworów. Na razie szukam. Chwała Ukrainie! Chwała Bohaterom! Śmierć moskiewskim najeźdźcom!” (Mykoła Kulczyński). Od Ukrainy do wolności, a mianowicie przedstawiciele organizacji pozarządowej „Żytomierskie Obwodowe Stowarzyszenie Uczestników Działań Bojowych oraz Osób z Niepełnosprawnością w Wyniku Rosyjsko-Ukraińskiej Wojny „Ukraińska Organizacja Wojskowa”. Zastępca przewodniczącego tej organizacji społecznej, proświtianin Mychajło Ślipczenko, przedstawił krótki przegląd historii, zaznaczył także znaczenie rozwoju kultury, edukacji i wychowania patriotycznego w obecnych czasach. Miło, że do muzeum literackiego zawitali mistrzowie słowa. Swoimi wierszami podzielili się poeci: Mychajło Żajworon, Jewhenija Jurczenko, Oleh Ozarianin. Numery muzyczne dodały nastroju. Jurij Iwanec, wykonawca pieśni z gitarą, który zawsze wspiera proświtian, uradował gości pieśniami na słowa współczesnych poetów, a także psalmem z Biblii położonym na muzykę. Proświtianin, zasłużony mistrz ludowej twórczości Walery Berezowski zagrał szereg ukraińskich pieśni i opowiedział o różnych instrumentach dętych naszego narodu. Literacko-artystyczne spotkanie „Jesteśmy wolni!” zorganizowali i przeprowadzili członkowie Żytomierskiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Wydarzenie uroczyście przypadło na Dzień Państwowej Flagi, Dzień Niepodległości Ukrainy i Dzień Poezji. o kształtowaniu niepodległości Ukrainy podzielił się przewodniczący Żytomierskiego Obwodowego Zrzeszenia WUT «Proświta» Swiatosław Wasylczuk. Dzieci uroczyście wręczyły panu Swiatosławowi chleb na ręczniku. Szereg ukraińskich melodii podarował obecnym proświatianin, mistrz ludowej twórczości Walerij Berezowski. Społeczną organizacją «Ruch Wsparcia Zakarpackich Wojskowych» teatr zainicjował charytatywną platformę teatralną «Theatrical Ramstein», w celu zjednoczenia światowej społeczności teatralnej w walce z rosyjskim terroryzmem oraz zbiórki środków na potrzeby Sił Obrony Ukrainy, wsparcia i rehabilitacji pracowników teatrów, którzy wstąpili do wojska w obronie państwa. Pierwsza taka zbiórka ogłoszona została na wyprodukowanie 50 sztuk 10-calowych termowizyjnych dronów-bombowców na łączną kwotę 2 200 000 hrywien. Wszystkie środki ze sprzedaży biletów na premierowy pokaz spektaklu teatru «Uniesieni wiatrem» zostaną przekazane na zbiórkę «Teatrical Ramshtein-1» dla wojskowych broniących kierunku donieckiego. Według informacji Donieckiej Obwodowej Administracji Wojskowej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Przegląd mediów i mediów społecznościowych

Pod cytatem-tytułem „Nie da się ukształtować Ukraińca obcym językiem w obcej kulturze i obcym duchu” czasopismo „Країна” (nr 16, 22.08) w rubryce „Temat specjalny: 33 lata Niepodległości” publikuje refleksje Pawła Mowczana o przebytej przez niego drodze. Wspomina on, jak pracowało się w Wytwórni Filmowej im. Ołeksandra Dowżenki: „Wiele moich scenariuszy nie przechodziło, ponieważ nie odpowiadały ówczesnej ideologii. A ja wszystkie pomysły brałem z życia. Mój scenariusz „Sumlinnia”. W naszej wsi mieszkała kobieta, która podczas wojny, gdy jej mąż był na froncie, urodziła dziecko od niemieckiego żołnierza. Przed powrotem męża do domu, gdy wojna się skończyła, kobieta powiesiła się. Sierotami zostało troje dzieci z prawowitego małżeństwa i jedno dziecko od Niemca. Potem tego chłopca oddano do sierocińca. Dorastał z przekonaniem, że jego matka nie jest winna. Gdy wrócił do wsi, zamówił u kowala krzyż dla matki, która została pochowana poza cmentarzem. Syn wlókł krzyż przez całą wieś, by postawić go na grobie. Ta historia przypomina nowelę Wasyla Stefanyka „Kamienny krzyż”, tylko u mnie jest prawdziwa. A kiedyś w naszej wsi przypadkiem zaorano słoik z miodem. Zakopano go na początku lat 30., a znaleziono po 30 latach. Ja ten miód kosztowałem. Także ci ludzie, którzy wrócili z zesłania. To było symboliczne – jakby przyjmowali komunię. Dlatego zrozumiałe jest, że takie scenariusze nie przechodziły cenzury”. Paweł Mowczan z żalem przyznaje, że po proklamowaniu Niepodległości „nie dano nam możliwości zrealizowania naszych planów”. „Gdyby na starcie uchwalono ustawę o języku, rozwój państwa byłby zupełnie inny. To samo dotyczy cerkwi moskiewskiej, która przez wszystkie lata niepodległości okupowała nasze świątynie, a proroskyjscy politycy, zwłaszcza Medwedczuk, temu sprzyjali” – cytuje czasopismo przewodniczącego „Proświty”. Zaznacza on także: „Obecnie najważniejsze jest zwycięstwo w wojnie. Inaczej katastrofa czeka nie tylko Ukrainę, ale cały świat. Putin to ten sam Hitler. Co by się stało ze światem, gdyby wojnę wygrały faszystowskie Niemcy? Wszystkim jest jasne. Dlatego i teraz wszyscy powinni zjednoczyć się wokół Ukrainy”. Fundacja Poroszenki poinformowała o demontażu billboardów z napisem „Armia. Język. Wiara. Niepodległość”, które zostały rozwieszone z okazji Dnia Niepodległości Ukrainy. Informuje o tym „Interfax-Ukraina”. „Tego dnia było dla nas ważne podkreślić, że podstawami Państwowości i Niepodległości są: Armia. Język. Wiara. UE. NATO. Ukraina. Jednak nasze takie powitanie nie spodobało się wszystkim, a władza, wywierając presję na firmy, które drukowały i wieszały billboardy, angażując organy ścigania, zmusiła do ich zdjęcia”, – czytamy na stronie fundacji na Facebooku 23 sierpnia. Oto jak zareagowali użytkownicy Facebooka. Taras Buzak: W Ukrainie zwykła dyktatura typu hybrydowego; Hanna Dutczak: Nawet za Janukowycza czegoś takiego nie było; Walerij Prozapas: Zdzieranie billboardów z napisem „Armia. Język. Wiara. UE. NATO” nie dziwi, epoka „jednego maratonu” prędzej czy później musiała Niedawno w świetlicy tarnopolskiej Proświty odbyło się spotkanie z Pawłem Mowczanem i Wołodymyrem Szowkoszytnym oraz prezentacja ich twórczości. Mówiono o roli Towarzystwa „Proświta” we współczesnej Ukrainie, perspektywach zwycięstwa w wojnie z Moskowią oraz budowy ukraińskiej Ukrainy. Zdjęcie z Facebooka Petra Szymkiwa doprowadzić do czegoś podobnego, to logiczne przedłużenie polityki „nowych twarzy” zniekształcania rzeczywistości. W wywiadzie dla magazynu „Kraina” (nr 16, 22.08) polityk i dyplomata Roman Bezsmertnyj zaznacza, że najbliższa dekada będzie kluczowa dla Ukrainy pod względem określenia perspektyw, torów, po których pójdzie, oraz roli, jaką odegra w świecie. „Po pierwsze, Ukraina zwycięży w wojnie z Rosją. Po drugie, stanie się częścią wspólnoty europejskiej i inicjatorem nowej Europy. Po trzecie, co najważniejsze, – będzie kluczowym uczestnikiem europejskiego bezpieczeństwa”, – cytuje Romana Bezsmertnego wydawnictwo. W artykule „Dlaczego słowo »zwycięstwo« zniknęło z »radarów« w gazecie »Sільські вісті«” (nr 34, 20.08) były Prokurator Generalny Ukrainy i żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy Jurij Łucenko krytykuje władze centralne. Przypomina on m.in., że Unia Europejska przekazała ukraińskiemu rządowi przyzwoitą sumę – dwa miliardy euro na ochronę energetyki, lecz żadna z trzech linii obrony nie została zbudowana! „Zamiast tego władza mówi nam: przetrwajcie zimę sami, bo sytuacja jest trudna. To nic nie znaczy. Potrzebna jest rozmowa ze społeczeństwem bez upiększeń, dorosła: co i jak robi władza? Na co mogą liczyć przeciętni Ukraińcy? Lecz takiej rozmowy, ku wielkiemu żalowi, nie ma”, – cytuje gazeta słowa pana Łucenki. Portal informacyjny NV.UA podaje, że w ramach wymiany jeńców z Rosją 24 sierpnia, podczas której na Ukrainę wróciło 115 żołnierzy, nie ma wśród nich ani jednego bojownika z brygady „Azow”. Poinformował o tym dowódca 12. Brygady Specjalnego Przeznaczenia „Azow” Gwardii Narodowej Ukrainy Denys Prokopenko („Rediss”). Według Prokopenki rosyjski dyktator Władimir Putin chciał „obniżyć presję wewnątrz Rosji i zachować twarz, zwracając zdobytych w obwodzie kurskim poborowych”. „Odpowiedzialni po stronie ukraińskiej musieli zgodnie z sowieckimi tradycjami zorganizować na święto medialne „zwycięstwo”. Miejsca dla azowców w niewoli, którzy już ponad dwa lata czekają na obiecane wymiany, w tej formule nie znalazło się”, – zaznaczył Prokopenko. Jak mówi, w rosyjskiej niewoli pozostaje obecnie 900 obrońców „Azovstalu”, a wobec nich „okupanci zachowują się najgorzej”. Portal internetowy Za-xid.net podaje, że w zaporoskim Hulajpolu rosyjscy okupanci zniszczyli memorialne muzeum-siedzibę rodziny ukraińskiego działacza politycznego, wojskowego i społecznego XX wieku Nestora Machno. Na skutek trafienia wrogiego pocisku muzeum spłonęło doszczętnie, poinformowano w prasowej służbie MSW 24 sierpnia. Jak donosi „Wolne Radio", żaden z posłów z obwodu donieckiego nie zagłosował za zakazem organizacji religijnych powiązanych z Rosją. Według stanu na 20 sierpnia obwód doniecki w Radzie Najwyższej reprezentowało siedmiu posłów. Część z nich zagłosowała przeciw projektowi ustawy nr 8371, druga część nie przyszła do pracy tego dnia, a trzecia zignorowała głosowanie. Przedstawicieli obwodu donieckiego w parlamencie łączy to, że nikt z nich nie poparł tej inicjatywy. „Wolne Radio" przypomina, że w obwodzie donieckim działa prawie 300 cerkwi Patriarchatu Moskiewskiego. W Dzień Państwowej Flagi w śródmieściu Lwowa, podczas wydarzenia na rzecz wsparcia rannych wojskowych, jedna z pracownic Lwowskiej OWA pokazała środkowy palec na prośbę wolontariuszy, by wstać podczas hymnu. Informuje o tym Chronikers, powołując się na „Ukraińską Prawdę. Życie". „Pod koniec akcji aktywiści zaczęli śpiewać hymn państwowy – wszyscy obecni wstali z ław. Pani Lesia zauważyła, że kobieta obok nadal siedzi na ławce, dlatego wolontariuszka postanowiła gestem dać jej do zrozumienia, że powinna wstać. Na nagraniu opublikowanym przez wolontariuszkę widać, jak kobieta siedzi na ławce, podczas gdy rozbrzmiewa hymn Ukrainy. Później pokazuje środkowy palec w stronę kamery" – poinformowano w wydawnictwie. Wolontariuszka zwróciła się na policję, po czym nieznana kobieta uciekła do obwodowej administracji. „W komentarzu dla „UP. Życie" dyrektor Departamentu Komunikacji i Polityki Wewnętrznej Lwowskiej OWA Jurij Horun poinformował, że Lidia Danko rzeczywiście była pracownicą tego organu władzy od 2017 roku, ale od 24 sierpnia 2024 roku tam nie pracuje" – poinformowano w wydawnictwie. Przegląd przygotował Ihor ZOC

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Niestrudzona praca

Przewodniczący Połtawskiej „Proświty” Mykoła Kulczynski nadal niestrudzenie wolontariuje w dni powszednie i święta. W mediach społecznościowych zdał relację z wykonanej pracy. Oto jego wpis. „W ciągu dwóch dni sprzedaliśmy książek wydanych przez naszą „Proświtę” za 3 tysiące 200 hrywien. 1600 przekazuję Siłom Zbrojnym Ukrainy. Niestety, ze względu na stan zdrowia w taki szalony upał zawieszam naszą akcję przy pomniku Mazepy. Dziękuję wszystkim połtawianom i eleganckim połtawiankom za zakup naszych wydań, a tym samym za ofiarę na Siły Zbrojne Ukrainy, a także za wsparcie podczas akcji naszym aktywistom – pani Mariji Hryń, pani Halinie Zimie, panu Harmaszowi, a moje- Słowami wielkiego Kobzarza proświtianie rozpoczęli spotkanie literacko-artystyczne „Jesteśmy wolni!”, które odbyło się 21 sierpnia w Żytomierskim Obwodowym Muzeum Literackim. Przywitał obecnych przewodniczący obwodowej „Proświty” Swiatosław Wasylczuk: „Dzień Niepodległości to niezwykle potężna data. Szkoda, że większość ludzi wciąż nie rozumie jej tak, jak należy. Jednak my, proświtianie, mamy dalej wyjaśniać, tłumaczyć i opowiadać, czym jest ten dzień, po co i co przyniósł Ukrainie”, – zwrócił się Swiatosław Karpowycz. „W 1991 roku wreszcie rozbiliśmy moskiewskie kajdany. I przede wszystkim przyczyniły się do tego takie organizacje, jak „Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki” i „Ludowy Ruch Ukrainy”. W ich dokumentach programowych zapisano – dążyć do państwowej niepodległości Ukrainy. W tamtym czasie było to zupełnie nowe zjawisko, moskiewskie imperium było potężne, a świadomość ludzi nie była na to gotowa”, – kontynuował dzielenie się wspomnieniami o przygotowaniach i walce o proklamowanie Aktu Niepodległości Ukrainy w odległym 1991 roku Swiatosław Wasylczuk. Znamienne, że na spotkanie „Jesteśmy wolni!” przybyli ci, którzy obecnie wkładają swoje wysiłki w walkę o pra- Wolni!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Kwitnij w sercu

Prosvityanie Żytomyra przyłączyli się do świątecznego wydarzenia „Kwitnij w sercu, Ukraino moja”, poświęconego Dniu Państwowej Flagi i Dniu Niepodległości Ukrainy. Z młodymi czytelnikami „Obozu miłośników książek” w bibliotece na ulicy Kijowskiej swoimi wspomnieniami o roli prosvityan w

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Premiera Teatru Donieckiego

Z okazji Dnia Niepodległości Ukrainy i Dnia Państwowej Flagi Ukrainy zespół Donieckiego Akademickiego Obwodowego Teatru Dramatycznego (m. Mariupol), przy wsparciu Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej i Obwodowej Administracji Wojskowej, zaprezentował premierowy pokaz spektaklu „Porwani wiatrem” na scenie Dniprowskiego Akademickiego Teatru Dramatu i Komedii. Autorką sztuki jest współczesna ukraińska pisarka, dramatopisarka Ludmiła Tymoszenko. Reżyserem spektaklu został Ihor Matiiw, scenografem – Ołeh Tatarynow. Inscenizacja opowiada o losach ukraińskiej rodziny na tle historycznych wydarzeń wojny 2014 roku. Ponadto we współpracy z gro-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Dlaczego wojnę nazwano „specjalną operacją wojskową”

Rozpoczynając 24 lutego 2022 roku agresywną wojnę przeciwko Ukrainie, Putin nazwał ją „specjalną operacją wojskową”. Działania bojowe objęły terytorium całej Ukrainy, rosyjska armia doszczętnie niszczy ukraińskie miasta i wsie, zagarnia ukraińskie ziemie, a wszystko to w Rosji nazywają „SOW”! Dlaczego więc największą po 1945 roku wojnę nazwano „specoperacją”? Na czym polega jej istota? Dmytro CZOBIT Ogłoszona przez Putina „specjalna operacja wojskowa” jest w rzeczywistości jego największym kłamstwem, cynicznym, bezczelnym i obłudnym. Sam termin „specoperacja” zakłada szybkie i punktowe działania, które przeprowadzają specjalne jednostki w celu wykonania bardzo wąskiego zadania. W naszym przypadku mamy do czynienia z wiarołomną, nielegalną agresją i szeroko zakrojoną inwazją rosyjskich wojsk na terytorium suwerennego państwa Ukraina z powszechnymi ostrzałami rakietowymi i artyleryjskimi, bombardowaniami lotniczymi oraz atakami dronów. I cóż to za „specoperacja”, która trwa już ponad dwa lata, a rosyjski agresor wykorzystuje w niej tysiące czołgów, tysiące opancerzonych pojazdów, tysiące systemów artyleryjskich różnej klasy, tysiące rakiet manewrujących i balistycznych, w tym hipersonicznych, tysiące uderzeniowych bezzałogowców, setki samolotów i śmigłowców, dziesiątki okrętów i okrętów podwodnych, a także niezliczoną liczbę desantowców i piechoty morskiej Floty Czarnomorskiej, Bałtyckiej, Północnej, Pacyficznej, a nawet nosicieli rakiet Kaspijskiej Flotylli Wojennej i lotnictwa strategicznego? Wszystkie te kolosalne siły zadają codzienne uderzenia rakietowe, artyleryjskie i bombowe na całe terytorium Ukrainy. Tylko pocisków artyleryjskich Rosja wystrzeliła w stronę Ukrainy kilka milionów! Rosyjskie rakiety dolatywały nawet do sąsiadujących z Ukrainą Mołdawii, Rumunii i Polski. Czy to taka putinowska „specoperacja”, która idzie „ściśle według grafiku i planu”? Cóż to za „grafiki” i „plany”, obliczone na długie miesiące i lata?! Za dziesiątki, setki, a nawet tysiąc kilometrów od swojej granicy Rosja rakietami, dronami, bombami i pociskami zniszczyła na Ukrainie setki obiektów cywilnych. W wyniku tych barbarzyńskich ostrzałów zginęły i zostały bez dachu nad głową dziesiątki tysięcy ludzi, miliony Ukraińców stały się uchodźcami. Czyż to jest „specoperacja”? I cóż to za „specoperacja”, w której Rosjanie ścierają z powierzchni ziemi dziesiątki ukraińskich miast i setki wsi? Cóż to za „specoperacja”, podczas której Rosjanie niszczą szpitale, porodówki, teatry, muzea, biblioteki, archiwa, szkoły, przedszkola, zabijają dziesiątki tysięcy cywilów: kobiet, dzieci, osób starszych? Cóż to za „specoperacja”, w trakcie której zginęło ponad 300 tysięcy rosyjskich żołnierzy, a nie mniejsza ich liczba stała się inwalidami? Cóż to za „specoperacja”, jeśli do jej przeprowadzenia nie wystarczyło regularnych wojsk i reżim putinowski zmuszony był ogłosić w Rosji mobilizację? Nawiasem mówiąc, po raz trzeci w ciągu ostatnich stu lat: pierwszą mobilizację przeprowadzono w 1914 r., drugą w 1941 r., czyli w trakcie I i II wojny światowej. Wychodzi na to, że pod względem rozmachu działań bojowych na Ukrainie rosyjską SOW sam Putin faktycznie zrównał z największymi wojnami w historii świata! I jeszcze takie porównanie. Wiarołomną inwazję wojsk radzieckich i działania bojowe w Afganistanie w latach 1979–1989 oficjalnie nazwano wojną afgańską. Pierwszą i drugą wojną czeczeńską w samej Rosji nazywa się działania bojowe przeciwko Czeczeńskiej Republice Iczkerii, która w 1991 r. ogłosiła niepodległość państwową. W wojnie afgańskiej zginęło 14 427 radzieckich wojskowych. W pierwszej wojnie czeczeńskiej w latach 1994–1996 straty rosyjskiej armii wynosiły 5042 ludzi i 767 jednostek sprzętu. W drugiej wojnie czeczeńskiej w latach 1999–2000 zginęło 7425 rosyjskich żołnierzy. W czasie działań bojowych na Ukrainie w okresie od 24 lutego 2022 r. do 25 sierpnia 2024 r. siły zbrojne Rosji, według danych Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy, straciły około 608 tysięcy personelu, 8551 czołgów, 18 648 opancerzonych pojazdów bojowych, 17 443 systemy artyleryjskie, 1172 wieloprowadnicowe wyrzutnie rakietowe, 937 środków obrony przeciwlotniczej, 367 samolotów, 328 śmigłowców, 28 okrętów bojowych, w tym flagowiec Floty Czarnomorskiej krążownik rakietowy „Moskwa”, jeden okręt podwodny, 23 555 jednostek sprzętu samochodowego i 2941 jednostek sprzętu specjalnego. Według wyliczeń międzynarodowych ekspertów, nieodwracalne straty rosyjskiej armii i floty również przekraczają 500 tysięcy osób. Z powyższych porównań wojny afgańskiej i dwóch wojen czeczeńskich nasuwa się pytanie: dlaczego w odróżnieniu od nich w Rosji szeroko zakrojoną agresję i długotrwałe działania bojowe przeciwko suwerennemu państwu Ukraina, członkowi ONZ, przy tak ogromnych stratach uparcie kontynuuje się nazywać „specjalną operacją wojskową”? Cały świat widzi, że rosyjski agresor prowadzi przeciwko Ukrainie nielegalną i okrutną wojnę zaborczą. Dlaczego więc Putin nie wypowiedział Ukrainie wojny, a nazwał ją „specjalną operacją wojskową”? Dlaczego w Rosji więzi się ludzi, którzy nazywają wojną działania bojowe rosyjskiej armii na Ukrainie? Czyli za to, że nazywają rzeczy po imieniu? Odpowiedź jest bardzo prosta: słowo „wojna” w Rosji zakazano, ponieważ jest ono bardzo niebezpieczne dla całej rządzącej rosyjskiej wierchuszki na czele z Putinem. A sprawa polega na tym, co następuje. Zgodnie z prawem międzynarodowym, agresywny atak jednego państwa na drugie oraz prowadzenie wojny zaborczej jest zbrodnią wojenną, dlatego winni tego muszą ponieść odpowiedzialność karną. Putinowska Rosja nigdy nie liczyła się z prawem międzynarodowym i nie raz je brutalnie deptała. Ale jest jeszcze jedna okoliczność, bardziej straszna dla prezydenta Rosji Władimira Putina, ministra spraw zagranicznych Siergieja Ławrowa, byłego ministra obrony FR Siergieja Szojgu, szefa sztabu generalnego rosyjskich sił zbrojnych Walerija Gierasimowa, sekretarza Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej Nikołaja Patruszewa, zastępcy przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej Dmitrija Miedwiediewa oraz niektórych innych rosyjskich przywódców – to obowiązujący Kodeks karny Federacji Rosyjskiej, przyjęty jeszcze w czasach Jelcyna w 1995 roku. Wówczas w pamięci rosyjskiego narodu wciąż świeża była wojna w Afganistanie w latach 1979–1989, która jednoznacznie była postrzegana przez wszystkich, w tym również przez kierownictwo ówczesnej Rosji, jako niczym nieusprawiedliwiona wojna, agresywna międzynarodowa awantura i zbrodnia wojenna. Aby nie dopuścić do podobnych wydarzeń w przyszłości, w kodeksie karnym Federacji Rosyjskiej przewidziano karę za zbrodnie dotyczące przygotowania i prowadzenia agresywnej wojny. Chodzi o „Zbrodnie przeciwko pokojowi i bezpieczeństwu ludzkości” – właśnie tak nazywa się rozdział XII KK FR. Dla lepszego zrozumienia zacytuję artykuł 353 tego kodeksu: 1. Planowanie, przygotowanie, rozpętanie lub prowadzenie agresywnej wojny – podlega karze pozbawienia wolności na okres od siedmiu do piętnastu lat. 2. Prowadzenie agresywnej wojny – podlega karze pozbawienia wolności na okres od dziesięciu do dwudziestu lat. (Ugołownyj kodieks Rossijskoj Fiedieracyi. 1995. Zasoby internetowe). W świetle dyspozycji tego artykułu stają się zrozumiałe wiecznie kwaśne wyrazy twarzy szefa sztabu rosyjskich sił zbrojnych Walerija Gierasimowa, ministra obrony FR Siergieja Szojgu, dyrektora FSB Aleksandra Bortnikowa, szefa Służby Wywiadu Zagranicznego FR Siergieja Naryszkina, ministra spraw zagranicznych FR Siergieja Ławrowa, sekretarza Rady Bezpieczeństwa FR Nikołaja Patruszewa, byłego prezydenta FR Dmitrija Miedwiediewa. Wszyscy oni i ich poplecznicy dobrze rozumieją, co sami narobili, bo planowali, przygotowywali, rozpętywali i prowadzili agresywną wojnę przeciwko Ukrainie, grozili agresją innym krajom, czyli dopuszczali się czynów, w których widać znamiona zbrodni przeciwko pokojowi i bezpieczeństwu ludzkości, nawet zgodnie z ustawodawstwem Federacji Rosyjskiej. Dlatego ci podżegacze agresywnej, zaborczej wojny teraz bardzo dobrze zdają sobie sprawę, że w razie zmiany putinowskiego reżimu będą musieli odpowiadać nie tylko przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym, ale nawet w samej Rosji, zgodnie z artykułem 353 KK FR. Przedawnienie za takie zbrodnie nie istnieje. I w razie utraty władzy będzie im niezwykle trudno znaleźć ochronę i bezpieczeństwo gdziekolwiek na świecie, nawet w samej Moskowii. Oprócz 353. artykułu, w KK FR są jeszcze inne, nie mniej surowe artykuły. Tak, w artykule 356. „Stosowanie zabronionych środków i metod prowadzenia wojny” powiedziano: „1. Okrutne traktowanie jeńców wojennych lub ludności cywilnej, deportacje ludności cywilnej, grabież mienia narodowego na okupowanym terytorium, stosowanie w konflikcie zbrojnym środków i metod zabronionych przez umowę Federacji Rosyjskiej – podlega karze pozbawienia wolności na okres do dwudziestu lat”. (Ugołownyj kodieks Rossijskoj Fiedieracyi. 1995. Zasoby internetowe). Takich zbrodni na Ukrainie Rosjanie dokonali tysiące! Czego warte są nagrane na wideo przez samych Rosjan sadystyczne procesy odrąbywania pojmanym Ukraińcom rąk z tatuażem godła państwowego Ukrainy, odcinania uszu, genitaliów, a nawet głów bezbronnym jeńcom oraz ich zabójstwa i rozstrzeliwania. I te okrucieństwa rosyjscy żołnierze demonstracyjnie czynili nad żywymi ludźmi! A w okupowanym Skadowsku 56-letnią Tetianę Mudrenko powieszono za frazę „Skadowsk to Ukraina!”. Już XXI wiek, a Rosjanie zachowują się jak w mrocznym średniowieczu, przejawiają, a nawet publicznie rozniecają nienawiść narodowościową, demonstrują wrogość i skrajną nietolerancję wobec odmiennego zdania nawet w cudzym, okupowanym przez nich kraju, pokazują swoje niezgłębione dzikie zwyczaje i zwierzęce okrucieństwo. A co mówić o okrucieństwach, torturach, masowych morderstwach cywilnych Ukraińców, gwałceniu kobiet, a nawet dzieci na tymczasowo okupowanych terytoriach Ukrainy: w Buczy, Irpieniu, Borodziance, Kupiańsku, Melitopolu, Chersoniu, Oleszkach oraz innych miastach i wsiach Ukrainy! Taka jest obecna putinowska Rosja. Barbarzyńcy i dzikusy w mundurach rosyjskiej armii, których do czynienia zbrodni skłaniali ich dowódcy na czele z Gierasimowem, Szojgu i Putinem. Czyli im wszystkim – organizatorom i wykonawcom tych nieludzkich okrucieństw i przerażających zbrodni wojennych – grozi jeszcze artykuł 356 KK FR. Ale to jeszcze daleko nie wszystko – KK FR zawiera nie mniej surowe kary za czyny przewidziane w artykułach 354 „Publiczne nawoływanie do rozpętania agresywnej wojny”. Pozdrowienia dla Miedwiediewa, Sołowjowa, Skabiejewej, Simonian, Mordana i dziesiątek innych rosyjskich propagandystów i podżegaczy nowych wojen! Są jeszcze artykuły 356.1 „Maruderstwo”, 357 „Ludobójstwo”, 358 „Ekobójstwo”, 359 „Najemnictwo”. I do wszystkich tych zbrodni bezpośrednio przywiązany jest prezydent Rosji Władimir Putin – jako naczelny dowódca sił zbrojnych FR odpowiada za zorganizowane przez siebie zbrodnie wojenne i liczne okrucieństwa przejawiane przez jego podwładnych. Wszak rozpętana przez Putina agresywna wojna – to matka wszystkich zbrodni wojennych kierowanego przez niego gangu terrorystów, najeźdźców i okupantów pod nazwą „armia Federacji Rosyjskiej”. Oprócz kodeksu karnego FR, jest jeszcze Kodeks karny Ukrainy i Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze, który 17 marca 2023 r. wydał międzynarodowe nakazy aresztowania prezydenta Rosji Władimira Putina, a także Komisarz ds. praw dziecka przy prezydencie FR Marii Lwowej-Biełowej. Ich oboje oskarża się o nielegalną deportację ludności i dzieci z tymczasowo okupowanego terytorium Ukrainy do Rosji. To tylko początek międzynarodowego ścigania karnego wysokiej rangi rosyjskich zbrodniarzy wojennych; prędzej czy później zostaną oni pociągnięci do odpowiedzialności za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie ludobójstwa i zbrodnie ekobójstwa. Wszystkie wyżej wymienione zbrodnie wojenne są związane z terminem „wojna”, a sformułowanie „specjalna operacja wojskowa” takich naruszeń prawa, jak przygotowanie i prowadzenie agresywnej wojny, według rosyjskiego ustawodawstwa nie przewiduje. Oto dlaczego w Rosji największa na świecie po 1945 roku wojna nazywa się SWO. Tę nazwę wykorzystano po to, aby odsunąć zagrożenie odpowiedzialności karnej od Putina i jego popleczników za planowanie, przygotowanie, rozpętanie i prowadzenie agresywnej wojny przeciwko suwerennemu państwu Ukraina, członkowi ONZ od 1945 roku. Zatem terminem „specjalna operacja wojskowa”, zamiast jasnej i zrozumiałej nazwy „wojna”, w putinowskiej Rosji chciano ukryć głęboko zbrodniczą istotę dyktatorskiego reżimu i ochronić podżegaczy agresywnej wojny przed odpowiedzialnością karną za to, czego dokonali. Ale takim słowotokiem nowocześni zbrodniarze wojenni świata nie oszukają. 2 marca 2022 r. Nadzwyczajna sesja specjalna Zgromadzenia Ogólnego ONZ przytłaczającą większością głosów przyjęła rezolucję „Agresja przeciwko Ukrainie”, którą potępiła inwazję Rosji na Ukrainę, nazwała ją agresją, naruszeniem Karty Narodów Zjednoczonych i zażądała od FR natychmiastowego wycofania wojsk z ukraińskiego terytorium, w tym z Krymu. Dokument

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

poparło 141 państw, a tylko 5 wypowiedziało się przeciw: sama Rosja, Białoruś, Syria, KRLD i Erytrea. 24 marca 2022 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję „Humanitarne skutki agresji przeciwko Ukrainie”, którą poparło 140 krajów, przeciw zagłosowały te same – Rosja i jej cztery satelity. 23 lutego 2023 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję „O sprawiedliwym i trwałym pokoju na Ukrainie”, którą poparło 141 krajów, przeciw głosowało 7. Rezolucja, składająca się z jedenastu punktów, „podkreśla potrzebę jak najszybszego osiągnięcia wszechstronnego, sprawiedliwego i trwałego pokoju na Ukrainie zgodnie z zasadami Karty Narodów Zjednoczonych”. Dokument potwierdza przywiązanie do suwerenności, niepodległości, jedności i integralności terytorialnej Ukrainy w granicach jej międzynarodowo uznanych granic i powtarza żądanie wobec Federacji Rosyjskiej, aby „niezwłocznie, całkowicie i bezwarunkowo” wycofała wszystkie swoje siły zbrojne z terytorium Ukrainy i zaprzestała działań wojennych. W ten sposób ONZ, jako globalna instytucja międzynarodowa, uznała i nazwała szeroko zakrojoną inwazję rosyjskich wojsk na suwerenne terytorium Ukrainy aktem agresji. Rezolucje ONZ stworzyły podstawę prawną do przyjmowania innych aktów dotyczących odpowiedzialności Rosji za rozpętaną przez nią wiarołomną agresję, niczym niesprowokowaną i nielegalną wojnę zaborczą przeciwko Ukrainie, znacząco przybliżyły one czas zapłaty moskiewskich zbrodniarzy wojennych za naruszenie prawa międzynarodowego oraz zbrodnie przeciwko pokojowi i bezpieczeństwu ludzkości. Bezprecedensowe i bezwstydne kłamstwa Putina, jego popleczników z kręgów wyższych urzędników Rosji oraz przydupasów rosyjskiej propagandy mają tak gigantyczną skalę, że zasługują na osobne badania, można by o nich pisać całe tomy. My ograniczymy się do jeszcze kilku epizodów kłamstw dotyczących Ukrainy, którymi Putin próbował i wciąż próbuje wprowadzić świat w błąd. Imperialna choroba Moskowii W wywiadzie dla Carlsona Putin przerzucił winę na Ukrainę za to, że Rosja rozpoczęła tak zwaną „specjalną operację wojskową”. Według Putina tylko Ukraina jest winna temu, że Rosja na nią napadła. Zadziwiające rzeczy! Ale dokładnie tak samo robił Hitler, nieustannie przerzucając winę na kolejne ofiary swoich agresji. Niespodziewanie sam Putin przytoczył paralelę między Hitlerem a sobą. Wyjaśniając T. Carlsonowi przyczyny II wojny światowej, Putin powiedział, że do jej rozpoczęcia Hitlera zmusiła nieustępliwość Polski. Hitler domagał się Gdańska i korytarza lądowego z Niemiec do Prus Wschodnich. Polacy nie zgodzili się oddać swoich ziem pokojowo, dlatego Hitlerowi nie pozostawało nic innego, jak zaspokoić interesy narodowe Niemiec siłą. Według przekonań Putina, Hitlera zmuszono do rozpoczęcia wojny z Polską, która przerodziła się w II wojnę światową. Czyli Putin usprawiedliwiał Hitlera, demonstrując światu swoją prawdziwą raszystowską istotę. I chociaż Putin mówił Carlsonowi o Hitlerze, zrozumiałe jest, że myśl o nieustępliwości Polaków dotyczyła także obecnej sytuacji na Ukrainie. Gdyby spełniono żądania Putina i przekazano mu Krym, Donbas, Chersoń, Zaporoże w sposób pokojowy, to i wojny by nie było. A tak Putina, jak i Hitlera, „zmuszono”, nie „pozostawiono mu innego wyboru”. Czyli sam Putin w wywiadzie dla Carlsona otwarcie przyznał: postępuje tak, jak robił Adolf Hitler, i wyjaśniał okupację Krymu oraz interwencję wojskową w Donbasie tym, że rzekomo winna jest sama ofiara agresji – Ukraina, bo zachowywała się nie tak, jak on chciał. Logika ludożercy i zaborcy! I to powiedziane publicznie, na cały świat! Usprawiedliwiając Hitlera, Putin próbował wybielić siebie. Czyżby Putin zatrzymał się na Krymie i Donbasie oraz Ukrainie w całości? Przecież rosyjscy działacze państwowi nieustannie wysuwają roszczenia terytorialne nie tylko wobec Ukrainy, ale także wobec Mołdawii, Estonii, Łotwy, Litwy, Kazachstanu, a nawet Polski, Finlandii i Turcji! Gdzież jest ta granica moskiewskiej zachłanności na cudze ziemie? W czym przyczyna takich słów i działań? Rzecz w tym, że praktycznie wszyscy Rosjanie są ogarnięci manią imperialności. To ich choroba narodowa. Zboczenie imperialnych zamiarów i działań dręczy Rosjan nieustannie. Pragną podporządkować sobie wszystkich swoich bliskich i dalekich sąsiadów oraz panować nad nimi, i o tym otwarcie, praktycznie codziennie opowiadają z ekranów moskiewskiej telewizji. A to, co Rosjanie mówią dzisiaj, z pewnością będą robić jutro. I będą iść tak długo, jak będą mogli, dokładniej – ile im pozwolą. To złota zasada wszystkich zdobywców – swoje zamiary i groźby zawsze starali się wcielić w życie i posuwali się tak długo, aż ponosili klęskę. Wziąć dla przykładu Hitlera. Mówił o powrocie Kraju Saary, który znajdował się pod zarządem Ligi Narodów, w 1935 r. go zwrócił. Groził wojną z powodu Sudetów – anektował je w 1938 r. bez ani jednego wystrzału. Hitler żądał dania mu korytarza gdańskiego – okupował go wraz z większą połową państwa polskiego w 1939 r. Mówił, że zniszczy Polskę – i zlikwidował ją. Hitler pisał, że będzie zabijał Żydów – i urządził w Europie Holokaust. Czyli wszystko, co Hitler najpierw mówił, potem to robił. Podobnie działa Putin. Mówił o Krymie – i go zagarnął. Demonstrował na wszystkich platformach, że będzie „bronił” rosyjskojęzycznych w Donbasie – w 2014 r. zagarnął część Donbasu. Żądał korytarza lądowego na Krym – zdobył go w krwawych walkach w 2022 r. Putin mówił też o tak zwanej „Noworosji” oraz o tym, że Kijów to matka miast ruskich, a Odessa to rosyjskie miasto. Nie raz podkreślał, że w Naddniestrzu, Mołdawii i na Łotwie mieszkają obywatele FR, których też trzeba bronić. Putin pisał, że Rosjanie i Ukraińcy to rzekomo jeden naród, teraz domaga się tego na okupowanych terytoriach, a ze wszystkimi niegodzącymi się rozprawia się porwaniami, morderstwami, deportacjami na Sybir. Putin już nakreślił ścieżki przyszłych agresji. Czyżby ktoś z poważnych polityków Europy myślał, że szalony maniak zatrzyma się gdzieś na Dnieprze? Przecież jego opłacani propagandyści zamanifestowali, że Rosjanie będą iść nie tylko do Warszawy, Berlina i Paryża, ale także do Lizbony i Stambułu, który nazywają Konstantynopolem i podkreślają, że Rosji on „należy się z prawa”. Do tych pochodów rosyjskim imperialistom du-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Drukowane skarby diaspory zagrożone

potrzebni są Ukraińcy, Białorusini, Kazachowie i inne narody, aby zamienić ich w rosyjskie mięso armatnie. To, co zdobywcy najpierw mówią, później wprowadzają w życie. Takie jest niepisane prawo podbojów w historii świata, które teraz powtarza się w wojnie rosyjsko-ukraińskiej jeden do jednego. W podświadomości rosyjskiego człowieka głęboko zakorzenił się syndrom imperialny – dążenie do ciągłego poszerzania terytorium. Jego trzy główne składniki: ekspansja, przemoc i korzyść – definiowały zdobywczą, imperialną istotę Moskowii przez wieki. Moskowia stale rozszerzała sfery swoich wpływów, zagarniała coraz to nowe terytoria i zniewalała obce narody, celowo stosując przy tym siłę wobec swoich bliskich i dalekich sąsiadów. Głównym celem podbojów kolonialnych jest korzyść. Z tego Moskowia-Rosja czerpała większą część dochodu państwowego oraz zasobów ludzkich dla swoich armii, floty i nowych wojen zaborczych. Duch imperialny ukształtował się historycznie i sięga czasów moskiewskiego księcia Iwana III (1440–1505). To właśnie on w brutalnej, krwawej walce przyłączył do niewielkiego wówczas Księstwa Moskiewskiego swoich sąsiadów: Wielkie Księstwo Twerskie, ziemię riazańską, księstwa jarosławskie i rostowskie oraz Republikę Nowogrodzką. To Iwan III wprowadził w Moskowii praktykę deportacji ludności z podbitych ziem. Praktycznie większość mieszkańców Republiki Nowogrodzkiej po jej zagarnięciu w 1471 r. została albo brutalnie zniszczona, albo deportowana na Środkowe Powołże. Na ich miejsce przesiedlono Moskali. Tę tradycję kontynuuje Putin na okupowanych terytoriach Ukrainy. W ten sposób Moskowia zapewniała swoje panowanie na zagarniętych ziemiach obcych narodów. Po Iwanie III rozszerzanie terytoriów, które nazwano niewinnym określeniem „zbieranie ziem”, kontynuowali Iwan Groźny, Piotr I, Katarzyna II i wszyscy inni rosyjscy carowie aż do Stalina. Za tego krwawego wodza do Rosji przyłączono Prusy Wschodnie, Królewiec, Tuwę, Sachalin, Wyspy Kurylskie. Za czasów Ukraińca z pochodzenia Gorbaczowa w 1991 roku Imperium Rosyjskie częściowo się rozpadło, co dla wielkorusa Putina było „największą katastrofą geopolityczną stulecia”. Teraz pragnie on za wszelką cenę ją reanimować, a największą pomocą służy mu bardzo przestarzała choroba Moskali-ruskich – świerzb imperialności, który realizuje się w wojnach zaborczych. To właśnie wojny zewnętrzne najbardziej jednoczą Rosjan. Aby wyleczyć naród z syndromu imperialnej obsesji, ciągłego dążenia do „zbierania cudzych ziem” – potrzebne jest skuteczne leczenie. Najlepszym lekarstwem na tę wiekową przypadłość jest wolność narodów i całkowity rozpad Imperium Zła – Rosji, oraz proklamowanie przez wszystkie wielkie rdzenne narody tego kraju niepodległości państwowej. Wtedy Tatarzy nadwołżańscy, Karelczycy, Baszkirzy, Jakuci, Buriaci, Kałmucy, Czeczeni, Dagestańczycy, Tuwińcy i inne zniewolone przez imperium narody nie będą musieli więcej przelewać krwi za całkowicie obce im interesy obłąkanych przywódców Moskowii i pomagać im budować „ruski mir” na cudzej ziemi oraz ginąć w Ukrainie, Mołdawii, Gruzji, Kazachstanie, Estonii, na Łotwie, Litwie, w Warszawie, Berlinie czy Paryżu, a tym bardziej – w Lizbonie. Zresztą samym Moskalom zostanie więcej środków i czasu na urządzenie swojego bytu, poprawę własnego życia na ziemi. Ostatecznie tracąc kolonie, Moskale nie będą mieli możliwości grozić sąsiadom i zamiast czołgów i rakiet wreszcie będą budować drogi, wysokiej jakości mieszkania dla ludności cywilnej oraz dbać o ich komfort, tak jak robią to we wszystkich cywilizowanych krajach świata. Dlaczego i o co walczy Rosja? Przyczyny wojny mają decydujące znaczenie dla zrozumienia jej istoty oraz celu stron konfliktu. Prawdziwych przyczyn agresor nigdy nie nazywa, a wymyśla kłamliwe, aby ukryć swój cel, sposoby i metody jego osiągnięcia. Ukrywają, z reguły, dlatego, że cele agresora nie są zgodne z przyjętymi na świecie normami moralnymi i są sprzeczne z prawem międzynarodowym. Te tezy w całości i całkowicie dotyczą działań organizatorów agresji Rosji przeciwko Ukrainie. W dwunastym miesiącu wojny Rosjanie wciąż nie potrafili wyjaśnić, dlaczego napadli na Ukraińców, których przez dziesięciolecia nazywali „bratnim narodem”. Tydzień temu podczas ataku wrogich szahedów na infrastrukturę i osiedla mieszkaniowe w rejonie mirhorodzkim zniszczono ponad 50 prywatnych domów. Poważnie uszkodzono również dach z łupka Biblioteki Diaspory imienia ukraińskiej działaczki „Proświty” z Florydy (USA) Haliny Korol. Warto wspomnieć, że swego czasu u podstaw tworzenia przebogatych zbiorów książkowo-czasopiśmiennych Biblioteki stali najlepsi ukraińscy działacze narodowi z USA, Kanady, Australii, Ukrainy – Łewko Łukjanenko, ukraińsko-kanadyjscy pisarze Lubow-Wasyłiw Baziuk, Mykoła Łatyszko; Jewhenij Fedorenko – szef ukraińskiej rady szkolnej w USA; rodzina Kohnów (Fundacja imienia Wasyla Łypkiwskiego), rodzina Konowałów – Fundacja imienia Iwana Bahrianego (USA); rodzina Sokolyków (Kanada), Jewdokija Ostrowska (szefowa Związku Ukrainek Australii); rodzina Nytczenków (Australia), rodzina Domazarów (Australia), rodzina Borciw (Australia). I to tylko niewielka garstka dostojników, którzy tworzyli i pomnażali księgozbiory oraz duchowe zasoby Biblioteki Diaspory. Na dzień dzisiejszy przebity odłamkami dach przecieka – woda leje się na książki. Trzeba wymienić go na profil metalowy. Szukamy pomocy. Nasza karta w PrivatBanku 4149 4993 8849 0375. Albo PayPal [kontakt ukryty] czy MoneyGram – ANATOLII SAZANSKYI. Anatolij SAZANSKIJ, pisarz, administrator Biblioteki Diaspory imienia Haliny Korol, m. Mirhorod, obwód połtawski. Jaskrawym przykładem służy również taki fakt. Z pół tysiąca wziętych do niewoli rosyjskich żołnierzy i oficerów, którzy zgodzili się na wywiad z ukraińskimi dziennikarzami, żaden nie potrafił odpowiedzieć na proste pytanie: „Komu potrzebna jest ta wojna?”. I każdy z nich wyjaśnił, że osobiście ta wojna nie jest mu potrzebna. O tym, że rosyjscy żołnierze nie rozumieją, o co walczą w Ukrainie, mówili z ekranów telewizorów także inni moskiewscy działacze, w szczególności znany międzynarodowy terrorysta i przestępca, pułkownik FSB Girkin-Striełkow (17 listopada 2022 roku uznany przez Trybunał w Hadze za winnego). Jakie więc przyczyny popchnęły Rosję do wojny? Po co jej ta wojna? Dlaczego Rosja ją rozpętała? Dlaczego w okrutny, nieludzki sposób doszczętnie niszczy ukraińskie miasta i wsie, umyślnie grabi i niszczy przedsiębiorstwa, muzea, pomniki, zabija tysiące cywilów, składa w ofierze setki tysięcy własnych żołnierzy? Po co to wszystko? Te fundamentalne pytania interesowały i interesują wielu, w tym także w samej Rosji. 15 grudnia 2022 r. w studiu moskiewskiego kanału „Russia Today” wydarzyło się coś, co przyciągnęło znaczną uwagę w Rosji i wywołało pewien rezonans poza jej granicami. W trakcie dyskusji o tak zwanej „specjalnej operacji wojskowej” w Ukrainie, która była transmitowana na żywo, znany piosenkarz, artysta i reżyser, autor licznych przebojów, zdobywca wielu wyróżnień i nagród Dawid Nurijew (pseudonim „raper Ptacha”) poruszył główne pytanie – cel wojny Rosji w Ukrainie i podkreślił: „My nawet nie wiemy, o co walczymy”. Ponadto D. Nurijew oświadczył, że „wagnerowcy”, wśród których są jego znajomi, to zwykli najemnicy, którzy walczą za pieniądze. Te słowa zszokowały i oburzyły obecnych w studiu propagandystów oraz wywołały oskarżenia pod adresem piosenkarza. Wtedy D. Nurijew wprost zapytał oponenta: „Jeśli wiecie, to wyjaśnijcie – o co walczymy?!”. Jasnej i zrozumiałej odpowiedzi na to proste pytanie nie potrafił udzielić nikt, nawet prowadzący; zgodzili się na tym, że Rosjanie walczą przeciwko „nazizmowi w Ukrainie”. Jednak D. Nurijew był nieustępliwy i zapytał: „Chcecie powiedzieć, że w Ukrainie wszyscy to naziści?”. Odpowiedzi nie było. Przypadek w moskiewskiej telewizji zaświadczył, że w dziesiątym miesiącu wojny na głównym propagandowym kanale Rosji nie potrafiono zrozumiale wyjaśnić przyczyn i celu wojny z Ukrainą. Ale nie mniej w tej historii uderza to, że sam fakt napaści na suwerenne państwo był postrzegany przez obecnych w studiu Rosjan jako zwyczajna rzecz – problemem stało się jedynie pytanie, „o co walczyć”. Jednak te proste, na pierwszy rzut oka, pytania – dlaczego Rosja rozpętała wojnę przeciwko Ukrainie i o co walczy – wyglądały zagadkowo nie tylko dla przeciętnych obywateli, ale i dla wielu mężów stanu, polityków i dziennikarzy; nie mogli na nie znaleźć jednoznacznej, jasnej i zrozumiałej odpowiedzi nawet liderzy wiodących krajów świata. I nie powinno to dziwić, ponieważ prawdziwe przyczyny agresji były starannie ukrywane przez Putina i jego popleczników, dlatego ich działania w pełnoskalowej wojnie przeciwko Ukrainie nie poddawały się logicznemu postrzeganiu normalnego człowieka. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

A ty, sławna Ukraino, nie zapomnij o mnie

Halyna DACIUK, dziennikarka Historia jest taka. 13 maja 1944 roku we wsi Kordyszów na Tarnopolszczyźnie przyjął gorącą śmierć dowódca sztabu UPA-Południe Wasyl Prociuk („Kropywa”). Po wielu latach jego syn – Mykoła Wasylowycz Prociuk przyniósł mi do Ukraińskiego Radia teczkę biurową, zawiązaną taśmą. „Według pani osobistego uznania, dobrze byłoby wydać...”. W teczce był rękopis „Zmartwychwstanie po pół wieku”. Krok po kroku, w 15 rozdziałach, syn opowiadał, jak całe życie szukał śladów swojego ojca, którego ostatni raz widział jako małego chłopca. I wreszcie znalazł, w wołyńskiej wsi… W kwietniu tego roku Mykoły Prociuka zabrakło. Jednak rękopisy nie płoną nawet w płomieniach wojny. Podczas pożegnania w Soborze Patriarchalnym UGKC umówiliśmy się z córką pana Mykoły, Iryną, oraz wnuczką Iwanną, że książka syna dowódcy „Kropywy” powstanie. Jesteśmy po prostu zobowiązani wobec jego pamięci zrealizować skryte marzenie, któremu poświęcił nie jeden rok pracy i poszukiwań. I oto na kilka dni Iryna z Iwanną przyleciały z Francji na Ukrainę. I zanim przystąpiły do książki, postanowiły odwiedzić miejsca heroicznej walki i śmierci swojego sławnego dziada-pradziada Wasyla Prociuka-Kropywy. Są w powstańczym kraju po raz pierwszy. Ja tutaj wyrosłam, więc zostałam przewodniczką. Na jeden niezapomniany dzień! To marzenie było pielęgnowane przez wiele lat. Szłam do celu przez tysiące kilometrów dróg. Planowałam trasę jeszcze przed czasami ruchu bezwizowego. Zatrzymywały ją światowe kwarantanny, wojna, straty. I wreszcie odłożyła wszystkie sprawy na świecie, kupiła dwa bilety w Paryżu, potem – trzy na trzy osoby w Kijowie, wsiadła na ul. Symona Petlury do cudownego autobusu i pomknęła na Wołyń. Marzenie z przejęciem leciało przez Żytomierszczyznę, Chmielniczyznę, Rówieńszczyznę. Pierwszy przystanek – w Napiliśmy się wody z powstańczego źródła Szumsku, na Tarnopolszczyźnie. Tutaj 6 listopada 1994 r. uroczyście pochowano ponownie dowódcę sztabu UPA-Południe Wasyla Prociuka („Kropywę”) i jeszcze sześciu powstańców. Usypano wysoką mogiłę, postawiono wysoki krzyż: „Śpijcie, Bohaterowie, śpijcie…”. Właśnie tutaj 22 sierpnia 2024 r. zatrzymały się wnuczka Iryna i prawnuczka Iwanna dowódcy sztabu UPA-Południe Kropywy, aby zrealizować swoje dawne marzenie i uczcić pamięć sławnego dziada-pradziada. Drogich gości serdecznie powitano w Szumskim Muzeum Krajoznawczym. Pani Ołena Chodiuk, pisarka, krajoznawczyni, działaczka społeczna, wręczyła gościom koperty pocztowe i znaczki, wydrukowane przez Organizację Społeczną „Memoriał Południowy Wołyń” na cześć dowódcy UPA Wasyla Prociuka. Dyrektorka Muzeum pani Łarysa Kołesnyk przeprowadziła wspaniałą wycieczkę. Po raz pierwszy potomkowie zobaczyli niektóre detale odzieży Kropywy, znalezione na miejscu jego heroicznej śmierci... Postawiły lampkę na miejscu jego obecnego spoczynku na cmentarzu w Szumsku, gdzie wznosi się krzyż na cześć Bohaterów. Odwiedziły Kordyszów, weszły na górę, gdzie była powstańcza kryjówka, w której przyjął gorącą śmierć 29-letni Rycerz Złotego Krzyża. Kilka razy ten dzień płakał, ocierał piekące łzy i cichł na czyimś ramieniu. I świecił radością. Dziwił się i błogosławił. A pod wieczór zatrzymał się pod górą Unijas w Antoniowcach, żeby przejść z nami powstańczymi drogami Wasyla Prociuka-Kropywy. Tutaj działała Republika Antoniowiecka, a obecnie Muzeum Powstańczej Sławy i naszej siły! Bezgranicznie dziękujemy za organizację naszej podróży dyrektorce Szumskiego Muzeum Krajoznawczego pani Łarysie Kołesnyk; dziękujemy za prawdziwy korowaj, którym powitała gości w Antoniowcach dyrektorka Muzeum „Republika Antoniowiecka” Switłana Kuźmycz. Dziękuję moim drogim wołyniakom za pamięć o Bohaterach, którzy oddali życie, zdobywając Niepodległość Ukrainy. Dziękuję za pomoc mojemu towarzyszowi broni, krajoznawcy Anatolijowi Łukaszczukowi, z którym napisaliśmy książkę „Sprawa kobieca” o kobiecym podziemiu OUN i UPA w rodzinnej wsi. Mam nadzieję, że napiszemy i następną stronę. Dziękujemy Szumskiemu Tutaj działała „Republika Antoniowiecka” Pokłoniły się pamięci dowódcy Kropywy w Szumsku Niezapomniane spotkanie w Antoniowcach muzykę, Iwanka – nauczycielka biologii i przyrodoznawstwa. I za każdym razem na koncertach, lekcjach, wydarzeniach charytatywnych próbują wyjaśnić, na czym polega fenomen ich Ojczyzny, która dzisiaj kontynuuje walkę z odwiecznym wrogiem. Ktoś we Francji jednak przejrzy na oczy, usłyszawszy prawdziwą ukraińską historię. Daj Boże! ...Późnym wieczorem, w powstańczym lesie, na miejscu sztabu UPA Wołyń-Południe, kiedy nad górą Danyłową zaświeciła błękitna pełnia, podziękowaliśmy naszym obrońcom, wzmocniliśmy własne siły przy kaplicy, napiliśmy się wody z powstańczego źródła, naładowaliśmy się duchem wolności i wypowiedzieliśmy marzenie – zaprezentować przyszłą książkę Mykoły Prociuka „Zmartwychwstanie po pół wieku” o Ojcu właśnie tutaj, w Antoniowcach. Sława Ukrainie! Bohaterom sława! Kijów – Szumsk – Kordyszów – Antoniowce merowi miasta panu Wadylowi Bojarskemu za wspaniałe auto. Jesteśmy wdzięczni wspaniałemu kierowcy panu Ihorowi Zołotunowi, szefowi OS „Memoriał Południowy Wołyń”, dzięki któremu zdążyliśmy odwiedzić wymarzone, upragnione miejsca. Ile chodziliśmy, cały czas czuliśmy, że i dowódca Kropywa, i jego sławny syn Mykoła Prociuk są gdzieś obok. Dla pani Iryny z Iwanną były to nie tylko emocje, ale wstrząs. Fotografowały mało, Iwanka po prostu wszystko filmowała. Dla rodziny i po to, żeby pokazać prawdziwą Historię Ukrainy francuskim dzieciom. Iryna wykłada Wręczenie znaczków pocztowych i kopert na cześć Wasyla Prociuka

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Zmartwychwstanie po pół wieku

Tą publikacją tygodnik „Słowo Proświty” rozpoczyna ujawnienie rękopisu syna dowódcy UPA-Południe Wasyla Procuka (Kropywy) – Mykoły Wasyljowycza Procuka (1939–2024). Materiał dotychczas nigdzie nie był drukowany. Za każdym jego wierszem kryje się pełna poświęcenia praca poszukiwawcza autora oraz emocjonalnie przeżyta droga do Ojca. Ten unikalny dokument losu jednej ukraińskiej rodziny jest jednocześnie dokumentem wspaniałej karty narodowowyzwoleńczych zmagań lat 40. i 50. ubiegłego wieku. Mamy kilka okazji informacyjnych: 110. rocznicę urodzin dowódcy Kropywy, 80. rocznicę jego śmierci za wolność Ukrainy, 30. rocznicę przeniesienia szczątków (1994) oraz 85. rocznicę urodzin Mykoły Procuka, który zapisał to wydanie w testamencie. (Drukowane w skrócie). Mykoła PROCUK Już od kilku lat przyjaciele domagają się ode mnie opublikowania życiorysu mojego ojca – znanego dowódcy UPA – Południe Wasyla Procuka (Kropywy). Rzeczywiście, nadszedł czas. Po jego powtórnym pochówku w Szumsku na Tarnopolszczyźnie 6 listopada 1994 roku udało mi się zebrać wystarczającą ilość materiału do książki. Jedynym powodem do ostrożności stała się obawa przed popełnieniem jakiegoś niezamierzonego błędu, wszak od śmierci ojca minęło pół wieku. Za czasów komunistycznego reżimu każde prawdziwe słowo o tamtych wydarzeniach było bezlitośnie karane, na autora czekała katorga lub szpital psychiatryczny. Do zniekształcenia prawdy zaangażowano potężną komunistyczną machinę propagandową. Skutki tej „pracy” obserwujemy jeszcze dzisiaj. Zdaję sobie sprawę ze swoich skromnych zdolności na niwie pisarskiej, jednak milcząco obserwować, jak dzisiaj pokolenie „nowych Ukraińców” depcze po grobach bojowników o wolność Ukrainy, ściągając gniew Boży na siebie i na nas, nie mam prawa! Właśnie tak znalazłem się oko w oko z czystą kartką papieru oraz ojcowską Prawdą w głowie i w duszy. Ale okazało się, że za czasów wieloletniej służby w siłach zbrojnych imperium mój zasób słownictwa katastrofalnie się zmniejszył. W głowie natarczywie kręcił się znany zestaw wojskowych komend i statutowych wyrażeń w rodzaju „równaj, baczność, wyrównanie do środka”. Z takim zestawem zabierać się za utwór literacki było trochę strasznie. Dlatego zwróciłem się do niektórych pisarzy i dziennikarzy z propozycją literackiego opracowania zebranego przeze mnie materiału faktycznego. Aby czytelnikowi stała się bliska i zrozumiała wielka ukraińska prawda, za którą oddał życie mój ojciec i jego towarzysze broni. Jednak, zobaczywszy nieukrywane zdziwienie w oczach naszych znamienitych literatów, zrozumiałem, że problem muszę rozwiązać sam. I zacząłem pisać samodzielnie. Zaproponowana praca jest, właściwie, ułożoną przeze mnie powieścią dokumentalną o moim ojcu, dowódcy sztabu UPA – Południe Wasylu Procuku, „Kropywie”. Tutaj podane są znalezione pierwotne źródła oraz moje komentarze, rozważania, wyjaśnienia. Opowieść może wydawać się przesycona cytatami i wyciągami. Świadomie poszedłem na taką formę podania materiału, wiedząc, że te źródła są niedostępne dla większości. Więcej uwagi poświęcono przedstawieniu znanych mi ustnych przekazów i wspomnień o moim ojcu. Chciałbym, aby czytelnik sam wyciągnął wnioski o jego życiu w realnych okolicznościach tamtego czasu. Spróbowałem, chociażby szkicowo, przedstawić portret psychologiczny dowódcy Kropywy. Głównie, korzystając ze swoich synowskich uczuć i stawiając się w myślach w jego ówczesnych okolicznościach, starałem się przez gąszcz półwiecznego dystansu poczuć te subtelne, ledwo uchwytne poruszenia strun ojcowskiej duszy, które determinowały konkretne działania w tych czy innych sytuacjach. Oczywiście, zrobiono to na poziomie podświadomości i intuicji, ale uważam swoje przedstawienie za ważniejsze od niektórych znalezionych konkretnych faktów. W rezultacie tych rozważań powstało pojęcie wewnętrznej zdrady jako jednego z psychologicznych fenomenów zbrojnej walki powstańczej. Wiadomo, że w czasie pokoju prawie nie używa się terminu „zdrada”. Słyszymy o zdradzie tylko wtedy, gdy mowa o wykryciu szpiegów, którzy wydają obcym służbom specjalnym tajemnice wojskowe i państwowe. W godzinie ciężkich prób rola i znaczenie tego słowa wielokrotnie rosną. Jakiś nikomu nieznany księgowy może wykazać w warunkach bojowych wspaniałe cechy patrioty i obywatela. W czasie pokoju ten szanowny człowiek sam nigdy nie podejrzewał, że jest zdolny do takich heroicznych czynów. Bo nawet nie mógł przypuścić, w jakie warunki postawi go wojna. A zawodowy oficer, który dziesiątki razy defilował na paradach przed trybunami rządowymi, znalazłszy się na polu bitwy, demonstruje zupełnie nie te cechy, których oczekiwało od niego społeczeństwo. Jaka tutaj może być rada? Myślę, że najlepiej będzie, jeśli nasz księgowy tak całe życie będzie klikał na liczydłach, nawet nie podejrzewając o swojej odwadze. A ten oficer niechby maszerował do emerytury, zadzierając nogi wyżej głowy przed przedstawicielami rządzącego reżimu i szczerze wierząc, że każdy centymetr wysokości podniesienia poprawia zdolność bojową wojska o całe 10 procent. To, gdyby politycy umieli rozwiązywać konflikty międzypaństwowe środkami pokojowymi, nie wciągając swojego narodu w zbrojną konfrontację. Niestety, niezawodnych recept na wieczny pokój ludzkość jeszcze nie wypracowała. Chcesz pokoju – szykuj się do wojny! Trudniej to pytanie rozwiązywało się w szczególnie ciężkich warunkach walki OUN – UPA o wolność Ukrainy. Już w 1944 roku nadzieja na szybkie zwycięstwo nad krwawym, uzbrojonym po zęby, bolszewickim, totalitarnym reżimem stopniała jak dym. Zbrojne zwycięstwo w najbliższym czasie nie było przewidywane. Każdy uczestnik OUN-UPA w myślach rozwiązywał najtrudniejsze dla siebie pytanie: „Co robić dalej?”. W duszy każdego z niespotykaną siłą zaczął pracować jego własny Judasz Iskariota. W UPA częstsze stały się przypadki dezercji i jawnej zdrady. Dla ojca, jak i dla każdego prawdziwego nacjonalisty-idealisty, charakterystyczną cechą było ogromne zaufanie do wszystkich powstańców, bez podziału na starszych i młodszych, „zachodniaków” i „wschodniaków”. Pierwszy bolesny cios w to zaufanie zadało wykrycie spisku byłego oficera Armii Czerwonej, radzieckiego kontrwywiadowcy majora Hołubenki, który ze swoimi współmyślicielami planował zniszczyć dowództwo grupy „Bohun” latem 1943 roku. Spisek został wykryty, spiskowcy rozstrzelani. Ale Kropywa i tak rozczarował się „wschodniakami”, po prostu stał się bardziej ostrożny przy mianowaniu ludzi na stanowiska kierownicze. I wszystkie rozmowy z kandydatami na te stanowiska prowadził już w obecności przedstawicieli Służby Bezpieczeństwa, żeby nie popełnić błędu. Obiektywna analiza wydarzeń tamtego czasu pokazuje, że nie mniej niszczycielską pracę „wewnętrzny Judasz Iskariota” prowadził także w duszach „zachodniaków”, zwłaszcza niektórych inteligentów. Zajmując stanowiska liderów podczas rozrastania się walki narodowowyzwoleńczej, oni teraz, poczuwszy śmiertelne niebezpieczeństwo dla swojego fizycznego istnienia, postanowili schować się w cień, odgrodzić się, zapaść na dno… Bardzo dobrze widać to na przykładzie działalności Łuki Pawłyszyna – Ihora. Nie, nie można mu postawić (na podstawie znanych mi informacji) bezpośrednich zarzutów o zdradę czy dezercję. Z UPA został „oficjalnie” zwolniony przez ówczesnego jej zwierzchnika Wasyla Kuka – Lemisza. A ja zobaczyłem w tym przypadku zwycięstwo i triumf jego wewnętrznego Judasza Iskarioty. I dlatego starałem się chociaż powierzchownie odzwierciedlić niewidzialną konfrontację dwóch psychologicznych antypodów – Kropywy i Ihora. Głównym zwycięstwem w działalności bojowej swojego ojca widzę właśnie to duchowe zwycięstwo nad swoim wewnętrznym Judaszem, a najwyższą osobistą nagrodą dla niego stało się Zmartwychwstanie z Bożej łaski jego imienia i czynu pół wieku po śmierci. Mam nadzieję, że ten ciekawy temat będzie w przyszłości głębiej zbadany przez naszych naukowców – psychologów społecznych i analityków. W latach 30. popularność mojego ojca nie sięgała dalej niż kilka wsi na jego rodzinnej Sokalszczyźnie. Nigdy nie starał się zdobyć taniego autorytetu, pracując pod publiczkę. Takim przyszedł do UPA. Powoli przychodziło uznanie go jako dowódcy i zwierzchnika organizacyjnego wśród powstańców-ounowców. Wiosną 1943 roku widzimy go jako sotnika, zastępcę kurenia. Kruka. W lipcu został tymczasowo mianowany kurennym kurenia krzemienieckiego na czas przeprowadzenia operacji bojowej przeciwko bolszewickiej bandzie Oduchy w lesie suraskim. Jesienią 1943 roku Kropywa był już dowódcą grupy rajdowej. Jakościowa zmiana w jego sytuacji nastąpiła podczas pobytu na południowym Wołyniu Głównego Dowódcy UPA Romana Szuchewycza – Tura, Czuprynki w listopadzie 1943 roku. Czuprynka mianował wtedy Wasyla Prociuka – Kropywę szefem sztabu UPA-Południe, co poświadczył w swoich wspomnieniach Hryhorij Ilczenko-Stepowyj. Niestety, o celu pobytu i działalności Romana Szuchewycza na południowym Wołyniu w listopadzie i grudniu 1943 roku prawie nic nie wiadomo. Kwestia ta wymaga jeszcze zbadania i przemyślenia. Większość badaczy ogranicza się do wzmianek o pobycie Szuchewycza incognito na Konferencji Narodów Uciemiężonych, która odbyła się 21-22 listopada 1943 roku w szkole we wsi Buderaż w rejonie zdołbunowskim. Żadnych innych badań na ten temat nie było. Dlatego dla mnie prawdziwym darem losu stały się wspomnienia łącznika UPA-Południe Hryhorija Ilczenki, dzięki którym udało się wyjaśnić wiele nieznanego i zapomnianego. Wiarygodność wspomnień H. Ilczenki potwierdzają dokumenty archiwalne, przytoczone w kronice UPA (Nowa seria, t. 2). W swoich wspomnieniach H. Ilczenko podał cenne informacje o okolicznościach, w jakich Główny Dowódca UPA Roman Szuchewycz – Czuprynka mianował wtedy Omelana Hrabcia – Batka dowódcą UPA-Południe, a Wasyla Prociuka – Kropywę – szefem sztabu UPA-Południe. Myślę, że wybór generała Romana Szuchewycza co do kandydatur Batka i Kropywy nie był przypadkowy. Ale los rozporządził nieco inaczej. Podczas przeprowadzania rajdu na ziemię winnicką do oddziału Omelana Hrabcia – Batka, Kropywa został ranny i nie mógł tam bezpośrednio przebywać. Po wyzdrowieniu na początku stycznia 1944 roku Kropywa ponownie udaje się do oddziału Omelana Hrabcia – Batka, który teraz stacjonował w Wyszogródku. Prowadzi oddział w rajdzie propagandowym na południe, na podolską część obwodu tarnopolskiego, ale gdzieś w okolicach święta Jordanu w styczniu 1944 roku powraca na południowy Wołyń. Po powrocie z rajdu Kropywa organizuje pracę szkół podoficerskich i saperskich, o czym świadczy w swoich wspomnieniach kurenny Maks. Ale wezwano go nie tylko w celu rozwiązania spraw szkolenia grupy „Bohun”. Rozstrzyga się kwestia o nadzwyczajnej wadze – formowanie oddzielnej grupy rajdowej UPA-Południe na bazie grupy „Kodak”. Takie zadanie postawił jeszcze Roman Szuchewycz podczas swojego pobytu na Wołyniu w listopadzie-grudniu 1943 roku. Kropywie powierzono najważniejszą część pracy, a mianowicie kompletowanie grupy UPA-Południe podoficerami (sierżantami) i starszyzną (oficerami). Na początku lutego 1944 roku nowo sformowana grupa UPA-Południe wyrusza w rajd na południe. Grupą dowodzi jej dowódca Wasyl Kuk – Lemisz. Kropywa pozostaje na ziemi krzemienieckiej, gdzie ma przetrwać przejście frontu i przejść do podziemia. Pewnej lutowej nocy został wraz ze swoją ochroną (poczetem) otoczony w chacie przez bolszewickich bandytów. Wszyscy ochroniarze zginęli, ale Kropywa cudem ocalał. Pięć kilometrów biegł boso, w samej bieliźnie do sąsiedniej wsi, gdzie zdobył ubranie. Z ziemi krzemienieckiej wyrusza na południe – do wsi Kołodne, gdzie przebywał Wasyl Kuk – Lemisz ze swoim sztabem. Tutaj Kropywa został szefem sztabu grupy UPA-Południe. Ten fakt potwierdzają w swoich wspomnieniach Maksym Skorupśkyj – Maks i Łuka Pawłyszyn – Ihor. Już następnego dnia po przejęciu wszystkich spraw od Łuki Pawłyszyna – Ihora, którego Lemisz zwolnił do Lwowa, Kropywa był zmuszony zorganizować działania bojowe grupy z regularnymi jednostkami Armii Czerwonej na otwartym terenie. Było to na początku marca 1944 roku. Aby uniknąć dalszych walk frontalnych, dowództwo zdecydowało podzielić grupę na mniejsze oddziały, które miały przejść w lasy krzemienieckie (z wyjątkiem kurenia Stepana Sawczuka – Naływajka, który teraz już pod dowództwem Maksyma Skorupśkiego – Maksa poszedł na ziemię brodzką). Manewr ten okazał się udany i na południowym Wołyniu ponownie skoncentrowały się znaczne siły wojska powstańczego. 29 lutego 1944 roku podczas przejazdu z Równego do Sławuty, w potyczce z ukraińskimi powstańcami został ranny dowódca 1 Frontu Ukraińskiego generał Watutin. Na jego miejsce Stalin mianuje marszałka Żukowa, który na początku marca 1944 roku przeprowadza operację proskurowsko-czerniowiecką. Ale na zapleczu frontu, na południowym Wołyniu, znajduje się kilkutysięczna grupa UPA-Południe. Do zniszczenia ukraińskich powstańców Żukow kieruje „zagradotriady” NKWD – specjalne jednostki, które stale przemieszczały się wzdłuż frontu. Teraz enkawudowskie „zagradotriady” zaczęły nacierać na południowy Wołyń od zachodu. A ze wschodu nacierały przerzucone tutaj z głębokiego zaplecza nowo sformowane jednostki NKWD. 30-tysięczna enkawudowska horda zaczęła szczelnym pierścieniem otaczać wojsko powstańcze, które z walkami wycofywało się w głąb południowego Wołynia. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Otwierając oczy na utarte sprawy, czyli O wiecznej walce nauki z ignorantami i oszustami

Taras HOŁOWKO Książka, o której będzie mowa dalej, może wywołać u wielu potencjalnych czytelników niejednoznaczny stosunek, ponieważ burzy ona trwałe stereotypy, wypracowane przez ludzkość na przestrzeni minionych wieków, włącznie z naszymi dniami. To tłumaczone wydanie ukazało się drukiem w charkowskim wydawnictwie „KSD” w ubiegłym roku i nosi tytuł „Świat pełen demonów” z podtytułem „Nauka jako świeca w ciemności”. Jej autorem jest laureat prestiżowej Nagrody Pulitzera w dziedzinie literatury, znany w USA astronom, astrofizyk i popularyzator nauki Carl Sagan. Co zatem jest niezwykłego w wydaniu, fachowo przetłumaczonym z angielskiego przez Mykołę Kłymczuka? Książka „Świat pełen demonów” została wydana rok po śmierci autora. Oddając mu należny hołd, wydawcy odważyli się opublikować wyrażone w niej myśli, które jeszcze za życia Carla Sagana były kontrowersyjne i niejednokrotnie wzburzały opinię publiczną w jego ojczyźnie, zwłaszcza w środowisku wierzących różnych wyznań religijnych. Już sam tytuł książki niesie pewną intrygę, ponieważ wspomniano w nim o demonach (w mitologii starogreckiej bóstwo niższego rzędu, które sprzyja lub przeszkadza człowiekowi w realizacji jego zamiarów, w chrześcijaństwie – zły duch, diabeł), które, zdaniem Sagana, towarzyszą człowiekowi przez całe życie. Poświęcono im cały rozdział, w którym gruntownie zbadano pojawienie się tych pośredników między światem realnym a wyobrażonym w wierzeniach człowieka w starożytności, wspomniano prace antycznych filozofów Platona, Arystotelesa, Plutarcha, Sokratesa, Porfiriusza i Tertuliana. Bez przesady można twierdzić, że istotą życia uczonego astronoma było popularyzowanie, gdzie tylko można i w każdy sposób, nauki oraz wiedzy, dzięki którym człowiek nie tylko ma możliwość przetrwania w niesprzyjającym mu środowisku, ale jest też zdolny przeciwstawić się różnorodnym wyzwaniom, które czyhają na niego w przyszłości. Te idee wyłożył on również w innych pracach. Ale powróćmy do książki „Świat pełen demonów” Carla Sagana, aby zatrzymać się przy kilku zasadniczych momentach. Wydaje się, że najwięcej w tym popularnonaukowym wydaniu obrywa się zarówno kościołowi, jak i jego sługom – księżom, w których autor widzi konkurentów ogólnie dla nauki, a dla naukowców w szczególności. Zdaniem uczonego, który według wszelkich oznak jest umiarkowanym ateistą, ta instytucja społeczna ze scentralizowanym hierarchicznym zarządzaniem i wyszlifowaną przez wieki metodologią, bazującą na Piśmie Świętym, do pewnego czasu zastępowała naukę. Bardzo wyraźnie śledzi się to na przykładzie Biblii, gdzie wyjaśnia się w sposób właściwy tylko nauce chrześcijańskiej takie fundamentalne rzeczy jak powstanie życia na Ziemi, zjawiska przyrodnicze, fizjologię człowieka, świat zwierzęcy i roślinny, stosunki społeczne, substancje duchowe i wiele innych rzeczy, co zdaniem popularyzatora nauki Sagana nie zawsze jest przekonujące. Autor wyraźnie formułuje w książce osiągnięcia nauki, która w obecnym stuleciu jednoosobowo będzie wyznaczać główne trendy rozwoju populacji ludzkiej na kuli ziemskiej, w szczególności w niezamożnych krajach świata, gdzie biedę i zacofanie można będzie przezwyciężyć wprowadz- wdrożeniem do produkcji nowych technologii pracochłonnych. Podobnie uzyskana wiedza podstawowa, w przekonaniu Sagana, pozwoli z wyprzedzeniem ostrzegać ludzi przed katastrofami technologicznymi i technogennymi, aby straty z ich powodu były minimalne. Ponadto nauka zbliża się do odkrycia tajemnicy pochodzenia wszystkiego, co żyje na planecie Ziemia, co jest ściśle powiązane z Wszechświatem, gdzie prawdopodobnie również istnieją cywilizacje, lecz odmienne pod względem swojej organizacji i ewolucji. Ważne jest również to, co podkreśla autor, że właśnie dominacja nauki w krajach o różnym stopniu rozwoju będzie sprzyjać narodzinom w nich demokracji zachodniego typu, gdzie władza będzie należeć do narodów, a nie do dyktatorów z nieograniczonymi pełnomocnictwami, i gdzie panuje praworządność, wolność gospodarcza i ochrona socjalna, w przeciwieństwie do nietolerancji narodowej, militaryzacji, lekceważącego stosunku do prawa międzynarodowego i zamachów na terytoria sąsiednich krajów – wszystko to, co odczuwają na sobie Ukraińcy w warunkach krwawej wojny, rozpętanej przez okrutnego i nienasyconego rosyjskiego dyktatora Putina. Najbardziej zagorzali sceptycy, publicznie polemizując z Carlem Saganem, z reguły ustępowali przed jego logiką i jasną argumentacją, a także szeroką wiedzą w wielu dziedzinach działalności naukowej. A to dlatego, że Sagan był jednym z pierwszych, który wysunął hipotezę o księżycu Saturna Tytanie i księżycu Jowisza Europie, które mogą posiadać oceany, wniósł znaczący wkład w badanie atmosfery Wenus, zmian sezonowych na Marsie, zaproponował światowej wspólnocie naukowej zintensyfikowanie poszukiwań pozaziemskich form życia poprzez wykrywanie specyficznych sygnałów w galaktyce kosmicznej za pomocą dużych radioteleskopów, a także wysyłanie specjalnych sond na inne planety. Ponadto Sagan zdobył gruntowne wykształcenie, studiując na Uniwersytecie w Chicago, gdzie obronił pracę doktorską z astronomii i astrofizyki, a później – kolejną: z problematyki pochodzenia życia. Jego nauczycielami było kilku laureatów Nagrody Nobla z nauk ścisłych. W książce Sagan wspomina dwóch Ukraińców w negatywnym kontekście, którzy wyrządzili niemałą szkodę prawdziwej nauce, wprowadzając w błąd swoimi pseudoodkryciami mnóstwo ludzi w czasach radzieckich. Pierwszy z nich – Trochym Łysenko, urodzony w miasteczku Karliwka w obwodzie połtawskim, dał się poznać w dobie stalinizmu jako zagorzały wróg genetyki, a obiecane przez niego fantastyczne zbiory roślin ozimych były fikcją, w wyniku czego rolnictwo staraniami tego pseudoakademika podupadło, kraj beznadziejnie zaczął odstawać w dziedzinie biologii molekularnej i inżynierii genetycznej. Co więcej, przyłożył rękę do aresztowania akademika M. Wawiłowa. Drugi – Anatolij Kaszpirowski, psychoterapeuta oskarżany o szarlatanerię, stał się znany pod koniec lat 80. dzięki tak zwanym teletransmisjom psychoterapii. Ten nieszczęsny medyk wykorzystał brak wykształcenia i przesądność widowni telewizyjnej, zmuszając do uwierzenia w „uzdrowienia”, narażając wielu ludzi na różnorodne choroby psychiczne, wbrew elementarnym normom moralnym zdołał wzbogacić się na ludzkich dolegliwościach. Zarówno w pierwszym, jak i w drugim przypadku Sagan dostrzegał przejawy absolutnego zła, spowodowanego przez oszustów dzięki umiejętności manipulowania masami, podmieniania prawdy na wymysł, a także brakiem odpowiednich filtrów w społeczeństwie, aby nie dopuścić podobnych hochsztaplerów do sfery publicznej. Należy oddać sprawiedliwość Carlowi Saganowi w kwestii braku idealizacji w książce swoich kolegów naukowców. Nie robi z nich czarodziejów, którzy jednym machnięciem różdżki mogą udoskonalić świat zewnętrzny i pozbawić ludzkość szeregu problemów. Mało komu było wiadomo w Stanach Zjednoczonych Ameryki, że naukowiec brał udział w tajnym programie atomowym, sankcjonowanym przez Pentagon, gdzie odpowiadał za modelowanie sytuacji, w której w krajach wciągniętych w wojnę nuklearną miało całkowicie zmienić się środowisko naturalne, stając się niezdatnym do życia. A był on również jednym z tych, którzy sformułowali hipotezę „zimy nuklearnej”, kiedy w wyniku zdetonowania wszystkich arsenałów atomowych przez uczestników konfliktu temperatura na planecie wszędzie gwałtownie by spadła. Z ograniczonego kręgu kierowników tego programu Sagan wyróżnia twórcę bomby wodorowej Edwarda Tellera. Uczony ostro krytykuje go za nieodpowiedzialność i próby wpływania na przywódców państwa w celu podejmowania decyzji dotyczących aktywnego wykorzystania i dalszego udoskonalania broni jądrowej, co miało znacznie zwiększyć ryzyko termojądrowe. Właśnie do Tellera należał szalony pomysł zastosowania wybuchów jądrowych na terytoriach od Alaski po Afrykę Południową, aby przekopać kanały i zbudować porty, znieść problematyczne góry, zmienić krajobraz, a dla sprawdzenia ogólnej teorii względności i składu chemicznego planet okołoziemiańskich – zdetonować ładunek jądrowy za Słońcem i na Księżycu. Na tym przykładzie autor stara się przekazać czytelnikowi myśl o tym, że naukowcy na całym świecie muszą odczuwać odpowiedzialność nie tylko za pozytywne, ale i negatywne skutki, które mogą wyniknąć w rezultacie fenomenalnego, z punktu widzenia nauki, odkrycia. Nauka kroczy ramię w ramię z polityką i pojawia się jeden istotny niuans, na który zwraca uwagę czytelnika autor książki. Porusza on kwestię wykształcenia rządzącej elity, od czego bardzo często zależy bezpieczeństwo i dobrobyt obywateli, ich przyszłość, zdolność do przezwyciężania wszelkich trudności w procesie budowy państwa, gotowość do dania godnej odprawy każdemu agresorowi. Spośród czterdziestu sześciu prezydentów Stanów Zjednoczonych Ameryki, wybranych w całej historii tego kraju, uczony wymienia tylko trzech, którzy jego zdaniem najbardziej odpowiadali wymogom głowy państwa i głównodowodzącego armii i floty zgodnie z Konstytucją USA. Są to: Thomas Jefferson, Abraham Lincoln, Ronald Reagan. W książce Sagana kilka razy pojawia się imię Reagana, a zabawne fakty z jego biografii politycznej, przytoczone przez autora, świadczą jeszcze o subtelnym poczuciu humoru u autorytetu w środowisku intelektualnym uczonego. Bystry umysł i zdolności aktorskie czterdziestego z kolei prezydenta USA, a także wysokiej klasy zespół profesjonalistów zebrany w Białym Domu, stworzyły przesłanki do udanego uruchomienia „reaganomiki” z jej obniżeniem tempa wzrostu wydatków państwowych, zmniejszeniem poziomu opodatkowania i wpływu państwa na rozwój gospodarczy, co w rezultacie sprzyjało przezwyciężeniu kryzysu gospodarczego. Wspomniał Sagan również o Strategicznej Inicjatywie Obrony, która została przyjęta za prezydentury Reagana. Można wyciągnąć wniosek z wyłożonego w rozdziale „Kiedy naukowcy poznali grzech”, że właśnie nieuctwo i intelektualne ograniczenie radzieckiego politbiura na czele z Gorbaczowem pozwoliły Reaganowi i członkom jego zespołu wprowadzić w błąd Kreml, który uwierzył w techniczną możliwość programu Pentagonu polegającego na wystrzeliwaniu na orbitę okołoziemską niewielkiego lasera rentgenowskiego na bombie wodorowej, zdolnego zestrzelić do 10 000 radzieckich rakiet. Ta beznadziejna perspektywa dla zdolności obronnych Sowietów skłoniła ich do wciągnięcia się w zbyt kosztowny wyścig zbrojeń, który zakończył się rozpadem Związku Radzieckiego. Nie pomogły nawet rady akademików Sacharowa, Wielichowa, Sagdiejewa – kolegów w tamtym czasie Sagana, który wysoko cenił ich wkład w światową naukę, w szczególności w badania fizyki jądrowej. Zapoznając się z treścią książki, warto pamiętać, że pisana była ona przede wszystkim dla anglojęzycznego czytelnika po obu stronach Atlantyku z uwzględnieniem jego poziomu wykształcenia, mentalności, wyobrażeń religijnych, upodobań, skłonności, stereotypów i jeszcze mnóstwa innych charakterystycznych cech, właściwych Amerykanom, Anglikom, Australijczykom, Kanadyjczykom, Nowozelandczykom. Zastrzeżenia sformułowane przez Sagana dla współobywateli, aby ślepo niczego nie brali na wiarę, kierowali się nie intuicją, a racjonalnym rozumem, prawdopodobnie będą równie interesujące dla ukraińskiego czytelnika, przynajmniej wywołają u niego zdrowy sceptycyzm i otworzą oczy na utarte rzeczy, które zapuściły głębokie korzenie w ludzkiej świadomości. Jakie więc pseudonauki i przesądy wprowadził do swojej „czarnej listy” Carl Sagan? Należą do nich: astrologia, Trójkąt Bermudzki, yeti, potwór z Loch Ness, duchy, zdolności pozazmysłowe (telepatia, jasnowidzenie, telekineza, zdolność widzenia na odległość), płaczące ikony, proroctwa Nostradamusa, korelacja między poziomem przestępczości a fazami Księżyca, chiromancja, numerologia, cudowne diety, perpetuum mobile, „pamięć wody”, proroctwa Świadków Jehowy o końcu świata i wiele innych. To tylko nieznaczna część zabobonów, które wprowadzały i do dziś wprowadzają ludzi w błąd przez nieznajomość tego, jak naprawdę urządzony jest świat, niechęć do ustalenia prawdy w wyniku lenistwa i elementarnego ograniczenia. „Smutna lekcja historii polega na tym: jeśli oszukuje się ludzi wystarczająco długo, przestają oni dostrzegać dowody na to, że są oszukiwani. Przestaje ich interesować prawda. Oszustwo bierze ich do niewoli. Po prostu zbyt boli przyznanie się, nawet przed samym sobą, że byli oszukiwani. Wyrwać się spod władzy szarlatana jest bardzo trudno. Oto dlaczego stare oszustwo żyje w sąsiedztwie z nowym” – do takiego smutnego wniosku dochodzi naukowiec, rozważając ludzką łatwowierność, która zawsze grała i, niestety, nadal gra na rękę awanturnikom różnych maści. Carl Sagan przeżył barwne życie człowieka, któremu udało się dokonać znaczących odkryć naukowych w astronomii i astrofizyce, zdemaskować najpowszechniejsze pseudomity, od wieków kultywowane przez fałszywych proroków i pseudonaukowców. Jego praca „Świat pełen demonów. Nauka jako świeca w ciemności” jest swoistym testamentem uczonego o światowym imieniu dla przyszłych pokoleń, „mapą drogową” w przyszłość, gdzie powinno panować dobroczynne światło, a nie martwa ciemność.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

tej ceremonii obecny był konsul Ukrainy w Barcelonie Witalij Cymbaluk. Piąta wierzba została posadzona 8 marca 2024 roku w Bonn (Niemcy) w parku miejskim Rheinaue Beul na brzegu rzeki Ren. Organizatorzy akcji to Iryna Duszejko, była dyrygentka Ludowej Kapeli Chóralnej „Dnipro” KNU im. T. Szewczenki, obecnie dyrektor artystyczna „Trio Ukraina”, a także organizacja pozarządowa „UA Welle Bonn e.V.” („Ukraińska fala w Bonn”, przewodniczący – Pawło Hrosuł) oraz Ukraiński Klub „Czerwona Kalina” (przewodnicząca – Anżelina Merkuszyna). Słowa Tarasa Szewczenki „i cudzego się uczcie, i swego nie porzucajcie” dla nas, Ukraińców, którzy żyją i pracują w różnych zakątkach Ukrainy i świata, stały się drogowskazem. I niezależnie od tego, gdzie my, Ukraińcy, żyjemy, wszyscy razem strzeżemy pamięci o Tarasie Hryhorowyczu Szewczence, sławimy jego imię, zmagamy się z okrutnym wrogiem, broniąc swojego – ojczystego, tworzymy historię Ukrainy i jej przyszłość. Wielka wdzięczność i niski pokłon dla Sił Zbrojnych Ukrainy, które mężnie bronią ukraińskiej ziemi! oraz 80-lecia od dnia urodzin proboszcza świątyni, mitratnego protojereja Illi Kyhnyćkiego. Ciepłymi słowami, z pachnącym korowajem i kwiatami na przykościelnym placu radośnie powitali Arcypasterza przewodniczący Wyżnickiej Rejonowej Administracji Wojskowej Serhij Czebotar, przewodniczący hromady Banyliw Wasyl Sołomko oraz dzieci i dorośli parafianie cerkwi Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy. Huculska Rada Oświatowa im. P. Łosiuka szczerze gratuluje z okazji 80. rocznicy urodzin mitratnego protojereja, administratora – dziekana rejonu wyżnickiego Illi Kyhnyćkiego. Szanowny ojcze, Pański wkład w odrodzenie, ustanowienie i duchowy rozwój Prawosławnej Cerkwi Ukrainy (PCU) jest nieoceniony i wielki. Dzięki Panu, przy wsparciu duchowieństwa i wiernych, PCU w rejonie wyżnickim ma decydujący wpływ na życie duchowe ludzi, kształtowanie w nich miłości do ojczystej ziemi oraz przybliżanie zwycięstwa w wojnie z rosją. Cerkiew Zaśnięcia Świętej Bogurodzicy we wsi Banyliw, której jest Pan proboszczem, jako jedna z pierwszych na Bukowinie przeszła pod jurysdykcję UCP (KP), a następnie PCU. Był to i jest dobry przykład dla wszystkich prawosławnych wspólnot religijnych Ukrainy. Obecnie, w czasie krwawej wojny, Pańska działalność duchowa i duszpasterska oraz pomoc dla Sił Zbrojnych Ukrainy wlewają w ludzi wielką nadzieję na szczęśliwą przyszłość Ukrainy, dają pocieszenie rodzinom poległych żołnierzy i przybliżają zwycięstwo. Dmytro NYKYFORIAK, przewodniczący HOR im. P. Łosiuka

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Wierzba Tarasa w diasporze

Lesia KOROLYK-BOJKO, zasłużona działaczka sztuki estradowej Ukrainy, przewodnicząca MO „Postęp kobiet-niosących mir w diasporze” Obecnie przeżywamy bardzo trudny dla nas wszystkich, Ukraińców, czas – czas okrutnej narodowowyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego z Rosją, która już od stuleci próbuje zniszczyć ukraiński naród i jego tożsamość. Ale my, każdy na swoim miejscu, uparcie trzymamy obronę, nie zważając na codzienne trudności i wyzwania, zachowując i wzbogacając skarbiec kultury ukraińskiej, i każdego dnia robimy wszystko, aby rozsławić imiona wybitnych Ukraińców i utrwalić w pamięci przyszłych pokoleń tych, którzy tworzyli i tworzą najnowszą historię Ukrainy. Z inicjatywy Zoi Rużyn – poetki, zasłużonej pracownicy kultury Ukrainy, aktywnej działaczki kulturalnej i społecznej, przewodniczącej GO „WO „Postęp kobiet-niosących mir”, ja wraz z Ukrainkami, które żyją i pracują za granicą, we wrześniu 2023 roku stworzyłam Międzynarodową organizację „Postęp kobiet-niosących mir w diasporze”, której mam zaszczyt przewodniczyć. W ramach działań poświęconych 210. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki, od września 2023 do marca 2024 roku, zorganizowałam Międzynarodową akcję „Wierzba Tarasa”, przeprowadzono ją w pięciu krajach Europy, gdzie zasadzono pęd wierzby Tarasa Szewczenki, która ma swoją historię. Historia wierzby Tarasa sięga 1850 roku. Podczas postoju pociągu, który wiózł Tarasa Szewczenkę na zesłanie, w miasteczku Gurjew, poeta znalazł małą wierzbową gałązkę. W Kazachstanie, na półwyspie Mangyszłak w umocnieniu Nowopietrowskim, gdzie poeta odbywał zesłanie, zasadził ją pośród szerokiego stepu. Wierzba podrastała pod palącym słońcem, rozpuszczała gałęzie i za każdym razem przypominała mu o rodzinnej ziemi. Tam, w jej cieniu, pisał Kobziarz swoje wiersze i obrazy... W przeddzień 150-letniego jubileuszu Tarasa Szewczenki (1964) znany ukraiński poeta Andrij Malyszko, odwiedziwszy miejsca zesłania Tarasa Hryhorowycza w Kazachstanie, przywiózł na Ukrainę gałązki-pędy z tej wierzby i zasadził w posiadłości Maksyma Rylskiego w Kijowie (obecnie – Kijowskie literacko-pamięciowe muzeum Maksyma Rylskiego, dyrektor Wiktoria Kołesnyk). W latach 2012–2013, w przeddzień 200-lecia urodzin Wielkiego Kobziarza, Organizacja charytatywna „Róże i winogrona” (dyrektor M. Rylski – wnuk poety) Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. Boga nikt nigdy nie widział: jeśli miłujemy się wzajemnie, Bóg w nas mieszka, a miłość ku Niemu w nas jest doskonała. 1 J 4: 11-12 31 lipca 1944 roku przyszedł na ten świat Ilja Iwanowycz Kyhnycki – obecnie dziekan-administrator rejonu wyżnickiego, protojerej mitratny, proboszcz cerkwi Zaśnięcia Matki Bożej we wsi Banyliw. Urodził się we wsi Bereżonka, w rodzinie księdza. Ukończył ośmioletnią szkołę w Bereżonce, średnią szkołę w Korytnej, oraz Maksyma Rylskiego) wraz z muzeum literacko-pamięciowym poparli inicjatywę Zoi Rużyn i udzielili jej zezwolenia na pozyskanie gałązek wierzby Tarasa. Zostały one ukorzenione w szklarni przez Anatolija Potopalskiego, przewodniczącego organizacji charytatywnej „Fundacja Charytatywna „Niebodarny uzdrowiciel””. Podczas akcji „Szlakami, którymi chodził Wielki Kobziarz” (inicjator i organizator Wołodymyr Stepancow), Zoja Rużyn zainicjowała przeprowadzenie ogólnoukraińskiej akcji „Wierzba Tarasa”, dzięki czemu w różnych obwodach Ukrainy przez nią oraz osoby o podobnych poglądach zasadzono ponad 200 sadzonek. Teraz wierzby Szewczenki szumią w obwodach kijowskim, czerkaskim, czernihowskim, dniepropetrowskim, kirowohradzkim, połtawskim i iwanofrankiwskim. Jedną z najwspanialszych jest wierzba rosnąca w Żaszkowskim Muzeum Historycznym (dyrektor O. Tiutiunnyk) na Czerkaszczyźnie. Począwszy od obchodów Dnia Niepodległości Ukrainy w 1998 roku, Zoja Rużyn prowadzi akcję „Objmijcie się, bracia moi…” oraz organizuje kulturalno-oświatowe wyjazdy delegacji znanych działaczy społecznych i kulturalnych Kijowa do Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki w Kaniowie. W ubiegłym roku w Dniu Niepodległości Ukrainy miałam zaszczyt wraz z mężem Alfredo Morellim być w składzie takiej delegacji. Właśnie tam, na Górze Mnichów, powierzono mi stworzenie międzynarodowej organizacji „Pochód kobiet-niosących pokój w diasporze” oraz prowadzenie akcji „Wierzba Tarasa” za granicą, sadząc pędy wierzby w różnych krajach dla zachowania i sławienia pamięci o sławnym Ukraińcu! Dziś, gdy rosyjski agresor bezlitośnie niszczy nie tylko terytorium Ukrainy, ale także ukraińską kulturę i naród w ogóle, taka akcja jest niezwykle potrzebna. Tak, w sierpniu 2023 roku 20 gałązek wierzby z Żaszkowskiego Muzeum Historycznego wraz ze mną przebyło długą drogę z Kijowa do Iwano-Frankiwska, a następnie do Gubbio (Włochy, region Umbria), a stamtąd – do Chorwacji, Polski, Włoch, Hiszpanii i Niemiec. Jeden pęd wierzby Tarasa został zasadzony 30 września 2023 roku w Zagrzebiu (Chorwacja) obok pomnika T. Szewczenki (ul. Ukraińska) podczas obchodów „Dni kultury ukraińskiej”. Organizatorem wydarzeń i Międzynarodowej akcji „Wierzba Tarasa” na chorwackiej ziemi jest przewodniczący Ukraińskiego Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego „Kobzar” Sławko Burda. Druga gałązka została zasadzona 16 października 2023 roku w Przemyślu (Polska) na terenie schroniska dla osób wewnętrznie przesiedlonych z Ukrainy, przy ulicy Słowackiego 1, podczas uroczystych obchodów 75-lecia Światowej Federacji Ukraińskich Organizacji Kobiecych. Do akcji dołączyła zastępczyni przewodniczącej Narodowej Rady Kobiet Ukrainy Melania Iszczuk oraz pracownicy Ukraińskiego Domu Narodowego w Przemyślu – Jarosław Jakubowski i Jana Czakirewa. Trzecią wierzbę zasadzono 18 listopada 2023 r. we Włoszech (m. Bergamo, region Lombardia) w specjalnie wyznaczonym do tego miejscu w alei podczas prowadzenia akcji „Drzewo dla przyszłości” („Un albero per il futuro”). Organizatorami wydarzenia i akcji na włoskiej ziemi są merostwo miasta Bergamo oraz Włosko-Ukraińskie Stowarzyszenie Wolontariuszy „Złahoda” (przewodnicząca Hanna Ceber). Czwartą wierzbę ukorzeniono w Królestwie Hiszpanii w Barcelonie 2 marca 2024 roku na terenie hiszpańskiej szkoły – Instytut Salvadora Seguí, gdzie w każdą sobotę uczą się ukraińskie dzieci. Organizatorami akcji jest Ukraińska Szkoła „Mrija” (dyrektor Switłana Szkolna). W dokumentach funduszu archiwalnego Metropolii Bukowiny z lat 1823–1829 znajdują się informacje o tym, że wielki właściciel ziemski z Baniłowa Ruskiego Andreas von Haffenko w swoim testamencie z 5 września 1823 r. darował 2,5 tys. dukatów w złocie na budowę nowej kamiennej cerkwi w gminie na miejscu starej, gdzie również zapisał się pochować. Budowę cerkwi rozpoczęto w 1867 r., jednak wkrótce wstrzymano i wznowiono w 1877 r. według nowo powstałego projektu, zatwierdzonego przez departament techniczny na propozycję wielkich właścicieli ziemskich Johana i Michaela Bohosiewiczów. Obok cerkwi wznoszono dzwonnicę. Budową kierował Vincenz Korytyński, malowanie ikonostasu wykonywał artysta Epaminond Buczewski; prace stolarskie przy ikonostasie, nakładanie złoceń oraz lakierowanie przeprowadzał Karl Klein. Budowę cerkwi Zaśnięcia Bogurodzicy zakończono w 1882 r. Piątego lipca 1992 roku wraz z gminą ojciec Ilja przeszedł do Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego i w związku z tym obecnie jest cząstką Kościoła Prawosławnego Ukrainy na czele z metropolitą Epifaniuszem. Tak więc świątynia stoi w centrum Baniłowa już ponad 140 lat. I niedawno odnowiona, rozpromieniona światłem serc, witała ona wiernych Bogu i Ukrainie braci i siostry, synów i córki. Z wizytą arcypasterską odwiedził dekanat wyżnicki Przewielebny biskup czerniowiecki i bukowiński Teognost, odprawił obrzęd odnowienia świątyni oraz Boską Liturgię z okazji 49-lecia posługi kapłańskiej w parafii.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Dziekan Ilja

odbył służbę w wojsku. Przez pewien czas pracował w miejscowym kołchozie oraz w Putylskim Leśnym Kombinacie. Słowo Boże, w którym wzrastał, w którym go zresztą wychowywano, zakiełkowało w jego myślach i sercu pragnieniem poświęcenia się służbie Bogu. Rok 1970 zapisał się w pamięci ojca Iliji dwoma wydarzeniami: w tym roku założył rodzinę z Anną Kuryk, a w tym samym roku został wyświęcony na diakona, a kilka miesięcy później na kapłana. W 1975 roku ukończył moskiewską seminarium duchowne. Pełnił posługę w parafiach we wsiach Wierchni i Niżni Łukawce oraz Myhowe. Od 25 sierpnia 1975 roku aż do dziś jest kapłanem w cerkwi Świętouspieńskiej we wsi Banyliw. Wzorem człowieczeństwa, dobroci, mądrości i wytrwałości dla swojej rodziny jest ojciec Ilja. Dla matuszki Anny, trzech córek, wnuczek Tatiany i Anny, prawnuków Nazarczyka i Natałoczki, dla całej rodziny jest duchowym przewodnikiem, orędownikiem przed Bogiem, który chroni swoimi modlitwami i błogosławi na wszelkie dobro. Jest prawdziwym patriotą swojego kraju, szczerze troszczy się o jego los, nie szczędzi ani sił, ani czasu, by pracować dla jego dobra. W te dni ojciec Ilja świętuje nie tylko jubileusz życia – mija 54 lata, odkąd otrzymał stan kapłański, oraz 49 lat temu po raz pierwszy jako proboszcz w świątyni wsi Banyliw wzniósł modlitwy ku niebu. Cerkiew Uspieńska została zbudowana w 1882 roku. Konsekrowana w tym roku przez arcybiskupa i metropolitę Arkadiusza. W doku-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Na drodze do założenia Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego

Minęło już prawie tysiąc lat, odkąd na prawym brzegu Dniepru założono klasztor męski, któremu pisane było stać się świętością prawosławia – Święto-Uspieńską Ławrę Kijowsko-Pieczerską. Po Iberii (Gruzji) i Świętej Górze Athos jest to trzeci ziemski przybytek Przenajświętszej Bogurodzicy. Ołeksandr BABYCZ, krajoznawca. Założony w 1051 r. Monaster Pieczerski już od pierwszych dziesięcioleci przekształcił się w oryginalny i unikalny ośrodek chrześcijaństwa, prawosławnego mnichostwa. Tłumaczy się to tym, że do chrześcijaństwa i zapożyczonych tradycji mnichostwa wnoszono miejscowe osobliwości postrzegania świata plemion zjednoczonych wokół Kijowa, z przedstawicieli których składała się wspólnota mnichów klasztoru, ich trybu życia, zwyczajów i tradycji wierzeń przedchrześcijańskich, mentalności, osobliwości miejscowego klimatu i przyrody. Prawie dziesięć wieków historii klasztoru spowitych jest legendami i tajemnicami. Wciąż pozostaje w niej wiele „białych plam”. Szczególnie dotyczy to XI – pierwszej połowy XVII w., ściśle związanych z obecnymi Dalekimi (Teodozjowymi) i Bliskimi (Antoniewymi) pieczarami, a przede wszystkim wydarzeń związanych z założeniem Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego. Odwiedzając pieczary, jako historyk zwróciłem uwagę na pewne niezgodności oznaczenia poszczególnych miejsc z tym, czym są w rzeczywistości. Tak oto w Dalekich (Teodozjowych) pieczarach niedaleko wejścia od strony Dniepru przez wieżę „w drodze” do pieczarnej cerkwi Narodzenia Chrystusa po lewej stronie odwiedzający widzą pieczarę, która oznaczona jest jako „Cela wielebnego Teodozjusza Pieczerskiego”. W rzeczywistości jest to krypta grobowa (grób), w której pochowano Teodozjusza Pieczerskiego. W tej, że tak powiem, „celi” brak śladów działalności życiowej człowieka oraz oznak, że była używana jako mieszkanie. Miejsca tak zwanych zatworów wielebnych pieczerskich-zatworników oznaczone są okienkami i ich ikonami, w wielu przypadkach umieszczone tuż obok siebie lub na wysokości znacznie wyższej od wzrostu nawet ówczesnego człowieka. Ławra Kijowsko-Pieczerska. Lata 1890. Przy tym, o ile mi wiadomo, żadnego zatworu w pieczarach Ławry Kijowsko-Pieczerskiej, opisanych w źródłach pisanych, w szczególności w kronikach i Pateryku Kijowsko-Pieczerskim, zarówno w Dalekich, jak i Bliskich (Antoniewych), nie odkryto. Jednakże posiadamy relikwie niektórych mnichów-zatworników, którzy spoczywają w rakach (trumnach), na przykład Izaak Zatwornik (druga połowa XI w.) oraz Anatol Zatwornik (XII w.). Zakończyli oni swoją ziemską drogę już, że tak powiem, po wyjściu z zatworu. W jednym z dawnych przekazów klasztornych, który lubią opowiadać odwiedzającym Ławrę Kijowsko-Pieczerską, zwłaszcza w Bliskich pieczarach, mowa o tym, że Antoni Pieczerski przed swoim odejściem pożegnał się z mnichami i wszedł w przejście pieczary, po czym grunt się zawalił. W Bliskich pieczarach odwiedzającym pokazują nawet ikonę samego wielebnego między jego celą a podziemną cerkwią ku jego czci, która znajduje się naprzeciw celi, urządzoną pod koniec XVI – na początku XVII w. Chociaż opowieści o Prochorze Łebidnyku (żył w klasztorze pod koniec XI – na początku XII w.), Janie Wielce Cierpiącym (żył w klasztorze w połowie XII w.) oraz Pimenie Wielce Chorowitym (żył w klasztorze pod koniec XI – na początku XII w.), które zawarte są w Pateryku Kijowsko-Pieczerskim 2. redakcji Kasjanowskiej z 1462 r., wskazują na to, że Antoni Pieczerski został pochowany w obecnych Bliskich (Antoniewych) pieczarach, w „grobie”, być może w krypcie grobowej (mogile), jak niedługo potem Teodozjusz Pieczerski. Te opowieści wyraźnie zaświadczają, że do jego grobu w pieczarze przychodzili mnisi dla pokłonu i modlitwy. Opracowując źródła z wczesnej historii Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego, a mianowicie: teksty rodzimych kronik różnych wieków, utwory żywotowe (hagiograficzne – przyp. aut.), a przede wszystkim żywot Teodozjusza Pieczerskiego, rękopiśmienne i drukowane redakcje Pateryka Kijowsko-Pieczerskiego, żywoty staroruskich świętych, źródła zagraniczne tamtej epoki, gdzie jest informacja z historii Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego tamtych czasów, przedstawienia kartograficzne (plany) pieczar, w szczególności Dalekich, pierwszej połowy XVII–XVIII wieku, których autorzy przy ich sporządzaniu zastosowali system znaków umownych do przedstawienia rzeźby terenu, dróg, roślinności, poszczególnych budynków, ryciny ogólnego widoku Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego tychże wieków, fotografie ogólnego wyglądu klasztoru, począwszy od połowy XIX w., zapoznawszy się z wynikami badań archeologicznych pieczar różnych lat, opracowawszy całą dostępną literaturę popularnonaukową i naukową autorów-badaczy historii Ławry Kijowsko-Pieczerskiej końca XVIII – pierwszej ćwierci XXI w., doszedłem do wniosku, że wczesna historia Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego była znacznie bardziej skomplikowana od wykładu w źródłach kronikarskich i żywotowych (hagiograficznych), niż w wykładzie autorów prac popularnonaukowych i naukowych, a wydarzenia, które poprzedzały samo założenie klasztoru, odbywały się na przestrzeni wielu lat. Dotyczy to również samego aktu założenia wspólnoty. Dlatego też zrodził się pomysł, przestrzegając głównych zasad badania historycznego, rozpatrzyć wydarzenia, które poprzedzały założenie Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego oraz samo jego założenie. Najwcześniejszą wersję o założeniu Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego znajdujemy w „Powieści minionych lat” – szczycie staroruskiego kronikarstwa, której autorstwo przypisuje się mnichowi-diakonowi Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego Nestorowi Kronikarzowi, który ukończył ją około 1113 roku. Opowieść o początku (czy założeniu) Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego umieszczona jest w „Powieści minionych lat” w artykule pod 1051 rokiem i następuje po lakonicznej informacji o tym, że „W roku 6559 [1051] Jarosław ustanowił Hilariona metropolitą Rusi, zebrawszy biskupów w świętej Sofii”. Dalej kronikarz opowiada, że wielki książę kijowski Jarosław Mądry (1019–1054) w swoim dworze podmiejskim we wsi Berestowo przy cerkwi świętych apostołów „popów… zebrał wielu”. Wśród nich był prezbiter (starszy kapłan) Hilarion – doradca księcia Jarosława. Ten Hilarion, jak opowiada kronikarz, „chodził z Berestowa na urwisko dnieprzańskie, gdzie dziś stary klasztor Pieczerski, i tam modlitwy czynił. I był tam las wielki. I wykopał tam pieczarkę małą na dwa sążnie, i przychodził tam z Berestowa, odśpiewywał godziny i Bogu modlił się potajemnie”. Z inicjatywy Jarosława Mądrego prezbitera Hilariona wyniesiono do godności metropolity kijowskiego. A jego pieczarka na zboczach Dniepru pozostała bez gospodarza… Zatem wydarzenia, które poprzedziły założenie Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego, rozgrywały się poza ówczesnym Kijowem czasów Włodzimierza, a później i Jarosława, niedaleko podmiejskiego dworu książęcego we wsi Berestowo, na zboczach prawego brzegu Dniepru, porośniętego lasem brzozowym (obecnie rejon Peczerski Kijowa). Minęło niewiele czasu, jak czytamy w „Powieści minionych lat”, i do Kijowa przybywa Antyp – rodowity mieszkaniec Lubecza, położonego niedaleko Czernihowa, który pod imieniem Antoni postrzygł się na mnicha na Atosie i tam zdobył doświadczenie monastyczne. Kronikarz opowiada, że w Kijowie Antoni, pochodziwszy po klasztorach, w żadnym się nie zatrzymał. Wkrótce „przyszedł na urwisko, gdzie Hilarion pieczarę wykopał, i umiłował to miejsce, i osiedlił się w nim…”. Zgodnie z „Powieścią minionych lat”, Antoni stał się znany za następcę Jarosława Włodzimierowicza na wielkoksiążęcym kijowskim tronie – jego syna Izjasława Jarosławowicza (1054–1068; 1069–1073; 1077–1078). „I zaczęła przychodzić do niego bracia – czytamy dalej w kronice – a on przyjmował i postrzygał [na mnichów] ich. I tak zebrało się do niego dwunastu braci. I wykopali pieczarę wielką, i cerkiew, i cele. I do dziś są one w pieczarze pod starym klasztorem”. Nie zaprzeczam istnieniu pieczary Hilariona, którą on własnoręcznie wykopał na zboczach Dniepru, niedaleko podmiejskiego dworu książęcego we wsi Berestowo, gdzie służył jako prezbiter (starszy kapłan) w cerkwi św. apostołów. Zarówno przed nim, jak i po nim w świecie chrześcijańskim, zwłaszcza wśród duchowieństwa, urządzanie pieczar do samotnej modlitwy nie było zjawiskiem rzadkim. Pieczary, w których i dziś bywają zwiedzający, mają zbyt mało wspólnego z pieczarami z XI – lat 40. XVII w., kiedy wykorzystywano je jako miejsca do samotnej modlitwy i pochówku zmarłych mnichów. A pod koniec lat 20. – na początku lat 30. XI w. najprawdopodobniej w ogóle ich jeszcze nie było. W celu podniesienia religijnego autorytetu Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego, z inicjatywy jego byłego archimandryty (1627–1633), a później kijowskiego metropolity P. Mohyły (1633–1647), podczas przygotowań do kanonizacji – włączenia do grona świętych 69 mnichów pochowanych w pieczarach, zostały one znacząco przebudowane i przystosowane do pielgrzymek oraz oddawania czci kanonizowanym mnichom pieczerskim. Stare, grożące zawaleniem miejsca oraz korytarze zamurowano, dla wygody pątników przekopano nowe, urządzono arkasolia do złożenia relikwii kanonizowanych mnichów pieczerskich. Stopniowo pieczary nabrały współczesnego wyglądu. Wczytując się w artykuł kronikarski pod rokiem 1051, dawno zwróciłem uwagę, że jego autorowi chodziło nie tyle o przekazanie historycznej wiarygodności wydarzeń związanych z założeniem Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego, co o pokazanie, że jest to pierwszy klasztor Rusi, założony przez Rusów / Rusinów / Rusiczów, a nie Greków. Że bierze on swój początek od pieczary pierwszego, ruskiego z pochodzenia, metropolity kijowskiego Hilariona. W pierwszej trzeciej XIII w. bierze swój początek historia Pateryku Kijowsko-Pieczerskiego – zbioru opowieści o początkach Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego i jego najbardziej wsławionych mnichów drugiej połowy XI – pierwszej trzeciej XIII w., który naświetla historię klasztorną tych czasów. Podstawą prototypu Pateryku Kijowsko-Pieczerskiego stały się listy biskupa włodzimierskiego Szymona (1214–1226) do mnicha Polikarpa, napisane w latach 1225–1226, oraz list mnicha Polikarpa do pieczerskiego archimandryty Akindyna (1203–1232) z opowieściami o 13 ojcach pieczerskich, napisany w 1231 r. W kontekście niniejszego badania dość cenne są odniesienia w dziełach Szymona (cztery razy) i Polikarpa (trzy razy) do żywota Antoniego Pieczerskiego, którego autentyczny spis pozostaje nam nieznany do dziś. Z odniesień Szymona interesuje nas tylko pierwsze, w którym wskazał, że sam czytał w żywocie Antoniego Pieczerskiego o prezbiterze Hilarionie, który przed wyniesieniem do godności metropolity kijowskiego „przez niego (Antoniego Pieczerskiego. – Aut.) postrzyżony był i tak kapłaństwa dostąpił”. Z listów Polikarpa do żywota Antoniego Pieczerskiego interesuje nas drugie, o ascetycznym życiu Mojżesza Węgrzyna (pierwsza połowa XI w.), oraz trzecie, o mnichach Teodorze i Wasylu, którzy żyli w Monasterze Kijowsko-Pieczerskim w drugiej połowie XI w., oraz wydarzenia z historii klasztoru związane z tak zwaną pieczarą Warecką, o której, według słów mnicha Teodora, mowa była w żywocie Antoniego Pieczerskiego. W źródłach rękopiśmiennych, które dotrwały do naszych czasów, pieczara Warecka po raz pierwszy wspomniana jest w składzie Pateryku Kijowsko-Pieczerskiego w 2. redakcji Kasjanowskiej z 1462 r., która zachowała się do dziś, stworzonej w murach samego Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego, w słowie 7: „Mnicha wspólnoty klasztoru Pieczerskiego, opowieść, dlaczego nazwano klasztor Pieczerskim”, które poświęcone jest założeniu klasztoru. Jest to faktycznie artykuł kronikarski z 1051 r. z swoistym lakonicznym wstępem. W nim właśnie wspomniana jest pieczara, „kiedyś wykopana przez Waregów”, jako miejsce osiedlenia się Antoniego Pieczerskiego po jego pierwszym powrocie z Atosu pod koniec życia Włodzimierza Światosławowicza. Niżej opowiedziano, że po jego śmierci (15 lipca 1015 r. – Aut.) „zagarnął władzę bezbożny przeklęty Światopełk i zasiadłszy w Kije-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wi, zaczął zabijać braci swoich i zabił świętych Borysa i Gleba. Antoni zaś, widząc takie rozlewanie krwi, dokonane przez przeklętego Świętopełka, ponownie powrócił na Świętą Górę”. Kończy się ten lakoniczny wstęp takim doniesieniem: „Kiedy zaś pobożny książę Jarosław zwyciężył Świętopełka i zasiadł w Kijowie...” W tejże redakcji Pateryka Kijowsko-Pieczerskiego, w żywocie Teodozjusza Pieczerskiego jego postrzyżyny datuje się na 1032 r. Były one także w Kasjanowskiej 1. redakcji z 1460 r. Pateryka Kijowsko-Pieczerskiego. Od początku XX wieku badacze datują postrzyżyny Teodozjusza Pieczerskiego na 11 stycznia 1057 lub 1058 r., w zależności od kalendarza. Ja obstaję przy roku postrzyżyn Teodozjusza Pieczerskiego do stanu zakonnego właśnie 1032 r. i zaliczam jego narodziny do 1009 r. Przyjmując rok jego narodzin 1036 oraz postrzyżyn do stanu zakonnego 1057 lub 1058, otrzymamy czas wyświęcenia go na prezbitera (mnicha-kapłana) w 24-25-letnim wieku. A to przeczy regule nr 11 Soboru w Neocezarei z lat 315–319, w której powiedziano: „...Na prezbitera przed trzydziestym rokiem życia, choćby był człowiekiem godnym pod każdym względem, nie należy go wyświęcać, lecz niech pozostanie w oczekiwaniu, gdyż Pan Jezus Chrystus w trzydziestym roku życia przyjął chrzest i zaczął nauczać”. W tamtych czasach tego przepisu, jak i innych reguł soborów powszechnych, przestrzegano surowo. Wzmiankę o pieczarze Wareckiej znajdujemy także w Latopisie Hustyńskim z XVII w., w którym pod 1013 r. czytamy: „Przybył po raz pierwszy do Kijowa wielebny ojciec nasz Antoni ze Świętej Góry i zamieszkał w pieczarze Wareckiej”. Drugą podróż Antoniego na Świętą Górę Latopis Hustyński datuje na 1017 r., kiedy już prawie od dwóch lat nie żył Włodzimierz Światosławowicz, nie wskazując przyczyny, jedynie donosi: „W tymże lecie wielebny Antoni Pieczerski, opuściwszy Kijów, udał się ponownie na Świętą Górę”. W opowieściach staroruskich źródeł o męczeńskiej śmierci braci Borysa i Gleba uczeni dawno zauważyli wiele nieścisłości. Dotyczy to także udziału w ich zgubie Świętopełka, później nazwanego Przeklętym. Światło na te odległe od nas wydarzenia rzuca „Kronika” saskiego biskupa Thietmara z Merseburga (25 lipca 975 – 1 grudnia 1018 r.). On, będąc współczesnym tamtych odległych od nas wydarzeń, bez przesady, jako dokumentalista utrwalił w swojej „Kronice” ważne wydarzenia polityki międzynarodowej, które dotyczyły Rusi i działy się na samej Rusi, a w szczególności w Kijowie. Myrosława SOROCZUK. Niedawno w „Świtłyci” Rówieńskiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej odbyła się prezentacja prywatnej kolekcji książek Borysa Ilkowycza Stepanyszyna (1925–2004) – wybitnego ukraińskiego pedagoga, literaturoznawcy, działacza społecznego oraz wieloletniego przyjaciela biblioteki. Wydarzenie poświęcono 20. rocznicy jego śmierci. Borys Stepanyszyn urodził się 3 kwietnia 1925 roku we wsi Ratynów na Chełmszczyźnie. Zdobył wykształcenie na Uniwersytecie Lwowskim imienia Iwana Franki i rozpoczął swoją działalność pedagogiczną jako nauczyciel języka ukraińskiego i literatury w szkołach Lwowszczyzny i Rówieńszczyzny. Z czasem został profesorem katedry wi. Tak, biskup Thietmar zapisał, że kiedy Jarosław uciekł z Kijowa, uroczyście wkroczył do niego Świętopełk z polskim wojskiem na czele z Bolesławem. Arcybiskup Jan „z relikwiami świętych i różnymi innymi ozdobami uczcił przybyłych w świątyni św. Zofii, która w wyniku nieszczęśliwego wypadku spłonęła w ubiegłym roku”. (1018 r. – Aut.). Zatem ani na Rusi, a tym bardziej w Kijowie, Świętopełka w ciągu drugiej połowy lipca 1015 – pierwszej połowy sierpnia 1018 r. nie było. Do Kijowa wkroczył on dopiero 14 sierpnia 1018 r. z polskim wojskiem na czele ze swoim teściem królem Bolesławem Chrobrym. Dlatego uważam, że przyczyny drugiej podróży Antoniego Pieczerskiego na Athos mogły być wywołane jakimiś innymi okolicznościami. Pod 1027 r. w tymże latopisie czytamy: „Wielebny Antoni ponownie przybył do Kijowa ze Świętej Góry”. Nie można wykluczyć, że Antoni powrócił ze Świętej Góry nie sam. Tak, polski historyk-mediewista, bizantynista, doktor nauk humanistycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego Andrzej Poppe (1926–2019) w jednej ze swoich prac o znanym nam już prezbiterze Hilarionie pisał: „Ale możliwe, że i sam Hilarion przebywał jakiś czas w ruskim klasztorze na Athosie, przynajmniej w którymś z bizantyńskich klasztorów, jako że, zdaje się, znał język grecki”. Na Athosie, obok gruzińskiego klasztoru Iviron i innych klasztorów narodowych, istniał założony przed 1016 r. ruski klasztor Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy, tak zwany Xylourgou („Cieśla”). Zgodnie z przekazami, część z grupy Rusinów / Rusów, którzy towarzyszyli księżnej Oldze podczas jej pierwszej w 946 lub drugiej w 957 r. podróży do Konstantynopola, postanowiła osiąść na Athosie i założyła tutaj ten pierwszy ruski skit. Z niego mnisi powracali na Ruś jeszcze przed 1051 r. Przypuszczam, że doświadczenie zakonne na Athosie mógł zdobywać także Nikon Wielki. Nawiasem mówiąc, jeszcze na początku XX w. wysunięto hipotezę, że Nikon – to nikt inny jak były metropolita kijowski Hilarion, który po usunięciu z kijowskiej katedry metropolitalnej przybył do Antoniego Pieczerskiego i przyjął schimę pod imieniem Nikon. Nie podzielam tego poglądu. Nawiasem mówiąc, to, że Hilarion i Nikon to dwie różne postacie, potwierdzają także poszczególne świadectwa w żywocie Teodozjusza Pieczerskiego. Narodziny idei założenia niedaleko Kijowa klasztoru w środowisku Rusów-postrzyżeńców Athosu można odnieść do końca lat 20. XI w. Oczywiste jest, że Antoni Pieczerski nie był jednoosobowym inicjatorem założenia klasztoru, jakim jawi się w źródłach pisanych. Sprawa ta była dość skomplikowana w tamtych warunkach i nie do sił jednego człowieka, wymagała uzgodnienia z miejscowym hierarchą, w tym przypadku kijowskim metropolitą-Grekiem Janem I (1008 (?) – 1036 (?)), Teopemptem (1037 – 1039 – 1051) oraz wsparcia wielkiego księcia kijowskiego Jarosława Włodzimierzowicza. Prawdopodobnie, pojawiwszy się w Kijowie pod koniec lat 20. XI w., możliwe, że wraz z Antonim powróciwszy ze Świętej Góry, Hilarion staje się prezbiterem pałacowej cerkwi św. Apostołów w podmiejskiej rezydencji książęcej we wsi Berestowo i wchodzi do kręgu najbliższych doradców wielkiego księcia kijowskiego Jarosława Włodzimierzowicza. Nie otrzymawszy od ówczesnego kijowskiego metropolity-Greka pozwolenia na założenie klasztoru, Antoni, Nikon, za wsparciem prezbitera Hilariona – starszego kapłana cerkwi pałacowej. Widok na Ławrę. Leontij Tarasewycz. 1702 r. świętych apostołów na Berestowie, za pozwoleniem Jarosława Włodzimierzowicza, który nadał swoją gramotą prawo do posiadania działki ziemskiej, osiedlają się na wydzielonym przez niego kawałku ziemi, moim zdaniem, na południowy wschód od współczesnej cerkwi Zaśnięcia św. Anny u podnóża dzisiejszego wzgórza pieczar dalekich, ale powyżej brzegu Dniepru, pokrytego również, najwyraźniej, lasem brzozowym, gdzie urządzają słobodę mnisią, podobną do dziedzińca klasztornego, tylko bez świątyni. Stawiają tu cele mnisi w formie oddzielnych domków oraz, najwyraźniej, jakieś, zgodnie z potrzebami, niewielkie budynki gospodarcze. W 1031 r. dołącza do nich Mojżesz Węgrzyn, a w 1032 r. mnisi śluby przyjmuje urodzony w Wasylewie (obecnie miasto Wasylków w obwodzie kijowskim) pod imieniem Teodozjusz. Obecność przynajmniej jednego prezbitera (mnicha-kapłana), którym był Nikon, o czym wiemy z żywota Teodozjusza Pieczerskiego oraz „Powieści minionych lat”, była wystarczająca do sprawowania nabożeństw i posług. Dlatego, moim zdaniem, nie mając możliwości przez sprzeciw kijowskiego metropolity-Greka, mnisi zdecydowali się urządzić cerkiew pieczarną na zboczu powyżej miejsca, w którym mieszkali. Za najstarszą przyjęto uważać cerkiew pieczarną Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy, która znajduje się obecnie w Dalekich (Teodozjuszowych) pieczarach. Atanazy Kalnofojski w swojej „Teraturgii”, wydanej w 1638 r., wskazywał, że została ona urządzona jeszcze przez „św. Ojców”. Nawiasem mówiąc, pierwotnie była ona zorientowana ołtarzem na południe, a nie na wschód, jak przyjęto w chrześcijaństwie. Urządzenie tej pieczarnej świątyni datuję na koniec lat 20. XI wieku. Założenie zaś samego Kijowsko-Pieczerskiego klasztoru przez mnichów-Rusinów stało się możliwe, najprawdopodobniej, pod koniec lat 40. XI wieku, kiedy Jarosław Włodzimierzowicz, w wyniku skomplikowanych procesów kościelnych między Konstantynopolem, Athosem i Rusią, która w nich uczestniczyła, oraz rusko-bizantyjskich stosunków międzypaństwowych, odważył się postawić na kijowskiej katedrze metropolitalnej Rusina. Swój wybór książę zatrzymał na postaci znanego nam już prezbitera Hilariona. Udział w jego wyniesieniu na kijowską katedrę metropolitalną wziął także Antoni Pieczerski. Rzecz w tym, że biskupie i metropolitalne katedry mieli prawo zajmować tylko przedstawiciele czarnego duchowieństwa, czyli mnisi. Dlatego Hilarion został przez Antoniego Pieczerskiego postrzyżony na mnicha i tak „dostąpił kapłaństwa”. Potem hieromnich (mnich-kapłan) Hilarion na Wszechruskim soborze został wybrany na kijowskiego metropolitę i przez sobór ruskich biskupów w Świętej Zofii został wyniesiony do godności metropolity kijowskiego. Wtedy Hilarion, już w godności metropolity kijowskiego, korzystając z 4. kanonu IV Soboru Powszechnego Chalcedońskiego, zgodnie z którym urządzać klasztor w tej czy innej miejscowości wyłączne prawo miał miejscowy hierarcha, w danym przypadku kijowski metropolita-Rusin Hilarion, nadając gramotę metropolitalną, pozwolił (pobłogosławił. – Aut.) założyć klasztor, który w źródłach historycznych i hagiograficznych drugiej połowy XI–XV wieku znany jest jako Pieczerski (z czasem – Kijowsko-Pieczerski klasztor). Najwyraźniej założenie klasztoru miało miejsce w mniszej słobodce. Taką w mojej wyobraźni była długa i skomplikowana droga do założenia kijowskiego Pieczerskiego klasztoru, któremu z wiekami pisane było stać się Święto-Uspieńską Kijowsko-Pieczerską ławrą. przekonaniami. Wszystkie wystąpienia łączyła myśl o tym, że Borys Stepanyszyn był nie tylko naukowcem, ale prawdziwym bojownikiem o ukraińską tożsamość narodową, język ukraiński. Prezentacja kolekcji książek Borysa Stepanyszyna stała się ważnym wydarzeniem dla społeczności Równego. Przypomniała o wartości naukowego i kulturowego dziedzictwa, które pozostawiają po sobie wybitne osobistości, oraz o potrzebie zachowania tych skarbów dla przyszłych pokoleń. Kolekcja książek, teraz dostępna dla szerokiego grona odbiorców w bibliotece obwodowej, będzie służyć jako inspiracja dla młodych naukowców, badaczy oraz wszystkich, którzy interesują się ukraińską historią, kulturą i literaturą. Latopis Radziwiłłowski. Klasztor Pieczerski i słup ognia. 1110 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Uczczono pamięć naukowca i działacza Proświty

literatury ukraińskiej Równieńskiego Państwowego Instytutu Pedagogicznego, gdzie wykształcił całą plejadę przyszłych pedagogów i naukowców. Jako kandydat nauk pedagogicznych Borys Stepanyszyn wniósł znaczący wkład w rozwój metodyki nauczania literatury ukraińskiej. Był autorem licznych podręczników i pomocy naukowych, które wykorzystywano w szkołach i wyższych uczelniach Ukrainy. Aktywny uczestnik ukraińskiego odrodzenia narodowego, kierował obwodową organizacją „Proświta”, był jednym z założycieli Ludowego Ruchu Ukrainy na Rówieńszczyźnie, zawsze stał na straży interesów narodowych i walczył o odbudowę pamięci historycznej o bohaterskich kartach ukraińskiej historii. Spadkobiercy Borysa Stepanyszyna przekazali do Równieńskiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej jego osobistą kolekcję książek, która liczy 279 dokumentów. Wśród nich znajdują się prace z zakresu literaturoznawstwa, językoznawstwa, nauk społecznych, sztuki, a także literatura piękna. Ta kolekcja jest bezcennym źródłem do badań nad dziedzictwem intelektualnym Borysa Ilkowycza, ponieważ książki odzwierciedlają krąg jego naukowych zainteresowań i kulturalnych pasji. Wśród wydawnictw znajdują się także dzieła samego Borysa Ilkowycza, które świadczą o jego wkładzie w rozwój ukraińskiej literatury i nauki. Na prezentację kolekcji książek przybyli liczni goście, wśród których byli przedstawiciele władz, członkowie Towarzystwa „Proświta” i organizacji społecznej „Związek Ukrainek”, naukowcy oraz pedagodzy Rówieńszczyzny. Podczas wydarzenia wystąpili dyrektor biblioteki, koledzy, którzy osobiście znali Borysa Stepanyszyna, a także przedstawiciele władz, którzy podkreślili znaczenie jego działalności dla rozwoju regionu. Goście wspominali Borysa Ilkowycza jako wybitnego pedagoga, inspiratora odrodzenia narodowego i człowieka o niezłomnych

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

w pełnych nazwach uznały się za republiki, – Ukraina, zgodnie z Aktem z 24 sierpnia i Konstytucją z 1996 r., nazywa się po prostu – Ukraina. Jakby na okres przejściowy, po zakończeniu którego miała zostać określona forma rządów. Tak ten okres przejściowy trwa czwartą dekadę… Może to i lepiej – po naszym Zwycięstwie wszystkie zdolne do twórczego działania warstwy społeczeństwa powinny dokładnie przemyśleć optymalny ustrój państwa, a nazwać je jakoś uniwersalnie – na przykład tak, jak nazywało się za hetmana Pawła Skoropadskiego – Państwo Ukraińskie. Zresztą idea Hetmanatu jako tradycyjnie właściwej Ukraińcom formy rządów państwowych nie straciła aktualności, chociaż do tej pory nie została zrealizowana z powodu zagarnięcia Ukrainy przez bolszewicką Moskwę. Przynajmniej tutaj jest pole do dyskusji – fachowych, konstruktywnych, skierowanych na poszukiwania strategicznej wizji przyszłości. Najważniejsze na dziś – zachować Ukrainę. Przywrócić jej integralność terytorialną i utwierdzić niepodległość. A utwierdzić ją można tylko zwyciężając okrutnego kremlowskiego wroga. Tak niechybnie kiedyś się stanie – dzięki dzielności naszych żołnierzy i wierności najlepszym tradycjom ukraińskiego państwowotwórstwa. rów zagranicznych autorów, już w suwerennej Ukrainie. Spotykając się we Lwowie, polemizowaliśmy na tematy literacko-artystyczne z naszymi przyjaciółmi Andrijem Bokotejem i Lubomyrem Medwidiem. Utwory tych artystów były bliskie Romanowi, bo nie miały nic wspólnego z „socrealizmem” czy innymi banalnościami i wymagały głębokiego przemyślenia, zrozumienia ich niepokojącego sygnału na horyzoncie duchowości. Imponowała mu myśl o tym, że sztuka ma za cel „wycisnąć” człowieka ze strefy komfortu, zmuszając do myślenia nad rzeczami dotąd niedostępnymi i dlatego niezrozumiałymi. Swego czasu było to celem artystów Pabla Picassa i Salvadora Dalego, pisarzy Samuela Becketta, Franza Kafki, Alberta Camusa... A jeszcze dwa tysiąclecia temu rozstać się z przemijającym tymczasowym komfortem wzywał Jezus Chrystus; wtedy pozostawać obojętnym wobec Zbawiciela nie pozwalało sumienie. Tej czysto chrześcijańskiej cnoty nie znali poganie, była ona obca także dla radzieckich ideologów. Obecnie właśnie sumienie jako zdolność rozumienia prawdy, rozróżniania prawdy i krzywdy, uświadamiania sobie własnego obowiązku nie pozwala nam tolerować jakiejkolwiek niesprawiedliwości. Romanowi Łubkiwskiemu ten moralny fenomen był przypisany w pełnej mierze. Takim wspominają go wszyscy, którym poszczęściło się obcować z tym jasnym człowiekiem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Najważniejsze – ocalić Ukrainę

Jurij KISELOW, członek zarządu Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, doktor nauk geograficznych, profesor. Po raz trzydziesty trzeci naród ukraiński obchodzi swoje główne święto państwowe – Dzień Niepodległości Ukrainy. Dziś święto to odbywa się w warunkach wojny rosyjsko-ukraińskiej, kiedy praktycznie każdego dnia rodacy z różnych stron naszej Ojczyzny odprowadzają w ostatnią drogę swoich obrońców – sławnych żołnierzy-bohaterów. A jednak święto pozostaje świętem, które samą historią powstania daje nadzieję na lepsze czasy dla ukraińskiego narodu i państwa. 33 lata – to dość długa droga (dla porównania – to więcej, niż minęło od początku Pierwszej do końca Drugiej wojny światowej). Jak więc ją przebyliśmy i dlaczego w budowaniu państwa pozostajemy w tyle za krajami bałtyckimi, które odzyskały niepodległość niemal w tym samym czasie? Czynników jest wiele i na większości z nich (są one powszechnie znane) raczej nie warto się zatrzymywać. Należy zwrócić uwagę na to, co dokładnie w praktyce dał narodowi Akt proklamowania niepodległości Ukrainy i jakie były jego najbliższe skutki. Andrij TOPACZEWSKIJ, laureat nagrody imienia Wiaczesława Czornowiła, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. Działacz państwowy i społeczny, dyplomata. Ale przede wszystkim – ukraiński poeta i publicysta. Razem z Dmytrem Pawłyczką i Jurijem Szczerbakiem był wśród tych dyplomatów niepodległej Ukrainy, którzy, nie będąc „międzynarodowcami” z wykształcenia, z powodzeniem reprezentowali nasze państwo na świecie – dzięki swojej popularności literackiej, międzynarodowym kontaktom, współpracy z diasporą, udziałowi w procesach artystycznych, znajomości języków obcych i, jeśli chcecie – osobistej atrakcyjności, która zawsze pomaga przekonywać oponentów, przyciągając ich na swoją stronę. A to, bez wątpienia – wielka sztuka. Mówią, że dyplomacja to sztuka możliwego. Ale przecież w sztukach możliwe jest to, czego nie ma w dyplomacji! Więc zapewne w przypadku Łubkiwskiego i jego kolegów-literatów była to dyplomacja sztuk... Nigdy nie gonił wydarzeń, bo zawsze pragnął je wyprzedzić. Wszyscy, którzy z nim rozmawiali, podkreślają odważne, nawet wyzywające czyny Romana Marianowycza – nawet gdy osiągnął wysoki status społeczny. Zawsze były to czyny patrioty... Wybitny mistrz, akademik Narodowej Akademii Sztuk Ukrainy Andrij Bokotej wspomina, jak w dalekim 1967 roku jego, jeszcze całkiem młodego artystę, zauważył redaktor lwowskiego czasopisma „Żowteń” (obecnie – „Dzwin”) Roman Łubkiwski. I nie tylko opublikował pochlebną recenzję o jego twórczości, ale też zorganizował stworzenie filmu dla praskiej (wtedy jeszcze czechosłowackiej) telewizji. Było to szczególne wydarzenie, gdyż w każdym podradzieckim kraju było tylko kilka kanałów telewizyjnych, kręcono zaś na zwykłej starej taśmie filmowej, której każdy metr był ewidencjonowany... Zauważcie, że była to nie tylko uwaga, ale i przejaw pewnego wolnomyślicielstwa: działać bez jakiejkolwiek oficjalnej podpowiedzi, chociaż bohater filmu, Andrij Bokotej – to syn represjonowanego księdza zakazanego Kościoła greckokatolickiego (nawiasem mówiąc, do powojen- Nawet jeśli ma się na myśli kryzys gospodarczy, hiperinflację, gwałtowny spadek poziomu życia ludzi oraz inne negatywne zjawiska społeczno-gospodarcze, to dlaczego właśnie na Ukrainie – w odróżnieniu od tych samych państw bałtyckich – okazały się one tak bolesne? Odpowiedź jest dość prosta – jeśli na Litwie, Łotwie, w Estonii do władzy od razu doszły siły narodowo-patriotyczne, to na Ukrainie u steru pozostała nomenklatura komunistyczna, która, poczuwszy zapach spalenizny po klęsce moskiewskiego puczu GKCzP, pospieszyła odizolować się od burzliwych wydarzeń w ówczesnej Rosji, broniąc swojego dobrobytu. Naturalnie, że opozycja narodowo-patriotyczna w Radzie Najwyższej – „Rada Narodowa” – natychmiast skorzystała z rozgoryczenia komunistów i zainicjowała Akt proklamacji niepodległości, przyjęty niemal jednogłośnie. Lecz cóż było potem, po zakończeniu zwycięskiego 1991 roku, uwieńczonego triumfalnym ogólnoukraińskim referendum, które 90,32% głosów Ukraińców potwierdziło państwową niepodległość? Nomenklatura komunistyczna i gospodarcza, pragnąc wzmocnić swoje pozycje, już pod niebiesko-żółtymi flagami umacniały stare porządki z właściwymi im kumoterstwem, korupcją, złodziejstwem, które nabierały coraz większego rozmachu. Istniał pewien kryzys zarządzania w państwie, przez co już niedługo po odzyskaniu samodzielności Ukrainy zalegalizowały się struktury polityczne, które otwarcie negowały ukraińską państwowość i wzywały do odnowienia ZSRR. To znaczy, w istocie, po ogłoszeniu niepodległości rozpoczęło się (i trwało, co najmniej, do 2004 lub nawet do 2014 roku) równoległe istnienie samodzielnej Ukrainy i USRR. Innymi słowy, Akt 24 sierpnia zalegalizował ideę niepodległości, ale de facto jej nie zrealizował. W odróżnieniu od krajów Bałtyckich, Ukraina wkrótce weszła do WNP, ogłosiła „partnerstwo strategiczne” z Rosją – swoim odwiecznym wrogiem – oraz przez ponad dwadzieścia lat nie mogła zdecydować się w kwestii stosunku do NATO. Zrozumiałe, że takie oglądanie się wstecz osłabiało nasze państwo, dając nienasyconemu sąsiadowi nadzieję na jej połknięcie. I, wreszcie, jak mawiał znany dyktator przeszłości – „kadry decydują o wszystkim”. Jeśli na Litwie pierwszym przewodniczącym odnowionego państwa został niedawny dysydent, nacjonalista Vytautas Landsbergis, to na Ukrainie pierwszym prezydentem wybrano niedawnego sekretarza KC KPU Łeonida Krawczuka. Czy mógł w tamtych czasach naród w wyborach powszechnych wybrać Wiaczesława Czornowiła lub Łewka Łukjanenkę? Pewnie nie, bo większość ludności Ukrainy, z wyjątkiem przeważnie zachodnich obwodów, nie była moralnie w pełni gotowa przyjąć niepodległość, myślami nadal przebywała w sowieckich realiach, nawet w XXI wieku wciąż nazywając hrywnę „rublem”, a współczesne przedsiębiorstwa rolnicze – „kołchozami”. Mentalny dysonans między Zachodem (ukraińskie myślenie państwowotwórcze), Centrum (ukraińskie radzieckie) oraz Wschodem (prorosyjskie) stał się jednym z głównych czynników bardzo powolnego biegu procesów państwowotwórczych. Dopiero po 2014, a zwłaszcza – 2022 roku – zarysowała się tendencja do stopniowego zacierania regionalnych sprzeczności na osi „Wschód – Zachód”. I jeszcze jedna okoliczność zwraca na siebie uwagę. W odróżnieniu od innych krajów – byłych „sojuszniczych” republik ZSRR, które w oficjalnych łowach w Komitecie ds. Nagrody Narodowej im. T. Szewczenki. Więc, kiedy kierował Komitetem Szewczenkowskim, laureatami najwyższej państwowej nagrody artystycznej zostały godne osobistości, w szczególności literaci Mychajłyna Kociubynśka, Ihor Kaczurowśkyj, Marija Matios, Wira Wowk, artyści Iwan Ostafijczuk i Andrij Czebykin... Roman Łubkiwśkyj nadal żywo interesował się nowościami literackimi: minęło kilka lat, i zwrócił uwagę na moją książkę „Z Bożego ogrodu” – o roślinach i zwierzętach w Piśmie Świętym. Okazała się ona współbrzmiąca z jego tomikiem poetyckim „Zielone serce”, gdzie wysławione są biblijne drzewa: dąb, wierzba, szlachetny wawrzyn... Tomik podarował mi z czułym, przychylnym wpisem: „Człowiekowi, który pozwala nam, grzesznym, rąbkiem oka zajrzeć w świat biblijny”. Taka zbyt wysoka ocena mojej skromnej pracy odzwierciedliła jego naturalną szlachetność. Należy zaznaczyć, że utwory Romana Łubkiwśkiego przetłumaczono na wiele języków – angielski, bułgarski, białoruski, polski, słowacki, czeski i in. Sam zaś tłumaczył klasyków większości literatur słowiańskich, co potwierdzają jego nagrody literackie: im. Vítězslava Nezvala – Czeskiego Funduszu Literackiego; im. Pavola Hviezdoslava – za znaczący wkład w kulturę narodu słowackiego; wreszcie, im. Maksyma Rylśkiego, za tłumaczenia utworów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Dyplomacja sztuk

Często wspominam mojego przyjaciela Romana Łubkiwskiego. Urodzony na Ziemi Tarnopolskiej w 1941 roku i przeżywszy okupację nazistowską, Roman Łubkiwski przetrwał jeszcze okupację radziecką... 60 lat temu przygotował zbiór swoich, jeszcze młodzieńczych, wierszy, które już w następnym roku zostały opublikowane pod tytułem „Zdumione jelenie” – jak na czasy radzieckie, śmiała nazwa. Po 15 latach zdobył swoją pierwszą nagrodę literacką, imienia Pawła Tyczyny. Pracował wytrwale nad własną poezją i przekładami z języków obcych. A już w czasach Niepodległości Roman Marjanowycz, zmężniały i doświadczony literat, został laureatem Państwowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki za zbiór wierszy „Spojrzenie wieczności”. ...ego „zjednoczenia” cerkwi, do których należeli rodzice Romana Łubkiwskiego i on sam). Tak więc w czasach głuchej sowieckiej epoki Roman Łubkiwski nie obawiał się zaszkodzić własnej karierze. Czytał i rozpowszechniał „samizdat”, przyjaźnił się z dysydentami Ihorem i Iriną Kałynciami, za którymi niestrudzenie śledzono: gdy Irina Stasiw-Kałyniec przyjeżdżała do Kijowa, za nią ciągnął „ogon” od dworca aż do Chreszczatyku. A w 1972 roku małżonków Kałynciów aresztowano. Tak więc Łubkiwski jako zastępca redaktora naczelnego sowieckiego czasopisma „Żowtень” narażał się na nie mało kłopotów. Szczególnie łatwo było partokratom oskarżyć redaktora, do tego jeszcze zastępcę naczelnego, o naruszanie norm tzw. socjalistycznego realizmu. Bo czym są te normy, a także sam „socrealizm”, nie wiedział nikt. Nie rozstrzygał tej kwestii nawet odpowiedni artykuł z akademickiej Ukraińskiej Encyklopedii Radzieckiej (UER) pod kierunkiem Mykoły Bażana z 1963 roku, w którym stwierdzano, że podstawową zasadą socrealizmu jest „prawdziwe, historycznie konkretne przedstawianie rzeczywistości w jej rewolucyjnym rozwoju”. A obecność lub brak takich cech w utworach literatury i sztuki określała istniejąca władza, to znaczy ideowi nadzorcy z miejskich, obwodowych komitetów i KC Komunistycznej Partii. Dlatego oskarżyć można było kogokolwiek według uznania. Tak też stało się w latach 60.–70. XX wieku z niektórymi autorami czasopisma „Żowtень”. Za czasów Niepodległości pojawiły się realne możliwości w pełni ujawnić swój twórczy i społeczno-polityczny potencjał. W 1990 roku rodacy na Lwowszczyźnie wybierają Romana Łubkiwskiego posłem ludowym. W tej pierwszej kadencji pracuje on wspólnie z wymienioną Iriną Stasiw-Kałyniec. Należy do nich propozycja, którą z trybuny ogłosił Roman Łubkiwski – wnieść do sali Wierchownej Rady flagę narodową Ukrainy i nadać jej status państwowy; on też zaproponował składanie prezydenckiej przysięgi na Ewangelii Peresopnickiej. I właśnie wtedy po raz pierwszy w murach Wierchownej Rady zabrzmiał hymn narodowy Ukrainy. W latach 1992–1995, kierując naszą ambasadą w Pradze, dzięki swobodnej znajomości języków aktywnie wspierał polityczne i kulturalne porozumienie Czech i Słowacji z Ukrainą. Przybywając z listami uwierzytelniającymi do prezydenta ówczesnej Federacyjnej Republiki Czeskiej i Słowackiej Václava Havla, znanego dramaturga i publicysty, którego kadencja prezydencka właśnie dobiegała końca, Roman Łubkiwski w rozmowie z nim zauważył: jak dobrze, przestawszy być urzędnikiem wysokiej rangi, powrócić do ulubionej pisarskiej pracy. Havel to potwierdził, dobrze zrozumiawszy rozmówcę. Przecież on, tak jak Łubkiwski, przyszedł do polityki przez literaturę. Dość często widywaliśmy się z Romanem Marjanowyczem w latach 2006–2007 podczas jego go-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Wałerij Witer: „Codziennie wspominam Ukrainę”

Wieloletni lider legendarnych zespołów „Kobza” oraz „Kobza. Oryginał”, zasłużony artysta Ukrainy Wałerij Witer po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę mieszka w Niemczech. Niedawno artysta odwiedził Ukrainę, dał szereg koncertów w Kijowie i innych miastach kraju. Przed jednym z koncertów odbyło się nasze spotkanie. – Proszę przypomnieć, jak dla Pana zaczęła się Wielka wojna. – O piątej rano zobaczyłem wybuchy z okna swojego mieszkania na Rusaniwce w Kijowie. Chcieliśmy jak najszybciej wyjechać, wyruszyliśmy do rodziców żony w Krzemieńczuku. Z czasem wyjechaliśmy do Lwowa, potem do Krakowa i wreszcie do Niemiec, gdzie spotkali nas dobrzy znajomi. Zamieszkaliśmy w Bawarii. – Jak Pan tam żyje, tworzy? – Zatrzymaliśmy się w niewielkiej wsi Taufkirchen, z populacją 700 osób. Są tu ładne domy, piękna przyroda, czyste powietrze. Wkrótce we wsi dowiedziano się, że jestem artystą i muzykiem. Przypadkowo w kościele zaśpiewałem „Ave Maria” Bacha. Zaproszono mnie na jedno nabożeństwo, na drugie, dałem kilka koncertów. Potem zaczęto zapraszać na rozmaite święta, poświęcone świętym, matce, ojcu. Niemcy to aktywni i przyjaźni ludzie. Kościół jest otwarty od rana do wieczora. Stoją tam drogocenne kandelabry, inne kosztowności, ale ani razu nie słyszałem, żeby ktoś coś ukradł. Nie widziałem, żeby w kościele sprzedawano wina mszalne, świece, książki. Kościoły utrzymują się tam z datków. Ciekawe, że wszyscy Niemcy znają zapis nutowy, śpiewają z nut od małego do starego. To mnie uderzyło. W kościele jest dobra akustyka, dlatego nagrałem tam kilka piosenek. Warunki do życia stworzono nam wspaniałe. Pomogli z mieszkaniem, zapewnili wyżywienie. Żona i córka nauczyły się języka niemieckiego. Córka studiuje w filii jednego z charkowskich uniwersytetów. Żona zaczęła wykładać w gimnazjum najpierw dla ukraińskich dzieci, a z czasem i dla Niemców. Ja po trochu zacząłem malować, zacząłem tworzyć antywojenne plakaty. Jeden z nich trafił na wystawę w Monachium. Tworzyłem także akwarele, portrety. W jednym z niemieckich banków przeprowadziłem dużą wystawę indywidualną, Niemcom się podobało. Ale takiego życia kulturalnego jak w Kijowie tutaj nie ma. Na przykład miasto Eggenfelden, 15 tysięcy mieszkańców, 100 kilometrów od Monachium. Tam jest teatr, jednak spektakle odbywają się tylko raz na kilka miesięcy, galerii w ogóle nie ma. Oczywiście, przy chęci można znaleźć miejsce, gdzie wystawić swoje prace, ale z naszą stolicą nie ma co porównywać. Początkowo robiłem portrety na zamówienie, potem postawiłem przed sobą zadanie stworzenia portretów znanych ukraińskich współczesnych, których znałem. To Wałerij Łobanowski, Ada Rohowcewa, Lina Kostenko, Wołodymyr Iwasiuk, Borys Todurow (chirurg), Nina Matwijenko, Jewhenija Mirosznyczenko, Jurij Illenko, Tetiana Jabłońska. Zrobiłem już 15 takich portretów (rozmiar 60 na 90). – Czy rzeczywiście ze wszystkimi Pan się znał? – Tak. Malowałem dzieci Jewheniji Mirosznyczenko, z którą grałem w „Ukraińskiej rapsodii”. Z Niną Matwijenko przez dwa lata jeździliśmy po Ukrainie, daliśmy wspólnie wiele koncertów, w szczególności w Kijowie i Kamieńcu Podolskim. Z Wałerijem Łobanowskim jeździliśmy do Włoch w 1977 roku. Kijowskie „Dynamo” tam grało, a my dawaliśmy koncerty. Jurij Illenko mieszkał w Prochoriwce, bywałem u niego w gościach, razem szukaliśmy miejsc, w których przebywał Taras Szewczenko. Lina Kostenko była na moim koncercie w Domu Aktora na Jarosławowym Wału, potem trochę porozmawialiśmy. Byłem na kilku spektaklach Ady Rohowcewej, robiłem dla niej plakaty. – Maluje Pan ze zdjęć? – Wybieram kilka zdjęć, komponuję je tak, jak potrzebuję. Staram się stworzyć nie po prostu portret, a uogólniony wizerunek człowieka. Ci, których maluję, nie wiedzą o tym. Tylko Borysowi Todurowowi powiedziano. Chcę zrobić niespodziankę, zorganizuję dużą wystawę, przygotuję katalog, zaproszę tych szanowanych ludzi. – Kontynuuje Pan pracę nad tą serią? – Chcę zrobić jeszcze wiele portretów. Iwana Kawaleridzego, który przyjeżdżał do nas podczas studiów. Mojego przyjaciela Ihora Biłozora. Żony plakacisty Anatolija Ikonnikowa – Wałentyny Kałynowskiej. Dalej w planach Taras Petrynenko, inni ludzie, którzy nie zdradzili Ukrainy. – Chciałbym także dowiedzieć się nieco więcej o Pana działalności koncertowej w ciągu tych dwóch i pół roku. – Już mówiłem, że śpiewałem w kościołach. Potem Ukraińcy zaczęli obchodzić Wielkanoc i inne nasze święta. Ktoś recytuje wiersze, a ja śpiewam, przeważnie piosenki z repertuaru „Kobzy”, przy gitarze, bez aparatury. Co prawda, w 2022 roku był jeden koncert, na którym pomogli z aparaturą. Wykonywałem Hymn Ukrainy, a wszyscy obecni Ukraińcy mi wtórowali. Występowałem także w kilku miastach Niemiec. A jeszcze były prywatne koncerty dla Ukraińców, na które przychodziło po 20-30 rodaków. Opowiadałem im historię „Kobzy”, odpowiadałem na pytania. Ludzie byli poruszeni, niektórzy płakali. Jestem zadowolony, że przychodzili, słuchali. – Może Pan porównać kulturę ukraińską i niemiecką? – Kultura muzyczna jest zupełnie inna, zwłaszcza w Bawarii. Wszystkie piosenki są marszowe, a u nas piękne, melodyjne. Ogólnie ich sztuki z naszą nie da się porównać. Abstrakcja jest popularna wszędzie, ale kiedy zaczynają malować coś realistycznego, to wygląda to dość prymitywnie. Niemcy to bardzo zdyscyplinowany naród. Mężczyźni prawie nie spożywają alkoholu, tylko piwo, czasami sznaps. Zaczynają pracować o szóstej rano, a przed obiadem są już wolni. Niech wybaczą mi niemieccy przyjaciele, ale w porównaniu z ukraińskim barszczem i hałuszkami ich jedzenie jest nijakie. Zapamiętałem tylko bawarską gotowaną kiełbasę koloru białego i jakąś zupę z kluskami. – Dobrze włada Pan językiem niemieckim? – Wcześniej trochę znałem angielski i francuski. Miesiąc chodziłem na kursy języka niemieckiego, zrozumiałem, że to nie dla mnie. Lepiej realizuję się jako artysta. Oczywiście, na poziomie codziennym znam minimum, ale uczenie się gramatyki jest trudne. Do tego bawarskiego dialektu czasami nawet nie wszyscy Niemcy rozumieją. – Czy kontynuuje Pan wykonywanie piosenek w języku rosyjskim? – Nie, już nie śpiewam. – A stworzyłeś nowe piosenki? – Póki co nie. Dużo malowałem. Odnowiłem niektóre piosenki, których dawno nie śpiewałem. Nauczyłem się wielu piosenek w językach obcych – francuskim, włoskim, niemieckim. Jeśli w Ukrainie tworzyłem nową piosenkę, to od razu ją nagrywałem. A w Niemczech w pobliżu takich studiów nagraniowych nie ma. – Często wspominasz Ukrainę? – Codziennie. W Krzemieńczuku mieszkają rodzice mojej żony. Tutaj zostało wielu przyjaciół. Swego czasu marzyłem o Monachium. Okazuje się, że to typowe niemieckie miasto, ładne kościoły w centrum. Ale nie ma porównania z Dnieprem, Chreszczatykiem, Rusaniwką, gdzie mieszkałem przed wojną. Minie trochę czasu – i na pewno tu wrócę. – Co jeszcze zapamiętałeś z tego okresu życia? – Wziąłem udział w akcji „Ukraina niezwyciężona”. Razem z kolegami przygotowałem wystawę zbiorową, która ma objechać Europę. Pracowałem ze znanym rzeźbiarzem z USA Jewhenem Prokopiwem. Stworzył fantastyczny pomnik poświęcony Ukrainie – niebiesko-żółtego ptaka. A ja na jego prośbę zrobiłem logo do tego pomnika. W jakim mieście zostanie ustawiony ten pomnik – jeszcze nie ustalono. – W czasie pełnoskalowej wojny przyjechałeś do Ukrainy już po raz drugi. – Mój przyjazd w zeszłym roku był bardzo intensywny, wszystko rozpisane co do godziny. Spotkania z przyjaciółmi, koncerty. Tak samo bogaty w wydarzenia jest drugi przyjazd. Już pierwszego dnia składałem życzenia urodzinowe zasłużonemu artyście Ukrainy Petrowi Zykunowowi. Następnego dnia rozmawiałem z wspaniałym aktorem Wiktorem Andrijenkiem, a także z architektem Ołeksandrem Karpowem, z którym przyjaźnię się od lat studenckich. I, oczywiście, koncerty, spotkania z fanami. Mam nadzieję zrealizować duży projekt wystawowy w Tarnopolu jesienią tego roku… *** Tego samego wieczoru w pracowni artystycznej Wałerija Witera, która znajduje się w Kijowie, odbył się koncert, na który przybyli jego przyjaciele, wieloletni wielbiciele twórczości artysty. Pan Wałerij opowiedział o historii zespołu „Kobza”, w którym śpiewał od 1971 do 1987 roku. O stworzonym przez siebie zespole „Kobza. Oryginał”, który rozpoczął swoją biografię twórczą od koncertu w Narodowym Pałacu Sztuki „Ukraina” w 2000 roku z okazji 55-lecia Jurija Rybczynskiego. Wspomniał, jak w Kanadzie poznał australijskiego bandurzystę Wiktora Miszałowa, robił z nim koncerty kameralne. Kiedy wrócił do Ukrainy, postanowił robić je także tutaj. Najpierw w kawiarni „Generał” na Andrijiwskim Uzwozie, potem w kawiarni teatralno-artystycznej w Narodowym Rezerwacie „Kijowsko-Peczerska Ławra”, później w pracowni artysty Petra Zykunowa i, wreszcie, we własnej pracowni artystycznej. Podczas koncertu brzmiały piosenki z repertuarów zespołów „Kobza” oraz „Kobza. Oryginał”, ukraińskie pieśni ludowe, utwory do wierszy Łesi Ukrainki, Leonida Hlibowa, Jurija Rybczynskiego, muzyka Mykoły Mozhowego i innych ukraińskich kompozytorów. Na prośbę publiczności kilka piosenek wykonał w językach polskim, francuskim i niemieckim. Każdy numer kończył się okrzykami „Brawo!” i głośnymi oklaskami. – Znam Wałerija od dawna – opowiedział po koncercie artysta ludowy Ukrainy Wołodymyr Solanyk. – On jest muzykiem, a muzyk dla mnie jest wyżej niż wokalista czy instrumentalista. On rozumie muzykę, rozumie, o czym śpiewa. To człowiek, który nigdy nie zawiódł mnie w życiu, często rozmawiamy. Zobaczyłem jego ostatnie prace, są wspaniałe. Cudowne portrety, plakaty, grafika. Jeśli człowiek jest utalentowany, to jest utalentowany we wszystkim. Byłem na wielu koncertach Witera. On kocha muzykę, sztukę i po prostu żyje. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Zjednoczeni sercem

Występ wirtuozersko-emocjonalnego O’Viola. 17 sierpnia na Placu Michajłowskim w Kijowie wojskowi, hospitallerzy i wolontariusze zebrali się na charytatywny projekt „Zjednoczeni sercem”, aby wspólnie uczcić Dzień Flagi Państwowej Ukrainy. Na Placu Michajłowskim na odwiedzających Sobór Michajłowski czekała poruszająca wystawa fotograficzna „Berehynia ukraińskiej niezłomności”, która prezentowała heroiczne historie naszych kobiet-żołnierzy. A twórcze widowisko rozpoczęło się od zachwycającego pokazu wyszywanek-kostiumów od Maruna by Maria. Dalej sceniczne widowisko kontynuowały występy utalentowanych

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

a na widzów czekał prawdziwy wybuch jasnych emocji i zachwytu profesjonalnym wykonaniem artystów Narodowej Akademickiej Orkiestry Instrumentów Ludowych Ukrainy, którzy swoimi występami podbili wszystkie wiodące światowe sceny. Program „Muzyka Niezłomnych” to wybitne kompozycje, które identyfikują ukraiński naród, męstwo, siłę i niezłomność ukraińskiego narodu, niezachwianą wiarę w zwycięstwo w brzmieniu Orkiestry. W programie zaprezentowano arcydzieła ukraińskiej i zagranicznej muzyki orkiestrowej. Ten koncert stał się unikalną okazją do usłyszenia utworów napisanych w stylu folk, jazz, rock w wykonaniu na ukraińskich instrumentach ludowych. Oprócz ukraińskiej muzyki orkiestrowej były także premiery nowych kompozycji. – Dzisiejszy koncert nazywa się „Muzyka niezłomnych”. Dlaczego właśnie taka nazwa? Dlatego, że nasza ukraińska muzyka tworzy tam pracować. W tym kraju śpiewano ukraińskie pieśni. Generał-esaul kubańskiego wojska kozackiego zamówił u Łysenki „Marsz Kubański” i ten go napisał. Na Kubaniu obecnie nie znają tego marszu, a NAONI zna i zagra, kiedy przyjdzie czas. Wieczór kontynuował „Koncert na bandurę z orkiestrą”. A po tym na scenę zaproszono grupę PROBASS ? HARDI. To już dość znany kolektyw z Krzemieńczuka. Są radośni, weseli, niosą swoją muzyką optymizm. Chłopcy podarowali piosenkę, która stała się wizytówką tej grupy „Dobry wieczór, jesteśmy z Ukrainy” oraz utwór „I na odnowionej ziemi”. Dalej w wykonaniu NAONI brzmiała melodia „Poranny deszcz” Borysa Sebastjanowa, taniec „Bereznianka” oraz „Gruzińska rapsodia”. Burzliwymi oklaskami publiczność witała na scenie męską kapelę chóralną imienia Łewka Rewuckiego. Ten kolektyw tworzył się niemal jednocześnie z NAONI. Są oni braćmi w walce o utwierdzenie ukraińskiej sztuki, zwłaszcza pieśni, zarówno u nas, jak i za granicą. Wielu przedstawicieli orkiestry i kapeli broni dziś Ukrainy na polu walki. Wszystkim poległym ukraińskim żołnierzom poświęcona była pieśń „Pływe kacza”. Oprócz tego w ich wykonaniu zabrzmiał hymn OUN-UPA „Zrodziliśmy się w wielkiej godzinie”. O ile z innymi kolektywami NAONI występowało już wcześniej, to z rówieńskim zespołem Ot Vinta! tego wieczoru po raz pierwszy. Ich „Pieśń o soli” opowiada, dlaczego u Ukraińców słony jest pot, łzy i krew.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

„Muzyka niezłomnych”

Koncert pod takim tytułem odbył się w Międzynarodowym Centrum Kultury i Sztuki i był poświęcony Dniu Niepodległości Ukrainy. Najlepsze ukraińskie i światowe hity zabrzmiały w wykonaniu NAONI. rozwijała się, kształtowała w warunkach walki o swoją wolność, o swoją tożsamość, o niepodległość – podkreślił kierownik artystyczny NAONI, artysta ludowy Ukrainy Wiktor Hucal. – I nasza muzyka uczyniła nas wszystkich niezłomnymi, narodem, który dzisiaj zna cały świat. Oprócz tego, że będziemy grać dużo muzyki, zaprosiliśmy również do udziału w naszym koncercie znane zespoły, które swoimi piosenkami wzmocnią nasze emocje. Koncert rozpoczęto uwerturą Mykoły Łysenki do opery „Czarnomorcy”. Mykoła Witalijowycz opiekował się śpiewem chóralnym nie tylko na terenach Ukrainy, ale i poza jej granicami. Szczególnie na Kubaniu. Rekomendował naszym chórmistrzom Wcześniej była ona wykonywana w filmie dokumentalnym „Lotnisko”. Jeszcze jednym uczestnikiem koncertu stał się zespół „Komu wnyz”. Został on stworzony w latach 90. ubiegłego wieku i już wtedy swoją twórczością zaczął rozchwiewać komunistyczny ustrój, za co nie lubiano ich w gabinetach władzy. Oni i teraz niosą wysoką duchowość i dużo pracują, występują przed naszymi żołnierzami. Na zakończenie w wykonaniu NAONI brzmiały melodie, które są dobrze znane każdemu Ukraińcowi: „Ukraina” Tarasa Petrynenki, „Marsz Zaporoski” w opracowaniu i orkiestracji Wiktora Hucala, legendarna „Oj, na łące czerwona kalina”. A końcowym akordem koncertu stał się Hymn Państwowy Ukrainy. Przygotował Eduard OWCHARENKO Zdjęcie ze strony NAONI w mediach społecznościowych

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w morzu informacyjnym — przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Czerniachiwski Ołeksij Iwanowycz — 1000 hrywien. 2. Bondarczuk Andrij Iwanowycz — 1000 hrywien. 3. Wystawnyj Taras Mykołajowycz — 1000 hrywien. 4. Szerstiuk Jewdokija Hawryliwna — 500 hrywien. 5. Bihunow Denys Mychajłowycz — 500 hrywien. 6. Folitarczuk Anatolij Wasylowycz — 250 hrywien. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn