Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

W KRAJU, GDZIE URODZIŁ SIĘ JEWHEN HREBINKA

Слово Просвіти, №35 за 2011 рік

Andrij ZYL, dziennikarz, krajoznawca, m. Boryspol. Zbliżający się dwusetny jubileusz od dnia urodzin Jewhena Pawłowycza Hrebinki skłonił pedagogów z rejonu boryspolskiego do odwiedzenia kraju, w którym się urodził i wychował, zapoznania się z jego historyczną przeszłością, życiem, codziennością i tradycjami miejscowych mieszkańców, poczucia tchu ziemi i przyrody, wśród której dorastał i kształtował się przyszły pisarz. Oprócz tego Jewhen Pawłowycz był współczesnym Szewczenki, nieobojętnym na jego los i talent. Brał aktywny udział w wykupie poety z poddaństwa, w wydaniu pierwszego „Kobziarza” w 1840 roku. Ukrainiec Jewhen Hrebinka był dość znaczącą osobą w dalekiej i zimnej stolicy. Posiadając głęboką i gruntowną wiedzę, wykładał literaturę rosyjską w Korpusie Szlacheckim, korpusie kadetów, w wojskowych placówkach edukacyjnych, uczył słuchaczy mineralogii, botaniki i zoologii. To właśnie Hrebinka przedstawił Szewczenkę znanym ludziom Petersburga. Była to postępowa demokratyczna inteligencja, która wspierała poetę moralnie i materialnie, opiekowała się jego losem, śledziła rozwój jego poetyckich i malarskich talentów. I za ten, jeszcze nie do końca doceniony wkład w los poety, Jewhen Hrebinka zasługuje na szacunek, poważanie i dobrą pamięć. Współcześni znali i wspominali Hrebinkę jako wspaniałego pedagoga, podkreślając jego dobre usposobienie i wielką miłość do literatury. Jeszcze w latach gimnazjalnych (a uczył się w Nieżyńskiej Gimnazjum Nauk Wyższych imienia księcia Bezborodki) obudził się w nim talent literacki. I obecnie jego romans „Oczy czarne” wykonują śpiewacy wielu krajów świata, przy czym rzadko kto wspomina o autorze, uważając utwór za ludowy. A jaki głęboki liryzm i życiowa rzeczywistość zawarte są w „Ukraińskiej melodii” lub w pieśni „Młoda jeszcze dziewica ja byłam”! …Malownicza droga do Pyriatyna. Przy wjeździe do Marianówki nie zobaczyliśmy drogowskazu z napisem „Wita Was ojczyzna J. P. Hrebinki!”. Powitała nas nauczycielka miejscowej szkoły Marija Kuzmiwna Charczenko, która wlała w serca nauczycieli z Boryspolszczyzny pełną czarę miłości do swojego ziomka, opowiadając o rodzinie Hrebinków. W ciasnym pokoju wiejskiego domu kultury opowiedziała o wsi, o swoim ziomku, o niemal zapomnianej i zrujnowanej pamięci o nim. Szczególnie na chutorze Ubizyszcze, który stał się częścią wsi Marianówka. Tam zachował się cmentarz rodowy, gdzie pochowano J. P. Hrebinkę i jego przodków, część bzowej alei, którą chodził kiedyś przyszły poeta, oraz duża zaniedbana piwnica. Gdzie była posiadłość, gdzie stał dom, można jedynie wyobrażać sobie podczas opowieści przewodnika: żadnej tabliczki, pamiątkowego kamienia. Zrujnowana pamięć… Jedynie miejscowe nauczycielstwo, niespokojni pedagodzy przejmują się memoriałem swojego sławnego ziomka, pukają do drzwi urzędniczych gabinetów, aby wydzielono środki na rekonstrukcję i remont muzeum, na przygotowanie ekspozycji, aby godnie opowiedzieć o nim gościom. Jubileuszowe uroczystości odbędą się w lutym przyszłego roku. Lecz już teraz ziomkowie J. P. Hrebinki przyjęli około dwóch dziesiątek delegacji wycieczkowych, pomimo obojętności struktur władzy wobec uczczenia pamięci klasyka ukraińskiej bajki, który wraz ze swoim współczesnym H. Kwitką-Osnowjanenką torował drogę twórczą Szewczence… Przez 160 lat starł się z powierzchni ziemi grób J. P. Hrebinki, bo kroniki jego cmentarza rodowego nikt nie prowadził. Choć niektóre szczegóły opowiedział i wyraził wyrzut pod adresem ukraińskiej inteligencji historyk Mykoła Storożenko, który w lipcu 1900 roku w czasopiśmie „Kijewskaja starina” donosił: „Ostatnio przyszło nam odwiedzić grób J. P. Hrebinki, pochowanego na oddzielnym cmentarzu w ogrodzie pp. Mazaraki obok ch. Ubizyszcze w powiecie pyriatyńskim guberni połtawskiej. Smutno było widzieć zaniedbany grób człowieka, który w swoim czasie odgrywał znaczącą rolę w świecie literackim i zajmował nie ostatnie miejsce w historii literatury ukraińskiej. Niewielki cmentarz rodowy Hrebinków jest okopany rowem i jedną stroną przylega do drogi przejazdowej. Przez rów od drogi przerzucone są kładki do zamkniętych na zamek wrót. Kiedy stróż szkoły ziemskiej i dozorca cmentarza otworzył wrota, to przed nami ukazała się niewielka kwadratowa działka ziemi, otoczona z trzech stron ogrodem i zasiana kilkoma grobami, z których tylko na jednym — grobie Anny Pawliwny Swiczki, znajduje się metalowy krzyż z odpowiednim napisem, na innych zwykłe drewniane krzyże bez napisów. Kiedy stróż pokazał nam grób J. P. Hrebinki, to dodał, że ustawiony na nim stary drewniany krzyż przeniesiony jest z sąsiedniego grobu, gdzie został zastąpiony nowym, — a do tego na grobie J. P. Hrebinki przez kilka lat żadnego krzyża nie było, bo po raz pierwszy ustawiony dawno zgnił i”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn