Strona · s. 8strona oryginału ↗
KAMIĘŃ WĘGIELNY NIEPODLEGŁOŚCI
Слово Просвіти, №35 за 2011 рік
Sekcja humanistyczna V Światowego Forum, która odbywała się w Ukraińskim Domu, zgromadziła chyba największą liczbę uczestników. Otwierając obrady zgromadzenia, deputowany ludowy Ukrainy, członek prezydium UOKR, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawło Mowczan zaznaczył, że problemy, które będą rozpatrywane, dotyczą nie tylko języka i kultury, ale także ukraińskiej historii, cerkwi, kina, zdrowia narodu i ekologii, prasy i telewizji, spraw wydawniczych i muzealno-archiwalnych oraz wszystkiego tego, co kształtuje duchową aurę narodu. Na tle 20-lecia naszej Niepodległości dzisiaj staje się oczywistym, że główne problemy niepodległej Ukrainy leżą w płaszczyźnie kształtowania osobowości, jej duchowości. Swego czasu jeszcze Hryhorij Skoworoda nauczał, że trzeba przede wszystkim wychowywać człowieka. Lista mówców przygotowywana była z wyprzedzeniem, przez kilka miesięcy. Ale tych, którzy pragnęli przekazać swoje słowo, wyrazić swoją opinię, opinię w imieniu wspólnoty czy organizacji na temat tego czy innego problemu, było bardzo wielu. Dlatego przekazanie na łamach gazety całego spektrum wypowiedzi jest niemożliwe. Ale z najważniejszym czytelnicy mają możliwość się zapoznać i dołączyć do współuczestnictwa w pracy ukraińskiej społeczności.
Iwan Juszuk, przewodniczący Kijowskiego Miejskiego Zjednoczenia „Proświta”, główne problemy teraźniejszości widzi w naszej kolonialnej przeszłości: „Ponad 300 lat (!) Ukraina była kolonią z kolonialnym kierownictwem. Od 1991 r. i do dziś pozostaje ono u władzy, metodycznie wcielając w życie cel Moskwy — zaszczepić Ukraińcom kompleks narodowej niższości, odrzucić nas na margines historii. I wszystko to musimy uwzględniać w pracy”. Mówca przeanalizował naruszenia prawno-ustrojowe władzy wobec ukraińskości. Jest to przede wszystkim ignorowanie art. 10 i 11 obowiązującej Konstytucji Ukrainy oraz oficjalna interpretacja art. 10 przez Sąd Konstytucyjny Ukrainy. Oprócz tego fałszuje się istotę Karty języków regionalnych lub mniejszości narodowych od tłumaczenia jej nazwy aż po jej przeznaczenie — ochronę lokalnych lub mało rozpowszechnionych języków. Taką w rzeczywistości jest nazwa tej Karty. Zatem nie ma ona związku z rosyjskim jako językiem byłych kolonizatorów i kolonistów, siłą narzuconym Ukrainie. I. Juszuk przypomniał o masowym przywracaniu szkół z rosyjskim językiem wykładowym nieproporcjonalnie do liczby osób mniejszości narodowej rosyjskiej. A w zamian zamykane są szkoły ukraińskojęzyczne. Nie lepsza sytuacja jest w uczelniach wyższych, gdzie wykłada się głównie po rosyjsku. Ignorowanie języka państwowego widzimy w kinie, telewizji i radiu. W ten sposób nawet Deklaracja o państwowej suwerenności Ukrainy, która została uchwalona w 1990 r., do tej pory nie jest wykonywana.
Ołeksandr Ponomariw, doktor nauk filologicznych, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, wygłosił referat na temat „Język ukraiński w kleszczach ruskiego miru”. Od razu scharakteryzował władzę, która już drugi rok rządzi Ukrainą, jako antyukraińską. „To ona od razu pokazała, jak tylko obecny prezydent przyszedł na Peczerskie wzgórza. Pierwsze przemówienia, z którymi on oraz jego otoczenie wystąpili, świadczyły o tym, że nie liczą się oni z etnodemograficznymi realiami. Przecież prawie 80 procent ludności Ukrainy stanowią etniczni Ukraińcy, którzy są zwarcie rozlokowani na całym swoim terytorium. Z różnych przyczyn jedni nasi rodacy są zdenacjonalizowani bardziej, inni mniej. Ale wszyscy Ukraińcy pragną powrócić do swojego ojczystego języka ukraińskiego. Jeśli Ukraina chce należeć do kręgu cywilizowanych państw, to ona, zapewniając prawa językowe wszystkich swoich obywateli, musi dbać przede wszystkim o utwierdzenie i prestiż jedynego państwowego języka ukraińskiego. Prezydent musi wreszcie uświadomić sobie, że odrodzić język ukraiński na jego odwiecznej ziemi można tylko wtedy, gdy urzędnikami i ministrami będą wysoko wykształceni wykwalifikowani intelektualiści-patrioci, a ukrainofobom i pachołkom byłej metropolii w ogóle nie ma miejsca w ukraińskim politycznym establishmencie”.
Lubomyr Pyrih, doktor nauk medycznych, przypomniał, że według definicji WHO, „Zdrowie — to stan fizycznego, duchowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko brak chorób i ułomności fizycznych”. Przez 20 lat ubyło nas o 6 mln. Prognoza na 2030 rok — 39 mln. To oczywiście będzie zależeć nie tylko od gospodarki, stanu duchowego, ale także od stanu systemu ochrony zdrowia. Przewodniczący Rady Najwyższej w „Głosie Ukrainy” za kwiecień 2011 r. powiedział: „Ukraina przypomina człowieka, któremu wyjęto duszę i mózg”. A to, że pracownik medyczny otrzymuje za swoją pracę mniej niż dozorca czy ładowacz, zapewne wiedzą wszyscy. Może dlatego obecny Prezydent Ukrainy w swoim Orędziu do Rady Najwyższej musiał przyznać, że „obecny stan ochrony zdrowia na Ukrainie charakteryzuje się jako kryzysowy”.
Musimy pamiętać, że medycy mają najściślejsze kontakty z pacjentami, tak jak nauczyciele. Dlatego ważne znaczenie ma, w jakim języku komunikują się oni z ludźmi. WULT w 1992 r. przeprowadziło ankietę wśród lekarzy i naukowców w sprawie języka. Okazało się, że na wschodzie Ukrainy lekarze-praktycy negatywnie wypowiedzieli się wobec derusyfikacji medycyny (37 %), naukowcy (36 %). Na zachodzie, że derusyfikacja jest niemożliwa — medycy (0,2 %), naukowcy (4,7 %)”. Analizując język periodyków (200 czasopism medycznych), konferencji, sympozjów, profesor odnotował pewne zmiany na lepsze. Aktywizacji pracy potrzebuje też Światowa Federacja Towarzystw Medycznych, w której biorą udział przedstawiciele ukraińskości z Bułgarii, Kanady, Rosji, USA i innych krajów. Niestety, nie ma ich z Australii, Czech. Warto popracować, aby w towarzystwach tych krajów zostały utworzone odpowiednie sekcje.
Mykoła Bilasziwski, konserwator zabytków: „Popularyzacja wiedzy z historii tworzy naszą codzienną świadomość, a z czasem określa i właściwy cywilizacyjny wybór na przyszłość całego narodu. A bez należytej pracy archiwów, bibliotek i muzeów właściwego wyboru nie będzie! Do tej pory utajnionych jest wiele historycznych dokumentów archiwalnych. W naszych czasach zniszczono całe ekspozycje muzealne, takie jak: stała ekspozycja Muzeum Historii Miasta Kijowa, unikalna w skali państwa ekspozycja ukraińskiego stroju w Perejasławiu, historyczne wnętrze Muzeum Tarasa Szewczenki w Kaniowie, stworzonego przez W. Kryczewskiego i P. Kostyrkę. Spalono eksponaty w muzeach architektury ludowej w Kijowie i Perejasławiu. Wołają o nasze sumienie grabież (!) Centralnego Historycznego Archiwum Ukrainy we Lwowie oraz śmierć 100 000 (!!!) dokumentów historycznych (czy nie całej pisanej historii Podola) w pożarze archiwum w Kamieńcu Podolskim, które miały miejsce w czasach niepodległości. W stolicy przez 20 lat państwowej niepodległości nie zbudowano żadnego obiektu muzealnego. Do tej pory nie ma swojego domu w Kijowie dziecko Deklaracji o państwowej suwerenności Ukrainy — Muzeum Dziedzictwa Kulturowego Strefy Czarnobylskiej, zebrane przez pełen poświęcenia zespół pracowników Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ukrainy na czele z R. A. Omelaszkiem. Obecnie wywożą je na chutor Redźki do pomieszczenia pośrodku lasu. Dzisiaj wszystkie muzea narodowe stolicy mają problemy: czy to z ziemią, czy to z pomieszczeniami. A jeśli obywatele nie mają należytego dostępu do skarbów kultury, to o jakim rozumieniu historii mówimy?”
Kyryło Stecenko, profesor KNUiK, odniósł się do strategicznych zasad polityki informacyjnej na Ukrainie. Ogólnie rzecz biorąc, strategia to sztuka zarządzania celami, która z dziedziny wojskowej przeszła do polityki. „Jaki jest nasz cel jako narodu, jaki jest sens, po co istniejemy?” – pytamy siebie. Dwadzieścia lat temu Ukraina po raz kolejny zdobyła wymarzoną niepodległość. Setki lat temu ludzie wiedzieli, że to nasza marzenie. Ale problemy zaczęły się następnego dnia, kiedy nasze państwo stało się niepodległe. Myśleliśmy, że zdobędziemy niepodległość i pytanie „po co?” rozwiąże się samo. Ale dzisiejszy świat jest bardzo dynamiczny, okrutny, konkurencyjny. Każdy naród musi zrozumieć przyczynę swojego istnienia. U jego podstaw leży misja. Każdy ma swoją w tym świecie. Innymi słowy: idea narodowa wyraża się poprzez misję. A kultura odpowiada za uświadomienie sobie tej misji. Właściwie mówiąc, strategia to poszukiwanie sensu istnienia narodu ukraińskiego i tworzenie mechanizmów, które pozwalałyby go realizować. To globalny, choć ambitny cel. Jeśli nie będzie ambitny, nie będzie energii, by wytrzymać konkurencję innych narodów, ludów i zmian, które zachodzą na świecie. Jednak nasz politykierzy, urzędnicy państwowi takich pytań sobie nie zadają. Janukowycz na Radzie Humanitarnej zwrócił się do naszej inteligencji z twierdzeniem, jakoby strategii humanitarnej nigdy u nas nie było. W czymś można się zgodzić, bo prawdziwa strategia humanitarna rozmija się z tym, co obserwujemy w polityce rządu Janukowycza w tej sferze. Ukraina posłusznie, pod dyktando, wykonuje rosyjskie plany strategiczne. Za Kuczmy było to samo. To rezultat nieukraińskich sił u władzy. Obecnie przed naszymi intelektualno-duchowymi liderami stoją trzy zadania: wypracowanie nowej strategii jutra; problem prawdziwej (nie pseudo!) elity, której zależność ekonomiczna nie pozwala narodowi posuwać się naprzód; wychowanie narodowo-patriotycznej, profesjonalnej elity zarządzającej. Bo ludzie, którzy nami rządzą, nie są spadkobiercami idei ukraińskiej. Wasyl Kliczak, dyrektor Centrum Wydawniczego „Proświta”, posłużył się porównaniem: jeśli 30 lat temu w Kijowie było 100 księgarni, to teraz jest ich 10–15. Jednak nie warto płakać. O sytuacji naszego wydawnictwa książkowego Iwan Dziuba w „Nagnitanni moroku” napisał dość wymownie. U nas zwiększyła się liczba tytułów książek, które się ukazują, ale katastrofalnie zmniejszyły się nakłady. Jest niemało ciekawych. Na przykład, stały się bestse-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
