Zdjęcie Olesia Dmytrenki
OJCIEC DUCHOWEGO HYMNU
V ŚWIATOWE FORUM UKRAIŃCÓW
Tłumaczenie maszynowe
16 sierpnia 2011 roku na placu przed Doniecką Obwodową Administracją Państwową uczestnicy akcji protestacyjnej rodziców uczniów trzech ukraińskojęzycznych szkół I—II stopnia nr 3, 27, 100 w Makiejewce oraz ukraińskojęzycznej szkoły I—III stopnia nr 111 w Doniecku jednogłośnie przyjęli apel do władz wszystkich szczebli, oburzeni pokazowym niewykonywaniem przez rady miejskie orzeczeń sądu o wstrzymaniu likwidacji tych szkół. Początek nowego roku szkolnego postawili pod znakiem zapytania ci, którzy zgodnie z ukraińskim prawem powinni dbać o zapewnienie procesu edukacyjnego. Maria OLIJNYK, przedstawicielka rodziców uczniów szkół w sądach, zastępczyni przewodniczącego Donieckiego Zjednoczenia Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Setki apeli rodziców uczniów do struktur władzy Doniecczyzny, w szczególności do prokuratur miasta Doniecka i obwodu donieckiego, miasta Makiejewki, wysoki stopień napięcia wieców i pikiet, które trwają przez cały 2011 rok, błagalne prośby rodziców, dzieci i nauczycieli, żądania społeczeństwa, by nie zamykać ukraińskojęzycznych szkół, nie przyniosły rezultatu. Co więcej, w Makiejewce już na początku czerwca 2011 roku w szkołach pozostały gołe ściany: ławki, komputery, inny sprzęt wywieziono w nieznanym kierunku, a ze szkoły nr 27 zdjęto nawet tabliczkę. Zwróciwszy się do sądu i otrzymawszy postanowienia z 13 i 22 lipca 2011 r. o zabezpieczeniu administracyjnych pozwów sądowych, którymi wstrzymano działania odpowiednich rad w sprawie likwidacji ukraińskojęzycznych szkół I—II stopnia nr 3, 27, 100 w Makiejewce oraz UKRAIŃSKOJĘZYCZNEJ SZKOŁY nr 111 w Doniecku (postanowienie z 27 maja 2011 roku), rodzice uczniów, społeczeństwo, deputowani ludowi Ukrainy nie mogą doprosić się ich wykonania. Jednakże, zgodnie z art. 382 Kodeksu Karnego Ukrainy „Umyślne niewykonanie przez funkcjonariusza wyroku, decyzji, postanowienia, zarządzenia sądu, które weszły w życie prawne, lub przeszkadzanie w ich wykonaniu — karze się grzywną od pięciuset do tysiąca nieopodatkowanych minimów dochodów obywateli albo pozbawieniem wolności na okres do trzech lat z pozbawieniem prawa zajmowania określonych stanowisk lub zajmowania się określoną działalnością na okres do trzech lat”. Zapytania informacyjne rodziców uczniów szkół do merów miast były ignorowane, wykonanie postanowień odkładano na czas nieokreślony. Oto odpowiedź dla przedstawicielki komitetu rodzicielskiego H. Je. Nazipowej od pierwszego zastępcy mera Makiejewki W. W. Polańskiego, datowana na 11 sierpnia: „…Na Państwa zapytanie, które wpłynęło do komitetu wykonawczego Rady Miejskiej w Makiejewce 09.08.2011 r., informujemy, że wszystkie działania dotyczące roku szkolnego 2011/2012 w szkołach ogólnokształcących I—II stopnia nr 3, nr 27, nr 100 w Makiejewce będą realizowane po rozstrzygnięciu co do istoty sprawy administracyjnej…”. Na czym polega „istota sprawy administracyjnej”, urzędnicy władzy (przede wszystkim merowie), prokuratura, urzędnicy oświatowi nie wyjaśniają, ale bezczelnie udają, że postanowień po prostu nie ma i nie zamierzają ich wykonywać, mając nadzieję, że rodzice nie wytrzymają i odstąpią od swojej decyzji o uratowaniu szkół. Tak samo nie istnieje dla władz lokalnych i obwodowych Uchwała Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 315 z 19.04.2010 roku, zgodnie z pkt 54 której optymalizacji podlega sieć ogólnokształcących placówek oświatowych I—II stopnia, w których liczba uczniów jest mniejsza niż 40, a ogólnokształcących placówek oświatowych I—III stopnia, w których liczba uczniów jest mniejsza niż 100. W czasie likwidacji w szkołach I—II stopnia w Makiejewce uczyło się: w nr 3 — 114 uczniów; w nr 27 — 101 uczniów; w nr 100 oraz w szkole nr 111 I—III stopnia w Doniecku — 240 uczniów. Zlekceważono obowiązujące ustawodawstwo, zgodnie z którym nawet przy podejmowaniu legalnych decyzji dotyczących likwidacji i reorganizacji placówek oświatowych konieczne jest uprzednie przeprowadzenie pracy w celu zapewnienia odpowiednich warunków nauki i wychowania uczniów, osiągnięcie uzgodnienia wszystkich kwestii z rodzicami oraz zawczasu rozwiązanie kwestii zatrudnienia pracowników pedagogicznych i innych. Rodzice uczniów szkół, organizacje wchodzące w skład Komitetu Oporu przeciwko Dyktaturze w obwodzie donieckim oraz wszyscy zatroskani, którzy zebrali się 16 sierpnia 2011 roku na akcję protestacyjną, żądali natychmiastowego wykonania postanowienia Donieckiego Apelacyjnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2011 roku oraz postanowienia Donieckiego Apelacyjnego Sądu Administracyjnego z 22 lipca 2011 roku, którymi wstrzymano działanie decyzji Rady Miejskiej w Makiejewce nr 6/1 i 6/2 z 25 marca 2011 r. w części dotyczącej szkół ogólnokształcących I—II stopnia w Makiejewce nr 3, 27, 100; postanowienia Sądu Rejonowego Woroszyłowskiego w Doniecku z 27 maja 2011 r., którym wstrzymano działanie decyzji Rady Miejskiej w Doniecku z 15.04.2011 r. w sprawie. Dokończenie na str. 2. 5–11 ROK MARKIJANA SZASZKEWYCZA. ŚWIĄTECZNA PALETA
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy artykułu «PIERWSZY WRZESIEŃ PO DONIECKU», s. 1
Dokończenie. Początek na str. 1. likwidację Donieckiej szkoły ogólnokształcącej I—III stopnia nr 111, potrzebę niezwłocznego przygotowania tych szkół do nowego roku szkolnego 2011—2012. Dalej wydarzenia potoczyły się tak: 26 sierpnia sędzia Sądu Rejonowego Woroszyłowskiego miasta Doniecka Ołeh Orechow pod naciskiem rady miejskiej był zmuszony przeprowadzić nielegalne posiedzenie sądu i rozpatrzyć pozew przedstawicieli rady miejskiej o uchylenie zabezpieczenia powództwa, złożonego 25 sierpnia wraz z pismem Donieckiego mera do sędziego z „prośbą” o pilne zakończenie procesu. Ołeh Orechow odrzucił wniosek rady miejskiej i pozostawił w mocy decyzję o wstrzymaniu likwidacji szkoły nr 111 miasta Doniecka. O posiedzeniu sądu nie powiadomiono powodów, ale informacja do nich przeniknęła i przed sądem Woroszyłowskim zebrało się około trzydziestu rodziców z dziećmi, którzy trzymali plakat „Zatrzymajcie bezprawie!”, a także przedstawiciele Donieckiej organizacji obwodowej „Frontu Zmian”, „Proświty”, dziennikarze i obrońcy praw człowieka. Posiedzenie sądu trwało około godziny, sędzia Ołeh Orechow odrzucił wniosek przedstawicieli rady miejskiej. P.o. przewodniczącego Donieckiej organizacji „Frontu Zmian” Serhij Czyrin zadzwonił do powódki Iryny Kruhłowej, aby powiadomić ją o wyniku posiedzenia sądu. Podziękowała ona prawnikom „Frontu Zmian” za obronę interesów dzieci i opowiedziała, że inicjatywna grupa rodziców, z pomocą Donieckiego „Frontu Zmian”, przygotowuje szkołę nr 111 na Pierwszy września. „Już pomalowaliśmy ściany, powiesiliśmy nową tablicę dla pierwszoklasistów i kontynuujemy przygotowania szkoły do nowego roku szkolnego. To będzie najbardziej wyczekiwany i najradośniejszy Dzień Wiedzy w naszej szkole”. A 29 sierpnia już Doniecki Apelacyjny Sąd Administracyjny (sędzia I. D. Kompanić) rozpatrywał skargi rodziców uczniów szkół nr 3, 27 i 100 miasta Makiejewki, ponieważ Centralno-Miejski Sąd Rejonowy Makiejewki odmówił uznania za bezprawne i nie uchylił decyzji Rady Miejskiej Makiejewki o likwidacji szkół. Pod budynkiem sądu znów zebrali się rodzice, mając nadzieję, że sąd zaspokoi ich żądania i Pierwszego września dzieci zasiądą w ławkach w swoich szkołach, przecież jest decyzja sądu o wstrzymaniu ich likwidacji! Administracje tych placówek oświatowych są zobowiązane przygotowywać się do nowego roku szkolnego, jednak to się nie dzieje. Dyrektor szkoły nr 100 zebrała rodziców i zaproponowała im kupno ławek, ponieważ stare wywieziono ze szkoły jeszcze na początku lata, w szczycie egzaminów końcowych, więc nadzieja tylko w środkach rodziców. Zaproponowała ona również rodzicom „zrzutkę” na zapewnienie szkole środków materialno-technicznych niezbędnych do nauki. Gdzie podziały się ławki i reszta mienia szkoły — dyrektor nie powiedziała. Jednak, według słów rodziców, wiadomo im, że część ławek po prostu zniszczono, a część — sprzedano. Oto taki nacisk materialny, psychologiczny i administracyjny znoszą obywatele Doniecczyzny, którym przychodzi walczyć z władzą o wykonanie decyzji… władzy. 29 sierpnia Doniecki Apelacyjny Sąd Administracyjny poparł postanowienie sądu pierwszej instancji — Centralno-Miejskiego Sądu Rejonowego miasta Makiejewki o legalności likwidacji przez Radę Miejską Makiejewki ukraińskojęzycznych szkół ogólnokształcących I—II stopnia nr 3, 27 i 100. Dokonano tego postanowieniem kolegium sędziów w składzie przewodniczącej sędzi Iryny Kompanić, Switłany Żabotyńskiej, Ołeksandra Nikulina w trybie alarmowym — na „prośbę” mera Makiejewki Ołeksandra Malcewa z 19 sierpnia: „niezwłocznie rozpatrzyć” apelację rodziców uczniów wymienionych szkół makiejewskich Ołeny Sajetowej, Ołeny Anufrijewej i Hanny Nazipowej od postanowienia sądu pierwszej instancji z 3 sierpnia 2011 roku (sędzia Andruszyna) oraz „podjąć decyzję”. Rodzice w apelacji uzasadnili naruszenie norm ustawodawstwa, Konstytucji Ukrainy przez pozwanego i prosili sąd apelacyjny o uchylenie postanowienia Centralno-Miejskiego Sądu Rejonowego m. Makiejewki i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Posiedzenie sądu rozpoczęło się o godzinie 10 i trwało do wieczora. Postanowienie sądu Iryna Kompanić odczytała o godz. 19:02. To już stało się normą w donieckich sądach: rozpatrywać sprawy sądowe na „prośby” władzy, w których oczekuje się decyzji na korzyść władzy przez 10, a nawet więcej godzin i pracować ponad normę czasu pracy, nawet w święto państwowe!!! Wystarczy wspomnieć rozpatrywanie przez sędziego Donieckiego Sądu Okręgowego Tarasenka sprawy administracyjnej z powództwa mera Doniecka Łukianczenki, która trwała całą noc od 17:30 23 sierpnia do 5:30 24 sierpnia, czyli 12 godzin, i zabroniła organizacjom społecznym świętować 20-lecie niepodległej Ukrainy w Doniecku. 29 sierpnia sąd odrzucał wszystkie wnioski ze strony przedstawicieli rodziców, w szczególności — zgłoszone przez przedstawicieli powoda wyłączenie składu sędziowskiego. Rozumiejąc wagę poruszonego problemu oraz jego znaczenie społeczne, rodzice uważali, że podejmując decyzję dotyczącą likwidacji i reorganizacji placówek oświatowych zgodnie z obowiązującym prawem, należy uprzednio przeprowadzić pracę nad zapewnieniem odpowiednich warunków nauki i wychowania uczniów, osiągnąć porozumienie z rodzicami. Jednak kierownictwo miasta Makiejewki, gdzie znajdują się szkoły nr 3, 27, 100, a także Rada Miejska Makiejewki nawet nie zamierzały uprzednio uzgadniać problematycznych kwestii z rodzicami uczniów. Działali w tajemnicy przed rodzicami i opinią publiczną. Wstyd Partii Regionów z hasłem „Usłyszę każdego” przyznawać się, że teraz walczy ona z dziećmi i jest na nie głucha! Żadnych zebrań, na których omawiano by celowość likwidacji wspomnianych szkół, nie przeprowadzano. Poza tematem pozostały rady szkół. Właściwie nie wiadomo, czy te organy samorządu istnieją, choć są skrajnie potrzebne do poszukiwania rozwiązań sytuacji krytycznych… Rodzice nalegali, aby sąd uwzględnił fakt, że decyzja o zamknięciu trzech szkół została podjęta przez radę miejską potajemnie, bez obowiązkowej dyskusji z opinią publiczną, z rodzicami uczniów szkół, bez wniosków profilowej komisji deputowanych, z naruszeniem regulaminu Rady Miejskiej Makiejewki oraz Ustawy Ukrainy „O samorządzie lokalnym na Ukrainie”. Przecież tak trudną decyzję, jak „O Programie optymalizacji placówek oświatowych m. Makiejewki” deputowani rozpatrywali i głosowali w punkcie „Różne”! Oprócz tego, jak wspominaliśmy wcześniej, swoją decyzją Rada Miejska Makiejewki naruszyła postanowienie Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 315 z 19 kwietnia 2010 roku. Powodowie nalegali również na tym, że likwidując te osiedlowe ukraińskojęzyczne szkoły, władza narusza ustawę o oświacie, która uznaje priorytetowe prawo rodziców do wyboru szkoły dla swoich dzieci. Pozwani dostarczyli do sądu setki kserokopii FAŁSZYWYCH dokumentów, które zarówno sąd apelacyjny, jak i sąd pierwszej instancji „z zawiązanymi oczami” przyjmowały jako dowody bez przedstawienia oryginałów do wglądu. W 2 tomach akt sądowych pozwani w nieznany sposób, bez dyskusji, „wrzucili” około 800 stron „dowodów”. Jeden z pozwanych — pierwszy zastępca mera Makiejewki Wołodymyr Polanski — kategorycznie odrzucał wszystkie oskarżenia o naruszenie aktów prawnych przy podejmowaniu decyzji o zamknięciu szkół. W szczególności wyjaśnił, że
Postanowienie Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 315 dla Rady Miejskiej w Makiejewce nie jest dokumentem obowiązkowym do wykonania przez miejscowy organ władzy. Co więcej, Polański twierdził: „Ustawy Ukrainy, dekrety Prezydenta, uchwały Gabinetu Ministrów, uchwały ministerstw i urzędów, inne akty normatywno-prawne, zarejestrowane w ustalonym porządku, są wykonywane przez organy samorządu terytorialnego tylko w tej części, która ich dotyczy”. Polański odrzucił również oskarżenia pod adresem rady miejskiej, jakoby szkoły optymalizowano bez przeprowadzania wysłuchań publicznych. Według niego nie jest „obowiązkowe”, aby wszyscy rodzice uczniów zamykanych szkół byli należycie powiadomieni o danej decyzji rady miejskiej, do tego wystarczy zgoda 20% rodziców (właśnie takie, sfałszowane przez radę dokumenty zostały przedstawione w sądzie), obecnych na ogólnym zebraniu rodziców szkoły. Ponadto Polański wreszcie ujawnił przyczynę likwidacji szkół z ukraińskim językiem nauczania. Rzekomo jest to wymuszona decyzja rady miejskiej z powodu ograniczenia finansowania sfery oświaty w mieście. Zaznaczył, że uczeń każdej likwidowanej szkoły kosztuje budżet państwa znacznie drożej niż inni uczniowie z Makiejewki. „Bieda zmusza nas do podejmowania niepopularnych, ale wyważonych, zgodnych z prawem, tolerancyjnych decyzji (o zamknięciu szkół) po to, aby dziecko uczyło się w mieście Makiejewka, zdobywało jakościowe wykształcenie. I dlatego decyzja Rady Miejskiej w Makiejewce o optymalizacji sieci placówek oświatowych została podjęta tolerancyjnie, jawnie, wyważenie, demokratycznie” — zapewnił, wbrew oczywistym dowodom i protestom rodziców, pierwszy zastępca mera Makiejewki. „Najważniejsze jest to, że tę decyzję rady miejskiej potwierdziła zarówno prokuratura miejska, jak i Centralny Sąd Miejski w Makiejewce, ponieważ jest ona zgodna z prawem i właśnie to jest podstawą dalszego życia, aby nieszczęście nie pukało do naszej miejskiej wspólnoty terytorialnej w Makiejewce. Jeśli nie zlikwidujemy tych szkół, nie będziemy mieli z czego płacić wynagrodzeń nauczycielom!” — oświadczył Polański. W obwodzie donieckim w 2011 roku planowano zamknięcie 26 szkół ogólnokształcących. Według informacji zlikwidowano 16, z nich cztery sprawy znajdują się w sądzie. Zamknięcie szkół odbywa się zgodnie z „Regionalną mapą drogową optymalizacji sieci jednostek budżetowych i wydatków budżetów lokalnych na ich utrzymanie”. Tak oto rządząca w Doniecku Partia Regionów zarządza i reformuje oświatę. O jakiej przyszłości władzy mowa, jeśli wypowiedziała ona wojnę ukraińskojęzycznym DZIECIOM? I co to za niezależni sędziowie, którzy wykonują przestępcze rozkazy władzy?! Maria OLIJNYK P. S. 30 sierpnia 2011 roku Szanowna Pani Mario! Dziękuję, że wykazała Pani wytrwałość i napisała do mnie list. Prezydent Ukrainy bardzo uważnie śledzi sytuację z zamykaniem szkół. Dotyczy to nie tylko wskazanych przez Panią szkół w Makiejewce i Doniecku, ale także szkół na całej Ukrainie. Prezydent Ukrainy jest gwarantem ochrony konstytucyjnych praw obywateli, w tym również dzieci i ich rodziców. Los szkół w obwodzie donieckim rozstrzygnie sąd. Rodzice, którzy zaskarżają decyzje władz lokalnych, publicznie oświadczyli, że mają zamiar zaskarżyć ostatnią decyzję Donieckiego Apelacyjnego Sądu Administracyjnego. Proponuję poczekać na ostateczną decyzję organów sądowych. Zgodnie z Konstytucją Ukrainy żadna gałąź władzy nie może ingerować w pracę sądów. Głowa państwa nie dopuści do żadnej ingerencji ani władz lokalnych, ani jakichkolwiek innych władz w pracę organów sądowych. Prezydent wielokrotnie oświadczał, że kwestia reorganizacji pracy szkół powinna być przeprowadzana tylko po dyskusji i decyzji lokalnej wspólnoty. Z poważaniem Rzecznik Prasowy Prezydenta Ukrainy Daria CZEPAK Sąd trwa... Występuje przedstawicielka rodziców uczniów szkół z ukraińskim językiem nauczania w donieckich sądach Maria Olijnyk
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
żyć i budować nowy kraj”. Dziś te same argumenty mogą zastosować także siły protestacyjne, podpierając je faktami bezprawia, których nie brakuje — od stolicy po najmniejsze depresyjne wsie i miasteczka. Właśnie tam dojrzewają te siły protestacyjne, które mało będą przejmować się politycznymi hasłami, ale coraz wyraźniej artykułować będą społeczne: ziemia, wynagrodzenie za pracę, ochrona starców i dzieci, upokorzenie ludzkiej godności biedą i bezprawiem. Na antenie jednego z kanałów telewizyjnych na pytanie dziennikarza: “Ilu ludzi musiałoby wyjść na ulicę, aby władza ich wysłuchała?” deputowany-regionalista Zubkow odpowiedział, że jakieś dwieście tysięcy. A opamiętawszy się, dodał, że w Europie wychodzą miliony i niczego nie osiągnęły. Inny przedstawiciel władzy za przykład stawiał stanowczość angielskich policjantów podczas niedawnych londyńskich zamieszek… Nie rozwodząc się nad długowiecznością europejskiej demokracji i osiągnięciami tamtejszych akcji protestacyjnych, powołajmy się na utraconą własną chłopską historię. Dla niedbałego gospodarza czas próby nadchodził wtedy, gdy wóz lub wóz drabiniasty ciągnęły woły — krusząc jarzma, zmiatając wszystko na swojej drodze. I wtedy komenda: “Stań!” niczego już nie rozwiązuje. Bo nie ma nic straszniejszego od buntu wołów... Obecnej władzy warto by przypomnieć (tym bardziej, że obecny prezydent w tamtych czasach stał na czele rządu) koniec “epoki Kuczmy”, którego otoczenie deklarowało, że “władza jest silna jak nigdy” — i co z tego wyszło? Na Ukrainie “przymuszenie do pokoju” jest niemożliwe, ponieważ odwrotną stroną gwałtownych działań zawsze było hasło “pokój chatom, wojna pałacom”. Majdan podatkowy jako reakcja na nieudaną reformę — to pierwszy dzwonek dla Janukowycza-Azarowa o tym, że Ukraińcy są zdolni bronić swoich interesów i bez strukturalnej opozycji oraz zwykłych politycznych oponentów władzy. …Przypomniało się, jak na kilka dni przed ostatnimi wyborami prezydenckimi w jakimś programie telewizyjnym Wiktora Fiodorowicza zapytano, jak widzi dalszy los Julii Wołodymyriwny. Uśmiechając się, odpowiedział, że “Ona bardzo dobrze wygląda w opozycji”. 29 sierpnia, odpowiadając w Równem na pytanie dziennikarzy o Tymoszenko, prezydent z tym samym uśmiechem odrzekł, że władza nie ingeruje w procesy sądowe, więc on w żaden sposób nie wpływa na ich przebieg. I to dobrze. Przecież jako Gwarant Konstytucji broni on praw każdego obywatela, w tym także politycznych. Ona rzeczywiście jest bardzo organiczna wśród opozycji — więc przywróćcie Ją do opozycji! Przynajmniej “Berkut” nie będzie musiał zatrzymywać tych, którzy wystąpią w Jej obronie, milicja — wzywać Łewka Łukjanenkę, autora “Deklaracji o niepodległości” oraz innych deputowanych, którzy za tę Deklarację głosowali, na przesłuchania na milicję. Niepodległość — to ich święto. I nie tylko święto: to ich i nasze życie, gwarantowane Ustawą Zasadniczą.
Tłumaczenie maszynowe
Lubow Hołota Mosty, węzły komunikacyjne, drogi, przychodnia, centrum muzealne… Co by nie mówić, władza przygotowywała się do 20-lecia Niepodległości czynem. I słowem również: i o narodowym pragmatyzmie, i o interesach narodowych oraz europejskim wyborze. Więc w Pałacu „Ukraina” „w jednej rodzinie przy stole” zgodnie i z rozczuleniem wtórowali ci, którzy w 2004 roku woleli, co najmniej, jej, majdanowej, nie słyszeć. W końcu i scenariusz tegorocznego świąteczno-państwowego widowiska mało czym różnił się od sprzed dwóch lat, narodowo-demokratycznego: prawie ci sami wykonawcy, te same pieśni i kadry filmowe na tle sceny. Chyba tylko kadry na sali siedziały inne, ale przecież to oni budują nowy kraj. I święto flagi państwowej było uroczyste jak nigdy. I wspólna modlitwa hierarchów wszystkich wyznań odbyła się na Włodzimierskiej Górce. I naród w zeszłą środę oczekiwał zwykłego wystawnego koncertu i jasnego fajerwerku na Chreszczatyku, dziękując naturze za piękne sierpniowe dzień i wieczór. Prawda, opozycję od Chreszczatyka odłączono — wyparto na zwykłe miejsce, do Szewczenki. Nawiasem mówiąc, 19-lecie niepodległej Ukrainy rozbita opozycja obchodziła właśnie tam, prawie w tym samym składzie. Liderzy w wyszywankach stali na schodach, niezawodnie osłonięci z tyłu kamiennie surowym Tarasem Hryhorowyczem i czekali na swoją kolej, by wygłosić polityczne wezwania swoich partii politycznych i grup. Ponieważ Julia Tymoszenko w zeszłym roku mówiła najdłużej, najbardziej uzasadnienie i najodważniej, liderzy innych opozycji opuścili schody i rozeszli się po Kijowie: kto na Podół, kto na Chreszczatyk, kto jeszcze gdzieś, rozwijając swoje partyjne sztandary… 23 sierpnia bieżącego roku, po raz dwunasty odmawiając byłej premier możliwości opuszczenia Łukianowskiego więzienia, sędzia Kiriejew zabezpieczył władzę przed jej ostrymi inwektywami i dopomógł „Zjednoczonej Opozycji” — do pomnika Tarasa Szewczenki pospieszyła znaczna część ludzi, którzy przejmują się losem Julii Wołodymyriwny i są gotowi wesprzeć tych, którzy żądają zaprzestania politycznych prześladowań niezgadzających się z działaniami obecnej władzy. Podopieczni świeżo upieczonego generała-pułkownika Mohylowa, całkowicie lojalni wobec grupy rekrutów byłego deputowanego-regionalisty Kałasznikowa, którzy od samego rana ogłuszali świąteczny Chreszczatyk decybelami i machali zza swojego dwumetrowego kordonu dwiema dziesiątkami flag wątpliwej symboliki, byli nieprzejednani wobec obcych na święcie władzy: około dziewiątej rano zatrzymywali grupy ludzi z flagami narodowymi na początku ulicy Hruszewskiego oraz przy „Ukraińskim Domu”, zablokowali przejazd bulwarem Szewczenki i inne dojazdy do pomnika Tarasa, wystawili tymczasowe metalowe bariery i ogrodzenia oraz częstokół żołnierzy porządku publicznego w żelaznych hełmach. Na kijowskich drogach aktywnie pracowała drogówka, wyłapując „opozycjonistów”… Do tysięcy, które zebrały się w skwerze Szewczenki, nie dołączyły jeszcze tysiące ludzi, którzy, mając za plecami dwudziestoletnią praktykę udziału w manifestacjach, na razie nie znajdują wśród liderów opozycji tych, którzy naprawdę mogą „zaproponować jednoczącą ideę, stać się mobilizującą siłą”, jak wyraził się jeden z młodych deputowanych ludowych. Wydaje się, że i reżim władzy już przywykł do wyliczania swoich małych i wielkich grzechów z ust przeciwników i na pamięć zna listę trybunów i wodzów, więc nie ma nic przeciwko stworzeniu politycznego getta przy pomniku Szewczenki czy gdzie indziej dla swoich oponentów. Zeszłoroczny Dzień Niepodległości i wiec opozycji przy Szewczence oraz pochód Chreszczatykiem były świadectwem takiej „lojalności”. W tegorocznym zaś 24 sierpnia, jak tylko wybrzmiało wezwanie „iść do władzy”, rozbłysła nowa metodyka „pracy z opozycją” — naprzeciw kolumnie manifestantów rzucili się i milicja, i „Berkut”, którzy, oczywiście, „ucierpieli” od uczestników wiecu, wśród których było niemało osób starszych. Starcia, które demonstrują obecnie na paskach informacyjnych telewizji, czymś bardzo przypominają wydarzenia przy administracji Kuczmy w marcowe dni akcji „Ukraina bez Kuczmy”, w wyniku której dziesiątki młodych ludzi otrzymały różne wyroki więzienia. Pomnożywszy rozpędzenie opozycjonistów na ulicy Włodzimierskiej w Kijowie przez zakaz akcji ulicznych w Odessie, Dniepropietrowsku, Charkowie, Równem, Doniecku, obywatel wyciągnie słuszne wnioski, że regionalna władza boi się zjednoczonej opozycji i agresywnie odpowie na wszelkie akcje protestacyjne, tłumacząc swoją agresję takimi nieskomplikowanymi argumentami, jak: „Oni chcieli zepsuć nam święto” czy „Oni przeszkadzają nam”.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
specjalnie do pracy we Lwowie, wyrosła cała rodzima szkoła historyczna. GENIUSZ JAKO SYMBOL Konyski ma jeszcze jedną ogromną zasługę przed Ukrainą — szanuje się go również jako założyciela szewczenkoznawstwa. Jako jeden z pierwszych zrozumiał wielkość poetyckiego talentu i obywatelskiego wyczynu Kobziarza w imię swojego nieszczęśliwego i upokorzonego narodu. Konyski zrozumiał: Szewczenko to geniusz, ale musi stać się jeszcze symbolem narodu ukraińskiego. Dlatego też za główne zadanie zreorganizowanego NTSh postawił badanie i napisanie biografii Tarasa Hryhorowycza, póki żywi byli jeszcze jego przyjaciele, współpracownicy, krewni. Prawie cała praca spadła na barki Konyskiego. Z czasem Iwan Franko nazwał ją „najlepszym pomnikiem Szewczenki, i samemu sobie”. Jego praca jest najpełniejszym dokumentem, na którym opierali się, z którym porównywali swoje dociekania wszyscy późniejsi badacze życia i twórczości poety. Oprócz tego przygotowywano do druku dziennik i listy Tarasa, zebrano najpełniejszy zbiór jego korespondencji. Wydał „Próbę ustalenia chronologii do utworów Tarasa Szewczenki”, dedykując ją M. Hruszewskiemu, którego chciał widzieć następcą swojej narodowej sprawy. Dlatego też pracę swoją nazwał „Biografia Tarasa Szewczenki-Hrusziwskiego”, jakby podkreślając tę spuściznę (bo Szewczenko to nazwisko uliczne). Konyski miał niemało innych pomysłów i planów, które musieli wcielać w życie jego uczniowie — „wychowankowie”. Ogromny wkład w Szewczenkianę wnieśli: W. Domanicki (szereg dociekań i badania tekstologiczne poezji oraz późniejsze wydanie „Kobziarza”), F. Matuszewski (kilka szkiców o życiu i twórczości, monografia „Taras Szewczenko”); S. Jefremow (dziesiątki artykułów, badań, wydanie spuścizny epistolarnej). ŻYWY OGIEŃ Poświęcenie dla sprawy ukraińskiej, jego fantastyczna pracowitość, przykład życia w imię przyszłości swojego narodu wielu współczesnych po prostu zadziwiały. Duchowi spadkobiercy mówili: „Można kochać Ukrainę tak, jak kochał ją Konyski, — ale bardziej niż on — kochać nie można. On nie żył, on płonął tą miłością”. W tamtych warunkach próżno było mieć nadzieję, że wdzięczni rodacy godnie ocenią samozaparcie Ołeksandra Jakowycza. Pewnie Steszenko miał rację, kiedy na pogrzebie powiedział, że „zasługi nieboszczyka ocenią tylko wtedy, gdy naród nasz obudzi się do świadomego życia”. Jeden z najbardziej utalentowanych uczniów, S. Jefremow, w nekrologu wypowiedział przejmujące słowa o swoim nauczycielu: „Wielkie serce, które raz po raz bolało niedolą rodzinnego kraju i narodu i wszystko oddało mu; ale duch jego — żywy między nami i długo jeszcze będzie przypominał nam o naszych obowiązkach — kochać naszą ojczyznę i pracować, nie składając rąk, dla niej”. Tak żył, pracował, płonął miłością do Ukrainy Ołeksandr Konyski. Tak żyli wychowani przez niego, pracowali i płonęli miłością do rodzinnej ziemi i narodu jego uczniowie. Ich życie, jak drogowskazy-pochodnie, które nie pozwoliły nam zejść z drogi do dnia dzisiejszego — Dnia Niepodległości Ukrainy.
Tłumaczenie maszynowe
Mykoła CYMBALUK
MODLITWA ZA UKRAINĘ Wystawa nosi tytuł „Boże wielki, jedyny! Ruś-Ukrainę chroń...”. Te słowa z uroczystego hymnu-modlitwy wielu po raz pierwszy usłyszało dwadzieścia lat temu. W 1885 r. została ona napisana dla chóru dziecięcego. Jest to świadectwo tego, że autor już wtedy głęboko uświadamiał sobie rolę wychowania pobożnego stosunku dziecka do tego, co rodzime. Obecnie modlitwę po nabożeństwie wykonują w naszych cerkwiach prawosławnych różnych wyznań. Ale i dziś tylko nieliczni potrafią wymienić jej autora — Ołeksandra Konyskiego. Dziwnego w tym mało — wypalająca dusze łańcuchowa reakcja małorosyjskości trwa. Diagnozą tego jest nie tylko stosunek obecnej władzy do języka ukraińskiego, historii, szacunku do własnego narodu. Już w naszych czasach, w 1990 roku, wydawnictwo „Naukowa dumka” w serii „Biblioteka literatury ukraińskiej” wydało tomik Konyskiego. Weszła tam jakaś cząstka jego prozy i utworów poetyckich. Wśród tych kilkudziesięciu wierszy i pieśni próżno szukać tekstu „Modlitwy” — nie ma go. Tak jak nie ma wzmianki o tym genialnym utworze we wstępnym artykule M. Je. Syvaczenki.
ZEMSTLIWOŚĆ IMPERII Ziemia czernihowska od dawna była hojna dla orędowników ukraińskiego odrodzenia narodowego. Tutaj, na chutorze Perechiwci w powiecie borzeńskim, urodził się Ołeksandr Jakowycz Konyski. I stało się to na kilka dni przed ogłoszeniem niepodległości Ukrainy — 18 sierpnia. Tyle że w 1836 roku. Od małego zrozumiał, jak niełatwo i niebezpiecznie być Ukraińcem. W wieku trzynastu lat zostaje wyrzucony z czernihowskiego gimnazjum tylko za to, że pisał wiersze w ojczystym, ukraińskim języku. Zdobyć wyższe wykształcenie w Liceum Nieżyńskim również mu się nie udało. Być może dlatego przez całe życie nie opuszczało go niezaspokojone pragnienie wiedzy. A także — troska o „braci swoich mniejszych” — chłopów. Po służbie państwowej podczas wojny krymskiej Konyski, wbrew wszystkiemu, zdaje egzamin i zostaje prawnikiem. Osiedla się w Połtawie, pracuje w sądzie, zajmuje się praktyką adwokacką. Motyw był jeden — bronić interesów skrzywdzonych i poniżonych rodaków. Jednocześnie aktywnie angażuje się w pracę społeczną: zostaje członkiem Hromady Połtawskiej. Wraz z innymi działaczami — D. Pylczykiwem, W. Łobodą, W. Kulykiem i innymi organizuje niedzielne i wieczorowe szkoły dla ukraińskich dzieci (i dwie dla żydowskich!), bibliotekę społeczną, występuje z wykładami publicznymi, pisze podręczniki („Ukraińskie wprawki”, „Arytmetyka”). Jako członek komitetu Petersburskiego Towarzystwa Krzewienia Piśmienności zwraca się do władz, broniąc prawa Ukraińców do posiadania własnej, narodowej szkoły z nauczaniem w języku ojczystym. Jego żarliwy charakter, zapalczywość w pracy społecznej nawet u przyjaciół budziły strach. „Musieli go za ręce trzymać — pisał Pantełejmon Kulisz — żeby z patriotyzmu nie zaszkodził sobie, — i zaszkodził jednak”. Pomimo tego, że, jak zaznaczano w jednym z doniesień żandarmskich, jego działalność, jak i całej hromady, „sprowadzała się wyłącznie do wprowadzenia w Małorosji narodowych małorosyjskich zwyczajów, języka oraz szerzenia samej piśmienności”, Konyskiego wraz z kilkoma innymi hromadowcami bez śledztwa i sądu zsyłają. Najpierw do Wołogdy, a później jeszcze bardziej na północ — do Totmy. Dopiero z powodu poważnej choroby, która groziła całkowitą ślepotą, pozwolono mu wyjechać za granicę. Tak trafia do ówczesnych Austro-Węgier (Lwów), a później do Niemiec (Drezno, Lipsk). Ale już po roku Konyski wraca na Ukrainę, gdzie pod jawnym nadzorem policji żyje i pracuje w Jelizawetgradzie, Bobryńcu, Jekaterynosławiu, a od 1872 r. aż do śmierci — w Kijowie.
SŁOWO JAK ŚWIATŁO W warunkach zakazu wszystkiego, co ukraińskie, słowo drukowane nabierało coraz większego znaczenia w dziedzinie oświecenia, obrony praw narodu. Jeszcze przed aresztowaniem i zsyłką rozpoczął swoją działalność literacką i dziennikarską. Jego beletrystyka i korespondencje pojawiają się w wydawnictwach Ukrainy podrosyjskiej — „Czernigowskich gubiernskich wiedomostiach”, „Czernigowskom listkie”, „Iskrze”, „Osnowie” itd. oraz galicyjskich — „Hałyczynie”, „Słowie”. Materiały Konyskiego wyróżniały się ostrością i aktualnością, co, nawiasem mówiąc, stało się jedną z przyczyn jego ukarania. Ale nawet po powrocie, pod stałym nadzorem czujnego oka, jego kipiący, wolnościowy duch nie mógł pogodzić się z carskimi zakazami. Co tu mówić, skoro nawet z dalekiej Północy nie zrywał więzi z galicyjskimi „Słowem”, „Hałyczyną”, „Weczernyciami”, „Metą”, „Rusalką”. Drukuje wszystko, co tryska z jego niewyczerpanej energii: wiersze i opowiadania, notatki i korespondencje. Po pewnym czasie imię Konyskiego staje się popularne także za granicą. I to przy tym, że przeważająca większość opublikowanego materiału ukazywała się pod pseudonimami, których, według obliczeń naukowców, miał około półtorej setki. Osiedliwszy się w Kijowie, Ołeksandr Jakowycz bierze najaktywniejszy udział w wydawaniu „Kijewskogo tielegrafa” — przy braku ukraińskojęzycznych wydawnictw w Rosji była to chociaż jakaś, ale jednak publiczna trybuna. Ale myśl o prasie narodowej ani na chwilę go nie opuszczała. Nawet po wprowadzeniu barbarzyńskiego carskiego ukazu emskiego z 1876 r. o jeszcze surowszym zakazie ukraińskiego słowa drukowanego, pisarz nie uspokoił się. Mało komu wiadomo, że jeszcze na dwa lata przed ukazaniem się w 1883 r. almanachu „Rada” M. Staryckiego, ujrzał światło dzienne zbiór literacki „Łuna” Konyskiego. I jeśli pierwszy był, według trafnej charakterystyki Iwana Franki, „wiosennym gromem po długich miesiącach mrozów, słoty i upadku”, to drugi — jego zwiastunem. Dlatego nie dziwi, że swego czasu (1897 r.) Ołeksandr Konyski przyczynił się do powstania słynnego wydawnictwa „Wik”, które odegrało niezwykle wielką rolę w rozwoju i szerzeniu ukraińskiego piśmiennictwa. W czasie swojego istnienia wydało ono ponad 400 tytułów książek w łącznym nakładzie ponad pół miliona egzemplarzy. Jako jego założyciele i współpracownicy oficjalnie figurują S. Jefremow, W. Domanicki, O. Łotocki, W. Durdukiwski, F. Matuszewski, Wiaczesław Prokopowycz. Wyrosło ono z komisji wydawniczej (kółka) przy Ogólnej ogólnoukraińskiej bezpartyjnej organizacji. W przededniu 100-lecia pierwszego wydania „Eneidy” Kotlarewskiego Konyski zaproponował młodzieży ułożenie i wydanie zbioru poezji ukraińskiej z 100 lat. Z wielkimi trudnościami, ale z niesłychanym sukcesem jego pomysł wcielił się w życie. Ukraińskie słowo drukowane poszło w masy i stało się odczuwalnym ciosem w system „jedinoj i niedielimoj”.
Nie tylko słowem płonęła dusza wielkiego orędownika idei ukraińskiej. W 1859 r., już w Połtawie, pod kierownictwem jednego z cyrylo-metodyjczyków Dmytra Pylczykowa, młody Konyski zanurza się w pracę społeczną. Czym to wszystko się skończyło — już wiadomo. Ale ani zsyłka, ani stały nadzór policji nie odebrały mu ochoty do pracy społeczno-politycznej. Osiedliwszy się w Kijowie, aktywnie zaczyna współpracować z Kijowską Starą Hromadą. Jednak tylko kulturalnicza praca starszego pokolenia ukrainofilów go nie zadowala — żarliwa, niespokojna natura pragnie czegoś więcej. Nie wywołują zachwytu także socjalistyczne idee Mychajła Drahomanowa. Szczególne nadzieje pokłada w młodzieży. Z jego inicjatywy przy Kijowskim Seminarium Duchownym utworzono nielegalną młodzieżową hromadę, którą później Serhij Jefremow będzie nazywał „Eldorado”. W okresie jej istnienia szkołę świadomości narodowej i walki przeszło niemało seminarzystów, którzy z czasem staną się ozdobą ukraińskiej kultury, nauki, piśmiennictwa: S. Jefremow z całym składem wydawnictwa „Wik”, M. Pawłowśkyj, O. Koszyć, K. Stecenko i inni. Wielu z nich będzie także wśród budowniczych państwa (po 1917 r.). Ich charakterystyczną cechą stanie się nie tylko wysoka kultura, oddanie sprawie narodowej, ale także brak jakichkolwiek interesownych, karierowiczowskich motywów w ich działalności. Na pierwszym miejscu u nich było nie własne „Ja”, puste ambicje, a sprawa społeczna. To jest to, czego katastrofalnie brakowało i brakuje działaczom idei narodowej. I na początku XX w., i na progu XXI, w czasach zdobywania Niepodległości. Przedteczą kilku partii politycznych, wspaniałą szkołą polityczną dla wielu przyszłych działaczy Ukrainy stała się Ogólna wszechukraińska bezpartyjna organizacja. M. Kononenko wspominał: „Pewnego wieczoru siedzieliśmy u Konyskiego, dyskutowaliśmy na różne tematy, a potem przeszliśmy na podliczanie znanych nam Ukraińców, którzy świadomie odnosili się do praw narodowych naszego narodu i dbali o to tak lub inaczej. Było nas wtedy czworo: Konyski, Antonowycz, Symyrenko (fabrykant) i ja. Pierwsza trójka, jako ludzie znacznie starsi ode mnie, przypominali nazwiska świadomych Ukraińców oraz to, gdzie kto z nich mieszka, a ja ołówkiem zapisywałem to na arkuszu papieru. Przejrzeliśmy całą Ukrainę oraz Moskowszczyznę i naliczyliśmy zaledwie 74 dusze, które rozproszyły się po całym świecie i straciły ze sobą kontakt. Długo o tym rozmawialiśmy i w końcu postanowiliśmy odszukać tych ludzi…”. We wszystkie strony rozesłali gońców, znaleźli resztę świadomych Ukraińców — aż 20 osób! Na całe ówczesne Imperium Rosyjskie, gdzie nasz naród stanowił niemal połowę populacji! Ale zjazd mimo wszystko się odbył. I trzeba powiedzieć: działalność organizacji w walce narodowowyzwoleńczej przez kilka lat istnienia odegrała znaczącą rolę. ŚWIATŁO NAUKI Ołeksandr Konyski miał naturalny dar widzenia perspektywy. Dzisiaj nazwano by to myśleniem strategicznym. To jemu przypada idea stworzenia Towarzystwa Naukowego im. Tarasa Szewczenki — pierwowzoru Ukraińskiej Akademii Nauk. A sprawa wyglądała tak. W. Antonowycz i O. Konyski zostali zarządcami niemałego spadku po Jelyzawecie Myłoradowycz-Skoropadskiej, która zapisała go na sprawę ukraińską. Za radą Konyskiego postanowiono skierować środki na stworzenie własnej narodowej placówki naukowej. Zważywszy na prześladowania wszystkiego, co ukraińskie w Kijowie, towarzystwo w 1873 r. zorganizowano za granicą, we Lwowie. Jego roli trudno przecenić w kształtowaniu i rozwoju nauki narodowej. I, oczywiście, TNT obok innych czynników stało się kamieniem węgielnym jedności dwóch rozdartych połówek — wschodu i zachodu — Ukrainy. W czasie swojego istnienia towarzystwo wykształciło i zjednoczyło całą plejadę naukowców, którzy położyli fundament ukraińskiej nauki historycznej, filologicznej, prawniczej, a nawet szeregu nauk ścisłych i przyrodniczych. A w ramach sekcji historyczno-filozoficznej pod kierownictwem Mychajła Hruszewskiego, którego kijowianie wysłali Mówią, że Niepodległość została podarowana Ukraińcom przez Boga. Niech tak będzie, ale dana za tę niezniszczalną wiarę, tytaniczną pracę i siłę miłości do własnego narodu i ziemi naszej wielu pokoleń. O jednym z pokolenia drugiej połowy XIX w., Ołeksandrze Konyskim, wspomniała (nie państwo i nie politycy!) kijowska społeczność. 175-lecie jego urodzin skromnie, ale szczerze i ciepło uczczono wystawą, która otworzyła się w historyczno-memorialnym muzeum Mychajła Hruszewskiego. A przedtem księża UCP Patriarchatu Kijowskiego odprawili panichidę na Cmentarzu Bajkowym, na grobie wielkiego Ukraińca.
Tłumaczenie maszynowe
Program działalności instytucji państwowych Ukrainy, zagranicznych wspólnot ukraińskich oraz organizacji społecznych Ukrainy. Wraz z odzyskaniem przez Ukrainę niepodległości światowe ukraiństwo wkroczyło w nową fazę swojego istnienia. Stulecia bezpaństwowego istnienia naszego narodu wyłączyły z procesu kształtowania ukraińskiej mentalności najważniejsze czynniki jej rozwoju: fakt istnienia własnego państwa, świadomość prawną, poczucie godności narodowej, poczucie jedności kulturowej i historycznej na geopolitycznej przestrzeni zasiedlenia Ukraińców. W warunkach zglobalizowanego świata przed światowym ukraiństwem z nową siłą staje zadanie zachowania swojej tożsamości narodowo-kulturowej zarówno na terytorium Ukrainy, jak i w tych krajach, gdzie Ukraińcy mieszkają w pierwszym, drugim, trzecim, a niekiedy i w czwartym pokoleniu, oraz na swoich ziemiach autochtonicznych, które obecnie znajdują się w składzie państw sąsiednich. Główna odpowiedzialność za zachowanie narodu ukraińskiego, jego tożsamości narodowo-kulturowej światowego ukraiństwa, w szczególności jego części macierzystej, spoczywa na Państwie Ukraińskim. Właśnie dlatego my, delegaci i uczestnicy V Światowego Forum Ukraińców, — uświadamiając sobie wiodącą rolę instytucji władzy państwowej w dalszym rozwoju narodu ukraińskiego i światowego ukraiństwa; — odczuwając własną odpowiedzialność przed światowym ukraiństwem za dalszy los naszego narodu; — rozumiejąc zagrożenia i wyzwania współczesnego zglobalizowanego świata; — stawiając sobie za cel rozkwit i dobrobyt Ukrainy oraz językowo, duchowo i mentalnie zjednoczonego światowego ukraiństwa, w z y w a m y Prezydenta Ukrainy: Do wykorzystania całego swojego autorytetu i możliwości jako głowy państwa ukraińskiego w celu: 1. Należytego i wszechstronnego zapewnienia na Ukrainie rządów prawa, poprawy warunków dla realizacji wszystkich praw i wolności człowieka i obywatela, dalszego rozwoju narodu ukraińskiego, jego świadomości historycznej oraz godności narodowej. 2. Zapewnienia wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy zgodnie z europejskimi standardami, normami prawa krajowego i międzynarodowego, a także odrodzenia wartości duchowych narodu ukraińskiego, ochrony i pomnażania jego dziedzictwa kulturowego, rozwoju narodowego przemysłu kulturowego (wydawnictwa książkowe, kinematografia, sztuka itp.). 3. Zaprzestania polityki deukrainizacji Ukrainy, prowadzonej przez Ministerstwo Oświaty (kierowane przez D. Tabacznyka, którego natychmiastowego zwolnienia domaga się Forum) oraz inne instytucje, które lekceważą Konstytucję, ograniczają naukę i używanie języka ukraińskiego, zawężają ukraińską przestrzeń medialną, poniżają Ukraińską Cerkiew Kijowskiego Patriarchatu, występują przeciwko wolności słowa, zgromadzeń, prawom edukacyjnym i innym prawom człowieka. 4. Zaspokojenia potrzeb narodowo-kulturowych i językowych Ukraińców mieszkających poza granicami Ukrainy, utrzymywania z nimi stałych więzi, zapewnienia im możliwości udziału w rozwiązywaniu ważnych kwestii ukraińskiego budownictwa państwowego. 5. Skutecznego przeprowadzenia na Ukrainie wszechstronnych reform, w szczególności w sferze gospodarczej i społecznej, których celem jest przezwyciężenie skutków kryzysu gospodarczego i przyspieszenie wzrostu gospodarczego w kraju, wzmocnienie jego konkurencyjności na arenie międzynarodowej, zapewnienie godnych warunków życia obywatelom ukraińskim, celowa walka z korupcją, modernizacja systemu służby państwowej z uwzględnieniem doświadczeń europejskich, należyte wypełnianie wymogów ukraińskiego ustawodawstwa dotyczącego dostępu obywateli do informacji, otwartości i przejrzystości w przygotowywaniu i podejmowaniu decyzji państwowych, zapewnienie sprawiedliwego i dostępnego sądownictwa, przestrzeganie międzynarodowych standardów niezawisłości sędziów. 6. Zapewnienia równoprawnej i wzajemnie korzystnej współpracy Ukrainy ze wszystkimi państwami świata, wzmacniając przy tym niepodległość i suwerenność Ukrainy, zwłaszcza w sferze gospodarczej i informacyjnej, oraz unikając zależności od poszczególnych państw czy struktur międzynarodowych. 7. Zapewnienia reformy i rozwoju ukraińskiego systemu szkolnictwa wyższego i nauki zgodnie z najlepszymi wzorcami europejskimi, wytrwałego integrowania go z europejską i światową przestrzenią edukacyjną i naukową, uznawania ukraińskich dyplomów w Europie i na świecie. 8. Dołożenia wszelkich starań na rzecz utwierdzenia standardów europejskich we wszystkich sferach życia, zapewnienia integracji Ukrainy z europejską przestrzenią polityczną, gospodarczą i prawną w celu zawarcia Umowy stowarzyszeniowej między Ukrainą a Unią Europejską, uzyskania w przyszłości członkostwa w Unii Europejskiej, maksymalnego ułatwienia reżimu wizowego dla obywateli ukraińskich oraz wprowadzenia w perspektywie ruchu bezwizowego itp. 9. Ustawodawczej inicjatywy i wypełnienia realną treścią Ustawy Ukrainy „O statusie Ukraińca zagranicznego”.
Rząd Ukrainy: 1. Utworzyć centralny organ władzy państwowej — Komitet ds. Ukraińców za Granicą, który będzie realizował politykę państwową Ukrainy wobec Ukraińców za granicą. 2. Przy udziale organizacji społecznych Ukraińców za granicą opracować i zatwierdzić Państwowy program wsparcia i współpracy z ukraińską diasporą na lata 2011—2015. 3. Podjąć działania, w szczególności poprzez przyjęcie niezbędnych dokumentów normatywnych, skierowane na rozwiązanie problemów, z którymi najczęściej stykają się obywatele Ukrainy przebywający za granicą. W szczególności w zakresie: — udoskonalenia sieci i organizacji pracy punktów kontrolnych przeznaczonych dla międzynarodowego ruchu samochodowego; — inicjowania zawierania z krajami, w których stale przebywa znaczna liczba ukraińskich migrantów, dwustronnych umów o zabezpieczeniu społecznym, działalności zawodowej i regulacji przepływów migracyjnych; — zawarcia ukraińsko-rosyjskiej umowy, która zapewniłaby Ukraińcom w Rosji oraz Rosjanom na Ukrainie jednakowe prawa kulturalno-narodowe. 4. Rozwiązać szereg pilnych kwestii w interesie nie tylko zachowania ukraińskości za granicą, ale także zapewnienia wysokiego wizerunku państwa ukraińskiego. W szczególności: — Wprowadzić do budżetu artykuł na wydanie w językach europejskich korpusu najwybitniejszych dzieł ukraińskiej myśli filozoficznej i literatury pięknej. W tym celu utworzyć kolegium redakcyjne z przedstawicieli instytutów Narodowej Akademii Nauk. — Doprowadzić do pomyślnego zakończenia rozpoczętej budowy pomnika ofiar Hołodomoru w Waszyngtonie oraz stworzenia wieloodcinkowego filmu dokumentalnego poświęconego tej tragedii narodowej. — Ustanowić Międzynarodową nagrodę imienia Iwana Franki, rangi nagrody Nobla, dla osobistości o światowej sławie, które podniosły i wzmocniły autorytet oraz znaczenie ukraińskiej państwowości w historii ludzkości, dokonały wybitnych odkryć w nauce i kulturze, cieszą się szacunkiem w życiu państwowym i społecznym swoich krajów. — Ustanowić pomniki Dantego w Kijowie, Iwana Franki — w Rzymie. — Założyć ogólnoeuropejską dwujęzyczną (ukraińsko-angielską) gazetę internetową „Ukraina”. — Rozszerzyć znaczące doświadczenie Międzynarodowego Instytutu Edukacji, Kultury i Kontaktów z Diasporą przy Uniwersytecie „Politechnika” we Lwowie (dyrektor Iryna Kluczkowska) na działalność uniwersytetów w Charkowie i Doniecku. — Opracować koncepcję współpracy NAN Ukrainy i NTSz. 5. W ramach Państwowego programu wsparcia i współpracy z ukraińską diasporą rozwiązać kwestie dotyczące: Zdjęcie Olesia Dmytrenki — finansowania wykładowców ukrainistyki na uniwersytetach w Rzymie, Mediolanie i Bolonii, na Uniwersytecie Lizbońskim, w Paryskim Instytucie Wschodnim; — utworzenia ukraińskich instytutów naukowych na wzór Instytutu Cervantesa (Hiszpania), Instytutu Goethego (Niemcy), angażując do nich siły naukowe ukraińskiej diaspory; — wsparcia finansowego działalności NTSz w Sarcelles (Francja), UWU w Monachium (Niemcy) zgodnie z przedłożonym kosztorysem; — opracowania programu popularyzacji ukraińskiego dziedzictwa literackiego i artystycznego w krajach zagranicznych tak, aby miejsca pamięci związane z życiem i działalnością sławnych ukraińskich uczonych, myślicieli, pisarzy, malarzy, artystów były promowane w mediach, otrzymywały pewne wsparcie ze strony Ukrainy; — otwarcia w Atenach, Rzymie, Madrycie, Lizbonie punktów korespondenckich, które w porę reagowałyby na antyukraińskie wystąpienia prasy zagranicznej, przekazywałyby cotygodniowe informacje na kanałach telewizyjnych i radiowych Ukrainy o życiu ukraińskich społeczności za granicą; — przywrócenia w pełnym zakresie działalności stacji radiowej, która prowadziłaby szeroko zakrojone nadawanie w językach narodów świata. Radę Najwyższą Ukrainy: 1. Wnieść zmiany do obowiązującego ustawodawstwa, które zapewniłyby przedstawicielom obywateli ukraińskich stale przebywających za granicą możliwość bycia wybranymi do najwyższego organu ustawodawczego Ukrainy. 2. Utworzyć odrębny komitet ds. ukraińskiej diaspory w Radzie Najwyższej Ukrainy. 3. Wnieść zmiany do ustawodawstwa emerytalnego w celu uregulowania kwestii wypłaty emerytur obywatelom, którzy wyjeżdżają na stałe miejsce zamieszkania za granicę do krajów, z którymi nie zawarto umów międzynarodowych w sferze zabezpieczenia emerytalnego. 4. Zapewnić przystąpienie Ukrainy do Konwencji o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego. Organizacje społeczne na Ukrainie i zagraniczne społeczności ukraińskie Organizacje społeczne na Ukrainie i poza jej granicami były, są i będą ważnym czynnikiem rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. V Światowe Forum Ukraińców wzywa każdego Ukraińca do aktywnego włączania się w życie społeczne. Ponad stuletnie doświadczenie życia Ukraińców poza granicami Ojczyzny pokazuje, że tylko zorganizowane społeczności są zdolne do osiągania sukcesu nawet w niewiarygodnie trudnych warunkach, jak to było po pierwszej i drugiej wojnie światowej. Nasi rodacy, korzystając z autorytetu własnych społeczności, odnieśli znaczące sukcesy w krajach swojego nowego zamieszkania, zdołali nie tylko zapewnić swoim społecznościom należyty cywilizowany rozwój, ale także zachować swoją tożsamość narodowo-kulturową, zachować dla Niepodległej Ukrainy skarby życia literacko-artystycznego i historycznego. Biorąc pod uwagę doświadczenie zgromadzone przez światową społeczność ukraińską oraz nowe realia historyczne, które pojawiły się w wyniku powstania państwa ukraińskiego, zalecamy: — Ukraińskim organizacjom społecznym oraz organizacjom zrzeszającym Ukraińców poza granicami Ojczyzny podjąć wszelkie środki w celu zachowania etnicznej i narodowo-kulturowej tożsamości ukraińskiej w celu dalszej konsolidacji narodu ukraińskiego w skali światowej, wzmocnienia i rozwoju państwa ukraińskiego. — Stale dbać o pozyskiwanie nowych członków do swoich organizacji w celu tworzenia autorytatywnych, stabilnych, wpływowych instytucji społecznych, które będą sprzyjać rozwojowi i umacnianiu Ukraińców na Ukrainie i w krajach zamieszkania.
1. Wzmocnić współpracę z przedstawicielami władz państwowych na Ukrainie oraz w krajach osiedlenia, co ma zapewnić realną realizację przez Ukraińców ich praw narodowo-kulturowych. 2. Sprawować kontrolę społeczną nad organami państwowymi, które mają zapewniać realizację Państwowego programu współpracy z ukraińską diasporą. 3. Sprawować kontrolę społeczną nad organami państwowymi, które są zobowiązane zapewnić przestrzeganie praw narodowych i kulturowych, w szczególności statusu używania języka państwowego oraz rozszerzenia przestrzeni medialnej, rozwoju ukraińskiej kultury i tradycji. 4. Zapewnić koordynację działań skierowanych na skuteczną współpracę między ukraińskimi społecznościami świata a organizacjami społecznymi Ukrainy w celu zachowania i rozwoju światowego ukraiństwa jako nierozerwalnej całości. 5. Opracować wspólny plan działań, który odpowiadałby potrzebom Ukrainy i światowego ukraiństwa. Szczególną uwagę należy poświęcić rozwojowi przedsiębiorczości Ukraińców z zagranicy, którzy chcą nawiązać współpracę z Ukrainą. 6. Wspierać kształtowanie u społeczności światowej pozytywnego postrzegania wizerunku współczesnej Ukrainy. 7. Ukraińskiej części Prezydium UWRU założyć swoje przedstawicielstwa we wszystkich centrach obwodowych oraz na Krymie. 8. Rezolucje sekcji tematycznych V Światowego Forum Ukraińców powinny zostać zatwierdzone przez delegatów i dołączone do niniejszej uchwały. Przyjęto przez delegatów V Światowego Forum Ukraińców 21 sierpnia 2011 r., m. Kijów
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
nie przedstawicieli samej Ukrainy, a wspólnot diaspory. Zresztą na to posiedzenie plenarne przeznaczono zaledwie trzy godziny i na tym pierwszy dzień roboczy został zakończony. Osobliwością Forum było również liczne przedstawicielstwo tak zwanej czwartej fali emigracji, migrantów zarobkowych. Nagłośniona informacja, że Ukraina zajmuje pierwsze miejsce w Europie pod względem migracji zarobkowej, to kolejne haniebne dla nas zjawisko. Drugiego dnia od samego rana miały rozpocząć się posiedzenia w sekcjach Forum, główne dyskusje merytoryczne. Niestety, na to pozostały zaledwie dwie popołudniowe godziny. A było o czym dyskutować. Na przykład, czy nie na pierwszy plan wysunęła się sytuacja ukraińskiej wspólnoty w Rosji, największej z naszych diaspor. To szczególny problem, biorąc pod uwagę przywiązanie obecnych władz do północnego sąsiada. I to, co dzieje się wokół ukraińskich wspólnot w Rosji, jest testem dla ukraińskiej władzy państwowej: na ile jesteśmy rzeczywiście samodzielni, czy potrafimy obronić naszych braci Ukraińców na świecie? Póki co, jedynie na posiedzeniu Forum minutą ciszy uczczono pamięć kilku aktywistów ukraińskich wspólnot w Rosji, którzy w zagadkowy sposób zginęli w wyniku swojej działalności społecznej. Zatem problemów do omówienia było aż nadto. Mogę powiedzieć o pracy sekcji informacyjnej. O wojnie informacyjnej przeciwko Ukrainie i naszej niemrawej odpowiedzi na tę agresję mówiono zarówno na posiedzeniach plenarnych, jak i na sekcji migracji zarobkowej. Przecież miliony nowych migrantów nie tylko znalazły się twarzą w twarz z licznymi problemami, ale też nie mają możliwości ani ich nagłośnić, ani prowadzić wymiany informacji. Zatem po przyspieszonej dyskusji nad wszystkimi problemami zgodzono się co do potrzeby utworzenia światowej ukraińskiej sieci informacyjnej. Póki co, to tylko idea. Bardziej pragmatycznie i konkretnie podchodzą do tego właśnie migranci zarobkowi. Ich współpraca z dziennikarzami może być efektywna. Zauważmy: na tym Forum przedstawicielstwo zagranicznych ukraińskich mediów było minimalne. Forum nie znalazło wielkiego rozgłosu na Ukrainie. Jakieś materiały w mediach, jakieś prowokacje w Internecie. Szkoda, bo mimo wszystko takie zgromadzenia światowego ukraiństwa odbywają się tylko raz na 5 lat. Czy władza schowała się przed Forum? Cóż, to również o wielu rzeczach świadczy. Fora, jak i władza, zmieniają się, ale pozostaje pytanie, czy jesteśmy, czy nasze państwo jest zdolne skonsolidować około 70 milionów Ukraińców na świecie? Prelegenci zaznaczyli, że bardzo ważne jest wspieranie przynajmniej tych ukraińskich mediów, które istnieją w Rosji: gazety „Ukraińcy w Rosji”, periodyków w regionach. Dość aktywnie i z sukcesami propagowana jest ukraińska pieśń, stworzono wiele zespołów twórczych, które wspierają władze lokalne. Przewodnicząca Twerskiego Regionalnego Zjednoczenia Ukraińców „Switanok” Natalia Tomaszewska opowiedziała, że na koncerty ich zespołu przychodzą tysiące ludzi. Prowadzą festiwale, czytania szewczenkowskie itp. Częściowo środki na te wydarzenia wydziela administracja obwodowa, a także wygrywają oni granty. Przewodnicząca Centrum Kultury Ukraińskiej „Dżereło” z Tomska Myrosława Filippowa poinformowała, że z powodzeniem działają u nich zespół „Dżereło”, młodzieżowy zespół bandurzystów „Dżerełce”, zespół taneczny „Kalynowyj cwit”. Z Ukrainą w sercu żyją na Zielonym Klinie tysiące naszych rodaków. Prawie w każdej wsi w tej okolicy jest choć niewielki zespół śpiewaczy. A obecnie mija 20 lat, odkąd we Władywostoku powstała ukraińska wspólnota; z okazji jubileuszu w mieście Fokino w Kraju Nadmorskim odbędzie się Drugi Dalekowschodni Jarmark Soroczyński oraz Piąty Nadmorski Krajowy Festiwal Kultury Ukraińskiej „Słowijna pisnia”. Kultura, oświata, proświta, duchowość — to fundamenty przetrwania narodu. Ukraińcy to rozumieją i działają.
Tłumaczenie maszynowe
Petro ANTONENKO Zdjęcia autora Leitmotywem wszystkich poprzednich Forów był temat sytuacji w samej Ukrainie, a już od niej zależy wszystko inne, w szczególności współpraca z zagranicznym ukraiństwem. A czy władza chce poważnej analizy tej sytuacji? I to jeszcze przed przedstawicielami światowej społeczności? Zatem, przeprowadzać Forum się nie chciało, nie przeprowadzić było niemożliwe, wszak to jeszcze jeden cios w wizerunek kraju. Do tego, co 5 lat i właśnie na Forach odbywają się wybory UWKR — Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej, najwyższego jednoczącego organu społecznego światowego ukraiństwa. Jeśli chodzi o skalę zgromadzenia, wystarczy porównać dwie liczby: na poprzednim IV Światowym forum w 2006 roku było 1500 delegatów i gości. Podczas tego planowano jedynie 300 delegatów i 50 gości, z których nie przyjechało ponad 20 delegatów, a połowę gości zaproszono w ostatniej chwili. Warto dodać, że na poprzednie Forum, na jego uroczyste otwarcie i pierwszy dzień plenarny przybyły 2 tysiące zaproszonych z Ukrainy — przedstawiciele narodowo-demokratycznych partii i organizacji społecznych. Wszak ludziom chciało się poczuć atmosferę Forum, porozmawiać, zwłaszcza z gośćmi z zagranicy. I dla całego tego ogromu ludzi znalazło się miejsce, wszak wszystkie poprzednie Fora odbywały się w głównej sali państwa — Narodowym Pałacu „Ukraina”. Na posiedzeniu grupy roboczej ds. przygotowania Forum w Ministerstwie Kultury (a właśnie na nie nałożono całe przygotowanie zgromadzenia) byli przedstawiciele kilku ministerstw i resortów. I nikt z przedstawicieli władzy na 8 dni przed Forum (!) nie mógł dokładnie powiedzieć, gdzie odbędzie się jego otwarcie, pierwszy dzień plenarny. Zrozumiałe tylko, że nie w „Ukrainie”. A gdzie? Główna wersja — Narodowa Opera, ale tam nagle wszczęto remont. Proponowano różne, czasem dziwaczne warianty: właśnie od pomieszczenia zależała liczba uczestników, a to, oprócz delegatów, także goście, przedstawiciele społeczności z Ukrainy i zagranicy, dziennikarze. I dopiero pod koniec narady poinformowano nas: V Forum otworzy się w Narodowej Operze. Na pytanie, dlaczego na wszystkich poprzednich Forach świętowanie Dnia Niepodległości nie przeszkadzało w przeprowadzaniu akcji w Pałacu „Ukraina”, odpowiedzi nie otrzymaliśmy. Pytano również, czy delegaci Forum mogą również być na owym uroczystym posiedzeniu? Na to przedstawiciel jednego z ministerstw odpowiedział, że dla delegatów planowano wydzielić około 70 miejsc. Prawda, potem kwota zaczęła zmniejszać się do 40 miejsc. W głównej sali kraju na ponad 3 tysiące miejsc nie znalazło się sto-dwieście miejsc dla Ukraińców z zagranicy, tak samo, jak i dla przedstawicieli sił narodowo-demokratycznych, którzy wywalczyli naszą niepodległość. I rzecz nie w możliwościach finansowych naszego państwa, a w tym, że władza nie miała nic do powiedzenia światowemu ukraiństwu. Nie tylko o wewnętrznej sytuacji w Ukrainie, ale i o licznych problemach relacji naszego państwa i Ukraińców z zagranicy. W poprzednich numerach nasza gazeta szczegółowo o nich pisała. Krótko przypomnimy, że przestał funkcjonować program współpracy państwa ze światowym ukraiństwem, przyjęty za prezydentury Juszczenki. Ustało kształcenie młodzieży z ukraińskiej diaspory na naszych uczelniach na zasadach budżetowych. Liczne problemy w ochronie prawnej i socjalnej naszych rodaków — migrantów zarobkowych. Prezydent Janukowycz na Forum nie przybył. Znowuż, stało się to po raz pierwszy w całej prawie 20-letniej historii Forów. Jeszcze jedno pytanie, kto będzie witał i błogosławił zgromadzenie w imieniu Cerkwi? I to, że Forum pobłogosławił Patriarcha Filaret, zaświadczyło: władza pragnęła wszelkimi sposobami zdystansować się od Forum. Jedynym mówcą z kierownictwa państwa był minister spraw zagranicznych Kostiantyn Hryszczenko. Odczytał on lakoniczne powitanie W. Janukowycza dla uczestników Forum, a już potem mówił jako minister. Prezydent wykonał efektowny, na pierwszy rzut oka, ruch: obiecał wznowić program współpracy z zagranicznym ukraiństwem; utworzyć organ państwowy ds. pracy z diasporą, najprawdopodobniej — w formacie komitetu państwowego; uchwalić ustawę o statusie zagranicznych Ukraińców. Wszystko to — sprawy, bez wątpienia, pilne. U władzy pojawiła się możliwość zademonstrowania, że oto my, powiedzmy, robimy to, czego nie zrobiła władza poprzednia. Jeśli chodzi o „wystąpienie Janukowycza-Hryszczenki”, to był to pokaz samoraportowania: jak wszystko jest wspaniale w naszym demokratycznym państwie i jak burzliwie idą reformy. Na tym tle zimnym prysznicem było współsprawozdanie prezydenta Światowego Kongresu Ukraińców Jewhena Czolija (Zob. „SP”, nr 34). Była to poważna analiza współczesnej sytuacji w Ukrainie i tego, jak patrzy i reaguje na tę sytuację świat. Szkoda, że nie wyróżniały się taką analizą ani sprawozdania kierownictwa UWKR, ani wystąpienia na posiedzeniu plenarnym delegatów Forum. Zresztą, przeważały właśnie wystąpienia Nadija KYRIAN Ukraińcy w Rosji — jedna z najliczniejszych diaspor. Według różnych danych, w Rosji mieszka około 5 mln Ukraińców. Najwięcej ich jest w Moskwie, Petersburgu, w rejonach Kurska, Woroneża, Saratowa, Samary, Astrachania, Władywostoku, Kubania, Donu, od Orenburga do Oceanu Spokojnego, w obwodzie zakaspijskim, w Kraju Nadmorskim, w obwodzie amurskim (Zielony Klin). Na sekcji Forum „Ukraińcy w Rosji” przedstawiciele różnych obwodów omówili warunki zamieszkania, zadania i perspektywy dla zachowania tożsamości narodowej. Zauważano, że warunki dla rozwoju Ukraińców w Rosji i Rosjan w Ukrainie kardynalnie się różnią. Na przykład, Ukraina wydaje na edukację w języku rosyjskim 3 miliardy hrywien, a Rosja na edukację w języku ukraińskim — 0. Właśnie edukacja w języku ojczystym — to to, co w największym stopniu może zahamować asymilację Ukraińców, która odbywa się bardzo szybko. W ciągu 13 lat liczba Ukraińców w Rosji z uwzględnieniem przepływu migracyjnego zmniejszyła się o 33%. Naturalne procesy asymilacyjne nie mogły być tak intensywne. Przy tym w różnych regionach Federacji Rosyjskiej warunki dla rozwoju Ukraińców nieco się różnią. W Baszkortostanie, na przykład, istnieje pełna baza prawna o językach narodów Baszkortostanu, ustawy są wykonywane. Na V Światowy forum Ukraińców przyjechali przedstawiciele z 40 państw, z jasnymi pozycjami politycznymi i szerokim spektrum pytań do władzy; oczekiwano, że usłyszą Prezydenta i on ich również usłyszy. Ale Wiktor Janukowycz do Narodowej Opery nie przybył. Ukraińska Światowa Rada Koordynacyjna, którą po Dmytro Pawłyczce objął Mychajło Ratusznyj, na pierwszym posiedzeniu nowo wybranego prezydium sporządziła strategiczny plan pracy na rok i skonstatowała, że bez komunikacji z władzą pełnowartościowej pracy z zagranicznym ukraiństwem nie będzie.
Tłumaczenie maszynowe
Tam mieszka 55 tysięcy Ukraińców, działa 7 niedzielnych szkół z nauczaniem języka ukraińskiego. O ogólnokształcących szkołach z nauczaniem ukraińskiego w Rosji w ogóle nie ma mowy, a niedzielne tworzy się za pieniądze Ukraińców. Prelegenci zaznaczali, że do systematycznej pracy oświatowej potrzebna jest pomoc Państwa Ukraińskiego, konieczne jest utworzenie międzypaństwowych komisji ukraińsko-rosyjskich. Same społeczności nie są w stanie opracować państwowych standardów edukacji, podręczników, planów nauczania itp. Istota problemu oświatowego tkwi w bazie prawnej. Obecne niedzielne szkoły, które gdzieniegdzie istnieją, to amatorszczyzna. Jednak mimo niesprzyjających okoliczności Ukraińcy w Rosji uświadamiają sobie wagę zachowania więzi ze swoim rodem, odczuwają wielką odpowiedzialność, bo każdy za granicą jest nie tylko obywatelem, lecz przedstawicielem swojego narodu. Chcą żyć tak, by budzić szacunek dla swojego narodu. Niektórzy z nich po raz pierwszy za granicą uświadomili sobie, poczuli się Ukraińcami. Na przykład Natalija Romanenko, przewodnicząca Chabarowskiego Zrzeszenia Rodaków „Krynica”, opowiedziała, że 17 lat temu nie mówiła po ukraińsku. Obecnie nie tylko pięknie mówi, ale też aktywnie uczestniczy w organizacji Dalekowschodniego Festiwalu Ukraińców, który obecnie Ministerstwo Kultury po raz pierwszy włączyło do budżetu, tworzy zespoły dziecięce, konkursy recytatorów itp. Jewgienij Sawenko, przewodniczący Niżniekamskiego Miejskiego Niezależnego Stowarzyszenia Kulturalnego „Ukraińskie Towarzystwo «Wierbyczenька»” (Tatarstan), poszukuje unikatowych dokumentów o Ukraińcach i przekazuje je na Ukrainę. Pracuje nad stworzeniem jednolitego rejestru danych o wszystkich miejscach w Rosji związanych z Ukraińcami. W Rosji istnieje znaczna liczba ośrodków ukrainoznawstwa. Zajmują się one badaniem historii Ukrainy. Mówcy wyrazili życzenie utworzenia międzyregionalnej organizacji naukowców-ukrainistów w Rosji do badania historii ludności ukraińskiej właśnie w Rosji. W tym celu należy prowadzić ekspedycyjną pracę krajoznawczą, dotrzeć do każdej wsi, wydawać prace naukowe na ten temat, zapoczątkować czasopismo „Rosyjska ukrainistyka”, wydać książkę „Ukraińcy w historii Rosji”. Jak wszędzie, szczególnie ważna jest praca z młodzieżą, bo młodzi ludzie najbardziej ulegają asymilacji. Za wielkie osiągnięcie uznają to, że w tym roku młodzież zdołała się zorganizować, pozyskać poparcie władz i z powodzeniem przeprowadziła w Moskwie pierwsze Ogólnorosyjskie Forum Młodzieży Ukraińskiej. Program składał się z części poznawczej, edukacyjnej i rozrywkowej. Ta impreza wzbudziła duże zainteresowanie.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
telefony od naszych rodaków z Ukrainy, którzy masowo zaczęli się do nas zwracać w ciągu ostatniego roku? Na przykład: “Szanowni Przyjaciele! Pomóżcie, proszę, wyjechać do Portugalii. Nie da się już dłużej wytrzymać. Szczególnie na wschodzie Ukrainy. Tutaj, jak wiecie, wyniszczają wszystko, co ukraińskie i to, co nazywamy europejskim. Z poważaniem, Ołeksij. Charków”. Jakiego języka i kultury pragnie ukraiński rząd, jeśli w 70 procentach ukraińska telewizja, którą mogą oglądać emigranci, jest rosyjskojęzyczna, a gazety, które wydają w Portugalii, nie tylko uwzględniają czysto rosyjskojęzyczną publiczność, ale są też prorosyjskie w treści? Bez kompleksowej pomocy państwowej nie sposób samodzielnie zapewnić przestrzeń informacyjną, co jest bardzo ważne dla powstrzymania szybkiej asymilacji ukraińskich migrantów. Zresztą w ogóle stawiamy pytanie: czy ukraińska władza jest zainteresowana wspieraniem świadomości narodowej Ukraińców, która jest nieodłącznym i naturalnym składnikiem samoidentyfikacji każdego mieszkańca krajów Unii Europejskiej? Widzimy inicjatywę i dziękujemy poszczególnym instytucjom, fundacjom, radom obwodowym i miejskim na Ukrainie za nieobojętność wobec naszych problemów. Za ich wsparcie, za dążenie do nieutracania więzi i pomoc w zapewnieniu podręczników dla ukraińskich szkół sobotnich. Za pomoc w przeprowadzaniu wydarzeń, takich jak na przykład “Dni kina ukraińskiego w Lizbonie” czy koncertów z okazji Dnia Niepodległości Ukrainy. Zresztą ogólna polityka państwowa Ukrainy po demokratycznych zmianach w 2004 roku była wyraźnie skierowana na wspieranie więzi z zagranicznymi Ukraińcami, na zachęcanie ukraińskich obywateli do powrotu do domu. I rzeczywiście, w tym okresie wielu z nas zaczęło wracać na Ukrainę w celu inwestowania zarobionych pieniędzy i życia w Ojczyźnie. Również odczuwalne były dla ukraińskiej społeczności w krajach europejskich eurointegracyjne dążenia Ukrainy. W związku z tym zmieniał się także stosunek do ukraińskich migrantów. Dlatego jeszcze raz chcemy zwrócić się do obecnych przywódców naszego państwa z pytaniem — kim są ukraińscy migranci zarobkowi dla ukraińskiego rządu: towarem, zdrajcami czy tymi, którzy pomagają budować państwo ukraińskie? Na mój pogląd, jest jedna odpowiedź na takie zagrożenie — informacyjna. Będziemy żądać od władzy przede wszystkim stworzenia globalnego światowego ukraińskiego systemu informacyjnego. Sieci, która zapewniłaby potężne przepływy informacyjne. Formy mogą być różnorodne: telewizja, radio, gazety, Internet. I czwarte zagrożenie: przeciwko Ukrainie dzisiaj rozwinęła się wojna informacyjna, językowo-kulturowa, cerkiewna, historiograficzna. I prowadzi ją władza państwa północnego — Rosji. Jeśli nie zmusimy naszej władzy do szukania adekwatnych odpowiedzi właśnie na te zagrożenia, to przekształci się ona, a częściowo już przekształciła, w instrument rosyjskiej polityki wobec Ukrainy. A cel Rosji jest zawsze jeden — zniszczyć państwo ukraińskie. Dlatego chciałbym, abyście uświadomili sobie te globalne zagrożenia i już w systemie swoich propozycji właśnie kształtowali prawdziwą ideologię naszego pozytywnego ruchu, ochrony ukraińskości jako zjawiska światowego.
Tłumaczenie maszynowe
Pavlo SADOKHA, Portugalia. Według danych z różnych źródeł liczba obywateli Ukrainy, którzy obecnie przebywają poza granicami Ukrainy w celu poprawy sytuacji materialnej lub, nierzadko, przetrwania, waha się w granicach od 4 do 7 mln osób, z których ponad 1,5 mln przebywa w krajach Unii Europejskiej. Globalny proces migracji zarobkowej nie jest wyłącznie fenomenem Ukrainy, chociaż pod względem liczby migrantów zarobkowych Ukraina zajmuje wśród krajów europejskich wiodące miejsce. Nam, tak zwanym „migrantom zarobkowym”, którzy nazywają swoją Ojczyzną Ukrainę, a siebie Ukraińcami, chciałoby się wyjaśnić: czy dla Rządu i Parlamentu Ukrainy jesteśmy towarem eksportowym, na którego produkcję wprawdzie wydano środki (edukacja, opieka medyczna), ale na który już można nie wydawać środków na „obsługę” z powodu nie ratyfikowania umów socjalnych z krajami przyjmującymi, nieuwzględniania interesów migrantów zarobkowych w ustawodawstwie podatkowym, emerytalnym, celnym i wyborczym? Towar eksportowy, który w minionym roku tylko za pomocą systemów przekazów pieniężnych przelał do gospodarki Ukrainy około 6 mld dolarów, a według różnych szacunków ekspertów Banku Światowego i NBU roczne sumy realnych wpływów pieniężnych do gospodarki kraju ze strony emigrantów mogą stanowić ponad 25 mld dolarów, co prawie dwukrotnie przewyższa oczekiwaną sumę pomocy od MFW, którą nie tylko trzeba oddać, ale i wykonać niepopularne zmiany legislacyjne w budżecie kraju. Ale główne pytanie brzmi: czy te inwestycje pomagają budować Niepodległą Ukrainę, zmieniając infrastrukturę socjalną i tworząc miejsca pracy, od czego w ogólnym rozrachunku zależy także los migrantów zarobkowych i ich powrót do Ojczyzny? Czy ofiarna praca ukraińskich kobiet we Włoszech, Grecji i innych krajach, rozłączonych ze swoimi dziećmi dla opłacenia ich nauki. Swoją pracą nie tylko często zastępujemy instytucje socjalne na Ukrainie, faktycznie opłacając emerytury swoim bliskim, ale także w większości za własne środki popularyzujemy ukraińską kulturę na świecie, utwierdzając pozytywny wizerunek Ukraińca-migranta, którego w Ojczyźnie często poniżająco piętnują słowem „zarobczanin”. Odkrywamy przed Europą Ukrainę, o której do niedawna ponad 90 procent mieszkańców UE w ogóle nawet nie słyszało; wiedzieli tylko, że istnieje „Rasza, Russo”, czyli wszystko to, co utwierdzało się i formowało jako historyczny i polityczny światopogląd w Moskwie. W ciągu dziesięciu lat ukraińskiej migracji zarobkowej w Portugalii Ukraińcy od bezimiennych nielegalnych imigrantów, prześladowanych przez swoje własne grupy przestępcze, stali się (według definicji Wysokiego Komisarza ds. Dialogu Międzykulturowego przy Gabinecie Ministrów Portugalii) wzorem integracji we wszystkie sfery życia gospodarczego i kulturalnego Portugalii z niskim poziomem przypadków przestępczości i obciążenia socjalnego. Dzięki naszemu zjednoczeniu w Światowym i Europejskim Kongresie Ukraińców z innymi organizacjami społecznymi krajów europejskich wiemy, że tak samo Ukraińcy zarekomendowali się w innych krajach Europy. Ale żyjąc w krajach demokratycznych, przekonujemy się, że wizerunek narodu zależy nie tylko od pracowitości jej przedstawicieli, ale i od stabilności prawnej, przewidywalności, dążenia do demokracji i sprawiedliwości społecznej rządu kraju, z którego pochodzą. A jak można proponować Portugalczykom inwestowanie w Ukrainę swojego kapitału, jeśli zawarta przez poprzedni rząd Ukrainy w lipcu 2009 roku umowa socjalna między Ukrainą a Portugalią, która w krótkim czasie została ratyfikowana przez Parlament Portugalski, zagubiła się w sieciach obecnego ukraińskiego rządu, i bez której już wielu niezdolnych do pracy obywateli Ukrainy znalazło się poza granicą przetrwania. Taka sytuacja jest też w innych krajach. Nauczcie, jak zachęcić portugalskiego turystę do odwiedzenia Ukrainy, jeśli przekroczenie Europy Zachodniej do Ojczyzny dla ukraińskiego migranta jest mniej problematyczne niż bycie od razu upokorzonym na granicy własnego państwa? Jak mamy nie prosić o obywatelstwo kraju, w którym mieszkamy, jeśli konsulat po prostu może przestać wydawać swoim obywatelom paszporty zagraniczne i wydawać je tylko tym obywatelom, którzy pracują na podstawie kontraktu (Postanowienie KM nr 559 z 07.07.2010 r.). Reszta kategorii, które: — oficjalnie zajmują się indywidualną działalnością zarobkową; — przebywają w rejestrze w urzędach pracy i otrzymują zasiłki dla bezrobotnych; — są założycielami małego biznesu; — muszą jechać na Ukrainę wymienić paszport. Albo bez wyjaśnień zwiększyć wysokość opłat za usługi konsularne, nie poprawiając przy tym warunków pracy pracowników konsularnych, którzy nierzadko zmuszeni są pracować w czasie wolnym od pracy z powodu dużej ilości pracy? Jak wyjaśniać Portugalczykom, którzy interesują się naszą historią, że Ukraina to niepodległe państwo, jeśli po wieloletniej inicjatywie ukraińskiej społeczności w sprawie wykonania Ustawy Ukrainy o Hołodomorze 1932–1933 lat jako Ludobójstwie przeciwko narodowi ukraińskiemu, 5 miast Portugalii uznało to sformułowanie na poziomie ustawodawczym, a w rocznicę Hołodomoru MSZ Ukrainy rozpowszechniło odezwę, którą prędzej można odebrać jako przyjazne powitanie rosyjskiego kolegi niż ból po ofiarach własnego narodu? A jak mamy wyjaśnić światowej społeczności, a i samym sobie, dlaczego na oficjalnej stronie Ambasady Ukrainy w Portugalii pojawiła się lista organizacji społecznych — przybyszów z krajów WNP w Portugalii, w których Ukraińcy stanowią przeważającą większość, których kierownicy są aktywnymi członkami rady koordynacyjnej rosyjskich rodaków i figurują na stronie Fundacji „Russkij Mir”. Typowymi działaniami, które prowadzą te organizacje, są na przykład „Dni słowiańskiej piśmienności i kultury”. Jaką Ukrainę mamy z takimi organizacjami promować światu? Z nostalgią za reżimem radzieckim? Czy nową, „słowiańską”, gdzie dla języka ukraińskiego znów wyznaczono miejsce na liście — dialekty? Chcę osobno powiedzieć, że nas, Ukraińców, którzy z wyroku losu znaleźli się poza granicami Ukrainy, bardzo martwi i smuci rozkwit polityki nienawiści do Ukraińców (ukrainofobicznej), która często wychodzi z posiedzeń parlamentarnych, z gabinetów kierowniczych niektórych administracji obwodowych i merostw miast obwodowych. Co mamy odpowiadać na listy i pytania. Iwan ZAJEC, pierwszy zastępca przewodniczącego Ukraińskiej Partii Ludowej, deputowany ludowy Ukrainy. Wystąpienie na V Światowym Forum Ukraińców. Proponuję światowemu ukraiństwu w następnych 5 latach skupić główną uwagę na tym, co dzieje się właśnie na Ukrainie. I w związku z tym prawie każde z wystąpień na V Światowym Forum Ukraińców, zwłaszcza przedstawicieli czwartej fali, to krzyk zbolałych dusz, których martwią nie tylko ich własne problemy jako przedstawicieli emigracji zarobkowej, ale i to, co dzieje się w ich Ojczyźnie. Wkład ukraińskiej diaspory w gospodarkę, kulturę i wsparcie polityczne państwa zasługuje na najwyższą ocenę. Ale, niestety, od państwa ona prawie nic nie ma. O tym — wystąpienie jednego z milionów naszych rodaków.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
chciałbym zwrócić uwagę na kilka podstawowych zagrożeń dla naszego państwa i narodu, które realnie istnieją. Pierwsze zagrożenie to zmiana ładu konstytucyjnego w państwie poprzez uchwalenie nowej Konstytucji Ukrainy. Jeśli mówić dziś o naszej Konstytucji, to nie ma żadnej potrzeby uchwalania nowej, trzeba po prostu przestrzegać należytej równowagi wszystkich gałęzi władzy. Dlaczego pojawiła się ta idea nowej Konstytucji? Aby rozchwiać państwo. Nasze państwo zostało założone w nurcie europejskiej tradycji demokratycznej jako państwo narodu ukraińskiego, państwo, które oparło swój ustrój na tradycjach i obyczajach naszego narodu. Nam zaś dziś zaproponują w nowej Konstytucji państwo nie typu narodowego, lecz tak zwane wielokulturowe. A w rzeczywistości ta Konstytucja będzie wypełniona rosyjską tradycją, politycznymi i kulturowymi obyczajami. Zmieniany będzie 10. artykuł Konstytucji, tak aby nie było jednego państwowego języka, 20. artykuł o naszych państwowych symbolach oraz wiele innych artykułów. Dlatego pierwsza propozycja: musicie odrzucić ideę nowej Konstytucji i rozumieć, że za tym kryje się jeszcze jedno zagrożenie. Chcą przyjąć tę Konstytucję w referendum i przekreślić referendum z 1 grudnia 1991 roku. Aby dowiedzieć się o tym szerzej, weźcie gazetę „Słowo Proświty”, tam niedawno wydrukowano mój artykuł o tym zagrożeniu dla państwowości. Drugie — zagrożenie związane z wprowadzeniem rynku ziemi rolniczej. Celem nie jest uregulowanie tych stosunków, lecz wyrwanie ziemi spod nóg i spod rąk Ukraińców i tym samym odcięcie systemu żywienia narodu ukraińskiego. Jesteśmy narodem chłopskim, na zawsze przyrośniętym do ziemi, i to jest źródło naszej tradycji, obyczaju. Stwierdzam z autorytetem: te mechanizmy, które zaproponowano w projekcie ustawy o rynku ziemi, przedstawianym dziś przez Gabinet Ministrów, są ukierunkowane na osiągnięcie tylko dwóch celów. Pierwszy — zapewnić podstawę prawną dla latyfundiów, zniszczyć fermerstwo, to, co jest właściwe Europie, właściwe Ukraińcom. Drugi cel — przekształcić te grunty rolne w przedmiot spekulacji. Dlatego i my musimy jednoznacznie się określić: te mechanizmy nie są ukierunkowane na to, by ziemia znalazła się w rękach Ukraińców, byśmy zapewnili rozwój wsi, by istniał efektywny system gospodarowania — fermerstwo. Trzecie zagrożenie jest zewnętrzne. W zglobalizowanym świecie bardzo wiele zagrożeń dla światowego ukraińskości. Tu wielokrotnie mówiono o problemie asymilacji. A co możemy temu wszystkiemu przeciwstawić?
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
najbliżsi ludzie z jego otoczenia zwracali się do narodu ukraińskiego po rosyjsku. Nawet Hanna Herman mówiła łamaną rosyjszczyzną. Żaden z ukraińskich patriarchów nie błogosławił pana Janukowycza na prezydenturę. Pobłogosławił go wątpliwej świętości moskiewski najwyższy pop, który teraz często pod różnymi pretekstami i bez pretekstów przyjeżdża na Ukrainę, aby bezkarnie tworzyć tutaj „ruski mir”. Jeśli wcześniej ukraińskie cerkwie różnych wyznań zaczęły dochodzić do porozumienia na drodze zjednoczenia w jedną cerkiew lokalną, to Cyryl Gundiajew dość szybko postawił na swoim miejscu głowę tak zwanej Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego Wołodymyra, który teraz prawie nigdy nie zwraca się do parafian w języku ukraińskim… Jeśli wcześniej nastawieni antyukraińsko (a w Partii Regionów takich jest zdecydowana większość) deputowani Rady Najwyższej i innych rad dzielili Ukrainę tylko słowami, to teraz prezydenckie kadry wszystkich szczebli przeszły do czynów. Nie chciałbym jeszcze raz wspominać o ministrze oświaty i nauki, bo któż tylko przeciwko niemu nie występował, ale jego antyukraińska działalność przekracza wszelkie granice i nie ustaje. Nawet w Radzieckiej Ukrainie stanowiska ministra oświaty i nauki nie zajmował ukrainofob. Ograniczę się do charakterystyki, którą dał mu znany polityk i działacz społeczny, redaktor naczelny polskiej „Gazety Wyborczej” Adam Michnik: „Wziąć, na przykład, książkę ministra oświaty Tabacznyka, którą kupiłem w Moskwie. Co można pomyśleć o Ukrainie jako państwie, kiedy urzędujący minister może pozwolić sobie na taką książkę, która płonie nienawiścią do własnego kraju? Gdyby jej autorem był Polak, można przypuszczać, że oszalał z nienawiści do narodu ukraińskiego”. Ale czy tylko Tabacznyk? Ministrowie, deputowani, urzędnicy różnych szczebli z naboru Janukowycza lekceważą język ukraiński w swoich oficjalnych i nieoficjalnych wystąpieniach. Jeśli wcześniej, na przykład, w pierwszym kanale radia narodowego wszystkie bez wyjątku wywiady były w języku ukraińskim, to teraz wielu gości studia stara się za wszelką cenę przejść na język rosyjski, a dokładniej na jego ukraiński wariant terytorialny. O telewizji już nawet nie warto wspominać… Nasi włodarze na wschodzie i południu robią wszystko, aby Ukraińcy zapomnieli, jakiej są narodowości i uważali się za Rosjan. A włodarzy tych mianował prezydent. Więc i pretensje przede wszystkim do niego. Najbardziej szkodzą odrodzeniu języka ukraińskiego twierdzenia o tym, że Ukraina jest rzekomo państwem wielokulturowym, wielonarodowym, z którym, jak z jajkiem, obnoszą się miejscowi działacze różnych szczebli. Twierdzenia te są sprzeczne z artykułem 2 Konstytucji Ukrainy, według którego Ukraina jest państwem unitarnym, i współczes-
Tłumaczenie maszynowe
Sekcja humanistyczna V Światowego Forum, która odbywała się w Ukraińskim Domu, zgromadziła chyba największą liczbę uczestników. Otwierając obrady zgromadzenia, deputowany ludowy Ukrainy, członek prezydium UOKR, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawło Mowczan zaznaczył, że problemy, które będą rozpatrywane, dotyczą nie tylko języka i kultury, ale także ukraińskiej historii, cerkwi, kina, zdrowia narodu i ekologii, prasy i telewizji, spraw wydawniczych i muzealno-archiwalnych oraz wszystkiego tego, co kształtuje duchową aurę narodu. Na tle 20-lecia naszej Niepodległości dzisiaj staje się oczywistym, że główne problemy niepodległej Ukrainy leżą w płaszczyźnie kształtowania osobowości, jej duchowości. Swego czasu jeszcze Hryhorij Skoworoda nauczał, że trzeba przede wszystkim wychowywać człowieka. Lista mówców przygotowywana była z wyprzedzeniem, przez kilka miesięcy. Ale tych, którzy pragnęli przekazać swoje słowo, wyrazić swoją opinię, opinię w imieniu wspólnoty czy organizacji na temat tego czy innego problemu, było bardzo wielu. Dlatego przekazanie na łamach gazety całego spektrum wypowiedzi jest niemożliwe. Ale z najważniejszym czytelnicy mają możliwość się zapoznać i dołączyć do współuczestnictwa w pracy ukraińskiej społeczności.
Iwan Juszuk, przewodniczący Kijowskiego Miejskiego Zjednoczenia „Proświta”, główne problemy teraźniejszości widzi w naszej kolonialnej przeszłości: „Ponad 300 lat (!) Ukraina była kolonią z kolonialnym kierownictwem. Od 1991 r. i do dziś pozostaje ono u władzy, metodycznie wcielając w życie cel Moskwy — zaszczepić Ukraińcom kompleks narodowej niższości, odrzucić nas na margines historii. I wszystko to musimy uwzględniać w pracy”. Mówca przeanalizował naruszenia prawno-ustrojowe władzy wobec ukraińskości. Jest to przede wszystkim ignorowanie art. 10 i 11 obowiązującej Konstytucji Ukrainy oraz oficjalna interpretacja art. 10 przez Sąd Konstytucyjny Ukrainy. Oprócz tego fałszuje się istotę Karty języków regionalnych lub mniejszości narodowych od tłumaczenia jej nazwy aż po jej przeznaczenie — ochronę lokalnych lub mało rozpowszechnionych języków. Taką w rzeczywistości jest nazwa tej Karty. Zatem nie ma ona związku z rosyjskim jako językiem byłych kolonizatorów i kolonistów, siłą narzuconym Ukrainie. I. Juszuk przypomniał o masowym przywracaniu szkół z rosyjskim językiem wykładowym nieproporcjonalnie do liczby osób mniejszości narodowej rosyjskiej. A w zamian zamykane są szkoły ukraińskojęzyczne. Nie lepsza sytuacja jest w uczelniach wyższych, gdzie wykłada się głównie po rosyjsku. Ignorowanie języka państwowego widzimy w kinie, telewizji i radiu. W ten sposób nawet Deklaracja o państwowej suwerenności Ukrainy, która została uchwalona w 1990 r., do tej pory nie jest wykonywana.
Ołeksandr Ponomariw, doktor nauk filologicznych, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, wygłosił referat na temat „Język ukraiński w kleszczach ruskiego miru”. Od razu scharakteryzował władzę, która już drugi rok rządzi Ukrainą, jako antyukraińską. „To ona od razu pokazała, jak tylko obecny prezydent przyszedł na Peczerskie wzgórza. Pierwsze przemówienia, z którymi on oraz jego otoczenie wystąpili, świadczyły o tym, że nie liczą się oni z etnodemograficznymi realiami. Przecież prawie 80 procent ludności Ukrainy stanowią etniczni Ukraińcy, którzy są zwarcie rozlokowani na całym swoim terytorium. Z różnych przyczyn jedni nasi rodacy są zdenacjonalizowani bardziej, inni mniej. Ale wszyscy Ukraińcy pragną powrócić do swojego ojczystego języka ukraińskiego. Jeśli Ukraina chce należeć do kręgu cywilizowanych państw, to ona, zapewniając prawa językowe wszystkich swoich obywateli, musi dbać przede wszystkim o utwierdzenie i prestiż jedynego państwowego języka ukraińskiego. Prezydent musi wreszcie uświadomić sobie, że odrodzić język ukraiński na jego odwiecznej ziemi można tylko wtedy, gdy urzędnikami i ministrami będą wysoko wykształceni wykwalifikowani intelektualiści-patrioci, a ukrainofobom i pachołkom byłej metropolii w ogóle nie ma miejsca w ukraińskim politycznym establishmencie”.
Lubomyr Pyrih, doktor nauk medycznych, przypomniał, że według definicji WHO, „Zdrowie — to stan fizycznego, duchowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko brak chorób i ułomności fizycznych”. Przez 20 lat ubyło nas o 6 mln. Prognoza na 2030 rok — 39 mln. To oczywiście będzie zależeć nie tylko od gospodarki, stanu duchowego, ale także od stanu systemu ochrony zdrowia. Przewodniczący Rady Najwyższej w „Głosie Ukrainy” za kwiecień 2011 r. powiedział: „Ukraina przypomina człowieka, któremu wyjęto duszę i mózg”. A to, że pracownik medyczny otrzymuje za swoją pracę mniej niż dozorca czy ładowacz, zapewne wiedzą wszyscy. Może dlatego obecny Prezydent Ukrainy w swoim Orędziu do Rady Najwyższej musiał przyznać, że „obecny stan ochrony zdrowia na Ukrainie charakteryzuje się jako kryzysowy”.
Musimy pamiętać, że medycy mają najściślejsze kontakty z pacjentami, tak jak nauczyciele. Dlatego ważne znaczenie ma, w jakim języku komunikują się oni z ludźmi. WULT w 1992 r. przeprowadziło ankietę wśród lekarzy i naukowców w sprawie języka. Okazało się, że na wschodzie Ukrainy lekarze-praktycy negatywnie wypowiedzieli się wobec derusyfikacji medycyny (37 %), naukowcy (36 %). Na zachodzie, że derusyfikacja jest niemożliwa — medycy (0,2 %), naukowcy (4,7 %)”. Analizując język periodyków (200 czasopism medycznych), konferencji, sympozjów, profesor odnotował pewne zmiany na lepsze. Aktywizacji pracy potrzebuje też Światowa Federacja Towarzystw Medycznych, w której biorą udział przedstawiciele ukraińskości z Bułgarii, Kanady, Rosji, USA i innych krajów. Niestety, nie ma ich z Australii, Czech. Warto popracować, aby w towarzystwach tych krajów zostały utworzone odpowiednie sekcje.
Mykoła Bilasziwski, konserwator zabytków: „Popularyzacja wiedzy z historii tworzy naszą codzienną świadomość, a z czasem określa i właściwy cywilizacyjny wybór na przyszłość całego narodu. A bez należytej pracy archiwów, bibliotek i muzeów właściwego wyboru nie będzie! Do tej pory utajnionych jest wiele historycznych dokumentów archiwalnych. W naszych czasach zniszczono całe ekspozycje muzealne, takie jak: stała ekspozycja Muzeum Historii Miasta Kijowa, unikalna w skali państwa ekspozycja ukraińskiego stroju w Perejasławiu, historyczne wnętrze Muzeum Tarasa Szewczenki w Kaniowie, stworzonego przez W. Kryczewskiego i P. Kostyrkę. Spalono eksponaty w muzeach architektury ludowej w Kijowie i Perejasławiu. Wołają o nasze sumienie grabież (!) Centralnego Historycznego Archiwum Ukrainy we Lwowie oraz śmierć 100 000 (!!!) dokumentów historycznych (czy nie całej pisanej historii Podola) w pożarze archiwum w Kamieńcu Podolskim, które miały miejsce w czasach niepodległości. W stolicy przez 20 lat państwowej niepodległości nie zbudowano żadnego obiektu muzealnego. Do tej pory nie ma swojego domu w Kijowie dziecko Deklaracji o państwowej suwerenności Ukrainy — Muzeum Dziedzictwa Kulturowego Strefy Czarnobylskiej, zebrane przez pełen poświęcenia zespół pracowników Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Ukrainy na czele z R. A. Omelaszkiem. Obecnie wywożą je na chutor Redźki do pomieszczenia pośrodku lasu. Dzisiaj wszystkie muzea narodowe stolicy mają problemy: czy to z ziemią, czy to z pomieszczeniami. A jeśli obywatele nie mają należytego dostępu do skarbów kultury, to o jakim rozumieniu historii mówimy?”
Kyryło Stecenko, profesor KNUiK, odniósł się do strategicznych zasad polityki informacyjnej na Ukrainie. Ogólnie rzecz biorąc, strategia to sztuka zarządzania celami, która z dziedziny wojskowej przeszła do polityki. „Jaki jest nasz cel jako narodu, jaki jest sens, po co istniejemy?” – pytamy siebie. Dwadzieścia lat temu Ukraina po raz kolejny zdobyła wymarzoną niepodległość. Setki lat temu ludzie wiedzieli, że to nasza marzenie. Ale problemy zaczęły się następnego dnia, kiedy nasze państwo stało się niepodległe. Myśleliśmy, że zdobędziemy niepodległość i pytanie „po co?” rozwiąże się samo. Ale dzisiejszy świat jest bardzo dynamiczny, okrutny, konkurencyjny. Każdy naród musi zrozumieć przyczynę swojego istnienia. U jego podstaw leży misja. Każdy ma swoją w tym świecie. Innymi słowy: idea narodowa wyraża się poprzez misję. A kultura odpowiada za uświadomienie sobie tej misji. Właściwie mówiąc, strategia to poszukiwanie sensu istnienia narodu ukraińskiego i tworzenie mechanizmów, które pozwalałyby go realizować. To globalny, choć ambitny cel. Jeśli nie będzie ambitny, nie będzie energii, by wytrzymać konkurencję innych narodów, ludów i zmian, które zachodzą na świecie. Jednak nasz politykierzy, urzędnicy państwowi takich pytań sobie nie zadają. Janukowycz na Radzie Humanitarnej zwrócił się do naszej inteligencji z twierdzeniem, jakoby strategii humanitarnej nigdy u nas nie było. W czymś można się zgodzić, bo prawdziwa strategia humanitarna rozmija się z tym, co obserwujemy w polityce rządu Janukowycza w tej sferze. Ukraina posłusznie, pod dyktando, wykonuje rosyjskie plany strategiczne. Za Kuczmy było to samo. To rezultat nieukraińskich sił u władzy. Obecnie przed naszymi intelektualno-duchowymi liderami stoją trzy zadania: wypracowanie nowej strategii jutra; problem prawdziwej (nie pseudo!) elity, której zależność ekonomiczna nie pozwala narodowi posuwać się naprzód; wychowanie narodowo-patriotycznej, profesjonalnej elity zarządzającej. Bo ludzie, którzy nami rządzą, nie są spadkobiercami idei ukraińskiej. Wasyl Kliczak, dyrektor Centrum Wydawniczego „Proświta”, posłużył się porównaniem: jeśli 30 lat temu w Kijowie było 100 księgarni, to teraz jest ich 10–15. Jednak nie warto płakać. O sytuacji naszego wydawnictwa książkowego Iwan Dziuba w „Nagnitanni moroku” napisał dość wymownie. U nas zwiększyła się liczba tytułów książek, które się ukazują, ale katastrofalnie zmniejszyły się nakłady. Jest niemało ciekawych. Na przykład, stały się bestse-
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
bestsellerami książki Liny Kostenko i Wasyla Szklara, które przyciągnęły uwagę nawet zagranicznych czytelników. Ukraińska książka otrzymuje wysokie noty. Czytelnik poczuł, że literatura ukraińska istnieje i jest to dobra literatura. Nabiera ona innych cech. Szkoda tylko, że państwowy zakup do bibliotek jako taki w państwie kuleje. Zapewne warto wspomnieć o tych metodach pracy, które były właściwe w XX wieku „Proświcie” w Galicji. Mykoła Żułynski, akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, dyrektor Instytutu Literatury, przypomniał o przesłuchaniach parlamentarnych z 2010 roku „Strategia polityki humanitarnej Ukrainy”. Ich inicjatorem był Pawło Mowczan. Dlatego zaproponował, aby rezolucję przyjętą wówczas na przesłuchaniach postawić u podstaw pracy sekcji. Ponieważ przez ten czas nic się nie zmieniło, wyrażonych wówczas propozycji nie usłyszał ani Prezydent, ani Rząd Ukrainy. Akademik zaznaczył, że był współtwórcą polityki humanitarnej jeszcze od 1992 roku. „I kiedy niedawno Prezydent Ukrainy Janukowycz oświadczył, jakoby potrzebna nam była nowa koncepcja rozwoju humanitarnego, to powiem: opracowywano ją jeszcze w 1993 roku. I żaden rząd, żaden prezydent nie zatwierdził żadnego projektu koncepcji rozwoju humanitarnego. Dlatego naszym celem dzisiaj jest maksymalne dążenie do tego, aby Koncepcja została zatwierdzona. Opracowała ją Narodowa Akademia Nauk Ukrainy i ponownie przekazała Prezydentowi Wiktorowi Janukowyczowi, do Rządu. Jak na razie żadnej reakcji. Mogą być propozycje, mogą być różne opinie, ale Koncepcja istnieje i jest nam skrajnie potrzebna, ale ta władza jej nie chce. Realizuje ona cel, o którym mówił deputowany ludowy I. Zajeć — o tak zwanym nowym projekcie Konstytucji Ukrainy”. Wielokulturowa różnorodność, która jest narzucana Ukrainie na Zachodzie, w szczególności w Niemczech, Francji, Brytanii itd., zmusza do zastanowienia się i mówienia o państwie narodowym. Musimy budować państwo narodowe na wartościach i priorytetach narodowych. I dlatego kwestia języka, edukacji, pamięci historycznej i, co najważniejsze, tożsamości narodowej musi być główną, decydującą w polityce każdego prezydenta i każdego rządu. Dzisiaj tego nie ma. Obecnie trwa aktywne rozmywanie przestrzeni kulturowo-informacyjnej. Dzisiaj wszczepiana jest w świadomość naszych obywateli rosyjskojęzyczna tożsamość narodowa i jest ona prowadzona celowo. To polityka „ruskiego miru”, ma ona dalekosiężne plany — rozszerzyć rosyjską tożsamość na terytoria, które należały do Związku Radzieckiego. I Ukraina jest być może najbardziej zagrożona ze wszystkich byłych republik. Nasza przestrzeń informacyjna jest faktycznie okupowana, nie mówiąc już o przestrzeni edukacyjnej. „Nie myślcie — szczerze przyznał Żułynski — że obecny minister edukacji to przypadkowa postać. To całkowicie przemyślana celowa polityka, którą prowadzi Moskwa i na którą zgodziło się nasze kierownictwo. Nie przypadkiem został wicepremierem. W rozmowie z ówczesnym prezydentem Leonidem Kuczmą zapytałem: jak mógł pan rekomendować tego człowieka na takie stanowisko? Odpowiedział: nie chcę kłócić się z Rosją!”. Ewstratij (Zoria), władyka Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego KP, przekazawszy błogosławieństwo Patriarchy Filareta, zaznaczył, że jesteśmy jakby skazani na chodzenie w kółko, za każdym razem, z roku na rok, od zebrania do zebrania. Omawiamy te same kwestie, poruszamy te same problemy. „Wydaje się — podsumował — że rozumiemy problemy, umiemy o nich mówić. Ale kiedy przychodzi co do czego, do pracy, to pojawiają się wielkie problemy. I myślę, że właśnie przykład Ukraińskiego Kościoła, Kościoła Patriarchatu Kijowskiego, jest jednym z przykładów odpowiedzi na wyzwania, które stawia przed nami współczesność. Bo nasz Kościół zaczynał nawet nie od zera, a od minusa. Rozpoczynał w 1992 roku w warunkach rozproszenia, rozpadu, wewnętrznych kłótni, zewnętrznego ciągłego ataku. Wytrwała praca w centrum zwierzchnika Filareta, a na miejscach biskupów, duchowieństwa w niesprzyjających warunkach, obojętności władzy państwowej i nacisku z zewnątrz, mimo wszystko dała oczekiwane rezultaty”. Dlatego lokalny Ukraiński Kościół to przykład tego, jak aktywną, wytrwałą, uczciwą pracą można dawać odpowiedź na wyzwania. „I dlatego — zakończył — trzeba bardziej pozytywnie, jaśniej patrzeć w przyszłość, nie płakać nad Ukrainą, nad ciężkim losem, a pracować. Pracujmy, szukajmy pozytywnych, dobrych przykładów. Jest przyszłość przed państwem ukraińskim, narodem ukraińskim i naszym rozwojem humanitarnym. I z Bożą pomocą zwyciężymy wszystkie wyzwania!”
Wołodymyr Sklar, kandydat nauk historycznych (Charków), zatrzymał się na statystyce struktury etniczno-językowej ludności. Ponieważ spekulacje „przyjaciół” na ten temat nie mają nic wspólnego z obrazem, jaki pokazują spisy ludności. Skupił się na dwóch mitach, które wbito do głów milionom Ukraińców. Mit pierwszy: o 130 etnosach i wieloetnicznej Ukrainie. Drugi mit: o tradycyjnej dwujęzyczności i pozytywnym znaczeniu dwujęzyczności dla Ukraińców. „Ukraina z punktu widzenia państwa europejskiego nie jest wieloetniczna, a wręcz przeciwnie, monoetniczna. Dlaczego tak jest? Na Ukrainie 77,8% ludności to Ukraińcy. To po pierwsze. Po drugie, ważnym wskaźnikiem jest obecność terytorialna. Spośród 490 rejonów Ukrainy w 468 Ukraińcy stanowią absolutną większość ludności. Czyli terytorialnie dominujemy w 95%. Mniejszości etniczne, które znalazły się na naszym terytorium, większość z nich to migranci w pierwszym pokoleniu lub ich potomkowie, którzy znaleźli się na terenach Ukrainy w rezultacie właśnie przebywania w składzie ZSRR. Na Ukrainie pod koniec XIX wieku były trzy duże mniejszości: Polacy, Żydzi i Rosjanie. Obecnie na Ukrainie jest tylko jedna mniejszość etniczna — Rosjanie. Jeśli w 1926 roku było ich 3 miliony na Ukrainie, to w 1989 r. — 11,7 mln. Na tereny Ukrainy specjalnie przywożono Rosjan, a poza granice Ukrainy wysiedlano Ukraińców. Gdzie jest najwięcej Ukraińców, pokazał spis z 1989 r. — tam, gdzie diabeł mówi dobranoc: obwody murmański, magadański, Komi ASRR, okręg chanty-mansyjski. Jest to świadectwo tego, że następowała nie zmiana, a zastąpienie ludności ukraińskiej nieukraińską. Swoją drogą, w XVII w. Rosjan na Ukrainie faktycznie nie było. Bohdan Chmielnicki prowadził negocjacje z moskiewskimi posłami przez tłumacza, ponieważ język rosyjski był dla Ukraińców mało zrozumiały. W XVIII w. było ich zaledwie 40 tys., głównie urzędnicy, wojskowi. Na początku XIX w. — 300 tys., a pod koniec XIX — 2 mln. Tak następowało po prostu zasiedlanie Rosjan. Oprócz tego wysiedlonych Ukraińców w drugim pokoleniu, gdziekolwiek by się nie znaleźli — w Kazachstanie, na Białorusi czy w Rosji zapisuje się już jako Rosjan. Ale Rosjanie na Ukrainie nie tylko nie ulegali naturalnej asymilacji etnicznej jako mniejszość narodowa, ale nawet nie integrowali się. Jeszcze jeden paradoks: mniejszość etniczna zawsze jest dwujęzyczna i integruje się z większością etniczną. Tak więc, wśród Rosjan według spisu z 2001 roku 41% to emigranci w pierwszym pokoleniu, którzy nigdy nie uczyli się ani języka ukraińskiego, ani historii Ukrainy. A jeśli spojrzeć geograficznie, to w 19 obwodach wśród Rosjan przeważają migranci w pierwszym pokoleniu, dla których Ukraina jest obca i na wieki pozostanie obcą. Teraz odnośnie 130 etnosów. Wchodzą tu 68 przedstawiciele przybyszów z Federacji Rosyjskiej, w tym tak zwane etnosy reliktowe. No kim są Jukagirzy, Czuwańcy czy grupy etnograficzne Żydów, których jest mniej niż dziesięć osób. Ponad setka, 114 etnosów, stanowi z nich 0,37% ludności Ukrainy. Nawet na Krymie, w dwóch rejonach Ukraińcy stanowią większość. Odnośnie dwujęzyczności. Dwujęzyczność to cecha mniejszości etnicznej. Ukrainiec w Polsce zna oprócz ojczystego polski, w Rosji — rosyjski, we Włoszech — włoski. A Rosjanie na Ukrainie? To nazywa się odbijaniem się imperialnej wielkości. Ale kac prędzej czy później musi nadejść!”. Dmytro Stepowyk, profesor, teolog, był chyba najbardziej optymistyczny. W szczególności powiedział: „Czas i historia dały nam możliwość pokazania się jako bojownicy. I kiedy dzisiaj wylewamy łzy, że wywalczyliśmy nie to, na co czekaliśmy, to orientujemy się na porażkę. W rzeczywistości czas, który przypadł w naszym udziale — i siwowłosym, i młodym, to szczęśliwy czas walki. Jeśli ktoś z was czytał dzieła ukraińskich pisarzy i teologów XVI—XVII w., to bardzo często spotykał tam słowo „ospały”, czyli ten, który dopiero co obudził się ze snu. Ówczesna ludność rzeczywiście taka była. I jest to jedna z przyczyn, dlaczego nie wywalczyliśmy swojej państwowości, kiedy dano nam na to szansę, w szczególności w XVII w. Na przejście społeczeństwa od ustroju niewolniczego Cesarstwa Rzymskiego do feudalizmu potrzeba było trzech i pół wieku. I dopiero w VI—VII w. uformował się system, który ukazał światu najbardziej kulturalny świat! Przejście do systemu rynkowego, kapitalistycznego zajęło ponad wiek. I kiedy my od swojej kolonialnej przeszłości chcemy w 20 lat doskoczyć do nieba, to angielskie przysłowie w tej kwestii radzi: „Jeśli nie możesz do szczęścia wspiąć się windą, wchodź po schodach”. Zatem historia dała nam możliwość osiągnięcia swojego apogeum, wchodząc po schodach”.
Tłumaczenie maszynowe
Gwarancją naszej przyszłości nie są tyle prezydenci, co sam Pan Bóg. Musimy być tego pewni. Nasze dwa Kościoły państwowotwórcze, Patriarchatu Kijowskiego i greckokatolicki, zrobiły wiele dla rozwoju języka ukraińskiego. 99% naszej tożsamości stanowi znajomość języka ojczystego. Kimkolwiek byśmy byli, ale jeśli kochamy, rozwijamy, pielęgnujemy go, jesteśmy nastawieni na zwycięstwo. Przez 20 lat niepodległości Ukrainy dwukrotnie przetłumaczono Biblię na język ukraiński, przy czym w dużych nakładach. Ukraińskie Towarzystwo Biblijne przez lata niepodległości wydało 8 mln książek w języku ukraińskim. UKP PK wydał, pod kolosalną presją, 2 mln książek! Przyjaciele, powiedzcie: kiedy to jeszcze prawosławie mówiło do narodu ukraińskiego w jego ojczystym języku? Nasz rząd to jest cerkiew i nie dziwmy się, co dzieje się na wzgórzach Peczerskich. Nie jesteśmy oddzieleni od Rosji jak Brazylia od Portugalii, swojej macierzystej metropolii. Wróg, zażarty wróg u nas — to sąsiad, i on zawsze pozostanie wrogiem i zawsze będzie szczerzył na nas zęby. Musimy pracować w ekstremalnych warunkach walki. A zwycięża ten, kto walczy. Nie bądźmy ospali, a wtedy powiemy słowami Tarasa Szewczenki: “Ona znów ożywa, i śmieje się znów”!
Petro Kononenko, dyrektor Instytutu Ukrainoznawstwa, nieprzypadkowo przytoczył smutną statystykę: “67 procent absolwentów szkół chciałoby pracować za granicą. Ponad 60 — nie ma ideałów. Wszystko to na tle nie najlepszych zmian w edukacji. O jej szefie, Tabaczniku, już tyle powiedziano i przegadano, że nie może być ministrem. Ale jego niszczycielskie eksperymenty nad uczniami, studentami i wykładowcami trwają. Słownie (dla PR-u) wszystko niby wspaniale: projekt szkoły wyższej uchwalono. Trzeba go rozwijać. Bo przede wszystkim dzięki wychowaniu, edukacji kształtują się ideały rozwoju społeczeństwa, rozwoju państwa, narodu. Ale urzędnicy oświatowi zapomnieli(?!), że wszystko to trzeba rozwijać jeszcze w rodzinie, przedszkolach, szkołach — to fundament. Dlatego potrzebna jest nie tylko koncepcja wychowania narodowego, ale i udoskonalenie procesu nauczania. Trzeba przygotowywać ukraińską świadomą, patriotyczną inteligencję. A w warunkach, gdy język ukraiński jest usuwany, a rosyjski wprowadzany we wszystkich ogniwach edukacji i życia państwowego, tego nie da się osiągnąć”.
V Światowe Forum Ukraińców wybrało ponownie prezydium oraz inne organy kierownicze UWR. Delegaci Forum wyrazili podziękowanie Dmytrowi Pawłyczce, który kierował UWR przez ostatnie pięć lat. Na przewodniczącego UWR na zasadzie alternatywności wybrano Mychajła RATUSZNEGO, dotychczasowego zastępcę przewodniczącego UWR.
Mychajło Jarosławowycz Ratuszny — znany działacz polityczny i społeczny, deputowany ludowy Ukrainy II, III, IV kadencji. Urodził się 18 sierpnia 1962 r. we wsi Czernychiwci w rejonie zbaraskim obwodu tarnopolskiego. Ukończył Łucki Instytut Pedagogiczny im. Łesi Ukrainki. Pracował jako nauczyciel języka angielskiego w obwodach tarnopolskim i kijowskim. Był jednym z założycieli Ludowego Ruchu Ukrainy (1989 r.). W 1990 roku za udział w akcji protestacyjnej 7 listopada Mychajło Ratuszny został aresztowany. Do 25 sierpnia 1991 r. przebywał pod śledztwem w Łukianiwskim areszcie śledczym. Wraz z ogłoszeniem niepodległości Ukrainy został zwolniony, 29-letni Mychajło Ratuszny powrócił do aktywnej działalności społecznej i politycznej. W 1994 roku M. Ratuszny został wybrany deputowanym ludowym Ukrainy II kadencji z okręgu wyborczego nr 361 w obwodzie tarnopolskim. Aktywny uczestnik procesu konstytucyjnego, autor kilku artykułów Konstytucji z 1996 roku. W 1998 roku wybrany deputowanym Rady Najwyższej Ukrainy III kadencji z tego samego okręgu wyborczego. Po zakończeniu mandatu deputowanego wybrano go na przewodniczącego Zarządu międzynarodowej organizacji społecznej “Instytut Narodowego Państwowoznawstwa”, którą kierował do 2005 r. W 2005 roku wybrany do parlamentu z listy zjednoczenia wyborczego “Nasza Ukraina”. W sierpniu 2006 r. na IV Światowym Forum Ukraińców Mychajła Ratusznego wybrano zastępcą przewodniczącego Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej. W 2008 roku M. Ratuszny ukończył Kijowski Instytut Stosunków Międzynarodowych Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki na kierunku “Międzynarodowe prawo publiczne”. Żonaty, ma dwie córki.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Zgodnie z orzeczeniem Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z dnia 14 grudnia 1999 roku nr 10-rp/99 w sprawie oficjalnej wykładni artykułu 10 Konstytucji Ukrainy, państwowy status języka ukraińskiego oznacza jego obowiązkowe stosowanie na całym terytorium Ukrainy przy wykonywaniu uprawnień przez organy władzy państwowej oraz organy samorządu terytorialnego (język aktów, pracy, kancelarii, dokumentacji itp.), a także w innych określonych ustawą sferach publicznych życia społecznego, w szczególności w pracy państwowych i komunalnych placówek oświatowych, w sferze usług, kulturze, środkach masowego przekazu. Państwowość języka ukraińskiego jest kluczowym czynnikiem konsolidacji ukraińskiego społeczeństwa na całym terytorium Ukrainy, kształtowania współczesnego ukraińskiego narodu politycznego, symbolicznym uosobieniem ukraińskiej państwowości, gwarancją zachowania tożsamości narodowej ukraińskiego etnosu i jedności państwowej Ukrainy. Z tego względu naród ukraiński i państwo muszą zapewniać pełnowartościowy rozwój i ochronę języka ukraińskiego, jakościową rozbudowę ukraińskiej przestrzeni językowej. Zasadnicze znaczenie dla przyszłości języka ukraińskiego i państwa ukraińskiego ma narodowa świadomość językowa i godność językowa. W ich kształtowaniu wiodącą rolę musi odgrywać ukraińska elita intelektualna, przede wszystkim wyższe kierownictwo państwa, które swoim osobistym przykładem i wysiłkiem musi utwierdzać prestiż języka ukraińskiego, narodu ukraińskiego i państwa. Swobodne posługiwanie się językiem państwowym jest prawnym obowiązkiem każdego obywatela Ukrainy. Proces ciągłego wypierania języka ukraińskiego z wielu sfer życia oraz postępujące zmniejszanie się liczby jego użytkowników nie został wstrzymany nawet przez nadanie językowi ukraińskiemu statusu państwowego w 1989 roku i późniejsze utrwalenie tego statusu jako jednego z elementów ustroju konstytucyjnego kraju w Konstytucji niepodległej Ukrainy. Na istniejącą do dziś deformację sytuacji językowej na Ukrainie wskazuje stosunek użytkowników języka ukraińskiego i rosyjskiego, który nie odpowiada stosunkowi etnicznych Ukraińców i Rosjan na jej terytorium. Według danych Wszechukraińskiego spisu ludności z 2001 roku, Ukraińcy stanowią 77,8% ludności Ukrainy, podczas gdy język ukraiński uznało za ojczysty jedynie 67,5%. Wszechukraińskie badanie Instytutu Socjologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy wykazało: w 2005 roku język ukraiński uważało za ojczysty 64,3% populacji, rosyjski 34,1%, inny — 1,5%, językiem komunikacji dorosłej populacji w sferze rodzinnej były: ukraiński — 41,8%, przeważnie rosyjski — 36,4%, oba języki (w zależności od okoliczności) — 21,6%. Jest to zjawisko nienaturalne. Przecież na całym świecie za język ojczysty ludzie uważają język swojego, a nie cudzego narodu, swojej, a nie cudzej nacji. Wzmocnienie procesu rusyfikacji Ukrainy wywołane jest nie tylko i nie tyle kryzysem ukraińskiej wsi, nowymi realiami otwartego społeczeństwa i konkurencją rynkową, co niezdolnością postsowieckiej władzy do prowadzenia konsekwentnej i systemowej polityki językowej. W minionych latach poprzednia władza nie zdołała ani przyjąć Koncepcji państwowej polityki językowej, ani opracować i wdrożyć efektywnego programu planowania językowego, ani stworzyć skutecznego mechanizmu odrodzenia i wsparcia języka ukraińskiego, ani zatrzymać językowo-kulturowej ekspansji Rosji czy przeciwdziałać jej. W planie praktycznym oznaczało to tworzenie sprzyjających warunków dla dalszego utwierdzania na Ukrainie języka rosyjskiego kosztem wypierania z użycia języka ukraińskiego. Z braku odpowiedniej państwowej polityki językowej negatywne tendencje stały się dominujące na rynku drukowanych mediów oraz w dziedzinie krajowego wydawnictwa książkowego. Roczny nakład czasopism i innych wydawnictw periodycznych w języku ukraińskim w 2004 roku stanowił 28% ogólnej liczby, podczas gdy jeszcze w 1995 roku wynosił 70% (dla wydawnictw rosyjskojęzycznych liczby te rosną — z 18% do 64%). Udział rocznego nakładu gazet wydawanych w języku ukraińskim w ciągu 10 lat skurczył się z 50% w 1995 roku do 32%. Natomiast gazety rosyjskojęzyczne w ogólnym nakładzie wzrosły w tym czasie z 45% do 59%. Jest to uwarunkowane przede wszystkim nieukraińską polityką prywatnych właścicieli środków masowego przekazu, a nie przyczynami obiektywnymi. Na rynku książkowym Ukrainy przeważają wydawnictwa rosyjskojęzyczne. Według danych Ukraińskiego Stowarzyszenia Wydawców i Księgarzy, większość książek, które są realizowane na Ukrainie, ukazała się drukiem w Rosji. Dominacja w ukraińskiej przestrzeni informacyjno-kulturowej produkcji obcojęzycznej sprzyjała nie tylko gwałtownemu skurczeniu ukraińskiej przestrzeni językowej, ale prowadzi do niszczenia sposobu myślenia i deformacji mentalności obywateli Ukrainy, wpajania im obcych stereotypów, narzucania im poczucia upośledzenia i niższości. W rezultacie następuje erozja tożsamości narodu ukraińskiego i duchowe niszczenie zasobów ludzkich, z których formuje się ukraińska elita. Szczególnie niebezpieczna jest językowo-kulturowa ekspansja Rosji, która towarzyszy potokom nienawiści i pogardy wobec języka ukraińskiego, narodu ukraińskiego, ukraińskiej państwowości. Stosunek języka ukraińskiego i rosyjskiego w sferze informacyjno-kulturowej nie odpowiada realnemu podziałowi populacji według kryterium etnicznego i narusza prawa ludzkie i narodowe jego ukraińskojęzycznej części. Przy tym lekceważony jest fakt psychologicznej gotowości znacznej części rosyjskojęzycznych Ukraińców do zmiany sytuacji językowej na korzyść języka państwowego. Fakt ten okresowo potwierdzają badania socjolingwistyczne. Stan faktycznej dyskryminacji Ukraińców w ich własnym kraju tworzy napięcie w stosunkach międzyjęzykowych, które wzmacnia się poprzez nieuzasadnione żądania poszczególnych polityków nadania językowi rosyjskiemu statusu drugiego języka państwowego na równi z ukraińskim i w ten sposób wywalczenia dla urzędnika prawa, wbrew wymogom Konstytucji Ukrainy, nieopanowania i nieużywania języka ukraińskiego w oficjalnym obiegu. Żądania te skierowane są nie na ochronę praw językowych Rosjan i języka rosyjskiego, któremu na Ukrainie nic nie zagraża, pracują one przeciwko odrodzeniu języka ukraińskiego.
z kolei zapewnienie praw językowych osób należących do mniejszości narodowych oraz wspieranie ochrony i rozwoju ich języków nie powinno przeszkadzać w nauce języka państwowego (urzędowego) ani stawać na przeszkodzie jego wprowadzaniu we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy. Ukraina jest państwem unitarnym, w granicach którego nie ma regionów zwartego zamieszkania osób należących wyłącznie do jakiejś jednej mniejszości etnicznej i stanowiących przeważającą większość ludności Ukrainy. Dlatego status państwowy języka ukraińskiego jest nie do pogodzenia z propagandą lub inną praktyczną działalnością skierowaną na wprowadzenie drugiego języka państwowego, jakichkolwiek form regionalnej autonomii językowej lub ogłaszanie dialektów języka ukraińskiego odrębnymi językami. Uważając, że państwowa polityka językowa na Ukrainie powinna odpowiadać normom konstytucyjnym, postanowieniom odpowiednich zobowiązań międzynarodowoprawnych Ukrainy oraz strategii budowy państwa; — biorąc pod uwagę konieczność wypracowania konsekwentnego i wyważonego podejścia do rozwiązywania problemów językowych; — uświadamiając sobie, że stosowanie języków w państwie powinno stać się czynnikiem jednoczącym, a nie skłócającym, — V Światowe Forum Ukraińców wzywa: do Prezydenta Ukrainy: — utworzyć w strukturze centralnych organów władzy wykonawczej centralny organ władzy wykonawczej do spraw polityki językowej; — utworzyć konsultacyjno-doradczą radę do spraw polityki językowej, podległą Prezydentowi Ukrainy, włączając w jej skład wiodących specjalistów — przedstawicieli instytutów branżowych Narodowej Akademii Nauk Ukrainy oraz przedstawicieli organizacji społecznych i związków twórczych, zabronić zamykania szkół z ukraińskim językiem nauczania, a także likwidacji i łączenia klas ukraińskojęzycznych z klasami z rosyjskim językiem nauczania, co jest praktykowane dzisiaj przez struktury władzy na Doniecczyźnie i Ługańszczyźnie; — odrodzić sieć ukraińskojęzycznych przedszkoli i wyższych uczelni z ukraińskim językiem wykładowym w Południowo-Wschodniej Ukrainie; — rozwiązać kwestię wyboru rektora Donieckiego Uniwersytetu Narodowego na zasadzie konkursu. Dzisiaj uniwersytetem nielegalnie, w trybie ręcznym, kieruje p.o. rektora Jehorow — stronnik ministra D. Tabacznyka. Uważamy za niedopuszczalne dalsze pozostawanie D. Tabacznyka na stanowisku ministra edukacji, nauki, młodzieży i sportu w związku z prowadzeniem przez niego antyukraińskiej polityki humanistycznej. do Rady Najwyższej Ukrainy: — wprowadzić, począwszy od 2012 roku, coroczne przesłuchania parlamentarne poświęcone rozwojowi i funkcjonowaniu języka ukraińskiego na Ukrainie; — przyjąć ustawę o języku państwowym oraz ustawę o językach na Ukrainie, która odpowiadałaby duchowi Konstytucji państwa. do Gabinetu Ministrów Ukrainy: — opracować i wnieść pod obrady Rady Najwyższej Ukrainy: a) projekt Koncepcji państwowej polityki językowej Ukrainy; b) projekt ogólnopaństwowego Programu rozwoju, funkcjonowania
Tłumaczenie maszynowe
Język ukraiński — język największego rdzennego etnosu Ukrainy jest nieodłączną podstawową cechą jego tożsamości przez wiele stuleci. Pomimo trudnych warunków długich okresów bezpaństwowości narodu i jego terytorialnego rozbicia, język ukraiński zachował swoją samowystarczalność i ostatecznie stał się ważnym czynnikiem zjednoczenia ziem ukraińskich oraz przywrócenia sobornej niepodległości Ukrainy. Obecny rozwój językowy Ukrainy, nawet bez nadawania językowi rosyjskiemu statusu państwowego, jest potencjalnie niebezpieczny dla przyszłości języka ukraińskiego, a co za tym idzie, dla przyszłości narodu ukraińskiego i niepodległości państwowej Ukrainy. W związku z tym, że proces wypierania języka ukraińskiego jest sterowany i nabrał charakteru systemowego, państwo ukraińskie musi działać odpowiednio, podejmując zdecydowane kroki na rzecz wsparcia języka ukraińskiego jako języka narodu tytularnego i języka państwowego. W systemie priorytetów państwowych polityka językowa, ukierunkowana na utrwalenie języka państwowego w społeczeństwie, musi zajmować wiodące miejsce, ponieważ jej strategicznym zadaniem, obok gwarantowania praw językowych mniejszości narodowych, jest utrwalenie zgody społecznej i stabilności politycznej, zapewnienie jedności państwa i wzmocnienie ukraińskiej państwowości. Priorytetem polityki językowej Ukrainy jest utrwalenie i rozwój języka ukraińskiego — decydującego czynnika i głównej cechy tożsamości narodu ukraińskiego, który historycznie zamieszkuje terytorium Ukrainy, stanowi absolutną większość jej ludności, nadał oficjalną nazwę państwu i jest podstawowym, systemotwórczym składnikiem ukraińskiej państwowości. Państwowa polityka językowa powinna uniemożliwić przekształcenie Ukrainy z suwerennego państwa narodowego w zdenacjonalizowaną przestrzeń geograficzną, z granic której językami innych państw zostanie wyparty język ukraiński. Na Ukrainie jest jeden język państwowy (urzędowy) — ukraiński. Zgodnie z Konstytucją Ukrainy, ustawami Ukrainy oraz Decyzją Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z dnia 14 grudnia 1999 r. nr 10-rp/99 w sprawie oficjalnej wykładni artykułu 10 Konstytucji Ukrainy, państwowość języka ukraińskiego jest nieodłącznym atrybutem ustroju konstytucyjnego państwa. Podstawą statusu języka ukraińskiego jako państwowego (urzędowego) jest samostanowienie państwowe narodu ukraińskiego. Znajomość języka państwowego oraz jego używanie przez osoby zajmujące stanowiska państwowe i służbowe w organach władzy państwowej oraz organach samorządu terytorialnego jest jednym z obowiązkowych warunków zajmowania odpowiednich stanowisk. Osoby, które nie spełniają tych warunków, muszą mieć świadomość, że ich własny wybór może mieć dla nich niekorzystne konsekwencje. Obywatele Ukrainy są zobowiązani do posługiwania się językiem ukraińskim jako językiem swojego obywatelstwa oraz używania go w sferach komunikacji publicznej. A państwo powinno wszelkimi sposobami temu sprzyjać. Znajomość języka ukraińskiego jest niezbędnym warunkiem nabycia obywatelstwa Ukrainy. Przy tym każdy obywatel Ukrainy jest wolny w wyborze języka lub języków w komunikacji prywatnej. Funkcjonowanie języka ukraińskiego jako państwowego (urzędowego) oraz jego wsparcie państwowe jako języka narodu tytularnego musi łączyć się z uważnym stosunkiem do języków mniejszości narodowych, które historycznie zamieszkują w granicach Ukrainy, oraz zapewnieniem ochrony praw językowych osób należących do takich mniejszości. I to nie tylko rosyjskiej mniejszości narodowej. Gwarantowanie swobodnego rozwoju, używania i ochrony języków mniejszości narodowych odbywa się zgodnie z Konstytucją Ukrainy i ustawami Ukrainy z uwzględnieniem stanu każdego z nich oraz realnych możliwości państwa. Mykoła Nesterczuk, Pawło Mowczan, Iwan Zajeć, Dmytro Łomaczuk
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
...ania i badania języka ukraińskiego na lata 2012—2020; — opracować i przedstawić Radzie Najwyższej Ukrainy projekty ustaw Ukrainy o zmianie odpowiednich ustaw Ukrainy w celu: a) zakazu zakładania na Ukrainie środków masowego przekazu przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne oraz osoby bez obywatelstwa; b) zapewnienia produkcji ukraińskojęzycznej nie mniej niż 75 % czasu emisji oraz miejsca na łamach drukowanych środków masowego przekazu; c) odmowy organizacjom telewizyjnym, które naruszają ustawy regulujące kwestie używania języka państwowego, w uzyskaniu lub przedłużeniu licencji na prawo korzystania z kanałów nadawczych; d) wprowadzenia ulgowego opodatkowania i innego wsparcia finansowego dla ukraińskojęzycznych wydawnictw drukowanych, czasopism, produkcji kinowej i audiowizualnej; e) przewidzenia odpowiedzialności za naruszenie ustaw regulujących kwestie stosowania języka państwowego na Ukrainie, w szczególności dla funkcjonariuszy, którzy przy wykonywaniu obowiązków służbowych posługują się jako środkiem komunikacji innym, niepaństwowym językiem; f) przewidzenia w ustawodawstwie o mniejszościach narodowych przepisu o obowiązku znajomości języka państwowego przez obywateli należących do mniejszości narodowych i stale zamieszkujących na Ukrainie. — Utworzyć w strukturze Gabinetu Ministrów Ukrainy zarząd ds. polityki językowej. — Uwzględniać corocznie przy przygotowywaniu projektu ustawy Ukrainy o budżecie państwa Ukrainy na dany rok wydatki na zapewnienie realizacji działań związanych z rozwojem, funkcjonowaniem i badaniem języka ukraińskiego, w tym także poza granicami Ukrainy. — Przewidzieć, począwszy od 2012 roku, zwiększenie asygnowania na rozwój i badania języka ukraińskiego, realizację dodatkowych działań mających na celu rozszerzenie sfery jego funkcjonowania jako państwowego; terminowo i w pełnym zakresie finansować wydatki przewidziane na przeprowadzenie działań z zakresu rozwoju, funkcjonowania i badania języka ukraińskiego; — opracować system kursów języka ukraińskiego dla urzędników państwowych; — wprowadzić etapowy mechanizm atestacji urzędników państwowych i wykładowców zakładów edukacyjnych form własności państwowej i komunalnej ze znajomości języka ukraińskiego; — opracować działania wspierające produkcję krajowej produkcji kinowej, wideo i audio, tiraż najlepszych filmów ukraińskich, a także dubbing i lektorowanie dzieł światowej sztuki filmowej na język ukraiński; — opracować system monitoringu oraz przeprowadzić analizę dynamiki i charakterystycznych tendencji rozwoju procesów etnojęzykowych, funkcjonowania języka ukraińskiego w różnych sferach życia społecznego i regionach Ukrainy; — zapewnić szerokie wydawanie tłumaczeń na język ukraiński najlepszych dzieł literatury światowej, w tym także dramaturgii; — zwiększyć odpowiedzialność kierowników artystycznych za przestrzeganie przez teatr statusu językowego i czystości języka w celu podniesienia poziomu kultury językowej w placówkach teatralno-widowiskowych form własności państwowej i komunalnej na Ukrainie; — uznać za priorytetowe rozwijanie podstawowych i stosowanych badań naukowych oraz prac rozwojowych w dziedzinie technologii językowej i tworzenia inteligentnych systemów informacyjno-językowych nowej generacji; — zatwierdzić przygotowany przez Narodową Akademię Nauk Ukrainy, Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy oraz Ministerstwo Obrony Ukrainy projekt międzybranżowego programu naukowo-technicznego — „Informacja. Język. Intelekt”; — sprzyjać zapewnieniu finansowania programów państwowych tworzenia krajowej bazy słownikowej, w szczególności programu „Słowniki Ukrainy”, a także przygotowania...
Fot. Piotra Antonenki do druku wielotomowych wydawnictw encyklopedycznych oraz tworzenia ich wersji elektronicznych; — zapewnić wprowadzenie języka ukraińskiego we wszystkie dziedziny procesu edukacyjno-wychowawczego oraz pozalekcyjnej działalności zakładów oświatowych państwowej i komunalnej formy własności.
Telewizyjnym i radiowym organizacjom nadawczym oraz drukowanym środkom masowego przekazu na Ukrainie, niezależnie od form własności: — przestrzegać w swojej działalności ustalonych kwot nadawania w języku ukraińskim, filmów i audycji narodowych lub programów krajowej produkcji zgodnie z ustawami; — wprowadzić w radiu i telewizji cykl stałych audycji o tradycjach, obyczajach i życiu ludu ukraińskiego oraz propagowaniu języka ukraińskiego; — kontynuować dyskusję w środkach masowego przekazu nad aktualnymi problemami współczesnego stanu funkcjonowania języka ukraińskiego na Ukrainie oraz zadaniami dotyczącymi podnoszenia jego autorytetu i prestiżu.
Uczestnicy Forum stwierdzają upokarzający stan ukraińskojęzycznej edukacji i kultury w Autonomicznej Republice Krymu. Forum jest zaniepokojone naruszeniem konstytucyjnych praw prawie 700-tysięcznej ukraińskiej ludności półwyspu do otrzymywania wykształcenia i wychowania dzieci w języku ojczystym, a ponadto państwowym. Za wszystkie lata niepodległości Ukrainy, przy ogólnej liczbie 600 szkół w Autonomicznej Republice Krymu, utworzono zaledwie 7 ukraińskojęzycznych. Otworzono je dzięki heroicznym wysiłkom ukraińskich organizacji społecznych, pokonując zacięty opór miejscowych komunistyczno-szowinistycznych
Przewodniczący «Proświty» w Ługańsku i Doniecku — Wołodymyr Siemisiahа i Maryna Olijnyk — [sic]
Źródło jest tu uszkodzone: pierwsze słowa zdania zostały urwane, dlatego przekład zaczynam od tego, co zachowano.
Język ukraiński jako państwowy nie funkcjonuje ani w organach przedstawicielskich, ani w organach wykonawczych, sądowych i prawnych władzy. Na Krymie nie istnieje ani jedno ukraińskojęzyczne przedszkole dziecięce. Wspomniana sytuacja generuje napięcia międzynarodowe, wywołuje konflikty międzywyznaniowe i stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego państwa ukraińskiego.
1. Uczestnicy Forum wzywają Prezydenta, Rząd Ukrainy i kierownictwo Autonomii Krymskiej do wstrzymania najnowszego, masowego, antykonstytucyjnego wypierania ludności ukraińskiej i krymskotatarskiej z Krymu.
2. Domagamy się pilnego rozszerzenia sieci ukraińskojęzycznych placówek przedszkolnych, szkół średnich, średnich i wyższych zakładów edukacyjnych w Autonomicznej Republice Krymskiej. Doprowadzić ich udział procentowy na pierwszym etapie do proporcjonalnej liczebności ludności ukraińskiej (25–30 procent).
3. Domagamy się od Ministerstwa Sprawiedliwości, Prokuratury Generalnej i Służby Bezpieczeństwa Ukrainy wstrzymania na Krymie działalności antyukraińskich, antypaństwowych i separatystycznych organizacji oraz oddziałów paramilitarnych, których działalność stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Ukrainy.
4. Delegaci Forum domagają się od MSZ Ukrainy, Prokuratury Generalnej i organów ochrony porządku prawnego wstrzymania antykonstytucyjnej działalności konsulatów Federacji Rosyjskiej w Symferopolu i Sewastopolu polegającej na nadawaniu obywatelom Ukrainy rosyjskiego obywatelstwa.
5. Zwracamy uwagę Rady Najwyższej, Prezydenta i Rządu Ukrainy na bezprawne działania władz lokalnych polegające na zakazie przydzielania ziemi pod budowę cerkwi Ukraińskiego Prawosławnego Kościoła Patriarchatu Kijowskiego i Ukraińskiego Greckokatolickiego Kościoła na Półwyspie Krymskim.
W przyszłym roku przypada 65. rocznica deportacji z rodzinnych ziem Łemkowszczyzny, Bojkowszczyzny, Nadsania, Chełmszczyzny i Południowego Podlasia 150 tysięcy obywateli polskich narodowości ukraińskiej w ramach operacji „Wisła”. Uchwałą Biura Politycznego Polskiej Partii Robotniczej z 29 marca 1947 roku „w ramach operacji represyjnej wobec ludności ukraińskiej (…) postanawia się w krótkim czasie przesiedlić Ukraińców na odzyskane ziemie, nie tworząc zwartych osiedli i nie bliżej niż 50 kilometrów od granicy”. W latach 1944–1946 deportowano z Polski do ZSRR 480 tysięcy Ukraińców. W wyniku czystek etnicznych w latach 1944–1947 zniszczono wielowiekowe ukraińskie dziedzictwo kulturowe.
V Światowe Forum Ukraińców w Kijowie wzywa posłów Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej do przyjęcia uchwały, która potępiałaby czystki etniczne z lat 1944–1947 i stworzyła odpowiednie przesłanki prawne do likwidacji skutków deportacji, a mianowicie:
— udzielenie pomocy państwowej osobom, które pragną powrócić na rodzinne ziemie;
— zwrot majątku deportowanym lub ich prawnym spadkobiercom;
— zwrot majątku osób prawnych obowiązującym ukraińskim organizacjom;
— upamiętnienie ofiar wojny i okresu powojennego.
y W związku z ciężkim stanem materialnym placówek muzealnych i archiwalnych na Ukrainie (w Kijowie w ciągu 20 lat Niepodległości nie wybudowano żadnego nowego specjalistycznego obiektu muzealnego), niezadowalającą pracą nad zapoznaniem z dziedzictwem kulturowym, zgromadzonym przez państwo, przedstawicieli diaspory i obywateli Ukrainy, opracować i wdrożyć formy angażowania Ukraińców w diasporze do tworzenia placówek muzealnych i archiwalnych na Ukrainie (pomoc finansowa w tworzeniu kolekcji i budowie nowych obiektów muzealnych, poszukiwanie i przekazywanie na Ukrainę ruchomych zabytków kultury).
W związku z ciężkim stanem konserwacji zabytków na Ukrainie otworzyć w diasporze rachunki na zbiórkę środków na konserwację zabytków państwowej części Funduszu Muzealnego Ukrainy. Przeznaczać środki na organizowanie w krajach osiedlenia Ukraińców w diasporze oraz w regionach Ukrainy wystaw ukraińskich malarzy i twórców sztuki użytkowej, zabytków historii Ukrainy.
Domagać się od Ministerstwa Kultury Ukrainy zachowania zbiorów Muzeum Historii Miasta Kijowa, Narodowego Muzeum Ukraińskiej Ludowej Sztuki Dekoratywnej, Perejasławsko-Chmielnickiego Narodowego Historyczno-Kulturalnego Rezerwatu, Muzeum Historyczno-Kulturalnego Dziedzictwa Strefy Wysiedleń Katastrofy Czarnobylskiej w Kijowie. W związku z tym rozpocząć zbiórkę środków na budowę nowych odrębnych obiektów dla Muzeum Historii Miasta Kijowa, Narodowego Muzeum Ukraińskiej Ludowej Sztuki Dekoratywnej, Muzeum Historycznego i Muzeum Ukraińskiego Stroju Ludowego w Perejasławiu-Chmielnickim, Muzeum Historyczno-Kulturalnego Dziedzictwa Strefy Wysiedleń Katastrofy Czarnobylskiej w Kijowie oraz zwrócić się do kierownictwa Ukrainy z apelem o jak najszybsze rozpoczęcie takiej budowy.
Domagać się od rządu Ukrainy uporządkowania i zachowania mogił uczestników ukraińskich wyzwoleńczych zmagań oraz działaczy kultury ukraińskiej (szczególną uwagę zwrócić na słabo zbadane zabytki XVII–XX wieku), wpisania ich do Państwowego Rejestru Nieruchomych Zabytków Kultury na Ukrainie.
Wydrukować dużym nakładem i udostępnić na stałej ekspozycji w internecie wykazy wszystkich spraw archiwalnych przechowywanych w centralnych, obwodowych i miejskich placówkach archiwalnych, muzeach i bibliotekach Ukrainy.
Utajnić i opublikować drukiem oraz w internecie dokumenty dotyczące agresji obcych państw wobec Ukraińskiej Republiki Ludowej, Wielkiego Głodu z lat 1921, 1932–1933 i 1947, walki obcych państw z ukraińskim ruchem narodowo-wyzwoleńczym w XIV–XX wieku, represji politycznych w czasach ZSRR.
Utworzyć przy Ogólnoukraińskiej Radzie Kultury Religijnej i organizacjach społecznych diaspory ośrodki poszukiwania i zwrotu na Ukrainę nielegalnie wywiezionych z jej terytorium wartości kulturowych.
Zwrócić się w imieniu światowego ukraińskiego środowiska do kierownictwa Federacji Rosyjskiej z apelem o zwrot Narodowemu Muzeum Sztuki Ukrainy fresków i mozaik Soboru Michajłowskiego Złotokopułowego, wziętych na wystawę w latach 30. ubiegłego stulecia i niezwróconych dotąd.
Uznać za obrażające uczucia miłośników ukraińskiej kultury zniszczenie unikatowych historycznych wnętrz, autorstwa wybitnych ukraińskich artystów W. Krychewskiego i P. Kostyrki, Muzeum T. H. Szewczenki na Górze Czerneczej w Kaniowie. Prosić kierownictwo Ukrainy o odtworzenie tych unikatowych wnętrz, zniszczonych podczas rekonstrukcji Muzeum T. H. Szewczenki na Górze Czerneczej w Kaniowie.
Ustawić w Kijowie pomnik wybitnemu ukraińskiemu działaczowi społecznemu, pisarzowi, uczonemu, mecenasowi, bojownikowi o soborność i niepodległość Ukrainy, autorowi słów cerkiewnego hymnu Ukrainy „Боже великий, єдиний…” Ołeksandrowi Jakowyczowi Konyskiemu, który w przeddzień otwarcia Forum — 18 sierpnia 2011 roku obchodziłby 175. rocznicę urodzin. Nazwać jego imieniem ulicę w stolicy Ukrainy — Kijowie.
Przeznaczyć środki i stworzyć odpowiednie warunki do kształcenia dzieci Ukraińców zagranicznych w wyższych uczelniach Ukrainy. Zapewnić państwowe wsparcie międzynarodowemu konkursowi znawców języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka.
Zwrócić uwagę Ministerstwa Zdrowia Ukrainy na poprawę zdrowia dzieci mieszkających na terytoriach skażonych promieniowaniem.
Stworzyć narodowe panteon wybitnych działaczy Ukrainy. Przeznaczyć środki na prace remontowe w światowo znanym Muzeum „Tiurma na Łonckiego”.
Przyjęto na V Światowym Forum Ukraińców 21.08.2011 r.
Tłumaczenie maszynowe
Ulana WOLIKOWSKA Zdjęcia Olesia DMYTRENKI Ekspozycja lakonicznie odzwierciedla podstawowe osiągnięcia narodu ukraińskiego w różnych dziedzinach — i w przemyśle, i w rolnictwie, i w kulturze. A także demonstruje międzynarodowe uznanie Ukrainy i współpracę dzisiaj: zaprezentowane są ukraińskie przedsiębiorstwa i instytucje, wybitni Ukraińcy, którzy zdobyli światowe uznanie i tworzą pozytywny wizerunek Ukrainy. “Zaczynaliśmy od najważniejszych kamieni milowych współczesnej historii — od Ogólnoukraińskiego Aktu proklamacji niepodległości 24 sierpnia 1991 roku — zaznacza starszy pracownik naukowy Anton Bohdałow, który włożył niemało wysiłku w stworzenie wystawy. Tutaj zaprezentowane są pierwsze karty do głosowania w wyborach prezydenckich, protokół CKW, czasopisma, które opowiadały o tym wydarzeniu”. Uwagę przyciąga umieszczony w gablocie Akt proklamacji niepodległości Ukrainy, na którym Łeonid Krawczuk przysięgał wierność narodowi ukraińskiemu. Są tu także jego okulary, podarowane muzeum. Część ekspozycji poświęcona jest Konstytucji Ukrainy. Znajdują się tu materiały skomplikowanego procesu konstytucyjnego, który trwał do 1996 roku. Fotografie tymczasowego składu Komisji Konstytucyjnej. A także listy Ukraińców pod adresem komisji z życzeniami, jakie prawa chcieliby widzieć w nowej redakcji. Jest tu i pióro, którym Ołeksandr Moroz składał swój podpis na głównym tekście, przyjętym 28 czerwca 1996 roku. Bardzo ciekawym eksponatem jest symboliczny Klucz od Europy, który demonstruje międzynarodowe uznanie Ukrainy na współczesnym etapie. Otrzymała go Ukraina w maju tego roku na czas przewodnictwa w Radzie Europy. Obok znajdują się eksponaty wiodących krajowych przedsiębiorstw. Ukraińska branża kosmiczna — ciekawe materiały przekazał pierwszy ukraiński kosmonauta Łeonid Kadeniuk, który w 1997 roku odbył misję kosmiczną. Fotokolaż z autografami wszystkich uczestników tego lotu oraz flaga, którą Ł. Kadeniuk zabrał ze sobą w kosmos. Ukraińskie rolnictwo zaprezentowane jest osiągnięciami dwóch bohaterów Ukrainy — Dmytra Motornego i Fedora Morhuna, który kieruje Instytutem Genetyki Roślin. Zaprezentowano tu odmianę pszenicy “zymojarka”, którą opracował Instytut Genetyki Roślin. Znaczące są osiągnięcia ukraińskich naukowców. W szczególności udział w międzynarodowym projekcie “Wielki Zderzacz Hadronów”. Można zobaczyć model plastikowego scyntylatora, który wykorzystuje się w pracy, opracowany przez Charkowski Instytut Monokryształów. A oto zaprezentowana ukraińska stacja antarktyczna “Akademik Wernadski”. Jest tu flaga, wywieszona na stacji podczas 15. wyprawy antarktycznej, i zdjęcia, które odzwierciedlają życie codzienne Ukraińców na stacji antarktycznej. W żaden sposób nie można pominąć osiągnięć ukraińskich sportowców. Wśród unikalnych eksponatów znajduje się piłka, którą grała reprezentacja w 1/8 finału 2006 roku ze Szwajcarami. Był to największy sukces Ukraińców na światowej arenie piłkarskiej. Jest tu strój Andrija Szewczenki, rękawice treningowe braci Kliczków z ich autografami. Eksponaty od Lilii Podkopajewej, która w 1996 roku została absolutną mistrzynią w gimnastyce sportowej. Także materiały Ołeny Jurkowskiej, wielokrotnej mistrzyni paraolimpijskiej zarówno na letnich, jak i zimowych paraolimpiadach. Koszulka, w której zdobywała zwycięstwo w Vancouver w 2010 roku. A oto materiały naszych słynnych piosenkarek — Rusłany i Ani Lorak, które reprezentowały Ukrainę na “Eurowizji”. Jest tu koszula, w której Rusłana śpiewała w 1996 roku na Międzynarodowym Festiwalu Sztuk “Słowiański Bazar”. Bębenek, dyplomy i nagrody. Także tutaj znajduje się kostium sceniczny Ani Lorak. Sztuka operowa i baletowa. Kostium sceniczny Lidii Zabylastej ze spektaklu “Trubadur”, zeszyt nutowy Wołodymyra Hryszki, koszula koncertowa Romana Majborody, pointy znanej baleriny Ołeny Filipjewej. Nie pominięto podczas tworzenia wystawy jednego z ważnych wydarzeń w historii Ukrainy — państwowej wizyty duszpasterskiej Jana Pawła II w 2001 roku. Zaprezentowane są pamiątkowe medale i monety, wykonane na cześć tej wizyty duszpasterskiej. Przyciąga uwagę także praca znanego ukraińskiego rzeźbiarza Ołeha Pinczuka “Słonoróg”, która znajduje się w wielu prywatnych kolekcjach. A także materiały mistrzyni Ludmyły Żohol, która stworzyła około 400 gobelinów. Zatem tegoroczna wystawa jest świadectwem tego, że nie tylko ciągły negatyw towarzyszy Ukrainie w latach niepodległości. Pomimo zubożenia narodu i mało sprzyjającego środowiska społeczno-ekonomicznego, są też promienie światła w sferze duchowej, życiu kulturalnym. Warto tylko o nich pamiętać i je pomnażać. Zapraszamy na jubileuszową wystawę “Ukraina i świat”, która działa w Narodowym Muzeum Historii Ukrainy. Muzeum w ciągu ostatniego dwudziestolecia brało udział w niemal 40 międzynarodowych projektach: “Dziesięć lat temu stworzyliśmy wystawę pod tytułem “Ukraina niepodległa” — opowiada dyrektor muzeum Serhij Czajkowski. — A tegoroczna wystawa to nie “podwojenie” poprzedniej. Zaplanowano ją, wychodząc z przełomowych momentów historycznych w życiu naszego państwa, o których wie cały świat”.
Tłumaczenie maszynowe
Walentyna Jefriemowa, historyk sztuki, zasłużona pracowniczka kultury Ukrainy
Tak nazywał się konkurs prac twórczych Kijowskiego Miejskiego Centrum „Rodynnyj Dim”. Ponad 150 rodzin z 10 dzielnic stolicy poświęciło swoje prace 20. rocznicy Niepodległości Ukrainy. Celem konkursu było wspieranie twórczo uzdolnionych rodzin oraz próba zwrócenia uwagi społeczeństwa na osoby z ograniczonymi możliwościami i te, które potrzebują pomocy socjalnej. Konkurs odbył się w kategoriach: „Malunek”, „Haft”, „Fotografia”, „Techniki mieszane sztuki dekoracyjno-użytkowej”. Wystawa zapadła w pamięć dzięki oryginalnym fantazjom artystów i swoistości prezentowanych prac. Poważne jury pod przewodnictwem zasłużonego artysty plastyka Ukrainy Anatolija Horowego,
Walentyn Czernećkyj. Bocian. Nie było łatwo wyłonić zwycięzców. Wiek uczestników wynosił od 7 do 82 lat. Zachwycając się otwartością prac najmłodszych — Iwana Szewczenki, Artura i Maksyma Bdyćkych, Władysława Prychodźki, Nazara Romanesko, Romana i Maksyma Belczenków, Alberta Pedosza, Walerii Żuk, Anastasii Puszkiny, Kateryny Siabro, nie sposób nie zauważyć fachowego poziomu prac artystów starszego pokolenia, takich jak 82-letni Wołodymyr Mazurow (rysunki tematyczne), 80-letnia Lidija Zacharowa (prace plecione), 77-letni Iwan Bilan (cykl pejzaży), 72-letnia Hanna Taldanowa (wyszukane prace z kości rybich), 77-letnia Renata Motowa (haft „Wózek kwiatów”). Haft gładzią 69-letniej Jewhenii Ancewej zachwyca pięknem, techniką wykonania, rozwiązaniem kompozycyjnym i kolorystycznym. Nic dziwnego, że jury jednogłośnie uznało ją zwyciężczynią w kategorii „Haft”.
Tłumaczenie maszynowe
Prace mistrzyni Tamary Żeliby są pełne pomysłowości. W każdym naturalnym materiale mistrzyni dostrzega charakterystyczne obrazy, a słoma, pestki owoców i rybne ości stają się podstawą niepowtarzalnych kompozycji. Niski pokłon dla odwagi Tetiany Jaremczuk, która trzymając w zębach pędzle i ołówki, tworzy wykwintne rysunki. Jej „Wodospad” przyciąga szczególnym romantycznym nastrojem. Rysunek ma udaną kompozycję, pełną dynamiki. Wymieńmy zwycięzców: I miejsce w kategorii „Rysunek” — Olha Rudenko (utwór „Wieczerza”), II — Iryna Misnenko („Ostatnie promienie” — 12 l.) i III — Ludmyła Szesterikowa („Przyjazna ukraińska rodzina” — 14 l.). W kategorii „Haft” nagrody podzieliły między sobą Jewhenija Ancewa (69 l.), rodzina Fastoweć-Prychodko oraz rodzina Makariw („Kwiaty ogrodowe” — III m.). W kategorii „Inne techniki” zwyciężyli Wałentyna Woszczenko, Wałentyn Czernecki, rodzina Boboszerowych. W kategorii „Fotografia” pierwsze miejsce zajęła rodzina Mińków („Zgrana rodzinka”), drugie — Wołodymyr Chomenko („Jesienny pejzaż”), trzecie — Ania Hlynczak („Zdjęcie”). Aby święto trwało jak najdłużej, z inicjatywy organizatorów konkursu postanowiono stworzyć na bazie centrum „Dom Rodzinny”, któremu przewodniczy Hałyna Kozłowa, stale działającą galerię sztuki. Z okazji Dnia Niepodległości gratulował zastępca przewodniczącego Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej Łeonid Nowochaćko. Rodzinom-zwycięzcom cenne prezenty od firmy „Scarlet” wręczała zastępczyni naczelnika głównego zarządu ds. rodziny, młodzieży i sportu Olha Arkanowa-Czorna. Darczyńcami wydarzenia były kijowskie przedsiębiorstwa. Podobne wydarzenia wzmacniają więzi rodzinne i stają się źródłem jednoczenia w dobrych uczynkach. Mykoła CYWIRKO Wygląda na to, że artyści to ludzie, którzy nie pozwolą naszym ukraińskim wsiom zamienić się w pustkowia z zabitymi na krzyż oknami w chatach i tymi kałużami, które kiedyś były stawami. Jubileuszowe święto literacko-artystyczne „Letnie spotkania w »Posiadłości Marczuka«” we wsi Kozyczanka w rejonie makarowskim na Kijowszczyźnie (dwudzieste z kolei i poświęcone 20. rocznicy Niepodległości Ukrainy) nasunęło właśnie takie myśli. Wszak tworzenie podobnych posiadłości i galerii sztuki w pełnej harmonii — bez przesady! — z lokalnym kolorytem i rodzimą przyrodą regionu stało się dobrym znakiem, a może i tendencją. Ludowy artysta Ukrainy Anatolij Slipczenko, jeden z gości jubileuszowej uroczystości w Kozyczance, również posiada swoją posiadłość i galerię we wsi Bobrycia w rejonie kijowsko-swiatoszyńskim, chociaż, według jego własnych słów, zapoczątkowanie „spotkań” jest dopiero w planach. Święto rozpoczęło się od poświęcenia krzyża kaplicy Świętego Mikołaja Cudotwórcy, którego dokonali księża z rejonów makarowskiego, kijowsko-swiatoszyńskiego i fastowskiego na czele z dziekanem makarowszczyzny ojcem Pawłem Najdenowem. Wiele dobrych słów padło o fundatorze tej świątyni, zasłużonym artyście Ukrainy Anatoliju Marczuku. Następnie gospodarz posiadłości zaprosił zarówno świętych ojców, jak i mieszkańców wsi, którzy przyszli na święto, oraz gości z Kijowa na oglądanie wystawy „Artystyczna Kijowszczyzna” i koncert na brzegu rzeki Sywki, w którym wzięli udział znani mistrzowie — zasłużona artystka Ukrainy Switłana Myrwoda, poeta Ołeksandr Kawunenko, zespoły twórcze makarowszczyzny. Bohater Ukrainy, ludowy artysta Ukrainy Anatolij Pałamarenko zatrzymał się na uroczystym zgromadzeniu w Operze Narodowej, które było poświęcone Światowemu Forum Ukraińców, ale dotrzymał słowa i zdążył na święto do rodaków. Anatolij Pałamarenko opowiedział o Forum, czytał utwory Szewczenki, Hłazowego i, oczywiście, „Jarmark” Ostapa Wyszni, który bardzo podoba się mieszkańcom Kozyczanki.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Autor w zwięzłym «Posłowiu» stwierdza, że Galicjanie wzorowali się na obrzędzie szewczenkowskiego przepochowania, a pomnik na Białej Górze jest swoistym echem pomnika na Czernieczej Górze (obecnie Tarasowej). W bardzo osobistym, powiedziałbym lirycznym, zamykającym rozdziale W. Horyń jeszcze raz pokazał, że nie boi się kontrowersji: w elegijny ton rozważań nagle wdziera się jak ostry kontrast cytowana tu «niejubileuszowa», a co najważniejsze, niesprawiedliwa myśl M. Jewszana, jakoby Szaszkiewicz pozostał nieodwracalnie w przeszłości. Nasz autor nie polemizuje z Jewszanem, lecz po prostu pokazuje, jak głęboko mogą się mylić nawet ludzie wysokiego intelektu, gdy lekceważą tradycję kulturową i wyrzekają się jej.
W dodatkach do pracy znajdujemy wiele interesujących i potrzebnych rzeczy. Jest to wybór wierszy poświęconych Szaszkiewiczowi autorstwa B. Lepkiego, L. Połtawy, W. Symonenki, R. Lubkiwskiego, P. Szkrab’iuka, I. Kalinca, B. Stelmacha i R. Kudlika. Wiersze dwóch ostatnich autorów zainspirowane są wstrząsającym obrazem Romana Bezpałkiwa «Droga Szaszkiewicza». Jego kolorowa reprodukcja znajduje się na okładce książki i jest elementem promocyjnym tradycyjnej, ale estetycznie przekonującej szaty graficznej wydawnictwa.
Tekst autorski jest dobrze udokumentowany. Są tu wystąpienia sławnych działaczy podczas szaszkiewiczowskich uroczystości, listy i telegramy jubileuszowe (wszak chodzi o uczczenie pamięci), odezwy, druki z ówczesnej prasy, dokumenty archiwalne i tym podobne. Ponadto w dodatkach znajduje się blok przedruków z gazety «Dilo» z końca XIX wieku, odnoszących się do przepochowania Szaszkiewicza. Szkoda tylko, że część tego, co wydrukowano, powtarza już cytowane w głównych rozdziałach książki. Warto zauważyć, że w książce powtarzają się także pewne mało istotne informacje; na przykład na s. 38 i 43 powtórzono wiadomość o przeniesieniu cerkwi Przemienienia Pańskiego, w której służył ojciec Markijan, z Nowosiłki do sąsiednich Prylbycz.
Dość szeroko w dodatkach przedstawiony jest także ciąg wizualny: portrety i fotografie, reprodukcje autografów poety oraz ogłoszeń o jego przepochowaniu, a także pierwsza kolumna «Dila» z odpowiednią wiadomością. Jest tu wykaz ilustracji oraz spis prac autora o Szaszkiewiczu. Wszystko w książce, od kolorystyki i kroju pisma po strukturę treści i obrazowe rozwiązanie okładki, zostało szczegółowo przemyślane. Wszystko podporządkowano temu, aby postać Budziciela ukazała się w blasku chwały i zasłużonego szacunku. Książka Wasyla Horynia, jak się wydaje, znajdzie wdzięcznego czytelnika.
Tłumaczenie maszynowe
Iwan LYSYJ
Wśród wydawnictw poświęconych 200-leciu urodzin Markiana Szaszkewycza uwagę zwraca praca znanego badacza spuścizny o. Markiana, współprzewodniczącego Komisji Szaszkewyczowskiej Wasyla Horynia „Przeniesienie szczątków Markiana Szaszkewycza”, która niedawno ukazała się we Lwowie. Skupiając uwagę przede wszystkim na upamiętnieniu pamięci sławnego Galicjanina, autor zdołał pokazać szerokiemu czytelnikowi ukraińskiemu ogólnonarodowy rozmiar postaci „galicyjskiego Bojana”, nieocenione znaczenie jego kulturalnego i społecznego dorobku literackiego. Treść książki potwierdza cytowaną tu myśl posła O. Barwińskiego, że Szaszkewycz „wskrzesił Ruś Galicyjską do nowego życia duchowego”.
Wasyl Horyń od dawna i owocnie pracuje w szaszkewyczoznawstwie. Jest jednym z inicjatorów i redaktorów naukowego zbioru „Szaszkewyczjana” (6 numerów), a także szeregu wydawnictw w serii „Biblioteka Szaszkewyczjan”. W niej opublikowano również recenzowaną książkę, w której autor zwięźle i przystępnie streszcza wyniki swoich wieloletnich badań.
W pierwszej części znajdujemy odtworzenie głównych etapów krótkiej, lecz bardzo ciernistej drogi życiowej i twórczej poety. Autor opiera się tu na ocenach Franki dotyczących dokonań Szaszkewycza i jego towarzyszy z „Trójcy Ruskiej” Iwana Wahylewycza i Jakowa Gołowackiego. Franko widział w Szaszkewyczu prekursora odrodzenia duchowej istoty narodu. W. Horyń, szeroko korzystając z mało znanych druków z ówczesnej periodyki zachodnioukraińskiej, materiałów archiwalnych, wyjaśnia, jak kształtował się kult Szaszkewycza – obok kultu Szewczenki – w Galicji, jak w drugiej połowie XX wieku czciła pamięć wybitnego rodaka galicyjska społeczność. Nie często, ale bardzo trafnie cytuje uderzające wiersze Budziciela.
W drugim rozdziale książki autor krok po kroku śledzi, jak dojrzewał zamiar wzniesienia pomnika M. Szaszkewycza i przeniesienia jego doczesnych szczątków z obcego grobu w wówczas odległej wsi Nowosiółki Liskie na Cmentarz Łyczakowski we Lwowie. Inicjatorami przeniesienia zostały lwowskie koła studenckie. Do sprawy przystąpiły galicyjskie ośrodki kulturalno-oświatowe, przede wszystkim kamieniecki oddział towarzystwa „Proświta”, a następnie również Główny Oddział towarzystwa. Specjalny komitet ds. pochówku kierował ówczesny przewodniczący „Proświty” prof. Omelian Ohonowski. W skład komitetu weszli przedstawiciele Towarzystwa Naukowego im. T. Szewczenki, „Besiedy”, „Bojana”, „Zorii”, Towarzystwa Pedagogicznego i innych towarzystw kulturalnych. W. Horyń z żalem stwierdza, że ówcześni kierownicy większości tych ośrodków poddawali ostracyzmowi Iwana Frankę i nie zaprosili go do składu komitetu.
Przeniesienie szczątków wyznaczono na tradycyjny dzień zadusznych, 1 listopada 1893 roku, łącząc je z 50. rocznicą śmierci Szaszkewycza i obchodami 25-lecia „Proświty”. Na wezwanie komitetu odpowiedziała cała świadoma galicyjska społeczność. Udział w ceremonii zapowiedział sławny śpiewak operowy Ołeksandr Myszuha. Salomea Kruszelnicka telegramem z Włoch przyłączyła się do uczestników uroczystości. W imieniu Ukraińców z Naddnieprza głos zabrał Ołeksandr Konyski, który wyraził wdzięczność Szaszkewyczowi „za ziarno, które zasiał na niwie odrodzenia naszego piśmiennictwa i rozwoju narodowego w Galicji”.
Kolejne trzy rozdziały szczegółowo (czasem może nawet zbyt szczegółowo, biorąc pod uwagę liczne wyliczenia uczestników wydarzeń) odtwarzają same uroczystości. Najpierw – na miejscu pochówku poety 31 października 1893 r. Zgromadziły one bardzo szeroką społeczność, jak powiedział jeden z of współczesnych, „duchowe dzieci Markiana” ze wszystkich stron – inteligencję, duchowieństwo, chłopów, młodzież uczniowską i studencką. W tej części książki czytelnik znajdzie fragmenty przemówień, które wygłaszali uczestnicy wydarzenia. „Nie czas spoczywać, – wzywał jeden z nich, – nie czas marnować chwil, bo wielkie żniwa, a żniwiarzy garstka”. Ta myśl-wezwanie zachowuje aktualność na wszystkich etapach ukraińskiego samookreślenia się…
Dalej – opis uroczystego przeniesienia szczątków Szaszkewycza we Lwowie. Dzięki jego tonacji, a jeszcze bardziej dzięki tekstom przemówień czołowych przedstawicieli galicyjskiej społeczności, przeniknionych głębokim szacunkiem dla poety i wiarą w jedność ruskoukraińskiej wspólnoty, autor zdołał oddać atmosferę tego licznego zgromadzenia, dominujące akcenty semantyczne uroczystości. Szeroko cytowane są listy i telegramy, które napłynęły z różnych regionów Ukrainy, a także z Polski, Czech, Austrii i Włoch. Ducha manifestacji W. Horyń oddaje trafnym, aforystycznym zdaniem: „Galicjanie szli na Cmentarz Łyczakowski Rusinami, a wracali z cmentarza Ukraińcami” (s. 58).
Autor nie pominął także kontrowersyjnych momentów uroczystości, zwłaszcza protestów I. Franki, M. Pawlyka i radykalnej młodzieży przeciwko rządowym represjom wobec ukraińskości, a także przeciwko cenzurze duchownej, która przez 20 lat opóźniała zapoznanie Galicjan z „Rusałką Dniestrową”; dla Franki była ona „manifestem nowego ludowego kierunku literackiego”.
Ostatni, szósty rozdział książki opowiada o upamiętnianiu pamięci Szaszkewycza na Ukrainie w XX i na początku XXI wieku. Przede wszystkim mowa tu o 100-leciu poety, z tej okazji na Białej Górze wzniesiono wspaniały pomnik, zaprojektowany przez architekta Ołeksandra Łuszpynskiego. W. Horyń podkreśla, że szaszkewyczowskie obchody trwały nieustannie – zarówno w czasach okupacji, jak i w latach podradzieckich – i zawsze wywoływały patriotyczne uniesienie społeczności, skłaniały Galicjan do „sięgania do źródeł swojej ukraińskości” (s. 91). Autor ma nadzieję, że także tegoroczne obchody 200-lecia galicyjskiego Budziciela staną się impulsem do duchowego zjednoczenia Ukraińców.
W książce odczuwalny był brak paraleli z przeniesieniem szczątków T. Szewczenki na Czernecką Górę, chociaż rytuały tych przeniesień w wielu punktach się pokrywają. Do tych paraleli autor
Tłumaczenie maszynowe
Petro Sikorski, prezes LKT „Ridna szkoła”, przewodniczący komisji ds. edukacji i nauki Rady Społecznej przy Lwowskiej Administracji Państwowej, profesor
Biała Góra leży niedaleko wsi Podlisie, w której urodził się M. Szaszkewycz. Jak wszystkie dzieci, i Markijana pociągała ta góra. „Właściwie góra, uduchowiona przejmującym słowem Markijana, wtedy właśnie otrzymała duszę i przynależność do gór sakralnych”, — zauważa J. Riznyk (Szaszkewyczowski kraj — Złoczowszczyzna. Szkice historyczno-kulturowe. — Lwów, 2007. — s. 70). W swojej twórczości M. Szaszkewycz zwrócił się ku Białej Górze w czasach rozpaczy, kiedy potępiano „Ruśałkę Dniestrową”, która otwierała Ukraińcom szeroki świat w mroku niewoli, gdyż była pierwszą książką wydaną językiem ludowym. Jej autorzy (M. Szaszkewycz, J. Hołowackij i I. Wahylewycz) doznali prześladowań, różnych ucisków i ostrzeżeń. Już w 1885 r. ks. D. Tiański (proboszcz wsi Zakomarja) podczas święta patronalnego w dniu Krzyża Świętego w Ożydowie powiedział, unosząc swój krzyż w kierunku Białej Góry: „Na tej górze powinien stanąć krzyż, który będzie wskazywał drogę naszego narodowego odrodzenia”. Inicjatywę ks. Tiańskiego poparł ks. W. Kalba, proboszcz miasta Sokołówki, który stanął na czele komitetu budowy pomnika. W przededniu setnej rocznicy urodzin Markijana ksiądz W. Kalba i adwokat T. Waniu zorganizowali zbiórkę pieniędzy na budowę pamiątkowego krzyża na Białej Górze. Pierwszy datek złożono 16 lipca 1904 r. w Domu Ludowym w Olesku. Ogółem zebrano 862 315 koron. Za te pieniądze na Białej Górze, według projektu architekta O. Łuszpynskiego, postawiono majestatyczny krzyż (Krzyż Markijana) o wysokości 26 m. Wykonał go M. Stefanowski — znany lwowski konstruktor, przedsiębiorca i mecenas, działacz społeczny. Nawiasem mówiąc, M. Stefanowskiego jako członka OUN wraz z rodziną wywieziono dożywotnio do Tiumeni, gdzie zmarł 25 czerwca 1952 r. A mogiły naszych bohaterów zrównał z ziemią buldożer. Pod budowę pomnika dwaj gospodarze z Podlisia, Antin i Roman Stefanowie, podarowali swoje działki na Białej Górze. Specjalnie na otwarcie pamiątkowego krzyża na Białej Górze utworzono chór z 256 osób z 10 miejscowości (Kuty, Sokołówka, Olesko, Ożydów, Rozważ, Bużok, Biały Kamień, Uszna, Sasów, Pidhajci). Chórem kierował nauczyciel F. Zajec. Począwszy od 20 sierpnia 1911 r. F. Zajec codziennie prowadził próby z poszczególnymi chórami dziesięciu miejscowości, jeżdżąc od czytelni do czytelni na wozie, wracając do domu (Kuty) o świcie, o godzinie 3. I tak trwało to do 18 października, tego dnia w Olesku przeprowadzono generalną próbę zbiorowego chóru. Nawiasem mówiąc, był to pierwszy taki chór w Galicji. Chór przygotował na święto dwie kantaty: „Podlisie” i „Dajcie ręce, młodzi przyjaciele”. Otwarcie pamiątkowego krzyża odbyło się 21 października 1911 r. Gości na święto przywieziono 6 specjalnymi pociągami, ogółem z całej Galicji przybyło 30 tysięcy osób. Kolumna piesza, którą prowadził piesza czota towarzystw „Sicz” i „Sokół”, rozciągnęła się na ponad półtora kilometra, a sto metrów szło orkiestr trąbkowych. Najpierw trzech metropolitów pod przewodnictwem ks. Turkewycza ze Lwowa, w otoczeniu licznego duchowieństwa, wspólnie ze zbiorowym chórem odprawiło Boską Liturgię, potem — panichidę (śpiewał chór seminarium duchownego ze Lwowa). Po panichidzie przemawiali organizatorzy budowy pamiątkowego krzyża oraz goście. Jako pierwszy przemówił ks. Włodzimierz Kalba, przewodniczący komitetu. Powiedział: „Dziś ten naród składa ci, Markijanie, swoje podziękowanie, a pomnik, który wzniesiono na tej górze, będzie nam przypominał ciebie i twoje wskazania, które nam dałeś. Składamy ci przysięgę, że będziemy kroczyć drogą, którą nam wskazałeś, aż do zdobycia samodzielności naszej Matki — Ukrainy”. A ponadto prosił mieszkańców Podlisia: „Strzeżcie tego pomnika jak swojego największego dobra społecznego, a wasza wieś, w której przyszedł na świat nieśmiertelny Markijan, będzie odtąd naszą narodową „Mekką”. (Szaszkewyczowski kraj — Złoczowszczyzna. Szkice historyczno-kulturowe. — Lwów, 2007. — s. 60). Potem odbył się piesza pielgrzymka z Białej Góry do Podlisia, do dębów Markijana, która rozciągnęła się na 2 km. Przy studni odbyło się poświęcenie wody, a zbiorowy chór odśpiewał dwie kantaty S. Ludkiewycza. A wszystko to organizowano i przeprowadzano w warunkach ucisku, braku dróg, braku środków komunikacji. Ks. W. Kalba po otwarciu pamiątkowego krzyża ku czci M. Szaszkewycza zorganizował usypanie przy nim kurhanu-mogiły. Kurhan zaczęto usypywać ręcznie 6 czerwca 1912 r. Najpierw odprawiono Boską Liturgię i panichidę za duszę ojca Markijana, a potem cała społeczność usypała kurhan. Pierwsze taczki ziemi przywiózł ks. Kalba, potem posłowie. Wielu ludzi wyraziło chęć wzięcia udziału w usypywaniu kurhanu, dlatego proces ten trwał do późnej jesieni. Podczas I wojny światowej wojska rosyjskie kopały okopy przy pamiątkowym krzyżu, kurhan-mogiłę zniszczono. A Ukraińska Armia Galicyjska stoczyła przy pomniku walkę z Polakami, w której zginęło dwóch strzelców siczowych. Obecnie obok Krzyża Markijana znajduje się ich mogiła z brzozowym krzyżem. We wrześniu 1920 r., gdy bolszewicy się cofali, przy pamiątkowym krzyżu odbyła się jeszcze jedna walka. Oczywiście po tym krzyż doznał uszkodzeń, z upływem czasu pordzewiał. Aby odnowić pomnik, 2 sierpnia 1921 r. zorganizowano drugie po otwarciu święto Markijana na Białej Górze. I choć nie było ono tak masowe jak pierwsze (około półtora tysiąca obecnych), to jednak zebrano pieniądze na remont Krzyża Markijana, lecz najważniejsze — święto zapoczątkowało coroczne tradycyjne ogólnonarodowe święta-zaduszki na Białej Górze (pierwsza niedziela sierpnia), które budziły godność narodową Ukraińców, umacniały ich ducha narodowego. Nawet wtedy, gdy Polacy zakazywali masowych zgromadzeń na Białej Górze, Ukraińcy uciekali się do fortelów: po wcześniejszym porozumieniu podpalali stajnię jednego z gospodarzy, aby odwrócić uwagę policjantów. A po święcie składali się pieniędzmi i odbudowywali spaloną budowlę. Ostatnie święto Markijana na Białej Górze odbyło się 14 września 1941 r., już za Niemców, i było najbardziej masowe (około 40 tysięcy osób). Święto zorganizowało Towarzystwo im. M. Szaszkewycza (kierownik dr T. Waniu), utworzone 17 grudnia 1911 r. w Złoczowie. Pierwszym prezesem Towarzystwa był ks. W. Kalba. Obchody na Białej Górze wznowiono w sierpniu 1989 r. i od tego czasu odbywają się corocznie.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
posprzątany. Oprócz tego stróż powiedział, że pod stosunkowo wysokim nasypem grobowym spoczywają szczątki dwojga — J. P. Hrebinki i jego żony”. Swoje wrażenia z odwiedzin grobu pisarza historyk Mykoła Storożenko zakończył wyrzutem wobec swoich współczesnych… i nas, bo aktualne są dzisiaj jego słowa: “Czyżby nasza inteligencja, która zawsze troszczy się o zachowanie zabytków rodzimej starożytności, nie zbierze środków na wzniesienie odpowiedniego nagrobka na grobie J. P. Hrebinki dla uwiecznienia jego imienia w pamięci potomnych”. Lecz jest “kąt”, gdzie zamieszkał duch J. P. Hrebinki, — to pokój-muzeum w centrum rejonowym, nazwanym na cześć sławnego poety, obok ludowego muzeum historyczno-krajoznawczego, którym kieruje Ludmyła Andrijiwna Bezwynenko — nauczycielka z wykształcenia, krajoznawca z powołania. Ona wraz ze swoimi współmyślicielami dokłada niemało starań, aby z godnością powitać jubileusz swojego ziomka. Ale, jak to się mówi, finanse śpiewają niewesołe romanse. Lecz ich smutnej i żałosnej melodii nie słyszą bogacze, którzy mogliby przejąć się miłością do rodzimej historii, do swojego ziomka, według słów Jewhena Czykałenki, nie tylko do głębi duszy, ale i do głębi kieszeni. Wszak przed nami — 200 lat od dnia urodzin J. P. Hrebinki. Jego imię należy nie tylko do mieszkańców Marjaniwki, nie tylko do połtawian, ale i do całej Ukrainy. Zatem słowo należy do struktur państwowych, które muszą pomóc mieszkańcom Hrebinki w przygotowaniach do jubileuszowych uroczystości, w wydaniu zbioru jego utworów, monografii o życiowej i twórczej drodze klasyka ukraińskiej bajki, poety, prozaika, tłumacza i syna Ukrainy, któremu los odmierzył zaledwie trzydzieści sześć lat ziemskiej drogi, a pamięci o nim — bezmiar wieków. Muzeum-posiadłość “Samczyki”
Tłumaczenie maszynowe
Andrij ZYL, dziennikarz, krajoznawca, m. Boryspol. Zbliżający się dwusetny jubileusz od dnia urodzin Jewhena Pawłowycza Hrebinki skłonił pedagogów z rejonu boryspolskiego do odwiedzenia kraju, w którym się urodził i wychował, zapoznania się z jego historyczną przeszłością, życiem, codziennością i tradycjami miejscowych mieszkańców, poczucia tchu ziemi i przyrody, wśród której dorastał i kształtował się przyszły pisarz. Oprócz tego Jewhen Pawłowycz był współczesnym Szewczenki, nieobojętnym na jego los i talent. Brał aktywny udział w wykupie poety z poddaństwa, w wydaniu pierwszego „Kobziarza” w 1840 roku. Ukrainiec Jewhen Hrebinka był dość znaczącą osobą w dalekiej i zimnej stolicy. Posiadając głęboką i gruntowną wiedzę, wykładał literaturę rosyjską w Korpusie Szlacheckim, korpusie kadetów, w wojskowych placówkach edukacyjnych, uczył słuchaczy mineralogii, botaniki i zoologii. To właśnie Hrebinka przedstawił Szewczenkę znanym ludziom Petersburga. Była to postępowa demokratyczna inteligencja, która wspierała poetę moralnie i materialnie, opiekowała się jego losem, śledziła rozwój jego poetyckich i malarskich talentów. I za ten, jeszcze nie do końca doceniony wkład w los poety, Jewhen Hrebinka zasługuje na szacunek, poważanie i dobrą pamięć. Współcześni znali i wspominali Hrebinkę jako wspaniałego pedagoga, podkreślając jego dobre usposobienie i wielką miłość do literatury. Jeszcze w latach gimnazjalnych (a uczył się w Nieżyńskiej Gimnazjum Nauk Wyższych imienia księcia Bezborodki) obudził się w nim talent literacki. I obecnie jego romans „Oczy czarne” wykonują śpiewacy wielu krajów świata, przy czym rzadko kto wspomina o autorze, uważając utwór za ludowy. A jaki głęboki liryzm i życiowa rzeczywistość zawarte są w „Ukraińskiej melodii” lub w pieśni „Młoda jeszcze dziewica ja byłam”! …Malownicza droga do Pyriatyna. Przy wjeździe do Marianówki nie zobaczyliśmy drogowskazu z napisem „Wita Was ojczyzna J. P. Hrebinki!”. Powitała nas nauczycielka miejscowej szkoły Marija Kuzmiwna Charczenko, która wlała w serca nauczycieli z Boryspolszczyzny pełną czarę miłości do swojego ziomka, opowiadając o rodzinie Hrebinków. W ciasnym pokoju wiejskiego domu kultury opowiedziała o wsi, o swoim ziomku, o niemal zapomnianej i zrujnowanej pamięci o nim. Szczególnie na chutorze Ubizyszcze, który stał się częścią wsi Marianówka. Tam zachował się cmentarz rodowy, gdzie pochowano J. P. Hrebinkę i jego przodków, część bzowej alei, którą chodził kiedyś przyszły poeta, oraz duża zaniedbana piwnica. Gdzie była posiadłość, gdzie stał dom, można jedynie wyobrażać sobie podczas opowieści przewodnika: żadnej tabliczki, pamiątkowego kamienia. Zrujnowana pamięć… Jedynie miejscowe nauczycielstwo, niespokojni pedagodzy przejmują się memoriałem swojego sławnego ziomka, pukają do drzwi urzędniczych gabinetów, aby wydzielono środki na rekonstrukcję i remont muzeum, na przygotowanie ekspozycji, aby godnie opowiedzieć o nim gościom. Jubileuszowe uroczystości odbędą się w lutym przyszłego roku. Lecz już teraz ziomkowie J. P. Hrebinki przyjęli około dwóch dziesiątek delegacji wycieczkowych, pomimo obojętności struktur władzy wobec uczczenia pamięci klasyka ukraińskiej bajki, który wraz ze swoim współczesnym H. Kwitką-Osnowjanenką torował drogę twórczą Szewczence… Przez 160 lat starł się z powierzchni ziemi grób J. P. Hrebinki, bo kroniki jego cmentarza rodowego nikt nie prowadził. Choć niektóre szczegóły opowiedział i wyraził wyrzut pod adresem ukraińskiej inteligencji historyk Mykoła Storożenko, który w lipcu 1900 roku w czasopiśmie „Kijewskaja starina” donosił: „Ostatnio przyszło nam odwiedzić grób J. P. Hrebinki, pochowanego na oddzielnym cmentarzu w ogrodzie pp. Mazaraki obok ch. Ubizyszcze w powiecie pyriatyńskim guberni połtawskiej. Smutno było widzieć zaniedbany grób człowieka, który w swoim czasie odgrywał znaczącą rolę w świecie literackim i zajmował nie ostatnie miejsce w historii literatury ukraińskiej. Niewielki cmentarz rodowy Hrebinków jest okopany rowem i jedną stroną przylega do drogi przejazdowej. Przez rów od drogi przerzucone są kładki do zamkniętych na zamek wrót. Kiedy stróż szkoły ziemskiej i dozorca cmentarza otworzył wrota, to przed nami ukazała się niewielka kwadratowa działka ziemi, otoczona z trzech stron ogrodem i zasiana kilkoma grobami, z których tylko na jednym — grobie Anny Pawliwny Swiczki, znajduje się metalowy krzyż z odpowiednim napisem, na innych zwykłe drewniane krzyże bez napisów. Kiedy stróż pokazał nam grób J. P. Hrebinki, to dodał, że ustawiony na nim stary drewniany krzyż przeniesiony jest z sąsiedniego grobu, gdzie został zastąpiony nowym, — a do tego na grobie J. P. Hrebinki przez kilka lat żadnego krzyża nie było, bo po raz pierwszy ustawiony dawno zgnił i”
Tłumaczenie maszynowe
Mykoła STEPANENKO, doktor nauk filologicznych, profesor, członek NSPU, NSJU, laureat nagrody imienia Iwana Ohijenki, Ołesia Honczara. Utalentowany dziennikarz, poeta Ołeksandr Tarasenko. Często złe strzały dosięgają tego nieprzeciętnego łubieńca. A wszystko dlatego, że za odważne i prawdziwe słowo zawsze była nadmiernie wysoka cena. Nie wszyscy, którzy o nie walczyli, wytrwali do końca, zdarzało się, łamali się, przechodzili na drugą stronę barykad i strzelali do swoich dawnych współmyślicieli. To ostatnie w żadnym wypadku nie dotyczy Ołeksandra Wasylowycza, bo ma on sumienie jak czysty kryształ, bo „łaski… u losu nie prosił”. Ten „hłobyńsko-łubieński szaleniec”, z wdzięcznością przyjmując darowany przez Boga, matkę i ojczystą ziemię talent, pewnie i twardo szedł „od ojcowskiego progu przez całe ziemskie piękno” do upragnionych marzeń — i osiągnął, co chciał. Nie zatrzymał się na osiągniętym, toruje swoją — to ciernistą, to główną drogę dalej, pokonując przeszkody, ofiarując się. Droga niełatwa przypadła temu połtawianinowi: głodne i chłodne powojenne dzieciństwo, półsieroctwo. Pracować zaczął w czternastym roku życia w rodzinnym kołchozie, ukończył zaocznie miejscową szkołę średnią, odbył służbę wojskową na Żytomierszczyźnie. Pragnął zostać studentem wydziału dziennikarstwa Lwowskiej Wyższej Szkoły Wojskowo-Politycznej, lecz nie było mu dane: „Po odpowiednim zbadaniu przez organy biografii moich bliskich — opowiada Ołeksandr Wasylowycz — zrozumiałem, że moje dążenia są daremne”. Byłemu wieloletniemu dyrektorowi Domu Kultury, aktywnemu żołnierzowi kultury przyszło się dobrze napracować, aby „z woli Boga przez splątane życie” wyjść na szerokie przestrzenie dziennikarskie, zostać redaktorem pierwszej demokratycznej gazety na Łubieńszczyźnie „Pokłyk”, w 2005 roku założyć obwodowe ogólnopolityczne i literacko-artystyczne czasopismo „Majdan SWOBODY”. Życiowe credo Ołeksandra Tarasenki, tego niestrudzonego pracownika kultury — „Działalnością dziennikarską zajmować się, dopóki nie przygaśnie rozum i starczy zdrowia”. Każda z jego twórczych płaszczyzn — dziennikarstwo, poezja, działalność społeczna — jest oryginalna, ciekawa, oświetlona mądrością, obfita w osiągnięcia. Ten mistrz pióra nieśmiało wynosi pod sąd ludzki swoje artystyczne słowo, filigranowo obrabia strofę, szlifuje wers, dba o wykwintność poezji, uświadamiając sobie, że ma ona poruszyć duszę nawet najbardziej zatwardziałego człowieka. Według twierdzenia połtawskiego pisarza Anatolija Pachomowa, literacki świat Ołeksandra Tarasenki utkany jest z bolesnych odzewów na współczesne problemy społeczne: „…o nim napiszą cały tom badań, bo natura ciekawa, nieprzeciętna, postać znana, pióro — żelazne, oksydowane. Bo właśnie takich kronikarzy będą studiować potomni”. „Dużo patosu w słowach” — powiecie. Możliwe, ale i wielka prawda jest w tym szczerym wyznaniu kolegi i przyjaciela. One nie są komplementem na poważny, 65-letni jubileusz, który Ołeksandr Wasylowycz świętował w dzień św. Franciszka — 27 sierpnia, one są obiektywnym i zasłużonym docenieniem tego, co zdobyto przez niełatwe dla artysty półwiecze. Jeśli chodzi o dorobek publicystyczny Ołeksandra Tarasenki, to jest on szczodry na gorzką prawdę, która nie smakuje możnym tego świata, na wskroś naładowany ideą narodową, współbrzmiący z minionymi wydarzeniami, z tymi, które dzieją się obecnie. Ołeksandr Wasylowycz trzyma w tajemnicy, że od 1996 roku prowadzi dziennik. Nawet pobieżne — kątem oka, z autorskich rąk — zapoznanie się z diariuszem przekonuje, że Ołeksandr Wasylowycz utrwalił ważne epizody z życia szczodrego na talenty, otulonego jakąś szczególną duchową aurą łubieńskiego kraju. Postawa obywatelska Ołeksandra Tarasenki jest nierozerwalna z nurtem życia na Ukrainie, której w pełni się oddał, którą żyje i za którą gotów jest „duszę stracić”. Jubilat nie czeka na wysokie nagrody, nie lubi hołdów, oficjalnych uczt. Wiemy, że delikatnym, żarliwym, jasnym słowem w dniu urodzin do niego, osrebrzonego siwizną, obdarzonego wielkim życiowym doświadczeniem, wydobytym z głębi ludu, zmęczonego codziennymi troskami, ale pełnego woli, twardego w zamiarach, odezwało się wielu ludzi, którym oświetlił drogę, podarował chwile pięknego obcowania, których oczarował swoją świeżą i bogatą w przemyślenia liryką, zauroczył soczystą publicystyką. Zamiarów Ołeksandr Wasylowycz ma bardzo wiele. Niech więc się spełnią, a przed nim będą jeszcze poważniejsze daty. Wasi przyjaciele, koledzy, zwolennicy i wielbiciele, wielce szanowny Mistrzu, czekają na nowe twórcze osiągnięcia i zwycięstwa.
Tłumaczenie maszynowe
Witalij MICHALEWSKI, zastępca przewodniczącego Chmielnickiego Obwodowego Zrzeszenia Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki
Jednym z wielu wydarzeń, które organizuje Podolska „Proświta” z okazji obchodów 20-lecia niepodległości Ukrainy, było rozszerzone wyjazdowe posiedzenie obwodowego zarządu zrzeszenia na terenie państwowego historyczno-kulturalnego rezerwatu „Samczyki”, który słusznie zajmuje znaczące miejsce wśród historyczno-kulturalnych zakątków rezerwatowych Chmielnicczyzny i Ukrainy. Muzeum-majątek zawsze było ośrodkiem kultury i oświaty w tym kraju. W 1845 roku założono tu szkołę muzyczną gry na instrumentach dętych i smyczkowych, w oranżerii wystawiano balety, opery, przedstawienia dramatyczne; w pałacu odbywały się wieczory muzyczne; otwarto pierwszą na gubernię wiejską bibliotekę. Po zapoznaniu się z architektoniczno-parkowym zespołem proświatanie przeprowadzili uroczyste posiedzenie, poświęcone Dniu Flagi Ukrainy oraz 20. rocznicy niepodległości Ukrainy. Nina Szmurikowa, przewodnicząca obwodowego zrzeszenia, pozdrowiła wszystkich uczestników uroczystości z okazji świąt i odczytała życzenia od Centralnego Zarządu WUT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, podpisane przez Pawła Mowczana, posła do Rady Narodowej Ukrainy. Na posiedzeniu proświatanie poruszyli szereg kwestii dotyczących działalności Podolskiej „Proświty” za 20 lat niepodległości Ukrainy i ustalili plany swojej pracy na kolejne lata. Najlepszych proświatan nagrodzono Podziękowaniami WUT „Proświta”, Chmielnickiej Rady Obwodowej oraz Chmielnickiej Obwodowej Administracji Państwowej. A przewodniczącą obwodowego zrzeszenia Ninę Szmurikową oraz przewodniczącą rejonowego oddziału w Dunajowcach Walentynę Bajtalunk nagrodzono odznaką WUT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki „Budowniczy Ukrainy”. Na zebraniu obecni byli przedstawiciele prasy i radia, obwodowych organizacji pisarzy i dziennikarzy.
Tłumaczenie maszynowe
Nadieżda KIRIAN — Rafale Machmudowiczu, ma Pan wspaniały nastrój, czy jest to związane z nową wystawą? — Tak, dla artysty ważne jest wystawianie obrazów, widzenie reakcji zwiedzających. Niedawno odbyła się moja wystawa w Domu Tatarskim, dla tego domu zakupiono 35 moich prac. Na obecnej wystawie są obrazy dawne i nowe. Wśród nowych — seria pejzaży Ogrodu Botanicznego. To moje nowe hobby, tam są wspaniałe widoki. Dzięki wystawom mam też zamówienia, w szczególności na portrety. — Proszę zdradzić sekret, jak pojawiają się pomysły twórcze? — Pomysły przychodzą niespodziewanie. Kiedy obmyślam obraz, myślę o tym, jak go namalować, pracuję po 10—13 godzin, nawet teraz. Kiedy praca w końcu się udaje, to wielkie szczęście. Opowiadają, że Puszkin, kiedy nagle znajdował piękne wersy, skakał na jednej nodze i krzyczał: “Aj da Puszkin, aj da mołodiec!” I ja robię tak samo. Tylko krzyczę: “Raf — zuch!” — Jacy artyści się Panu podobają? — Francuscy klasycy, w szczególności Renoir. Wydaje mi się, że u podstaw światowej sztuki leży francuski impresjonizm. Francuzi dali kierunek całemu światu. Wtedy w sztuce był “wybuch”. Gładkie, nudne malarstwo poszło do archiwów. Wczesna sztuka holenderska, włoska była również swoista, narodowa. Nieoceniony dorobek starożytnych Greków, Rzymian, epoki Odrodzenia. Tam i rysunek doskonały, a rzeźba do tej pory niedościgniona. A jakie nazwiska: Rafael, Leonardo da Vinci… — A nazwano Pana na cześć Rafaela? — Tak, mój ojciec, rozstrzelany w 1937 roku nie wiadomo za co, był sekretarzem komitetu obwodowego komsomołu w Kazaniu. Bardzo kochał muzykę, zdobywał wykształcenie muzyka. Grał na fortepianie, skrzypcach, mandolinie i innych instrumentach. I nieźle malował. Kiedy się urodziłem, powiedział: “Nazwijmy go Rafaelem, będzie artystą”. Kiedy ojca rozstrzelali, miałem pięć lat. Z bratem trafiliśmy do kolonii. Pewnego razu wychowawczyni zobaczyła rysunki mojego brata, pochwaliła. A brat mi powiedział: “I ty, chyba, umiesz malować, masz nawet takie imię”. Odrysowałem gruziński sztych. Bratu się spodobało. Po tym zacząłem malować. Miałem wtedy 13 lat. Po roku zabrano mnie do Kijowa, do szkoły artystycznej. Potem ukończyłem Kazańską Szkołę Artystyczną, Kijowski Instytut Artystyczny. — Tak i został Pan w Ukrainie? — Ukraińcy spodobali mi się od samego początku. Kiedy miałem dziesięć lat, podczas wojny, z kolonią wycofywaliśmy się drogami Ukrainy. Choćby w jakiej wsi się zatrzymywaliśmy, kobiety nas rozbierały, karmiły, powtarzały: “Oj, dzieciątka, dzieciątka…” Potem takiego nigdzie nie było. A wsie biedne, ziemianki, kominy sterczą. Taką w pamięci pozostała Ukraina. — Jak ocenia Pan współczesną sztukę ukraińską? — Byłem w Niemczech, Francji, Ameryce, zapoznawałem się z tamtejszymi wystawami, galeriami, współczesną sztuką. Przyszła mi myśl, że naszych artystów trzeba aktywniej promować, są niedoceniani na świecie. Niedawno wyszło luksusowe wydanie “Kijowscy artyści”. Poziom prac artystycznych, przedstawionych nawet w tej książce, jest bardzo wysoki. Mamy dobrą szkołę, rysunek, kompetentny koloryt. Każdy artysta ma swój styl, rozpoznaje się go wśród innych. Za granicą takich artystów nie ma. — A jak zmienić sytuację? — Trzeba, żeby państwo wspierało, żeby było dużo sal wystawowych, galerii. Potrzebna jest dobrze zorganizowana reklama. — Pańska droga życiowa nie jest prosta. A twórcza? Czy “dostawało się” Panu od władzy radzieckiej i za co? — Pracowałem w różnych gatunkach, jako artysta-grafik opracowałem wiele książek w wydawnictwach “Dnipro” i “Radianśkyj pysmennyk”. W szczególności “Sobór” Olesia Honczara. Przez tę książkę miałem nieprzyjemności. A jeszcze doszła historia z bratem Remem, artystą, który wyjechał za granicę i tam został. Wtedy zabroniono mnie drukować. Ale wydawcy zamawiali ilustracje, choć podpisywali innym nazwiskiem. W ten sposób zarabiałem na życie. Malowałem portrety ludzi, którzy ucierpieli od władzy: Maryny Cwietajewej, Anny Achmatowej, Michaiła Bułhakowa i innych. — Chętnie maluje Pan portrety tych, którzy mieli jakieś kłopoty w życiu. Współczuje im Pan? — Współczuję, oczywiście. Ale oprócz tego chcę przypomnieć o ich życiu, ich losie. Wśród nich jest wielu wybitnych ludzi. Uważano ich za wrogów ludu. A teraz oni są dumą Ukrainy i nie tylko Ukrainy. Na przykład Iwana Dziubę malowałem, kiedy właśnie odbył karę. W Ukrainie jego utworów w tamtym czasie nie drukowano. Jeszcze nie byłem z nim znajomy. Pewnego razu na mojej pierwszej wystawie przyciągnął uwagę zwiedzający, który ze łzami w oczach oglądał portret Szewczenki. Zainteresowałem się, kto to. Wyjaśniono mi, że to Iwan Dziuba. A słyszałem w “Swobodzie” o nim i o jego pracy “Internacjonalizm czy rusyfikacja”. Podszedłem, zapoznałem się, zaproponowałem namalowanie jego portretu, który później podarowałem Instytutowi Literatury. A portret Kobziarza jest teraz w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki. Obrazy w muzeum — to największy zaszczyt dla artysty: przecież będą tam przechowywane, będą je widzieć ludzie. Nawiasem mówiąc, dzieła Rafaela Bagautdinowa są w muzeach i prywatnych kolekcjach Ukrainy, Rosji, Łotwy, Niemiec, Francji, USA, Izraela, Kanady, Tatarstanu. Twórczych sukcesów Panu, Rafale Machmudowiczu!
lata temu utworzono Muzeum Artystyczno-Pamiątkowe „Zagroda Ludowego Artysty Ukrainy O. Sajenki”. Godnie kontynuuje artystyczną linię rodu Lesia Majdanec-Sajenko. Pierwsze lekcje pobierała u dziadka, a kiedy go zabrakło, doświadczeniem dzieliła się mama. Dziś Lesia jest samodzielną, profesjonalną artystką o niepowtarzalnej, filozoficznej wizji świata. Ulubiona technika to pionowe tkanie ręczne (gobeliny, dywany) oraz malarstwo na tkaninie (batik). Jej kompozycje rozpoznaje się od razu. Zdawałoby się, że z woli samego losu było im pisane w nowym wymiarze czasowym, nowych materiałach i nowej technologii urzeczywistnić marzenie swojego genialnego dziadka o własnym stylu i oryginalnych środkach kształtowania. W 1987 roku Lesia ukończyła Lwowski Instytut Sztuki Użytkowej i Dekoracyjnej. Od 1992 roku jest członkiem Związku Artystów Ukrainy. Jej prace wędrują po wystawach bliskiej i dalekiej zagranicy, mają swoich wielbicieli. Swoją wiedzą obecnie chętnie dzieli się ze studentami Kijowskiego Instytutu Sztuki Dekoracyjno-Użytkowej. W pracowni, którą dzieli z mamą, stoi krosno, do którego często siadają we dwie. W śpiewach matki i córki rodzą się nowe arcydzieła. Często zagląda tu dwunastoletni syn Lesi, Ołeksandr. Uważnie śledząc to, co robią jego bliscy, sam próbuje coś tworzyć, szczególnie pasjonuje się ceramiką. W rodzinie pokładane są wielkie nadzieje na przyszłość chłopca i jego młodszej siostrzyczki Sofijki, gdyż taki ród nie może wyginąć. Bardzo trafnie o rodzie Sajenków powiedział poeta, zasłużony działacz sztuki Ołeksa Juszczenko: „To symbol niezniszczalności naszego narodu. Herbem rodziny powinien być słoneczny, złocisty snop żyta-pszenicy i błękit nieba, albo słowik za wstęgą Dniepru-Borystenu. Do herbu musi być hymn, którym jest cała twórczość niezapomnianego Sajenki, jego córki Niny i wnuczki Lesi — hymn, który przechodzi w potężną symfonię na chwałę rodzinnej Ukrainy”. Rafael BAGAUTDINOV, z którego twórczością byłam zaznajomiona dawno, ale nie miałam okazji porozmawiać, od razu uderzył mnie łagodnością, ciepłem, dobrocią, które wprost od niego promieniowały. Pejzaże artysty są niezwykle harmonijne, a z portretów patrzą piękni ludzie i wierzysz, że mają jasną duszę. Ta jego wystawa jest jubileuszowa, z okazji 80-lecia, choć sam artysta wygląda znacznie młodziej.
Tłumaczenie maszynowe
Bezcenny skarb — talent — odziedziczyły po wybitnym przedstawicielu ukraińskiej sztuki monumentalno-dekoracyjnej XX w. Ołeksandrze Sajenku jego córka Ninа i wnuczka Lesia. Kierują się mądrymi naukami ojca i dziadka, wzbogacają dziedzictwo artystyczne naszego narodowego skarbca duchowego.
w chwili najwyższej potrzeby, kiedy nie mogłem kupić chleba i zaczynałem puchnąć z głodu, odciąłem kawałek płóciennej koszuli, którą uszyła i wyhaftowała matka, zagruntowałem go i namalowałem farbami olejnymi portret T. Szewczenki. Sprzedałem ten portret na targu i kupiłem jedzenie oraz farby…” Z czasem O. Saienko sam już uczył studentów. Od 1936 roku prace mistrza były prezentowane na wystawach w Kijowie, Moskwie, Leningradzie i w krajach bałtyckich. Wielka Wojna Ojczyźniana, a potem śmierć ukochanej żony głęboko zraniły duszę artysty. Jego pierwsza indywidualna wystawa odbyła się w Kijowie w 1962 roku. Potem — Czernihów, Lwów, Kaniów. To pomogło mu odrodzić się i zrozumieć, że jego sztuka jest naprawdę duchową potrzebą rodzimego narodu, któremu oddał się bez reszty.
Ołeksandr Saienko tworzył monumentalne panneau inkrustowane słomką, gobeliny, wybijanki, szkice do ceramicznych przedmiotów, prace malarskie i graficzne. Jest również znany jako kolekcjoner i badacz sztuki ludowej. UNESCO wpisało imię artysty na listę wybitnych działaczy kultury światowej.
Obecnie zasłużona działaczka sztuki Ukrainy Nina Saienko rozwija tradycje kultury narodowej w różnych gatunkach sztuki. Zakres jej dorobku twórczego jest dość szeroki — od złożonych tematycznych gobelinów, subtelnych pod względem kolorystycznej gamy i harmonii tonalnych zestawień, po kilimy i panneau, mozaikowo inkrustowane słomką. Nina Ołeksandriwna wcześnie straciła matkę, wychowywał ją tylko ojciec. Zdumiewa duchowa jedność tych dwojga ludzi, którzy zawsze rozumieli się bez słów. Ojciec był jej pierwszym mentorem i nauczycielem, ona zaś była dla niego wierną pomocnicą, doradczynią w kontaktach z otaczającym światem i ludźmi.
„Zawsze tak było — mówi artystka. — Pamiętam kwitnący borzniański ogród z czasów mojego dzieciństwa i zawsze uśmiechniętego tatę, który cieszył się rozkwitem przyrody, życia. Brał mnie na ręce, podnosił do kwitnącej jabłoni, do różowego kwiecia, i był szczęśliwy, że daje dziecku radość. Tak zapraszał mnie do twórczości, a ja starałam się nie zostawać w tyle ani na chwilę”.
Już od kilku lat z rzędu Nina Ołeksandriwna jest wykładowczynią i założycielką studia artystycznego im. Ołeksandra Saienki, gdzie uczą się uzdolnione dzieci z wadami słuchu. „Swego czasu u boku ojca nauczyłam się rozumieć język ludzi z takimi właśnie problemami, dlatego łatwo mi rozmawiać z naszymi studentami studia — opowiada. — Poprzez twórczość chłopcy i dziewczynki przekazują światu to, czego nie da się powiedzieć słowami”.
Ta utalentowana artystka zdobyła wykształcenie na Kijowskim Uniwersytecie Państwowym, ale to właśnie uniwersytety ojcowskie okazały się dla niej decydujące. Obecnie jej prace są prezentowane na wystawach w Austrii, Belgii, Niemczech, Polsce, Rosji, Francji, Kanadzie i Chinach. Nina Saienko jest członkinią Krajowych Związków Artystów i Mistrzów Sztuki Ludowej Ukrainy, Europejskiego Stowarzyszenia Tekstylnego, konsultantką ds. komplementowania kolekcji muzealnych, działalności naukowo-metodycznej i ekspozycyjnej. Dzięki jej aktywnemu udziałowi w Borznej w obwodzie czernihowskim 15 ro-
Tłumaczenie maszynowe
18–25 sierpnia na słonecznym wybrzeżu Krymu odbył się XI Ogólnoukraiński Festiwal Książki Ukraińskiej „Teodozja–2011”. Otworzyli go zastępca mera miasta Teodozji Wasyl Hanysz, główny specjalista Komitetu Republikańskiego Autonomicznej Republiki Krymu ds. informacji Zera Abduramanowa oraz niezmienny przewodniczący komitetu organizacyjnego, pisarz Jewhen Biłousow. To święto już dawno pokochali mieszkańcy i goście miasta, dlatego każdego roku festiwal, który nie ma odpowiednika w Autonomicznej Republice Krymu, gromadzi coraz więcej miłośników ukraińskiego słowa artystycznego. Jewhen BIŁOUSOW, przewodniczący komitetu organizacyjnego festiwalu Zdjęcie Jewhena BUKETA Teraz, kiedy ucichł gwar na terenach festiwalowych, warto wspomnieć i porównać tegoroczny program z tym, co działo się w Teodozji siedem–dziesięć lat temu. Wtedy przyjeżdżali Ihor Rymaruk i Wasyl Kliczak, Tetiana Petrowska oraz Olha Dowhopiat, Mariana Sawka, Marianna Kijanowska i inni pierwsi uczestnicy festiwalu, a lista wydarzeń mieściła się w kilku wierszach. Potem do święta ukraińskiego słowa dołączyli pracownicy bibliotek i kierownicy muzeów. Dla wygody wydarzenia festiwalowe połączono tematycznie. Tak powstały „Dzień bibliotek i bibliotekarzy”, „Dzień książki dziecięcej”, „Dzień ukrainoznawstwa” itp. Sierpniowy program „Teodozja–2011” złożył się z prawie pięćdziesięciu spotkań i prezentacji, wystaw i referatów, programów multimedialnych itp. „Dzień poezji” nieprzypadkowo rozpoczął się w teodozyjskim muzeum sióstr Cwietajewych. Niczym swoisty łańcuch połączył utwory Cwietajewych ze współczesną ukraińską poezją kobiecą w wykonaniu Ludmyły Pulajewej (Lwów), kijowianek Natalii Weselyckiej, Ołesi Sinczuk i Natalii Sawinej, donieczanki Ludmyły Brażnikowej. Tego samego dnia ukraiński desant literacki ląduje w średniowiecznej krymskiej stolicy – mieście Stary Krym. I znowu spotkania… A jak bez wycieczek? Gościnnie otworzyły się drzwi muzeum literacko-artystycznego, domów-muzeów Konstantina Paustowskiego i Aleksandra Grina. Prawdziwym odkryciem dla uczestników stał się czynny męski klasztor ormiański Surb-Chacz. A jeszcze tego dnia była niezwykle ciekawa wycieczka uczestników festiwalu na legendarną Górę Lotniczą – Uzun-Syrt. I wydawało się, że obok lotni i paralotni, nurkują na swoich szybowcach między chmurami młodzi Serhij Korolow i Ołeh Antonow. I leciało nad kołyską ukraińskiego lotnictwa ukraińskie słowo. Kolejny „Dzień ukrainoznawstwa” okazał się nie mniej nasycony. O swoim dorobku twórczym opowiedział pracownik Instytutu Ludoznawstwa ANU, lwowiak Roman Kiś. Główny bibliotekarz biblioteki naukowej Winnickiego Narodowego Uniwersytetu Medycznego im. M. I. Pirogowa Olha Jurczyszyna opowiedziała o działalności placówki w odtwarzaniu historii medycyny regionu. Na koniec zaznaczyła: – Wrażenia z festiwalu są najlepsze. Z wielką przyjemnością rozmawiałam z odwiedzającymi, zapoznałam się z wystawami książek, utworami uczestników festiwalu. Zera Abduramanowa, Wasyl Hanysz i Jewhen Biłousow Wiele książek kupiłam, odkryłam dla siebie nowe nazwiska. Szczere podziękowania dla organizatorów wydarzenia za stworzenie przestrzeni do nieformalnej komunikacji, wymiany doświadczeń. Najważniejsze jest to, że w przededniu 20. rocznicy Niepodległości Ukrainy w Teodozji brzmiało ojczyste ukraińskie słowo – gwarancja rozwoju i rozkwitu Ukraińskiego Niepodległego Państwa! Praprawnuk bratanka Stepana Rudanśkiego, lekarz wojskowy Ołeksij Borżkowśkyj z Żytomierza zapoznał obecnych z mało znanymi stronami biografii S. W. Rudanśkiego. Kijowski pisarz Mykoła Pawłenko nie nadążał odpowiadać na liczne pytania dotyczące jego nowego utworu „Biblia rozumu, albo Jak stać się szczęśliwym…”. Autorowi wielokrotnie klaskano i chętnie odbierano książki z autografem. Centralnym wydarzeniem „Dnia książki dziecięcej” stało się wyjazdowe posiedzenie sekcji międzynarodowej Rady ds. Książki Dziecięcej IBBY UNESCO na Ukrainie. O włączaniu wydawców i pracowników bibliotek do programów IBBY mówili Lubow Huź i Tetiana Prawda (Dniepropietrowsk). Wiele można pisać o festiwalu, ale nie sposób pominąć głównego wydarzenia – konkursu na najlepszą książkę festiwalu. Kilka dni trwało posiedzenie jury, które ostatecznie wyłoniło laureatów. Grand Prix i dyplom zwycięzcy „Najlepsza książka festiwalu” otrzymał Mykoła Pawłenko za książkę „Biblia rozumu, albo Jak stać się szczęśliwym…”. W kategorii „Literatura piękna. Poezja” laureatkami zostały Ludmyła Pulajewa (Lwów) oraz kijowianka Natalia Sawina. Za zbiór utworów „Botakje” w kategorii „Literatura piękna. Proza” dyplom otrzymał Taras Prochaśko (Iwano-Frankiwsk). Laureatami za stworzenie książek dla dzieci zostali Ołeh Majboroda (Dnieprodzierżyńsk) oraz Natalia Weselycka (Kijów). W kategorii „Wybitne postacie” najlepszy okazał się Erwand Baraszjan za przekład z ormiańskiego książki „Iwan Konstantinowicz Ajwazowski”. Kijowskie Muzeum Literacko-Pamięciowe M. Rylśkiego zostało wyróżnione za zbiór „Z trudów i dni Maksyma Rylśkiego”. Wydawnictwo „Szkilnyj swit” nagrodzono dyplomem za publikacje dla pedagogów. Walerija Norczenko (Teodozja) z książką o Gumilowskim festiwalu poetyckim okazała się najlepsza w kategorii „Publicystyka”. Doświadczenie przeprowadzenia festiwalu pokazało, że organizatorzy są na właściwej drodze. Przygotowujmy się zatem do następnego święta ukraińskiej książki, które odbędzie się w Teodozji od 16 do 25 sierpnia 2012 roku.
Tłumaczenie maszynowe
12 września br., w poniedziałek, o godz. 17.00 w dużej sali koncertowej Domu Nagrań Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy (ul. Perwomajskiego 5a, trzypiętrowy budynek na podwórzu, metro „Kłowśka”) w cyklu audycji na żywo „Radiokanał Kultura przedstawia” odbędzie się wieczór autorski laureata Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Mychajła Słaboszpyckiego z okazji jego 65. urodzin. W wieczorze biorą udział artyści ludowi Ukrainy Natalia Sumśka i Anatolij Chostikojew, kompozytor, Bohater Ukrainy Jewhen Stankowycz, pisarze – Bohater Ukrainy Dmytro Pawłyczko oraz Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Jurij Szczerbak, laureaci Nagrody Szewczenkowskiej Pawło Mowczan, Lubow Hołota oraz Dmytro Iwaniw. Prowadzący – artysta ludowy Bohdan Beniuk. Wstęp wolny. Informacje pod numerami telefonów: 044-279-37-83, 234-15-24. Wydział pracy oświatowej Nadija KYRIAN Wydział kultury Mykoła CYMBALUK 279-49-47 Wydział literatury Marija KUCZERENKO 270-55-57 Wydział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Korespondenci Natalija ANTONIUK, Ulana WOLYKOWSKA Redaktor dyżurny Natalija ANTONIUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” – 30617 1 1 0 3 5 Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301235 Nakład we wrześniu – 18 400 Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 4 820095 780016
Tłumaczenie maszynowe
Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r.
Redaktor naczelny Ljubow HOŁOTA
Kolegium redakcyjne: Ljubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK
Zastępcy redaktora naczelnego
Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55
Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)
Sekretarz odpowiedzialny
Iryna SZEWCZUK
Tłumaczenie maszynowe