Strona · s. 13strona oryginału ↗
Jurij LYPA: „Buduj przede wszystkim duszę!”
Слово Просвіти, №36 за 2017 рік
Bohdan ZALIZNIAK, kierownik centrum prasowego dziennikarstwa naukowego Zachodniego Naukowego Centrum Narodowej Akademii Nauk Ukrainy i Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy i Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, kandydat nauk filologicznych
Delegacja rozpoczęła swoją podróż od odwiedzenia Świętego źródła we wsi Lisok, niedaleko centrum rejonowego Jaworów w obwodzie lwowskim. W pierwszej połowie XVII wieku mnisi wybrali tę okolicę na budowę klasztoru Przenajświętszej Trójcy (1633 r.). W dawnych czasach tutaj, nad źródłem, które niespodziewanie wytrysnęło, ukazała się Matka Boża. Stał się ten cud w dniu Położenia Szaty Przenajświętszej Bogurodzicy. Od tego czasu szczególnie uroczyście obchodzi się tutaj to święto.
Tutaj można nabrać wody, która poprawia wzrok.
Następnie — wieś Buniów. Jest to jedno z miejsc, przez które wiódł szlak Jurija Lypy do sławy: Odessa—Kamieniec Podolski—Tarnów—Lwów—Winniki—Poznań—Warszawa—Jaworów—Buniów—Iwaniki—Szutowa. Później, co prawda, wyjaśniło się, że do tej listy miejscowości dodaje się jeszcze Połtawszczyznę, gdzie, według uściślonych danych, urodził się Jurij Lypa. Potem był uniwersytet w Kamieńcu Podolskim, gdzie pisarz redagował uniwersyteckie czasopismo „Nowa dumka”, obozy internowanych Ukraińców w Tarnowie, Winniki, dokąd przyjeżdżał razem z ojcem, Poznań, gdzie studiował na uniwersytecie medycynę, założył bractwo „Czornomore”, które pracowało w dwóch kierunkach: kulturalno-oświatowym i, że tak powiem, tajnym: wychowanie ukraińskiej elity, 14 lat pracy jako lekarz w Warszawie, gdzie, ożeniwszy się w 1938 roku z Haliną Zacharijasewycz, pełnił obowiązki członka zarządu Ukraińskiego Towarzystwa Wojskowo-Historycznego; rok — w Jaworowie, a potem — w Buniowie. Zmasakrowane ciało jego znaleziono w Szutowej.
„Naprzód, Ukraino! Masz ciężkie stopy, Pożary chat dymią się spod nich: Ani Rosji, ani Europie Nie zrozumieć synów Twoich!”
O Juriju Lypie mówili: Jaryna Hrymak, zastępca przewodniczącego Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej, przedstawiciele władz rejonu jaworowskiego, wnuk Jurija Lypy — Pawło Humenecki, który szczerze podziękował „za pamięć o moim dziadku”, oraz profesor Ołeh Hryniw.
W Iwanikach odwiedziliśmy zarówno cerkiew, jak i pomnik Jurija Lypy. Tetiana Pawełko ze Lwowskiego Narodowego Teatru Dramatycznego im. Marii Zańkowieckiej przeczytała wiersze poety. „Przyszliśmy tutaj z zewu serca, — rozpoczęła swoje wystąpienie prezes Fundacji Charytatywnej „Przeznaczenie” im. Jurija Lypy Halyna Szypka, — wszak Jurij Lypa żył ze świadomością swojego wielkiego przeznaczenia. Ojciec Petro, obecny tutaj, opiekuje się pomnikiem Jurija Lypy, a w duszy opiekuje się także pamięcią o nim”.
Uzupełnił panią Halynę dyrektor wydawnictwa „Kameniar” Dmytro Sapiha, który uważa, że „do Jurija Lypy musimy jeszcze długo iść. Jeszcze w 1936 roku J. Lypa zaczął opracowywać strategię stworzenia niepodległej Ukrainy, pisze „Przeznaczenie Ukrainy”, „Doktrynę czarnomorską”, „Podział Rosji”. A my, niestety, tylko czasami wspominamy postacie A. Szeptyckiego, M. Werbyckiego, trochę J. Konowalca, odrobinę S. Banderę, R. Szuchewycza…”
Odwiedziliśmy także „Izbę Pamięci Jurija Lypy”, która znajduje się w Buniowie, gdzie zgromadzono rzeczy poety-lekarza. Ta izdebka mieści się w ambulatorium medycyny rodzinnej, gdzie J. Lypa leczył chorych.
Odwiedziliśmy również miejsce, gdzie faszyści zabili wybitnego Ukraińca. J. Lypę niosły tutaj kobiety, bo nie było mężczyzn: jedni — w partyzantce, drudzy — w Armii Czerwonej, trzeci — byli jeszcze mali.
Akcja zakończyła się uczczeniem pamięci poety, liryka-fi- 19 sierpnia tego roku z inicjatywy prezes Fundacji Charytatywnej „Przeznaczenie” im. Jurija Lypy Halyny Szypki i dyrektora wydawnictwa „Kameniar” (Lwów) Dmytra Sapihy odbyło się uczczenie pamięci wybitnego ukraińskiego poety, myśliciela, działacza społecznego Jurija Lypy, który wzywał Ukraińców przez całe swoje krótkie życie: „Buduj najpierw duszę”, a co najważniejsze —
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
