Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №36 за 2017 рік

16 s. · 33 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 33 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ogólnoukraiński tygodnik kulturologiczny 36 (932), 7–13 września 2017

FOTOFAKT 3 września w stolicy, na fasadzie budynku przy ul. Hruszewskiego 4, zamalowano słynne graffiti, które jest historycznym zabytkiem Rewolucji Godności. Przeciwko samowoli właściciela sklepu „Emporium” wystąpili kijowianie, podpalili opony. „Ikony Rewolucji Godności” zostaną odtworzone. Ale ten fakt skłania nas do zastanowienia: jak długo bezkarnie będzie się niszczyć naszą pamięć, naszą historię, dawną i współczesną? Co dzieje się w naszym świecie? Zastanów się — i zrozum: Ze ścian zdrapuje się Graffiti, Jak pamięć tragicznych wydarzeń. A co ma być zamiast tego, Gdy zupełnie ucichnie echo?! Starannie wymyta świadomość. Neutralna jak biała ściana. Anatolij MATWIJCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Odbył się 18. ogólnokrajowy konkurs «Język ukraiński – język jedności»

Ołeksandra Serduniczo... Lubow SERDUNYCZ, jedna z laureatek konkursu, przewodnicząca Starosiniawskiego Rejonowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Z 26 do 28 sierpnia bieżącego roku w Odessie odbył się ważny wydarzenie oświatowe: ogólnokrajowy konkurs „Język ukraiński – język jedności”. W tym roku konkurs osiągnął pełnoletniość: to 18. edycja (pierwszy konkurs odbył się w Kijowie)! Organizatorami są Odeski Regionalny Oddział Narodowej Spilki Żurnalistów Ukrainy (NSŻU) wspólnie z Akademią Technologii Językowych i Komunikacji Etnosów Przyczarnomorza (przewodniczącym komitetu organizacyjnego i członkiem NSŻU jest Jurij Rabotin). Konkurs dawno przekroczył granice i wyszedł na poziom międzynarodowy, ponieważ misja tego forum jest naprawdę jednocząca. Forum gromadzi zatem poetów, prozaików, dziennikarzy, nauczycieli, badaczy, młodzież, starsze pokolenie, artystów, pedagogów, przedstawicieli prasy, radia, telewizji, prawdziwych miłośników słowa ukraińskiego. Jak zaznaczył przewodniczący Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii Ukrainy Ołeh Nalywajko, „to świadczy o rosnącej potrzebie obcowania z ukraińskim słowem, o szczerym dążeniu do doskonałego opanowania go i przekazywania swojej wiedzy innym”. Miłe jest to, że właśnie Odessa, która pomimo swojej wielonarodowości, pomimo tego, że doświadczyła politycznej prowokacji „russkawo mira”, oświadczyła agresorowi i całemu światu, że jest miastem ukraińskim. A przyjmując u siebie taki konkurs, potwierdziła to. 26 sierpnia w sali aktowej odbyło się uroczyste otwarcie konkursu oraz ceremonia wręczenia nagród uczestnikom. Środowisko twórcze zapoznano z pozdrowieniami od przewodniczącego Werchownej Rady Andrija Parubija, premiera Wołodymyra Hrojsmana, przewodniczącego NSŻU Serhija Tomilenki oraz władz Odessy. Następnego dnia złożono kwiaty pod pomnikami Alei Sławy oraz Tarasowi Szewczence. Ciekawa była także wycieczka Parkiem Stambulskim. Odeskie Muzeum Literackie — kolejna pamiętna wizyta. W jego Złotej Sali także wręczano nagrody laureatom konkursu, a poetka z Połtawy H. Wowczenko zaprezentowała książkę „Piję sercem każdy dzień”. Przewodniczący komitetu organizacyjnego konkursu J. Rabotin przedstawił zbiór „Na wybrzeżu Słowa” z poezją uczestników z minionych lat. Zawitał tu również znany pisarz-działacz Proświty, językoznawca, dysydent Oleksa Riznykiw, pozdrowił uczestników i podarował swoje książki. Kolejna podróż — do Odeskiego Miejskiego Ośrodka Zdrowia Dziecięcego „Wiktoria”. Miło, że organizatorzy zapewnili konkursantom zakwaterowanie (mieszkaliśmy w akademiku Odeskiego Regionalnego Instytutu Administracji Państwowej Narodowej Akademii Administracji Państwowej przy Prezydencie Ukrainy), wyżywienie, upominki… W tegorocznym konkursie laureatką została także ja, a nawet zwyciężczynią. Moje artykuły i książki językoznawcze ocenione zostały aż trzykrotnie w dwóch nominacjach: „Kwitnij, nasza ojczysta mowo” — za zbiór palindromów „Witraże żartów” oraz za redakcję i opracowanie zbiorów „Nadikwynnia” i „Wsi moja, ty — podolska pisanka” (pierwsze miejsce); nominacja „Rubieże czynów i nieśmiertelności” — za zbiór poezji i prozy patriotycznej „Wstęp wzbroniony!”. I po raz drugi w tej samej nominacji — za redakcję i opracowanie zbioru „Głosem Majdanu” (laureatka). Otrzymałam dyplomy, świąteczną gazetę i wybór pięknych książek. Praca każdego konkursanta to wkład w rozwój państwowego języka i kultury. Miło, że niektórzy uczestnicy (w tym konkursant, który reprezentował wydawnictwo „Bedrychiw kraj”) przekazali literaturę ukraińską, która trafiła do nagrodowych pakietów zwycięzców i laureatów. Rozmowy z przyjaciółmi, znajomości, wycieczki poznawcze, wymiana książek i informacji, życzliwość odessitów — wszystko to sprzyjało stworzeniu ciekawego miksu współczesności i ducha Ukraińców z wszystkich stron. Budujące jest, że język ukraiński wciąż zdobywa serca sympatyków. Bo język ukraiński to przecież język jedności! To siła napędowa i pewna podstawa rozwoju Ukrainy! KOMU UFAJĄ UKRAIŃCY NIEWYMYŚLONE HISTORIE MIĘDZY DWOMA ŚWIATAMI Z EPISTOLARIUM IHORA KACZUROWSKIEGO 10-11

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Komu ufają Ukraińcy?

Monitoringowe badania opinii publicznej na Ukrainie przeprowadziły Centrum „Monitoring Społeczny” oraz Ukraiński Instytut Badań Społecznych im. O. Jaremenki wspólnie z Kijowskim Klubem Prasowym, Instytutem Analiz i Prognoz oraz wydziałem badań monitoringowych transformacji społeczno-ekonomicznych Instytutu Ekonomii i Prognozowania Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Ostatnie ogólnoukraińskie badanie opinii publicznej przeprowadzono od 20 do 29 lipca 2017 roku w 24 obwodach Ukrainy oraz w Kijowie (z wyłączeniem tymczasowo okupowanych terytoriów obwodów ługańskiego i donieckiego oraz Autonomicznej Republiki Krymu). Łącznie przepytano 2030 respondentów. Metoda pozyskiwania informacji: indywidualny wywiad w miejscu zamieszkania respondenta „twarzą w twarz”. W konferencji prasowej wzięli udział: Jurij Lisnyczyj, dyrektor Instytutu Analiz i Prognoz; Dmytro Dmytruk, dyrektor Centrum „Monitoring Społeczny” oraz Mychajło Peresunko, dyrektor wykonawczy Kijowskiego Klubu Prasowego. Początkowo uczestnicy konferencji prasowej przeanalizowali główne kierunki reformy emerytalnej z punktu widzenia opinii publicznej. Prawie wszystkie ogłoszone inicjatywy są negatywnie odbierane przez Ukraińców. Z aprobatą przyjęto jedynie pomysł zniesienia specjalnych emerytur dla urzędników państwowych, deputowanych ludowych Ukrainy, prokuratorów, sędziów itp. (popiera 80,9%, nie popiera 13,2%, pozostali nie mają zdania). Zdecydowana większość społeczeństwa nie popiera pomysłu podniesienia wieku emerytalnego lub stażu ubezpieczeniowego (popiera 4,7%, nie popiera 88,3%), zakazu wcześniejszego przechodzenia na emeryturę (popiera 12,7%, nie popiera 75,7%), bardziej rygorystycznej kontroli opodatkowania małych przedsiębiorstw (popiera 28%, nie popiera 47%). Jedynie po 30% popiera powiązanie przejścia na emeryturę nie z wiekiem pracownika, a z jego stażem ubezpieczeniowym (nie popiera 58%) oraz możliwość „dokupienia” za pieniądze stażu ubezpieczeniowego (emerytalnego), jeśli brakuje go do otrzymania emerytury (nie popiera 57,1%). „Wystawa jest ciekawa, nasycona, różnorodna. W ekspozycji można zobaczyć całe warstwy współczesnego malarstwa ukraińskiego. Wielu artystów aktywnie reaguje na wydarzenia, które dzieją się właśnie teraz. W Ukrinformie odbyła się konferencja prasowa dotycząca wyników badania opinii publicznej w ramach projektu „Restart. Otwarta władza”. Dość sprawiedliwy wymóg uzależnienia wysokości emerytury obywatela od wysokości opłaconych przez niego składek emerytalnych popiera jedynie 41,6% obywateli, a nie popiera 42,5%, co świadczy o braku zaufania do kapitałowego systemu zabezpieczenia emerytalnego. Ludzie uważają, że opłacanie dzisiaj składek emerytalnych nie gwarantuje im godnej emerytury. Zdaniem prelegentów konferencji prasowej społeczeństwo nie ma żadnego zaufania do reformy emerytalnej i trzeba z tym coś zrobić. Ponieważ reforma, w której ludzie nie chcą brać udziału, jest skazana na porażkę. Jednym z wymogów kontynuacji współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym jest zniesienie moratorium na sprzedaż gruntów rolnych. Jednak prawie 72% obywateli Ukrainy uważa, że moratorium należy utrzymać, ponieważ obecnie nie można wprowadzać wolnej sprzedaży i kupna ziemi. Na Ukrainie nie ma dziś żadnej dużej grupy społeczno-demograficznej ludzi, która opowiadałaby się za sprzedażą ziemi rolnej. Zapytano również respondentów, czy zdarzyło im się lub członkom ich rodzin w ciągu ostatnich 12 miesięcy spotkać z faktami łapówkarstwa. Najbardziej skorumpowaną okazała się sfera medyczna. W ciągu roku łapówki medykom musiało dawać 17,9% ankietowanych lub 13,3% członków ich rodzin. W sferze edukacji łapówki dawało 3,5% ankietowanych i 5,6% ich bliskich krewnych. W sferze świadczenia usług administracyjnych odpowiednio 5,4% i 3,9%. Z drugiej strony tylko nieco ponad 20% ankietowanych postrzega pozytywnie działania władz z punktu widzenia walki z łapówkarstwem. Wszyscy pozostali – negatywnie. Silne i dość powszechne poparcie wśród ludności kraju ma pomysł pozbawienia wszystkich deputowanych ludowych immunitetu. Popiera go ponad 95%. Z nich 86,9% zgodziło się potwierdzić tę zgodę w referendum, na podstawie którego można byłoby wprowadzać zmiany do Konstytucji Ukrainy (dziś w Ustawie Zasadniczej istnieje zapis o immunitecie deputowanych ludowych Ukrainy). Jeszcze jedno tradycyjne pytanie – jaki efekt odnieśli obywatele Ukrainy z wprowadzenia ruchu bezwizowego. Zapytano respondentów, na ile ważne jest dla nich osobiście wprowadzenie ruchu bezwizowego z UE. Prawie połowa ankietowanych (48,8%) odpowiedziała, że jest to dla nich ważne lub raczej ważne. Przeciwnego zdania jest mniej więcej tyle samo ankietowanych. Oznacza to, że część społeczeństwa widzi pozytywy w zbliżeniu z UE, a część uważa to dla siebie za nieważne. W uzupełnieniu do tego zapytano Ukraińców o ich zamiar uzyskania paszportu biometrycznego. 39% nie planuje go wyrabiać. Prawie 27% planuje wyrobić paszport biometryczny, ale jeszcze nie wie kiedy. 11,4% zamierza go wyrobić do końca roku, mniej więcej tyle samo ma już paszporty zagraniczne. Prawie 5% planuje wyrobić w ciągu 1-2 miesięcy. I jeszcze 2,5% już złożyło dokumenty na wyrobienie paszportu zagranicznego. Czyli około jedna trzecia społeczeństwa ma plany w najbliższym czasie skorzystać z ruchu bezwizowego. Jeszcze prawie jedna trzecia również ma takie plany, ale nie określiła się co do czasu. Przy takim popycie kolejki po paszporty zagraniczne w ciągu najbliższego roku raczej nie zmaleją. 53% ankietowanych nie popiera wprowadzenia ruchu wizowego z Federacją Rosyjską. Nieco ponad jedna trzecia obywateli jest przeciwnego zdania. Największy opór wobec takiego kroku obserwuje się na południu (nie popiera 75,4%), wschodzie (63,5%), Donbasie (59,7%) oraz w centrum (57,6%). Najmniejszy opór jest na zachodzie (nie popiera 26,9%, natomiast popierają dwie trzecie ankietowanych). Zapytano obywateli również o ich wizję uregulowania konfliktu w Donbasie. Najmniej respondentów poparło kierunek oddzielenia tych terytoriów od Ukrainy (16,7%). Największa część ankietowanych uważa za zasadne prowadzenie ATO do pełnego przywrócenia kontroli Ukrainy nad zajętymi przez separatystów terytoriami (36,7%). Ponadto znaczna część respondentów (27,2%) uważa, że tym terytoriom należy nadać specjalny status w składzie Ukrainy. Gdyby wybory do Rady Najwyższej Ukrainy odbywały się w najbliższą niedzielę, to jednoznacznie wzięłoby w nich udział 26,5% ankietowanych, raczej tak – 40,3%, raczej nie – 12,7%, zdecydowanie nie – 15,3%. Wśród partii politycznych największe poparcie otrzymałoby Wszechukraińskie Zjednoczenie „Batkiwszczyna” (Julia Tymoszenko) – 10,9%. Do parlamentu weszłyby również: Partia „Blok Petra Poroszenki »Solidarność«” (Jurij Łucenko) – 8,1%, Partia „Za życie” (Wadym Rabinowycz) – 7,3%, Partia „Blok Opozycyjny” (Jurij Bojko) – 7%, Partia Radykalna Ołeha Laszki (Ołeh Laszko) – 6,4%. Szanse na przekroczenie 5-procentowego progu mają również Partia „Pozycja Obywatelska” (Anatolij Hrycenko) – 4%, Wszechukraińskie Zjednoczenie „Swoboda” (Ołeh Tiahnybok) – 3,8% oraz Partia „Zjednoczenie »Samopomoc«” (Andrij Sadowy) – 3,5%. Gdyby w najbliższą niedzielę odbyły się wybory Prezydenta Ukrainy, głosy respondentów rozłożyłyby się następująco: Julia Tymoszenko — 11,2%, Petro Poroszenko — 9,5%, Jurij Bojko — 7,3%, Wadym Rabinowycz — 7,3%, Ołeh Laszko — 6,7%, Anatolij Hrycenko — 5,1%, Andrij Sadowy — 3,7%, Ołeh Tiahnybok — 2,9%, Wołodymyr Hrojsman — 2,4%, Dmytro Jarosz — 1,8%, Witalij Kłyczko — 1,4%, Nadija Sawczenko — 0,9%. Z wyników sondażu stało się również wiadome, że większość obywateli nie ufa żadnemu z ukraińskich polityków. W tym antyrankingu prowadzą Arsenij Jaceniuk (nie ufa mu 89%), Ołeksandr Turczynow (85%), Ołeh Tiahnybok (80%), Andrij Parubij (77,1%), Jurij Łucenko (77,3%), Witalij Kłyczko (77,1%), Micheil Saakaszwili (76,7%), Petro Poroszenko (75,1%). Ukraińcy nie ufają również większości instytucji społecznych. Największy brak zaufania budzi Rada Najwyższa Ukrainy oraz partie polityczne (nie ufa im po 85,2%), dalej — Prokuratura (71,7%), organy ścigania (67,1%), Policja Narodowa (62,9%) oraz SBU (62,6%). Jeszcze wyższy poziom nieufności obywatele Ukrainy żywią wobec władz Federacji Rosyjskiej (86,1%). Jednocześnie respondenci najbardziej ufają wolontariuszom (59,5%), Siłom Zbrojnym Ukrainy (59,1%), przedstawicielom rad miejskich, osiedlowych i wiejskich (49,9%), a także wydaniom internetowym (40,8%). przedstawiono wilka, który jest emblematem tego legendarnego batalionu. Jak wyznała artystka, tę pracę uważa za swoje najlepsze dzieło malarskie i rozpoczyna nią serię obrazów poświęconych tym, którzy bronią naszej wolności i niepodległości na wschodzie kraju. A według słów pana Ihora, artystka po raz pierwszy zobaczyła go w zeszłym roku w jednym z reportaży telewizyjnych poświęconych ATO, potem poznali się przez portale społecznościowe. Artystka tworzyła portret na podstawie fotografii i wtedy jeszcze nie znała go osobiście. Jednak stworzony wizerunek okazał się niezwykle życiowy. Zapraszamy więc wszystkich chętnych do zapoznania się z twórczością utalentowanych artystów. Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO Zdjęcie autora

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Niepodległość ucieleśniona w obrazach

W Centralnym Domu Artysty NSHU trwa wystawa poświęcona Dniu Niepodległości Ukrainy. Zaprezentowano tu prace artystów z Kijowa, Odessy, Charkowa, Lwowa i innych miast Ukrainy. Jestem przekonany, że stanie się ona znaczącym wydarzeniem w życiu kulturalno-artystycznym nie tylko stolicy, ale i całego państwa – zaznaczył dyrektor dyrekcji wystaw artystycznych NSHU Ihor Wołoszuk. O pracy nad wystawą opowiedział sekretarz NSHU Mykoła Tyszczuk, zaznaczając, że nowa ekspozycja zdążyła już zyskać szeroki rozgłos. Zainteresowały się nią szkoły ogólnokształcące stolicy oraz wojskowe placówki edukacyjne. Jedynie Ministerstwo Kultury Ukrainy pozostawiło ją bez uwagi. Historyczna przeszłość i współczesność Ukrainy zostały przedstawione na obrazach „Piątek. Z serii „Przypowieść o ziarnach” (autor M. Sawczenko), „W cerkwi” (K. Mohylewski), „Zamyślona” (Ju. Czernowa), „Pamięci Metropolity Andrzeja Szeptyckiego” (O. Budnyk), „Ołeksij Dmytrowycz Ałmazow. Wybitny dowódca, generał-chorąży armii URL” (M. Soczenko), „Na Iwana Kupała” (H. Konstantiuk), „Młoda dziewczyna” (L. Łytwyn), „Gorące lato 2015” (B. Hołojad), „Czerwone maki” (M. Derkacz), „Ruch czasu” (T. Handża). Jednak największą uwagę zwiedzających wystawę przyciąga obraz Darii Dobriakowej, na którym przedstawiony jest były szef wydziału wywiadu 90. batalionu desantowo-szturmowego, o pseudonimie „Chan”, a obecnie zastępca przewodniczącego zarządu organizacji społecznej „Ogólnoukraińskie zjednoczenie realnych uczestników działań bojowych” Ihor Panow. Obok bohatera zo-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Dlaczego kanał telewizyjny „Pryamiy” wspiera moralno-psychologiczną chorobę — schizofrenię językową na Ukrainie?

Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki. Mnie poraziła ukraińsko-rosyjska dwujęzyczność na „Pryamiy”, który w ten sposób wzmocnił rusyfikację na Ukrainie. Profesor Uniwersytetu Columbia Jurij Szewczuk słusznie podkreślił, że dwujęzyczność dla Ukrainy to pocałunek śmierci. „Schizofrenia językowa lub lingwoschizofrenia to konsekwentna polityka kulturalna, która zakłada mieszanie języka ukraińskiego i rosyjskiego. To niszczy język ukraiński na wszystkich jego poziomach. Przecież ludzie, zgodnie z prawami psychiki, reprodukują ten język, który słyszą wokół siebie. Usłyszeć niezanieczyszczony język ukraiński jest teraz trudno (nawet od prowadzących kanał telewizyjny „Pryamiy” — W. L.). Człowiek zaczyna mówić na poziomie bardzo prymitywnych znaczeń, które nie są w stanie ogarnąć całego złożonego kompleksu otaczającego świata — zaznaczył Jurij Szewczuk. — Dzieje się to, do czego zawsze dążyła polityka rosyjskiego imperializmu — zniszczyć język ukraiński od wewnątrz, rozchwiać, upodobnić do rosyjskiego tak, aby sami Ukraińcy „dobrowolnie” z niego zrezygnowali. Oprócz tego dochodzi do deintelektualizacji języka i kultury ukraińskiej. Władanie językiem jako minimalny wymóg profesjonalizmu jest całkowicie ignorowane”. Niestety, jest to zauważalne także na kanale telewizyjnym „Pryamiy”. Myślę, że szanowny Mat- Hryhorij DONEC, Kijów. Ot, powiedzmy, Mykoła Hryhoruk, bez wątpienia mądry i patriotyczny człowiek, napisał dobry artykuł („SP”, nr 33 z 2017 r.), ale wkradło się do niego takie zdanie: „Ukrainiec w swoim państwie powinien mieć choć jeden swój kanał”. Ale dlaczego tylko jeden? Przecież wszystkie kanały na Ukrainie powinny być ukraińskie, a dla przedstawicieli mniejszości narodowych, którzy mają swoje historyczne ojczyzny, wystarczy jeden dla wszystkich, przecież istnieje telewizja satelitarna, która czyni dostępnymi kanały w każdym języku. A u nas, niestety i ku wstydowi, wszystkie kanały telewizyjne, nawet proukraińskie, pozostają do dziś ukraińsko-rosyjskojęzycznymi. Dochodzi do cynizmu, gdy zakazany rosyjski serial telewizyjny pojawia się pod pozorem ukraińskiego filmu, jak na przykład: na kanale „2+2” demonstrują „nasz” rosyjskojęzyczny serial produkcji „Kyivtelefilm” pod tytułem „Mientowskije wojny”. A do tego jeszcze z rosyjskim aktorem w roli głównej. Mówiąc krótko, żeby nie zapominali, kto w domu jest gospodarzem. To jakieś niezrozumiałe pigmejstwo, kompleks niższości, pełzający raszyzm. Swego czasu Hryhorij Skoworoda radził dążyć do wyżyn, aby osiągnąć przynajmniej środek. W tym kontekście nieco konsternuje wpis Maksyma Merkułowa („SP”, nr 33 z 2017 r.), w którym on Hanapolski i jego koledzy rozumieją: kiedy jakikolwiek język jest stale mieszany z innym, zaczynają w nim obumierać mechanizmy własnej samoregeneracji, a co za tym idzie, sama zdolność do istnienia. Znane są dziesiątki wypowiedzi utalentowanych ludzi, że bez języka nie ma narodu, obumiera język — znika naród. Piękno i rozwój świata tkwi w różnorodności języków, kultur, narodów. Dlaczego na kanale telewizyjnym „Pryamiy” nie stworzyć programów, które popularyzowałyby język i kulturę ukraińską? Na przykład w USA takie programy to oznaka wysokiej kultury, świadomego stosunku do języka. Programy radiowe i telewizyjne (3-4 tygodniowo) popularyzują język, organizują różne konkursy. Czołowi językoznawcy na wysokim poziomie intelektualnym mówią o życiu języka, o słowach i cywilizacyjnym znaczeniu tych rzeczy dla Amerykanów. Upośledzona sytuacja języka i kultury ukraińskiej na Ukrainie musi być problemem i bólem nie tylko etnicznych Ukraińców, ale każdego, kto uważa się za patriotę Ukrainy. Nie może być politycznie i ekonomicznie niepodległego państwa, jeśli jego obywatele są duchowo i kulturowo skolonizowani. Telewizja posiada potężną siłę, by aktywnie wspierać tworzenie ukraińskiego świata językowego i kulturowego. Profesor Jurij Szewczuk słusznie podkreśla: „Jeśli nie położy się kresu polityce „schizofrenii językowej”, to język ukraiński może umrzeć w ciągu dwóch pokoleń”. Czyżby tego chcieli pracownicy „Pryamiy” i innych kanałów telewizyjnych i radiowych, gdzie panuje ukraińsko-rosyjska dwujęzyczność, gdzie język ukraiński pełni rolę architektonicznej ozdoby, dekoracji? Jaskrawym przykładem jest program „Echo Ukrainy” (Dlaczego na napisach „EchoUkrainy”?). Matwij Hanapolski swoimi rosyjskojęzycznymi mowami i dwujęzycznymi pytaniami tak oczarowuje telewidzów, że nawet lwowianie zadają pytania w języku rosyjskim (a może to moskiewscy piątokolumnowcy?!). W ten sposób autor znanej książki „Kwaszno-słodka dziennikarstwo” (2009) M. Hanapolski (podkreślał: „Jeśli chcesz zostać dziennikarzem — kup tę książkę i naucz się jej na pamięć”) obecnie podsyca schizofrenię językową, z której wynika: jeśli na Ukrainie ma uformować się naród polityczny, to Ukraińcy powinni wyrzec się języka ukraińskiego, kultury — stać się obcojęzycznymi, czyli rosyjskojęzycznymi, utwierdzić w sobie szczególną formę rosyjskiej świadomości, która pielęgnuje małorosyjskość, janczarstwo, mankurtstwo, służalczość. Czyż za to oddają swoje życie patrioci Ukrainy w czasie, gdy Matwij Hanapolski, Jewhen Kisielow („Podsumowania”), „Wskazujący palec z Andrijem Palczewskim” i inni („Razem”) odsuwają na margines ukraińskie Słowo, wpajają, zaszczepiają pogardę do języka ukraińskiego?! Ukraińskie społeczeństwo — od Prezydenta, Przewodniczącego Rady Najwyższej, Premiera Ukrainy po sprzątaczkę, dozorcę — musi celowo dekolonizować język ukraiński. Nie chodzi o zakaz rosyjskiego, a o ekologię językową. To w interesie także tych, którzy kochają rosyjski. Przestańcie ci, którzy mówią z jakiegoś powodu „moskiewskim narzeczem”. Jeśli rzeczywiście są wielkimi specjalistami, to dlaczego nie są w stanie wypowiadać się w języku państwowym? W końcu można po prostu zagłuszać ich pouczenia i dawać ukraińskie tłumaczenie. Szczególnie nadużywają tego komentatorzy sportowi, udzielając głosu sportowcom i trenerom, którzy prawie wszyscy są rosyjskojęzyczni, a do tego, wybaczcie, nie zawsze mówią to, co jest warte publikacji. Stało się złą tradycją komentowanie meczów piłkarskich w duecie — komentatora sportowego i byłego piłkarza, który oczywiście mówi po rosyjsku. A zresztą, czemu tu się dziwić, skoro prezes Federacji Piłki Nożnej Ukrainy (poseł!) demonstracyjnie nie komunikuje się w języku państwowym. To może już nadszedł czas, aby tak samo demonstracyjnie nie dopuszczać do ukraińskiego eteru tych, którzy celowo nie szanują języka ukraińskiego, jak to całkowicie sprawiedliwie uczynił Ostap Drozdow? Pytanie jest retoryczne. Po prostu obrzydliwie jest do dziś słyszeć od niektórych posłów i politologów o tym, że dwujęzyczność na Ukrainie ukształtowała się historycznie. Chociaż wydaje się, że już głupiemu wiadomo — ukształtowała się ona nie sama z siebie, a brutalnie ukształtowali ją nam moskiewscy okupanci. Czyli taka sytuacja to potworny spadek kolonialnej przeszłości, atawizm, który podlega mieszaniu języków ukraińskiego i rosyjskiego (dotyczy to także kanału telewizyjnego „Pryamiy”), aby każdy człowiek słyszał czysty, rodzimy, niezanieczyszczony język ukraiński, komunikował się nim w pracy, w mediach, na sesji Rady Najwyższej, w Administracji Prezydenta, Gabinecie Ministrów — we wszystkich organizacjach państwowo-społecznych. Utworzony kanał telewizyjny „Pryamiy” powinien być całkowicie ukraińskojęzyczny w formie i narodowy w duchu. Dla mniejszości narodowych, do których należą także Rosjanie (podkreślam to!), celowe byłoby stworzenie osobnego kanału telewizyjnego, na którym transmitowane byłyby programy w językach wszystkich mniejszości narodowych na Ukrainie. Posłuchajmy profesora Jurija Szewczuka: „Jeśli utrzyma się sytuacja kolonialnej inercji, kiedy przeciwnicy Ukrainy wzywają, by nie poruszać kwestii języka, będzie to pocałunek śmierci dla języka i kultury ukraińskiej. Wtedy nie będzie Ukrainy, nie będzie Ukraińców. Będzie jakaś liberalna Rosja bez Putina. Ale w niej prędzej czy później pojawi się i Putin”. Czy uświadamiają to sobie przywódcy państwa, dziennikarze „Pryamiy” oraz innych kanałów telewizyjnych i radiowych, pracownicy Narodowej Rady Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii, Ministerstwa Polityki Informacyjnej, Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii, Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy?! wykorzenieniu. A dekolonizację w pierwszej kolejności należy rozpoczynać właśnie od pełnowymiarowego odrodzenia języka ukraińskiego. Każde słowo wypowiedziane po rosyjsku rozszerza obcy i wrogi nam świat, wzmacnia agresję najeźdźcy. Od jawnych i nieświadomych agentów „ruskiego miru” nierzadko przychodzi wysłuchiwać, że język ukraiński powinien zdobywać sobie prawo do pełnowartościowego funkcjonowania w wolnej konkurencji, nawet nie uwzględniając jego statusu państwowego. Ale jakoś „zapominają” zauważyć, że powinno to odbywać się sprawiedliwie, czyli przynajmniej na zasadach równouprawnienia. A do tego wystarczyłoby na 350 lat zakazać języka rosyjskiego (tak jak moskiewskie imperium zakazywało naszego języka), a potem już można by pobawić się w konkurencję na absolutnie jednakowych warunkach. Choć przykro, trzeba przyznać, że znaczna część ukraińskiego społeczeństwa jest dotknięta poważną chorobą małorosyjskości, a władza, zaślepiona chorobą kleptomanii, wcale nie myśli robić czegokolwiek dla duchowego uzdrowienia narodu tytularnego. Dzisiaj, w takich warunkach, tylko maksymalna mobilizacja wszystkich sił patriotycznych, tylko ukraiński nacjonalizm są w stanie wyprowadzić naród ze sztucznie stworzonego przez przybłędów i janczarów chaosu i wreszcie zbudować prawdziwe państwo ukraińskie. Kanał telewizyjny „Pryamiy” (zamiast „Tonisu”) przykuł uwagę opinii publicznej Ukrainy. Programy prowadzą utalentowani dziennikarze Matwij Hanapolski, Andrij Palczewski, Switłana Orłowska, Sniżana Jehorowa i Jewhen Kisełow. Ich profesjonalizm jest na wysokim poziomie. Ale nie o tematyczno-treściowe wypełnienie programów chodzi. Aby wszechstronnie przeanalizować tematykę, treść, polityczno-informacyjny kierunek intelektualno-estetycznego kontentu kanału, trzeba przynajmniej miesiąc „komunikować się” z nim, zagłębiać się w cel i istotę jego funkcjonowania.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Domagajmy się więcej

Nieustannie próbuje się wepchnąć nas, Ukraińców, w rolę oskarżonych, którzy muszą się tłumaczyć, bronić, prosić tylko dlatego, że chcemy być Ukraińcami i żyć według swoich obyczajów. I wydaje się, że powoli przyzwyczajamy się do tej roli, czasem nawet tego nie zauważając. Autor nastawia Ukraińców na odległą „radosną” perspektywę: Kijów stanie się miastem rosyjskojęzycznym za 30–40 lat. Nawiasem mówiąc, te „optymistyczne” rozważania pana Mierkułowa spotykam już w trzeciej gazecie. Wrażenie jest takie, że mamy tu do czynienia z jakimś celowym „uśpieniem” świadomości czytelników. Ale przecież jasne jest, że jeśli tak myśleć, to nigdy nie wyjdziemy spod jarzma „russkava mira”. Wiadomo, że państwo buduje się nie w przyszłości, lecz tylko tu i teraz. I dopóki my, jakby przepraszając, wyprosiwszy jakieś kwoty, odkładamy na przyszłość nasze odrodzenie, zaraza wrogiego moskiewstwa wciąż wciska się we wszystkie szczeliny i truje umysły Ukraińców. Tak oto niedawno wpadła mi w ręce taka sobie rosyjskojęzyczna gazetka „Metro.com.ua”, rozdawana przy wszystkich stacjach metra w Kijowie dwa razy w tygodniu. W tej darmowej gazetce z 17.08.2017 roku ogłoszono, że teraz będzie się ukazywać również „tiełieprogramma na niedieliu” „Metro TV”, oczywiście w języku okupanta. Od dziesięcioleci Kijowski metropolitalny, który rzekomo stale brakuje pieniędzy i którego trzeba bez przerwy ratować, konsekwentnie zajmuje się rusyfikacją obywateli, organizując bezpłatną dystrybucję przy wszystkich wejściach do metra rosyjskojęzycznej gazety, nazywanej to „Metro”, to „Metro afisza”, to „Metro.com.ua”, ale jedno pozostaje w niej niezmienne — pogarda dla języka państwowego, a więc także dla narodu ukraińskiego. Przypominam sobie, jak w okresie Rewolucji Godności to wielolikie „Metro” zaciekle wspierało zbrodniczą władzę, w tym haniebną ustawę z 16 stycznia 2014 roku. Bardzo wymowne jest także to, że w danych wydawniczych „Metro.com.ua” podano adres redakcji: „Kiev, ul. Szczorsa, 31”, chociaż od 2015 roku ta ulica nosi imię narodowego bohatera Ukrainy Jewhena Konowalca. Oto jaki mamy u nas „ukraiński kontent”. Bagno „russkogo mira” coraz bardziej przenika także na Pierwszy program Narodowego Radia, gdzie co chwila udziela się głosu specjalistom i ekspertom,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

językami. Co prawda materiały nie miały ostatecznej redakcji, niektóre z nich wymagały uzupełnienia, doprecyzowania, a nawet rozszerzenia. Mimochodem dialog zahaczył też o całościową formę zbioru, przedmowę czy wstęp. Dlatego poruszono poszczególne szczegóły wstępu, wniosków. Kierownik nagle spojrzał uważnie i z ledwo wyczuwalnym metalem w głosie, z pouczającą intonacją, zaczął mówić: „Nie może być żadnej krytyki ani „DNR”, ani tych, którzy tam zostali. Dotyczy to również tych, którzy zajmują tam kierownicze stanowiska”. I dalej, nieco łagodniej, kontynuował: „Rozumiecie, u nas w przedsiębiorstwie, a także w wielu innych, które wyjechały na Ukrainę, pracują ludzie, u których tam, w „DNR”, zostali bliscy, znajomi, dlatego jakakolwiek krytyka narazi ich na niebezpieczeństwo. Nikt z nas tutaj, na Ukrainie, nie będzie w stanie w żaden sposób ich tam ochronić”. Nie sposób było w czymkolwiek oskarżyć rozmówcę… W słowach czuć było prawdziwą trwogę i troskę o przesiedleńców oraz tych, którzy nie mogli lub nie chcieli wyjechać z tak zwanej „DNR”, gdyż tam realne normy prawne nie istnieją, dlatego człowiek pozostaje bezsilny wobec samowoli struktur karnych. I w tym przypadku najbardziej bezbronnymi okazują się przesiedleńcy, ponieważ wyrażając swoją opinię, ryzykują nie tylko własnym życiem, ale i losem krewnych. A w tak zwanej „DNR” czy „LNR” mogą swobodnie obrzucać błotem każdego, bo ani im samym, ani ich krewnym czy znajomym nic nie grozi na Ukrainie. Po prostu niewymyślona historia. Los pozostawionych w ORDLO, w tak zwanych „DNR” czy „LNR”, którzy pozostali zwolennikami ukraińskości i w duszy pielęgnują oraz żywią marzenie-nadzieję o jak najszybszym powrocie na Ukrainę, o odrodzeniu wszystkiego, co utracone, zniszczone, okaleczone, bezczelnie splugawione, jest dość skomplikowany — i moralnie, i psychologicznie, i materialnie… Stale widzieć na własne oczy ruinę kulturowo-estetycznej wielogłosowości, gdzie ukraińskojęzyczność gwarantowała dośrodkowość nie tylko wszystkich stepowych i leśnostepowych przestrzeni Doniecczyzny i/lub Ługańszczyzny, ale i nierozerwalną jedność z Soborną Ukrainą. Żyć w ideologicznie i duchowo obcym świecie, myśleć po swojemu, nie mając możliwości podzielenia się tym, co bliskie i drogie, z bliskimi i drogimi sercu ludźmi. I te zrywy żywiołowego oporu — to hymn Ukrainy, który brzmiał z zaparkowanego auta obok budynku tak zwanego „MGB” w Doniecku (ukraińscy patrioci na Dzień Niepodległości włączyli hymn Ukrainy obok „MGB DNR”, tryb dostępu: https://apostrophe.ua/ua/news/society/2017-08-26/ukrainskie-patriot-v-den-nezavisimosti-vklyuchili-gimn-ukrainy-vozle-mgb-dnr/105315), flaga Państwa Ukraińskiego na linii sieci elektrycznej w rejonie budionowskim centrum obwodowego (w Doniecku na dachu domu zainstalowali ukraińską flagę, tryb dostępu: https://apostrophe.ua/news/society/accidents/2017-08-24/v-donetske-na-kryishe-doma-ustanovili-ukrainskiy-flag-opublikovano-foto/105138, 26.08.2017), hasła przeciwko polityce tak zwanych władz na ścianach domów („Górnicy przeciwko Rosji”: na Dzień Miasta w Doniecku pojawiły się patriotyczne napisy, tryb dostępu: https://hyser.com.ua/community/shahtery-protiv-rossii-na-den-goroda-v-donetske-poyavilis-patrioticheskie-nadpisi-23214, 26.08.2017) — z pojedynczych kalejdoskopowych

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Los języka w rękach narodu

Anatolij ZAHNITKO, publicysta Niewymyślona historia 1. Swego czasu Julia S., absolwentka jednej ze szkół rejonu pokrowskiego w obwodzie donieckim, studiowała na Donieckim Narodowym Uniwersytecie imienia Wasyla Stusa, a po ukończeniu studiów kształciła się na aspiranturze, studiując filozofię i pretendując do stopnia naukowego w tej dziedzinie wiedzy. Lecz wojna 2014 roku przyniosła istotne zmiany. Po przeniesieniu Donieckiego Narodowego Uniwersytetu imienia Wasyla Stusa do Winnicy tak zwana „DRL” zorganizowała coś na kształt wyższej uczelni i nazwała ją „Doniecki Narodowy Uniwersytet”. Tam od razu też udała się Julia S. na katedrę filologii ukraińskiej i lingwistyki stosowanej (tak nazwano połączone katedry historii literatury ukraińskiej i folklorystyki oraz katedrę języka ukraińskiego i lingwistyki stosowanej). Nie odmówiono jej i tak stała się kolaborantką — aktywnie pracując na rzecz „nieoświatowej sfery DRL”. Z czasem coś nie wyszło Julii S. i przeszła do nowo utworzonej nieuczelni „Doniecki Państwowy Uniwersytet Zarządzania”, gdzie mianowano ją dyrektorem jednego z instytutów-wydziałów. Ale niedawno Julia S. pojawiła się na nieokupowanych ziemiach ukraińskich i z „czystym sumieniem” złożyła CV w celu podjęcia pracy w Donieckim Narodowym Uniwersytecie Technicznym. I w autoprezentacji wyraźnie wskazuje zarówno daty, jak i miejsca, kiedy pracowała w „DRL” oraz na jakich stanowiskach przebywała. Co więcej… Szczyci się tym, że „poszczęściło” jej się pracować na tych stanowiskach w odpowiednich uczelniach. Wydawałoby się, co w tym dziwnego… A jest kilka rzeczy, nad którymi trzeba się zastanowić. Przede wszystkim to, że Julia S. nie ukrywa swojego pobytu w „DRL”, nie utajnia też swojego aktywnego statusu w tym niebycie. I uważa, że zdobyła cenne „doświadczenie uniwersytecko-pedagogiczne”. I tak będzie… Przecież do tej pory nikt wyraźnie nie odpowiedział: a kim oni są — ci, którzy w niebytach pracują w szkole, na uczelni i w wielu innych placówkach, gdzie kształtuje się ideologia, osobowość młodych ludzi? Dopiero dzisiaj zaczęto mówić o konieczności prawnej kwalifikacji odpowiednich kategorii specjalistów „DRL”, „ŁRL”. Niewymyślona historia 2. Udało się porozmawiać z wychowankami jednego z licznych obozów, gdzie wypoczywały dzieci z „DRL”. Jakoś się rozgadaliśmy — i jedna z wychowanek, 10-letnia Switłana M., powiedziała w sekrecie, że niezwykle kocha muzea. Nauczycielka chciała zabrać ich do Donieckiego Muzeum Krajoznawczego, ale nie mogła, bo wszystkie eksponaty wywieziono na Ukrainę. A potem w budynek trafił pocisk. I choć budynek odbudowano, to bazy muzealnej dzisiaj odnowić praktycznie nie sposób. Czy nie po raz pierwszy — zabrakło od razu słów na odpowiedź. Ciężko zrobiło się na duszy, boleśnie za tych, którzy do ostatniej minuty znosili upokorzenia, uciski, a starali się uchronić przed zachłannym okiem podłego okupanta skarby narodowe: obrazy (Donieckie Muzeum Sztuki), eksponaty historyczne (Donieckie Muzeum Krajoznawcze) itd. Można błyskawicznie wymienić dwa-trzy nazwiska znanych muzealników, których tylko bezsilność (niemożność adekwatnego rozwiązywania spraw muzealnych na korzyść Państwa Ukraińskiego) zmusiła do porzucenia tego, co najdroższe, i przeprowadzki na nieokupowaną Ukrainę. I obecnie już oczywiste jest, że tam bogactwo muzealne zostało uszczuplone, a to całkowicie zawłaszczone, wyłączone z aktywnego obiegu społecznego. Konieczne było jakoś umotywować taką sytuację — i tutaj od razu oskarżono wojska ukraińskie. A że ich nawet nie było w Doniecku, a wszystkim rozporządzali „samozwańczy władcy”, to wcale nie szkodzi… Im czarniejsze będzie kłamstwo, tym szybciej będą je przyjmować za prawdę. A kto nie zechce tego robić, to na to są struktury karne… Niewymyślona historia 3, która wiąże się z historią 1. Czasami prosty epizod, jakiś nieoczekiwany przejaw wyraźnie nakreślają prawdziwą istotę człowieka, rozjaśniają jej świat wewnętrzny. Rzeczywiście, kiedy analizować historię każdego, kto pozostał na okupowanych ziemiach obwodów donieckiego i ługańskiego, to można odnaleźć mnóstwo motywacji ich tamtejszego zamieszkiwania. Trudniej czasami odpowiedzieć: a jak udało się wielu innym wyjechać, pozostawiając na pastwę losu wszystko zdobyte w ciężkiej codziennej pracy, zostawić mieszkanie, które w ostatecznym rozrachunku nigdy nie zostanie zwrócone. Bardzo skomplikowane są losy przesiedlonych w swoim państwie: i poszczególnych osób, i całych rodzin, i dużych kolektywów. Rzeczywiście dużych… Jak na przykład uniwersytet z jego niezwykle skomplikowaną strukturą wewnętrzną, ciągłością edukacyjną i naukową, kompleksem materialno-technicznym, czy, powiedzmy, akademicki instytut naukowo-badawczy. To temat osobnej i niezwykle skomplikowanej rozmowy, która wymaga głębokiej analizy, ale porozmawiajmy o tych, którzy spokojnie, bez żadnych wyrzutów sumienia pozostali pracować na okupowanych ziemiach. Często ci, którzy są przesiedleni i przebywają w niezwykle trudnych okolicznościach materialnych i innych, starają się znaleźć dla nich usprawiedliwienie. Aż tu niedawno trafiła się niezwykle ciekawa publikacja, która daje odpowiedź na postawione pytania. Co prawda, dotyczy to konkretnej osoby, ale w tym przypadku łatwo uogólnić, kto tak naprawdę dzisiaj pracuje w placówkach oświatowych na okupowanych terytoriach i jakiego „ducha narodowo-patriotycznego” kształtuje u studentów, uczniów. Dla przykładu taki „wzlot twórczej fantazji”: Motorola i Giwi i w granicie piękni! / Dzieci sławnej donieckiej ziemi! / Będą wiecznym przykładem — wszyscy, którzy szli z „BTR”-em, / „Sparta” i batalion „Somali”! / Walczyli nieźle! Niech nad waszą mogiłą / Letnią nocą śpiewają słowiki! / I, choć wy nie prosiliście — wam przysłała Rosja / Złociste loki swoje! / My, przełamawszy wrogie łańcuchy, i w donieckie stepy, / Tam gdzie wiatr, ostnica, gryzący dym… / W ręczno-wręcz, obok! My bagnetem i kolbą / Przetarliśmy drogę do swoich! / I w upał, i w zamiecie w oczy śmierci patrzyliśmy! / O poległych, oczywiście, bolejąc! / Ale ani trochę nie żałowaliśmy, że w czołgach płonęliśmy, / Wywołując ogień na siebie! / Rozluźniać się nie wypada! Kamuflaż potrzebny też! / Coż powiecie wy nam w odpowiedzi? / Wszystko zasiejemy, wszystko zaoramy! / A Republiki nasze staną się radością naszych zwycięstw! Najlepiej byłoby pozostawić wszystko bez komentarza. Jednak tym razem konieczne jest przynajmniej pobieżne scharakteryzowanie, po co tak duży fragment tekstu poświęcono temu pisaniu. Przytoczone wersy nie należą do zwykłego górnika, hutnika, dozorcy — człowieka „od pługa” czy bojownika, który otumaniony propagandą i wszystkimi wojskowymi przepisami spadającymi na jego zamroczoną głowę, je stworzył. Stworzył je doktor nauk fizyczno-matematycznych, profesor uczelni w tak zwanej „DRL”, którą tam nazwano „Donieckim Uniwersytetem Narodowym”, kierownik katedry teorii prawdopodobieństwa i statystyki matematycznej Borys Wołodymyrowycz Bondariew. Oczywiście, różne przyczyny motywowały status „pozostałego” na okupowanej ziemi — kłopoty finansowe, ciężki stan zdrowia bliskich, własny stan zdrowia, ograniczone możliwości fizyczne i wiele innych. Każdy z nich odnajdzie własną przyczynę, spośród których nie należy pomijać również czysto ideologicznych — pełnego poparcia dla wszystkiego, co nazwano „szerzeniem rosyjskiego świata”, a w rzeczywistości jest przywracaniem radzieckości w jej najgorszej realizacji. Bo nawet pozornie nie ma uspołecznienia własności środków produkcji, ziemi i wszystkiego innego. „Pozostanie” jeszcze nie oznacza służalczości w jej najgorszych przejawach. Właściwie proponowane uwadze wersy, podane w formie wierszowanej, odzwierciedlają szczególny wzorzec ugodowości — ideologiczne i myślowe pełzanie przed tymi, którzy stali u źródeł i zrealizowali haniebny występek. Cytowane wersy łatwo ujawniają status tych, którzy wzięli na siebie wysoką misję wykładowcy w tak zwanym „Donieckim Uniwersytecie Narodowym”. Oczywiście, na okupowanych ziemiach zmuszonych było pozostać wielu prawdziwych ukraińskich patriotów. Ich życiu nikt nie pozazdrości — w warunkach wojny, która niemal codziennie żąda na swój ołtarz ludzkiej krwi, ludzkich istnień… Istnień patriotycznie świadomych, państwowotwórczo nastawionych, którzy poświęcają to, co najdroższe — własne życie. Więc pojawienie się takich i podobnych wersów jeszcze raz potwierdza powiększanie się nowotworu niepamięci na okupowanych terytoriach. I ta historia jest bezpośrednio związana z historią pierwszą: Julia S. nie dostrzega swojego odstępstwa, niegodziwości, pracy na szkodę własnego narodu. A dlaczego miałaby czuć, mając przed oczami wzorzec „dojrzałego” siedemdziesięcioletniego profesora… Niewymyślona historia 4, związana z poprzednimi. Zdarzyło się niedawno spotkanie z emigrantem S. Ż. z Chorwacji, który mieszka w Serbii. Tak się złożyło, że korzenie jego rodziny były związane z Belgradem (Beogradem). Był jeszcze mały, kiedy rodzice sprzedali swoje mieszkanie i przeprowadzili się do Serbii. W jego sercu nie pozostało ani urazy, ani nietolerancji do tego kraju, gdzie był jeszcze mały. Na pytanie „Czym dla niego jest ojczyzna?” dość dobrym ukraińskim, którego nauczył się z własnej woli, bo niezwykle go kocha, odpowiedział: „Ojczyzna — to przede wszystkim bliscy ludzie, ludzie o podobnych poglądach, ci, którzy szanują samych siebie, swój język, pamięć o sobie”. A dalej całkiem niespodziewanie: „Ukraiński naród ma wystarczająco dużo siły ducha, by postępować właściwie w najbardziej skomplikowanych okresach historii”. O złotogłowym Kijowie pragnął mówić emocjonalnie i jednocześnie wyważenie, ważąc każde słowo. Miło było dowiedzieć się, że przyjechał razem z rodzicami, którzy całe życie marzyli, by odwiedzić te ziemie. Bez wątpienia ważne było dowiedzieć się — skąd takie podejście do wszystkiego, co ukraińskie. Okazało się, że S. Ż. zakochał się w dziewczynie z Ukrainy, która pracuje w Serbii, z czasem ożenił się z nią. Mimo że ona biegle włada serbskim, poprosił, aby mówiła do niego tylko po ukraińsku. I już po roku dość łatwo się nim porozumiewa. Wydawałoby się — co mają do tego historie… A dziewczyna, która skradła serce S. Ż., to donieczanka. Od niej usłyszał wiele niespodziewanie ciekawego, porywającego… W jej opowieściach nabierały wyrazistości rodzinne donieckie krajobrazy. Całkiem naturalne stało się też pytanie o możliwą podróż na Doniecczyznę. „Ależ nie — smutno odpowiedziała N. Ż. — nie chcę rozmywać tej pięknej pamięci, która żyje we mnie, o rodzinnych krajobrazach”. I kontynuowała: „Ależ było.., było — żadnej ukraińskiej gazety w całym Doniecku bywało nie znajdziesz w znanych w tamtym czasie budkach „Sojuzdruku”. To już wtedy planowano, przygotowywano, projektowano”. Można tylko dodać — przez wszystkie lata ogłoszenia Niepodległej Ukrainy w centrum obwodowym nie obchodzono Święta Niepodległości, natomiast dzień górnika przebiegał hucznie — z balem maskowym, demonstracją i wieloma innymi wydarzeniami. Tym jeszcze raz podkreślano inność donieckiego — naród tutaj jest nieco inny, odmienny, ma własne wartości. Taki stereotyp narzucano w całej przestrzeni terytorialnej, nadając szczególny status własnym świętom, własnym wartościom jako przeciwstawienie całej ogólnoukraińskiej przestrzeni. Nie zastanawiając się, na pytanie „To jednak — jaka jest pani ocena takich wersów współczesnych „profesorów” tak zwanego „Donieckiego Uniwersytetu Narodowego” w niedotworze „DRL”? odpowiedziała: „Jak można po tym iść do studentów? Jeśli to nie fałsz, wtedy przez wszystkie poprzednie lata człowiek pracował na korzyść wroga…” Niewymyślona historia 5, zupełnie niepowiązana z poprzednimi. Spotkanie odbyło się przypadkowo. Podobne było do scenariusza „przyjęcie przez kierownika interesanta”: niby nie chce się rozmawiać, a jest się zmuszonym. W roli kierownika był prawdziwy dyrektor jednego z niewielu donieckich przedsiębiorstw, które zdołały się przenieść i teraz mniej więcej z powodzeniem pracowały w nowych, czysto kijowskich warunkach. Rozmowa zeszła na zbiór opowiadań, w którym zamieszczono materiały o przesiedleńcach, ich losach i bólach, niepokojach itp. Rozważano przygotowanie do wydania tego zbioru w języku ukraińskim i angielskim.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

skorupy tworzą pełny obraz milczącego niezaakceptowania „ziemskiego raju”, tworzonego przez moskiewskich ideologów na wyrwanym kawałku ukraińskiej ziemi. Pytanie brzmi jednak inaczej: dlaczego tak szybko udało się osiągnąć ideologiczne „zgranie” wśród ludności Donbasu i/lub Ługańszczyzny? Bezsprzecznie, kształtowane specjalistycznymi działaniami od samego początku istnienia Państwa Ukraińskiego na mapie cywilizacyjnej, założenia donecko-ługańskiej odrębności, narzucanie przekonania, że „Donbas karmi całą Ukrainę” i że język ukraiński jest zupełnie obcy dla górników, hutników, było kontynuacją scenariusza rozwoju, już wypracowanego przez radzieckich ideologów. Jednocześnie w tych samych latach niemałe były głosy nastawione na maksymalne wzmocnienie nostalgii za rzekomo utraconym „szczęśliwym radzieckim życiem”. Dlatego scenariusz 2014 roku poparły te warstwy ludności górniczych osiedli i małych górniczych miasteczek, które w pełni żyły dzięki funkcjonowaniu kopalń, organizujących miasta, strukturyzujących je, w pełni realizujących funkcję urbanistyczną: tworzenie i utrzymanie przedszkoli, szpitali, szkół itd. Każde zmniejszenie wydobycia węgla, zdolności przepustowej przedsiębiorstwa górniczego natychmiast odbijało się na wszystkich sferach życia miasta, dotykało także materialnego zabezpieczenia wszystkich placówek oświatowych i kulturalnych: remontów, ogrzewania itd. Pierwsze bolesne kroki pod koniec lat 70. i na początku lat 80. XX wieku, zmniejszenie finansowania branży węglowej w obwodzie donieckim i/lub ługańskim boleśnie uderzyły we wszystkie miejscowości, szczególnie zaś odbiło się to na małych miasteczkach, górniczych osiedlach, w których cała dorosła ludność była związana z kopalniami. Pamiętne są do dziś potężne strajki górników zarówno w dawnej radzieckiej imperium, jak i już w Niepodległej Ukrainie. Tak czy inaczej, branża węglowa Donbasu i/lub Ługańszczyzny pozostawała w pełni sprawna. Trudności uregulowania całego nieobjętego kompleksu problemów funkcjonowania tej branży, odziedziczonych z przeszłości, stale podsycali ideolodzy poszczególnych partii politycznych, zwłaszcza regionałowie. Ci ostatni dołożyli do tego kwestię językową, dążenie do stworzenia drugiej stolicy — przemysłowej — w Doniecku. Historycy, socjologowie, ekonomiści i inni specjaliści dopiero gruntownie przeanalizują przygotowanie i realizację krwawego scenariusza 2014 roku. Dziś zaś ważne jest podkreślenie, że realizowała go niewielka część specjalnie przywiezionej ludności z małych miasteczek i górniczych osiedli, przy obojętności większości mieszkańców Doniecka i/lub Ługańska. Można z pewnością powiedzieć, że aktywnych obrońców jedności Ukrainy, jej Soborności, ilościowo niemal dorównywało zwolennikom separatyzmu; kwestia w tym, że tych ostatnich chroniła, osłaniała ówczesna milicja, pozwalając na siłowe znieważanie ukraińskich patriotów. Ideologiczna maszyna niedoutworu «DNR» i/lub «LNR» szuka we współczesnych warunkach wszelkich dźwigni wpływu na ludność, aby dalej trzymać ją w ideologicznych imadłach, rozumiejąc, że pojedyncze wystąpienia przeciwko reżimowi okupacyjnemu łatwo przeradzają się w znacznie więcej (sami przecież doszli do władzy tą drogą). Dlatego wykorzystują zarówno samoostrzały, jak i inscenizowane spektakle zniszczenia placówek oświatowych, albo rozpowszechniają takie kłamstwa, w które nikt i nigdy nie uwierzy. Na przykład to, że „Ukraina przerzuca do strefy ATO oddział nacjonalistów-pogan, którzy praktykują ofiary z ludzi” («DNR» straszy ludność banderowcami, którzy zajmują się składaniem ofiar pogańskim bogom. Tryb dostępu: http://24tv.ua/dnr_lyakaye_naselennya_banderivtsyami_yaki_zaymayutsya_zhertvoprynoshennyam_yazychnitskim_bogam_n857590). Zdrowy rozsądek tego nie przyjmuje, ale właśnie na rozsądne postrzeganie to nie jest nastawione. Być może u tych, którzy tworzą taką kłamliwą informację, istnieje pewne doświadczenie w takich sprawach, bo skąd w takim razie wzięła się podobna idea? Warto jednak wrócić do Niezmyślonej historii 3, która jest związana z historią 1: jeśli człowiek, który uważa się za specjalistę odpowiednich kwalifikacji, pełni obowiązki kierownika katedry teorii prawdopodobieństwa i statystyki matematycznej w tak zwanym «Donieckim Narodowym Uniwersytecie» w mieście Doniecku, może apoteozować tych, którzy byli przede wszystkim niszczycielami, to czy warto zastanawiać się nad stopniem czy miarą kłamliwości tych, którzy pracują nad stałym wymywaniem z ludzkiej głowy rozsądku. Ten szereg, bez wątpienia, dopełniany i rozszerzany przez tych, którzy pracują albo jako wychowawcy, albo nauczyciele, albo wykładowcy, czy w innych administracyjnych, wykonawczych strukturach, z motywacją: „trzeba zachować wszystko, co wypracowano, i konsekwentnie rozwijać”. W takich przypadkach nawet nie ma co komentować. Nie jest to ani zmyślenie, ani historia. Chodzi raczej o zadanie tych, którzy dziś widzą Donbas (a także Ług­ańszczyznę) w składzie Ukrainy, ponieważ obecnie bogata wyobraźnia pracuje nad powrotem wszystkich ziem — a właściwie nie powrotem, lecz ich wyzwoleniem. Przywrócenie władzy we wszystkich regionach obecnego ORDŁO to dopiero początek (niełatwy!). Już w dzisiejszych warunkach trzeba zastanawiać się nad kierunkami i specyfiką pracy ze wszystkimi warstwami ludności, z uwzględnieniem tego, że wyznają oni ideały „russkiego mira” (użyto kilkakrotnie nie „russkogo mira” i „ruskogo mira”) oraz ich duchową zależność od nich. Zbrodnie popełniają nie tylko ci, którzy podstępnie lub otwarcie zabijają ukraińskich żołnierzy, prowadzą wojnę z ludnością cywilną, ale także ci, którzy dążą do moralnego usprawiedliwienia powstania tworów-niedorobków, zorganizowania procesu edukacyjnego, kulturalnego i innego. Musi istnieć odpowiedzialność moralna, przede wszystkim własna odpowiedzialność moralna za swoje czyny, umiejętność dostrzegania w swoich działaniach zarówno pozytywów, jak i negatywów. Bo co miesiąc, co godzinę ukraińskość terytoriów ORDŁO jest ograniczana. Można to łatwo zaobserwować na podstawie poszczególnych całkiem wymownych faktów: od ubiegłego roku Ministerstwo Edukacji i Nauki tak zwanej „Donieckiej Republiki Ludowej” zredukowało godziny nauki języka ukraińskiego czterokrotnie, to znaczy zamiast czterech godzin tygodniowo na naukę języka ukraińskiego pozostała zaledwie jedna godzina tygodniowo. Ale i tutaj „reformowanie języka ukraińskiego” w programie szkolnym „DNR” się nie zakończyło. Jeśli w ubiegłym roku język ukraiński był nauczany we wszystkich klasach, począwszy od 1., to w tym roku w pierwszych klasach języka ukraińskiego już nie będzie. Perspektywę łatwo dostrzec (miała ona miejsce w wspomnianych już latach 70.–80. XX wieku): w nie tak odległej przyszłości język ukraiński zacznie się uczyć jako obcy, począwszy od piątej klasy, co potwierdzają opinie poszczególnych urzędników w „ministerstwie edukacji i nauki DNR” (В “ДНР” украинский язик постепенно исчезает из школьной программы // Режим доступа: http://tehnopolis.com. ua/index.php?option=com_ content&task=view&id=2930 7&Itemid=34). Odpowiedzialność moralną powinna wyznawać wspólnota, społeczność lokalna i pojedynczy człowiek. W przestrzeganiu moralnych nakazów i wskazań leży zaręczyna postępu naprzód. Naruszenie podstaw współżycia to zniszczenie wszystkiego, co ludzkie. Bo oto na przykład człowiek organizował „słynne referendum o losowym statusie okupowanych ziem”, a ukraińska władza powróciła — i on spokojniutko pracuje na swoim stanowisku (na przykład w Słowiańsku aktywiści byli zmuszeni podpalić opony w odpowiedzi na to, że związek zawodowy szkoły nr 10 pozostawił w pracy nauczyciela informatyki Andrija Szaldę, skazanego za zamach na integralność terytorialną i nietykalność Ukrainy; W Słowiańsku organizator referendum „DNR” będzie uczyć dzieci: Aktywiści podpalili opony. Режим доступу: https:// dn.depo.ua/ukr/dn/u-slov-yansku- organizatora-referendumu-dnr- zalishili-navchati-ditey-aktivisti- pidpalili-shini-20170828629509). Pytanie dotyczy czego innego: czy takie sprawy mają rozstrzygać wyłącznie organizacje obywatelskie… W tym przypadku aktywne okazały się te zdrowe siły, które stoją na straży fundamentu fundamentów moralnego rozwoju społeczeństwa, ludzkiego współżycia w Zjednoczonej Ukraińskiej Państwie. Siła narodu ukraińskiego tkwi w jego wysokich ideałach, w soborowości i jedności wszystkich ziem, w jego języku jako nośniku kodu narodu oraz w niezłomności ducha. To właśnie te czynniki powinny stanowić podstawę pracy z ludnością wyzwolonych ziem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Postanowiłem trochę dorobić…

Przeczytałem w „Słowie Proświty” (nr 32 z 2017 r.) artykuł Je. Hołybarda dotyczący dyskryminacji emerytalnej i postanowiłem zareagować, bo i mnie spotkały podobne problemy. Rzecz w tym, że mając nędzną emeryturę, postanowiłem trochę dorobić: zająłem się przedsiębiorczością w zakresie świadczenia usług prawnych… Minęły 3-4 miesiące, usług nie zdążyłem świadczyć, jeszcze ani grosza nie zarobiłem, ale przychodząc po emeryturę, nie doliczyłem się 340 hrywien. W funduszu emerytalnym wyjaśniono mi, że 340 hrywien będą potrącać przez cztery miesiące tytułem nadpłaty za czas mojego przebywania jako „przedsiębiorca”. Potrącono już 1050 hrywien i jeszcze około 500 będą potrącać z mojej nędznej emerytury w wysokości 1940 hrywien. Oprócz tego pozbawiono mnie również indeksacji. Przyczyna, dla której postanowiłem w ten sposób „zarobić”, wyjaśniona jest w moim liście-odpowiedzi do Premiera Ukrainy pana Wołodymyra Hrojsmana. Zynowij HAJECKIJ, mikrorajon Lisewyczi w rejonie Pustomyty obwodu lwowskiego. „Szanowny Panie Premierze, przeczytałem Pana apel dotyczący reformy emerytalnej. Oczywiście, mógłby Pan nie zwracać się do milionów naszych obywateli, wszak i bez pisemnych apeli słyszymy, wiemy, jak o nas w Radzie Najwyższej Ukrainy, Gabinecie Ministrów dbają, martwią się, współczują nam. Przez swoje 76 lat nasłuchałem się niemało obietnic, wezwań, haseł, napatrzyłem się na reformy, radykalne zmiany o „poprawie już jutro”. Były w moim życiu i optymalizacje, i likwidacje, intensyfikacje, a nawet chemizacje i jeszcze różnorodne reformacje, które zdaniem przywódców miały doprowadzić nas do prawdziwego i ostatecznego komunizmu już w 1980 roku… Teraz oto — uwspółcześnienie. Przez długie lata przywykłem do tych obietnic i odnosiłem się do tego jeśli nie z niedowierzaniem, to z pełnym sceptycyzmem. Z doświadczenia nie raz przekonywałem się, że wszystkie te reformy nie tylko nie odbywały się w interesie przeciętnych obywateli, nie tylko nie poprawiały ich życia, ale kładły się na nich ciężkim brzemieniem. Dlatego nie czekałem na mannę z nieba. Starałem się dawać sobie radę: zdobywałem wykształcenie (mam średnie techniczne i wyższe humanistyczne), pracowałem (i jako ślusarz, i jako mistrz wagonowy, i jako nauczyciel (mam wyższą kategorię „Nauczyciel-metodyk”, odznaka „Doskonały pracownik oświaty”), i jako urzędnik państwowy (mam 8 rangę, 30 lat pracy jako urzędnik na stanowiskach zastępcy przewodniczącego Rejonowej Administracji Państwowej, naczelnika wydziału organizacyjno-kadrowego RAP) i 3 lata oddałem „zaszczytnemu obowiązkowi” — armii… Ogólny staż pracy — 50 lat. Na początku lat 90., będąc deputowanym rady obwodowej, przeszedłem do służby państwowej z twardym zamiarem zdobywania Niepodległości Ukrainy, rozbudowywania państwa. Na pensję nie zwracaliśmy uwagi (otrzymywaliśmy w latach 1991-1999 w granicach 45-60 dolarów), bo wstyd nam było myśleć o sprawach merkantylnych, kiedy przed nami stał najwyższy cel — Niepodległe państwo ukraińskie. Prawda, Ustawa Ukrainy „O służbie państwowej” przewidywała wiele ulg i preferencji oraz „godną człowieka pensję i emeryturę” w przyszłości… Ale „obiecywał pan kożuch, a słowo jego ciepłe”. Normę ustawy o przejściu na emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego sumiennie wypełniłem co do godziny, tak jak i innych norm przestrzegałem: nie miałem dodatkowego zarobku, choć trudności finansowe były wielkie, nie pretendowałem do działki ziemi (bo urzędnikowi „nie wypada”), nie żądałem, jak to pozwalała Ustawa, bezpłatnego leczenia, skierowań do sanatoriów itp., bo państwo i tak ledwo wiązało koniec z końcem. Przeszedłem na emeryturę przy pensji 150 hrywien, nie przejmowałem się… Ale sceptyk z natury, z jakiegoś powodu zacząłem wierzyć, że z czasem emeryturę przeliczą razem z podwyżką pensji urzędników państwowych, jak to było przewidziane w Ustawie. I doczekałem się. Już niby własna ukraińska władza (RNU wraz z Gabinetem Ministrów) w 2015 r. wiarołomnie anulowała normę, według której byłym urzędnikom mieli przeliczyć emeryturę w związku z podwyżką pensji urzędnikom. Obecnie urzędnik, który zajmuje stanowisko, z którego przeszedłem na emeryturę, otrzymuje 8 tysięcy hrywien, a ja — 1940 hrywien emerytury. Jeszcze przed uchwaleniem tej wiarołomnej Ustawy byłem na przyjęciu u deputowanego B. Dubnewycza w tej sprawie. — A czym Pan jest lepszy od dojarki? — czy to zapytał, czy to stwierdził deputowany. Rzeczywiście — niczym. Ale i nie gorszy. Emeryturę mamy prawie jednakową, ale dojarka, w odróżnieniu ode mnie, ma 5-6 ha działki ziemi, całe życie gospodarstwo udzielało jej dodatkowej pomocy w sprzęcie, produktami, no i praca nie jest ponadnormatywna, nie mówię o mierze odpowiedzialności. Ale ocena u deputowanych, jak widzimy, na te pytania jest bardzo specyficzna. Długi czas myślało się: trzeba cierpieć, nie skarżyć się, kraj przecież to w kryzysie, to w innej biedzie. A tu jeszcze wiarołomna wojna, narzucona przez okrutnego agresora, gdzie tu myśleć o swoim „ja” — Ukraina w niebezpieczeństwie. Dopóki nie zobaczyłem, jak na tej biedzie, trudnościach naszych, na tej wojnie zbijają kapitały, podnoszą sobie niebotyczne pensje (rozpiętość między pensją a niższą emeryturą i wyższą sięga nie dziesiątki, a setki razy). Zaczyna brać wstyd za takich rządzących, którzy doprowadzili Ukrainę do takiego stanu. Piszecie, przedstawiając jako wielką preferencję, że zostanie zniesiony 15% podatek od emerytur pracujących emerytów. I to demonstruje się jako wielkie osiągnięcie reformy. Ale jak rozwiązać problem z zatrudnieniem młodzieży, młodych specjalistów, którzy zmuszeni są szukać zarobku poza granicami swojego kraju? Nie wierzę i w sprawiedliwe „uwspółcześnienie” emerytur. Przez ostatnie 15 lat ponad 40 razy przeglądano emerytury (w tym i pensje), choć na nędzę, ale one dziwnym trafem cały czas omijały urzędników niższego szczebla — od szeregowego do naczelnika wydziału). Nie wierzę i w to, że „priorytetem obecnej władzy jest jakość życia Ukraińców” (prawda, należałoby doprecyzować, jakich Ukraińców macie na myśli). Wiecie, może Pan w wielu kwestiach i ma rację, i mówi prawdę, ale przez długie lata przestałem już wierzyć w jakiekolwiek obietnice. Dlatego postanowiłem walczyć po swojemu. Na początek zwrócę się o sprawiedliwość do sądu. Żeby stworzyć precedens — początku walki o sprawiedliwość i praworządność, które władza stale narusza. Ale z doświadczenia wiedząc, jakie u nas sądy są „sprawiedliwe”, z góry wiem, że przegram. Mimo wszystko to mnie nie zatrzyma. Są jeszcze Europejskie Trybunały i wreszcie ostateczny Sąd Boży, przed którym staniemy wszyscy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Między dwoma światami

Margarita DOWHAŃ Zdjęcia Serhija BORYSOWSKIEGO Żołnierz generała Kulczyckiego Przy oddziale neurochirurgii stoi dwóch żołnierzy — starszy i całkiem młody, jakby jego syn. Przedstawiam się. A mój fotoreporter Serhij niespodziewanie dodaje: pani Rita to szestdziesiątnica, przyjaźniła się z Wasylem Stusem… I wtedy stało się coś nieoczekiwanego! — Znaliście Stusa?! Przyjaźniliście się z nim?! W oczach starszego pojawiają się łzy. Obejmuje, bierze moje dłonie, całuje je i powtarza: „Czy pani naprawdę znała żywego Stusa?! Przecież to nasz Symbol, nasz Geniusz. Jak Szewczenko! Jeszcze jako nastolatek czytałem jego utwory w samizdacie! Staliśmy na Majdanie przy portrecie Wasyla, czytaliśmy jego poezję! Pani jest dla nas jak żywa więź z Nim…” Uściski, radosne zdziwienie… Mykoła i jego młody towarzysz broni Sasza Tryszczuk zapraszają do swojej sali. Rozdałam już swoje podarunki i książki na traumatologii, na chirurgii. I wtedy przypominam sobie: w ostatniej chwili, wychodząc z domu, z jakiegoś powodu wróciłam do stołu, wzięłam zdjęcie Wasyla i włożyłam do kieszonki torby. Mykoła Mykytenko Wchodzimy do sali. Wyjmuję to zdjęcie, pokazuję. Mykoła z nabożeństwem całuje portret. Prosi o podpis. Stawia zdjęcie nad łóżkiem. Długo się w nie wpatruje. Potem przypominamy sobie wersy poezji Wasyla: „Narodzie mój, do ciebie ja jeszcze wrócę…”, „Boże, nie litości — srogości, Boże, nie zemsty, a pomsty…”, „Ogrzany duch kipi jak zacier i pragnie iść w wieczność — na przełaj!”… Nagle Mykoła otwiera swój laptop: „Pokażę pani kadry wojny, których nie zobaczy pani nigdzie…” I zamarliśmy przy miniekranie. Jesteśmy tam — na froncie! Oto widzimy ostatnie przed śmiercią zdjęcie legendarnego generała Kulczyckiego przy helikopterze, którym zaraz wzbije się… w niebiosa, na wieki; widzimy wrogie ogniste czworokąty, z których leci śmierć na naszą ziemię; widzimy 25 legendarnych chłopaków, którzy utrzymali wysokości Karaczun i Małoczar. Oto obrazki surowego żołnierskiego życia — we wszystkim gospodarność, pomysłowość i… dobry, spokojny pies u nogi żołnierza. A na kolejnych kadrach: zastrzelony przez bandę spokojny rolnik i jego rodzina; na czarnym polu ocalali żołnierze zbierają zwęgloną broń, a obok tej broni leżą… zwęglone, aż czarne, ciała towarzyszy broni, z którymi przed chwilą rozmawiali, śmiali się, gniewali, działali! …Dzięki Wasylowi Stusowi Mykoła stał się dla mnie jak bliski. A do tego okazało się, że uczyliśmy się w tej samej szkole na Peczersku. Tylko z różnicą pół wieku! Kijowianin Mykoła Mykytenko, prawnik i wykładowca historii (ma dwa wyższe wykształcenia), stał na Majdanie od 2013 roku. Jego pierwsza walka — w listopadzie, kiedy Janukowycz chciał postawić „Jolku” (choinkę), a naród zaprotestował i poszedł pod pieśń Rusłany przeciwko „Berkutowi”… Od marca 2014 r. Mykoła jest już pod Kramatorskiem. Trudne okazały się pierwsze dni na froncie — mało broni, ani wody, ani jedzenia. „Ale był z nami wielki dowódca — generał Serhij Petrowycz Kulczycki!”… Pod koniec maja, kiedy generał zginął, dowódca plutonu Mykoła Mykytenko (pseudonim — „Woron”) został ciężko ranny w głowę. Przeżył cudem. Lewa strona była sparaliżowana. Medycy szpitala w Charkowie jako pierwsi przywrócili Mykołę do przytomności… Surowy żołnierz i pogodny człowiek Mykoła jest obecnie w kijowskim szpitalu. Ćwiczenia gimnastyczne. Specjalne leczenie. Zdrowie się poprawia. Relacje lekarzy i pacjenta stały się przyjacielskie. Mykoła pragnie wrócić na linię frontu. Z dumą dodaje: „Mam tam i zięcia, i córkę Julię — snajperkę!” I przypomniałam sobie, jak w wiadomościach telewizyjnych wspominano nieustraszoną i utalentowaną strzelczynię o pseudonimie „Julia”. To przecież bohaterska córeczka Mykoły! Cała w tatę. *** Chcecie — wierzcie, chcecie — nie, gdy idę do szpitala — spotykam Mykołę. Raz w gorący dzień poprowadził mnie rodak do szpitalnego bufetu… na chłodną okroszkę. Innym razem spotkaliśmy się na ławeczce przy punkcie urazowym. Mykoła ma na sobie czapkę amerykańskiego rangera, a lekka marynarka — niemieckiego Bundeswehry. Na ćwiczeniach kiedyś się wymienili. Mykoła, śmiejąc się, opowiada: kiedyś dla żartu na froncie przebraliśmy się w zagraniczne stroje. U bandytów panika: już natowcy do banderowców przyszli!.. A to niedawno — szłam do okulistyki, znów Mykoła mnie spotkał. Przedstawił głównemu okuliście: „Ten człowiek znał Wasyla Stusa!”… Jak spotykamy się z Mykołą, mam takie uczucie, jakby i Poeta był tu, z nami, choć niewidzialny! I Słowo Jego słychać: …niewolnicy dorastają do Synów swojej Ukrainy-matki… …Ty jeszcze wycierpiowujesz bólem, Ty jeszcze rozdarta na kawałki, Lecz już kręta i niepokorna, Ty wyprostowałaś się dla wolności, Ty gniewem wyrosłaś… Lubow PROĆ * * * Wierzę w siłę ducha… Iwan FRANKO Strzelana, katowana, krwawa, Słońcem wschodzi za każdym razem w duszy… To — moja ziemia. Moje Państwo. Obecnie ma — zaledwie dwadzieścia sześć. Całkiem młoda. Powiedzmy: dziewczynka. Jak niełatwo, Boże, jej rosnąć! Ci, co zwali się „braćmi” na początku, Teraz nazywają się — kaci. Cierpiętnico, twoja droga — krzyżowa, Kielich przygotowany cierpki, Bo do Sotni — tej, co Niebieska, Gwardia Niebieska przyłącza się. Wiktor Hołosnyj Z kozackiej Ziemi Sumskiej Żył sobie i spokojnie pracował w swoim Kamiansku technik-elektromechanik. I był szczęśliwy: czworo dzieci dorosło, aż pięcioro wnuków cieszy. Nagle na rodzinny kraj ruszył wróg. I 56-letni głowa rodziny Wiktor Pawłowycz Hołosnyj poczuł strach, zwłaszcza o małe wnuczęta. Przypomniał sobie swojego wujka — bohatera II wojny światowej, który walczył z faszyzmem. I ruszył do komisji wojskowej. Lekarze nie dawali „zgody”. Kardiogramy niepokoiły. I mimo wszystko 25 sierpnia 2016 roku poszedł Wiktor Hołosnyj na front bronić rodzinnego domu! Walczył w 53 brygadzie dywizjonu przeciwpancernego, a później — w 43 samodzielnym batalionie piechoty zmotoryzowanej. 18 czerwca 2017 roku na Łuku Switłodarskim wróg rozpoczął ostrzał naszych pozycji z zakazanej broni… Wiktor Pawłowycz został właśnie przywieziony z sali operacyjnej do 4 sali traumatologii. Już stracił rachubę, tyle operacji przeszedł. Wiktor Hołosnyj całe życie zajmował się sportem. Dla zdrowia. Narty, sztanga, drążek. Jak wyjdzie ze szpitala — ma nadzieję również na sport. I planuje pracować, i pomagać w wychowaniu maluchów. Boży dar 54-letni mieszkaniec Podola Mykoła Kowalenko — doświadczony marynarz. Długo pełnił ciężką służbę na atomowych okrętach podwodnych. Z czasem został marynarzem floty rybackiej. I Ocean Spokojny, i Atlantyk, i Morze Śródziemne — wszystkie wielkie wody planety są mu znane. A tutaj — wojna. I stanął marynarz Kowalenko w obronie rodzinnej zie- Bólu tego już nie ominąć. Och, dość długa w cierniach droga… I dzisiaj nie kwitną saluty — „Grady” i „Uragany” srogo biją. Płacimy najlepszymi… O Boże, Siły ducha wszystkim nam wspólnie daj! A Przeczysta Dziewica pomoże Uchronić od kata rodzinny kraj. …Oto takie snują się nieświąteczne Dumy w czasie „hybrydowej” wojny… Lecz z pieczęcią wiary w każdym słowie, Jaśnieją Zwycięstwem one! I znikną noce twoje czarne, Ukraino nasza przenajświętsza! Najdroższej, drogiej, sobornej — Pokoju, szczęścia, wielu lat! mi… W czerwcu został ciężko ranny. 21 dni na reanimacji. Operacje. Przebywanie między dwoma światami. Życie zwyciężyło. Z rozmów telefonicznych Nawracam kolegów na język ukraiński Porozmawialiśmy pod koniec lipca przez telefon z moim dawnym bohaterem, człowiekiem, który w dosłownym znaczeniu przeszedł piekło wojny. Jego, poparzonego od stóp do głów, ratowali, odnawiali doktorzy Ukrainy i Ameryki. I uratowali… Serhij Babski Z obwodu żytomierskiego, człowiek wszechstronnie wykształcony, patriotyczny, powrócił do pełnowartościowego życia w pokoju… A więc, słyszę od Serhija: „Przeprowadziliśmy się do Dniepr. Zaproszono mnie na stanowisko głównego inżyniera w poważnej korporacji. Tak jak w Korosteniu, pracuję w kamieniołomie. Wynajmujemy (Serhij z Oksaną mają dwóch synów) trzypokojowe mieszkanie. Wszystkie obowiązki wobec mnie jako uczestnika ATO państwo wypełnia sumiennie. Stałem się nawet właścicielem ziemskim! — radośnie oznajmił Serhij. — Oto tylko na ziemi na razie nie potrafię gospodarować. Prawda, rodzice, jak mogą, powoli gospodarzą na naszej rodzinnej Korostenszczyźnie. A oto tutaj, w Dnieprze, jest mnóstwo ludzi zniechęconych, obojętnych na wszystko, nawet na swoją naturę, swoją istotę. Zniszczone ukraińskie korzenie dają o sobie znać. Robię, co mogę. Nawracam moich nowych kolegów na komunikację w języku ukraińskim. Myślę, że dopóki władza jasno i radykalnie, bez wyjątków, sama nie zacznie mówić w języku państwowym i kategorycznie nie będzie wymagać od wszystkich urzędników i przedsiębiorców, od dziennikarzy i pracowników telewizji, od pedagogów mówienia naszym dawnym, przebogatym językiem, dopóty nie będzie ładu, harmonii w kraju. To przecież śmieszne i tragiczne — rozmawiać językiem napastnika, okupanta!” Potrzebna szkoła rehabilitacyjna Jeszcze pod koniec II wojny światowej Amerykanie otworzyli w Wiedniu szkołę rehabilitacyjną dla żołnierzy, którzy stracili na wojnie ręce, nogi. I, pomyśleć tylko, przez wszystkie te dziesięciolecia szkoła jest utrzymywana, modernizowana, pracuje niezawodnie i efektywnie! Pomogła ona także wielu ukraińskim żołnierzom, którzy zostali bez kończyn w tę przeklętą wojnę. I nagle… Kolejny raz przyjechała od nas grupa żołnierzy do stolicy Austrii, do tak potrzebnej im szkoły, aby nauczyć się pewnie chodzić na protezach, aby żyć dalej pełnowartościowym życiem w pokoju i… postanowili, widocznie, „świętować” przyjazd?! Słowem — upili się, urządzili awanturę. I Austriacy po tym więcej naszych żołnierzy przyjmować nie chcą. Powiedzieli — utrata reputacji jest dla nich droższa niż utrata pieniędzy. I słusznie powiedzieli! A u nas teraz przez kilku łotrów cierpi wielu żołnierzy-inwalidów, którzy mogliby w tej porządnej austriackiej szkole nauczyć się pewnie chodzić na protezach. Wśród tych, którzy lada moment mieli pojechać do Wiednia, był także Anatolij Horbenko z Sum, który został bez obu nóg. On to opowiedział mi tę smutną historię, kiedy zadzwoniłam do swojego bohatera, aby zainteresować się jego powojennym życiem. Anatolij jest optymistą. I w domu u nich wszystko dobrze. Ale temat szkoły rehabilitacyjnej go niepokoi. Po pierwsze, ostrzej trzeba walczyć z miłośnikami kieliszka w armii. Czas w Ukrainie także otworzyć poważną szkołę rehabilitacyjną dla ludzi, których okrutna wojna postawiła na protezy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

«Niepodległość będziemy świętować po zwycięstwie» — odpowiadali żołnierze, którym naprawdę teraz nie w głowie święta i rozrywki

Switłana MASŁOWSKA...Myśleć nie tylko o sobie, ale i o swoim bliźnim, który potrzebuje twojej pomocy, i nie słowami, a konkretnymi czynami przybliżać zwycięstwo. No, na przykład, jak kobiety i mężczyźni „Zastawniowskiej sotni wolontariackiej” (przewodniczący M. Miakota), którzy po raz trzydziesty, przygotowawszy domowe potrawy, zaprosiwszy na poświęcenie samochodu (wypełnionego po brzegi gotowym jedzeniem) księdza cerkwi Świętego Mikołaja UCP KP ks. Dmytra Kostaszczuka, wysłali go jako podarunki na Dzień Niepodległości dla naszych wojowników-obrońców. Droga na wschód Ona zawsze jest inna dla nas, wolontariuszy. Tym razem, jak to mówią, nie bez dawki adrenaliny, gdyż my, autorka publikacji i opiekun ładunku Wiktor Łaszta, jedziemy z kierowcą Wasylem Nazarkiem, którego nazywają nieustraszonym i „szalonym”, bo ma zwyczaj zajeżdżać w niemal najgorętsze punkty, byle tylko na froncie z chłopakami się spotkać. Ale póki co podziwiamy piękne ukraińskie niebo Dniepropietrowszczyzny, obficie usiane gwiazdami, złotymi łanami i spokojnymi ludźmi, których twarze słonecznie jaśnieją świętem… Dobry nastrój kończy się, gdy tylko pojawiają się punkty kontrolne na kierunku donieckim. W rzeczywistości chłopcy są przyjaźni, ale już w Karliwce, Perwomajsku zapach wojny jest wyczuwalny… Pierwszy smutny przystanek niemal w połowie drogi — czołg-pomnik, ukwiecony żywymi różami i wieńcami. Młodzi czołgiści zginęli jeszcze w 2014 roku, a pamięć święcie pielęgnują wszyscy, którzy są świadomi tamtych wydarzeń, oraz ci, którzy stale zatrzymują się przy żelaznym świadku zniszczenia młodych patriotów. Republika „Most” A oto legendarny punkt kontrolny — „Republika „Most”, swoista brama do wsi Pisky. To niedokończony most, odbity przez ukraińskich wojskowych od terrorystów. Za 3,6 kilometra zaczynał się pas startowy lotniska w Doniecku. Tutaj bojownicy stworzyli sobie tymczasowy sztab wojskowy, urządzony jak dom — z „kuchnią”, „sypialnią”, z pozycjami bojowymi — działający do dziś. Dowódca o pseudonimie „Oper” wita nas z rezerwą, wnikliwie ogląda auto, nie wierząc, że wolontariusze przywieźli właśnie im i produkty, i leki, i prasę. — Wy chyba nie swoim, bukowińczykom, wieziecie przesyłkę? — pyta nas. — My przecież obcy… — Wy wszyscy — swoi, bliscy — odpowiadamy. — Produkty — nie zwykłe, a z domowego Zastawniowskiego pieca — podarunek na Dzień Niepodległości. Chcemy jeszcze odwiedzić tych chłopaków, którzy są za mostem, we wsi Pisky… — Nam nie do święta. Za żywność-podarunki szczerze dziękujemy, ale za bramę nie wpuścimy. Tam teraz bardzo gorąco i niebezpiecznie… My i dzisiaj swoją „dawkę” przyjęliśmy, dzięki Bogu, obyło się bez strat. Pełnimy służbę całodobowo, bo tutaj jest ochrona tyłów, to strategiczny obiekt, który wróg do dziś nazywa kością w gardle. Na wojnie dyscyplina — gwarancja przetrwania Chłopcy są poważni, z nimi nie podyskutujesz, więc z Wodianego obieramy kurs na Awdijiwkę. Co widzieliśmy na polnych drogach — trudno opowiedzieć słowami. Wrogie fugasy zamieniły zarośnięte chwastami pola i pasy leśne w całkowite pogorzeliska. Zapach dymu, czarne drzewa, ziemia w lejach zmuszały nas do czujności i milczącego wsłuchiwania się w nieznane dźwięki, które przypominały to grzmot z błyskawicą, to huk samolotu, to jeszcze coś nieznanego. Ale czas mijał, droga gruntowa przechodziła w żwirową i oto już „Koksochim” zostaje z boku, bo musimy koniecznie dotrzeć na obrzeża starej Awdijiwki, właśnie tam stacjonuje „Prawy Sektor”. Wszyscy wiedzą, to ci chłopcy, którzy zawsze są najbliżej wroga i dają mu odpór bez rozkazów wojskowych. Czerniowczanin Wołodymyr Hromko (korzenie — z Zastawny) przywitał nas z nieukrywaną radością. Bo bukowińczycy zawsze przywożą smakołyki i najciekawsze wieści z rodzinnej ziemi. — Separatyści naprawdę się nas boją, bo już przesunęliśmy się o 50 metrów i za wszelką cenę nie ustępujemy — opowiada rodak. — Tutaj wojna jest każdego dnia, bo to uważane jest za gorący punkt, mniej niż kilometr dalej — wrogie czołgi i inny sprzęt wojskowy. Nie jest powiedziane, że zaraz nie walną… Ale tutaj instynkty biorą górę. Przyzwyczajasz się nie słuchać, a wsłuchiwać, nie chodzić „kołysząc się”, a podbiegać. Cały wewnętrzny świat obrasta zasadami, których nie można łamać. Na wojnie dyscyplina — gwarancja przetrwania. Mamy dobre pozycje, ale tutaj jest rozwidlenie, wróg potrzebuje trasy na Donieck, a my nie oddajemy, dlatego on się złości. Kim byłem przed wojną? Przedsiębiorcą, teraz „zamroziłem” biznes, chociaż podatki płacę sumiennie. W domu czeka żona, dzieci. Co będzie dalej? Kto wie. Nam kazali trzymać pozycje, my to wykonujemy. Wojna nie ma w sobie nic humanitarnego. „Kto — kogo” — taki jest okrutny rachunek. Głównym jest, o co walczymy. „Prawy Sektor” — zmotywowani ludzie z różnych zakątków Ukrainy — Kijowszczyzny, Żytomierszczyzny, Zakarpacia, Dniepropietrowszczyzny, Bukowiny, Lwowszczyzny, Czernihowszczyzny, ale wszyscy rozumieją, że po wojnie z rosyjskimi najemnikami czeka nas jeszcze jedna wojna — z obojętnością i nieodpowiedzialnością, łapówkami i niesprawiedliwością. Uwierzcie, my i wtedy będziemy bezkompromisowi. Najdroższe amulety — dziecięce rysunki Porozmawiawszy z chłopakami, przekonaliśmy się, że drogę wojny wybrali świadomie. Niezwykle pozytywni i żartobliwi, mówili, jak ważna jest dla nich nasza wolontariacka pomoc, jak raz skosztowawszy zastawniowskiej rybki, czekają na podarunki i wieści z domu zawsze. A za najdroższe arcydzieła i amulety uważają rysunki czy suweniry, zrobione małymi rączkami ze szczerej, nieskalanej dziecięcej duszy. Chłopcy chętnie pokazywali swój nieskomplikowany byt w podziemiach, osobistą „terytorię” — metr na dwa z łóżkiem, odzieżą, flagami, tryzubami i obowiązkowym wzorcem — portretami poległych towarzyszy broni, za których gotowi są bić wroga w każdej minucie. Chłopcy nie chcieli wspominać czarnych dni swojej służby, zamiast tego mówili o fenomenie męskiej przyjaźni i zgrania w boju oraz życzyli jak najszybszego zakończenia tej wojny. Awdijiwka — „konkretny” kocioł My jednak trafiliśmy do nowej Awdijiwki. Zajechaliśmy też do siostrzeńca, chrześniaka Wiktora Łaszty — Rusłana i jego przyjaciół. Trzydziestoletni żołnierz służby zasadniczej jest już majorem, służy jako nadzorca przestrzegania ciszy na froncie, w szczególności we wsi Pisky i Awdijiwce. Według słów Rusłana, kocioł tam jest konkretny, wróg agresywny, dlatego czujność — ponad wszystko. Poprosił, aby jak najszybciej wyjeżdżać ze strefy. Żywność duchowa Dalej droga prowadziła do Majorska, nie mniej niebezpiecznego terytorium, przed którym jest rozwidlenie na Debalcewe i Gorłówkę, do 128. brygady. Znowu krótszą i dość niebezpieczną drogą. Objazd punktów kontrolnych, nocne przygody z wybuchami i pożarem po ostrzałach i wreszcie, choć niepokojący, ale tak oczekiwany kilkugodzinny nocleg. Rano — znowu rozładunek skrzyń z jedzeniem i gazet „Hołos Kraju”, które dla wojowników opłaciło TOV „Chreszczatyk-Ahro”, oraz edukacyjne czasopisma „Ukraińska łastiwka” — duchowa „żywność”, którą bojownicy dzielą się z tamtejszymi mieszkańcami. Nasz rodak Iwan Łysyj — zastępca dowódcy batalionu ds. zabezpieczenia moralno-psychologicznego — z Nazarkiem dawno się zna, więc czekał na niego z niecierpliwością. On — znana osobistość, z Debalcewskiego kotła wyprowadził połowę swoich żołnierzy, przeszedł Stanicę, Pisky, Zajcewe, ale o tym nie chce wspominać. Mówi, że kwestię wojny trzeba rozwiązywać na poziomie politycznym. W ofensywę nie ma sensu iść, tylko ludzi położymy. — Dzisiaj — Dzień Niepodległości, gratulujemy wam święta! — mówimy Iwanowi. — Święto będzie wtedy, gdy nastanie pokój — odpowiada żołnierz. — Oby to wszystko jak najszybciej się skończyło. Moja córka 1 września idzie do pierwszej klasy. Tak bardzo chcę wziąć ją za rączkę i zaprowadzić do szkoły… Syn ma cztery latka, bardzo potrzebuje taty… Iwan nie to uśmiechnął się, nie to ukrył „gulkę” w gardle. Oleg z Chmielnika, Dmytro z Kelmieniec, Serhij z Żytomierszczyzny, jak prawdziwi przyjaciele, zmieniają temat rozmowy, ale opowiadają o niewiarygodnym, ciągłym napięciu i zmęczeniu oraz pragnieniu jak najszybszego wygnania wroga i powrotu z tych stron do domu. ...Opuszczaliśmy jeszcze jedną pozycję wojskową, gdzie wygody i komfort, smaczne jedzenie i elementarne warunki bytowe żołnierzom tylko się śnią. I to nie pierwszy miesiąc, rok… Do Popasnej droga nie jest krótka, więc znów musimy się żegnać. Chłopcy niechętnie nas wypuszczają, mówią, że przywieźliśmy im kawałek domu, pokojowej Ukrainy i morze pozytywnej energii. Zatem warto było otrzymać za to dawkę adrenaliny. Wspólnymi siłami Na skrzyżowaniu do znanej „ósemki” czekał na nas jeszcze jeden rodak — Wasyl Litowski wraz ze swoim towarzyszem broni z obwodu iwanofrankiwskiego. Wasyl przyjechał autobusem, którym wozi i żołnierzy, i jedzenie, i leki… Właściwie tam, czyli do okopów, w samo piekło, staramy się dotrzeć. Czy na szczęście, czy na nieszczęście, ale droga po deszczu jest tak rozmyta, że musieliśmy kierować się do sztabu, chociaż i on jest tylko 200 metrów od okopów i jeszcze 300 — do wrogich pozycji. Z wojskowymi z obwodu iwanofrankiwskiego i Bukowiny rozmawialiśmy również niedługo. Jeszcze nie otrząsnęli się po urządzonej im niedawno ognistej pułapce. Z tamtej strony frontu zasypali nasze terytorium fugasami, co wywołało pożar, który z pola przeniósł się na domostwa tamtejszych mieszkańców. Ogień gasili, jak to mówią, wspólnymi siłami — wojskowi i „garstka” ludności, tylko jedna mieszkanka-separatystka nie pozwoliła czerpać wody ze studni, wyzywając chłopaków od junty i winowajców wszystkich obecnych nieszczęść. Rozmawiając z Bukowińczykiem Dmytrem Łysyczem, zrozumieliśmy, że bez wolontariuszy wojskowym naprawdę trudno się obejść. Obecnie bardzo potrzebują akumulatorów (190 amperów do BTR-ów), generatorów, klamer, folii i wielu innych rzeczy. Żołnierkom przydałyby się środki do kuchni, proszki do prania itp. Swoją drogą... Wiecie, gdzie są najlepsze Ukrainki? Na wojnie! Tak, właśnie tam mieszkają całkiem piękne, a co tu mówić, najlepsze ukraińskie dziewczyny! I nie tylko mieszkają, ale leczą, goją rany, gotują, pracują jako łączniczki i wykonują mnóstwo innej, zarówno kobiecej, jak i męskiej pracy. I Tania, i „Leila” („hospitalki”), i Alona (łączniczka, a w razie potrzeby kucharka) są na wojnie, aby ulżyć codzienności wojskowych mężczyzn. Zgadzają się na każde warunki przebywania na froncie, byle tylko na tyłach coś się zmieniało. Dziewczyny wspiera żołnierz: „Wiecie, kilkaset metrów od nas są okopy, też tam byłem, ale zachorowałem. Wojownicy stamtąd nie wychodzą miesiącami. A teraz plaga myszy i szczurów, jaszczurek i gąsienic. Chłopcy mają pokąsane twarze, nie mają gdzie się normalnie umyć, a nasi generałowie mogliby chociaż w Dzień Niepodległości przyjechać do nich i wesprzeć ich moralnie. Ale tego nie ma i, być może, nigdy nie będzie. Dlatego też ludzi brakuje, bo im dalej, tym bardziej Ukraińcy tracą wiarę w wybraną władzę… Gdyby tak generałowie byli tacy jak nasz dowódca, który codziennie jest na pierwszej linii, wspiera nas moralnie i rozmawia jak równy z równym. — To pewnie chłopcy przesadzają — skromnie zaprzecza dowódca. — Wykonuję swoją pracę. A co do wojny — nie ma woli politycznej u rządzących”. Oto takie nieukrywane myśli i ostre wypowiedzi coraz częściej słyszymy od wojskowych — o bezkarności za kotły pod Iłowajskiem i Debalcewem, o przeciąganiu czasu i braku u władzy chęci jak najszybszego zakończenia wojny, o niełatwej żołnierskiej codzienności — okrutnej, wyczerpującej, bolesnej… Opuszczaliśmy obrażoną, obdzieloną, niedokochaną część Ukrainy, której niebo usiane jest ognistymi gradami, ziemia — spalona, ludzie — cierpiący. Ale to także część Ukrainy, która potrzebuje naszej miłości i wsparcia… I już na trasie telefon od dowódcy, który wrócił, nie dojechawszy z naszymi potrawami na pierwszą linię, bo wrogie grady obdarowywały chłopaków w okopach „niespodziankami-prezentami” na główne święto państwowe. Modlitwą dziękowaliśmy Panu za to, że nas uchronił, za wszystko to, co mamy na pokojowej ziemi. Jednak… Warto częściej podnosić oczy w górę. Tam nie tylko gwiezdne piękno, ale i dusze tych, którzy świadomie oddali życie dla nas. A co zrobiłeś ty, aby przybliżyć tak długo wyczekiwany pokój?..

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Polowanie na anioła

Wspomnij młodą ukochaną — Matkę swoją wspomnij, Tarasie... I życie wyłania się z mgły — Słowo i sława, a nie gra w klasykę. Wracaj! Ty dzisiaj musisz Słowo prawdy mówić w istocie. Dzikie gęsi na niebie. Dzikie gęsi. A domowe — płaczą nad Wysuniem... *** Soborna ulica, gdzie surowe Architektoniczne cuda. Boginie południa długonogie. A stawropigia — gaśnie. To — Mikołajów, nie Odessa. Dlatego ty, kruszynko, raduj się, Że nie w Paryżu nasza msza, W każdym losie młodym. I ja nie wierzyłem, że mija Życie wulkaniczne, młode. Lewant z morza dolatuje, A nord dzisiaj wciąż nie nadchodzi. Lecz ta odświętna ta Soborna, Montmartre południowy — jak mara. Wiolonczela albo waltornia, I ty w sandałach sama. Przejdź sama na bosą nogę — Ja i negliż ci wybaczę. Tam prysznic Charcota, i dzięki Bogu, I my doczekamy się deszczu! * * * Na dalekiej wyspie, na Cyprze, Biała willa, morze, szapito. Nuty te zapomniane na pulpicie, Lecz po nich nie zagra nikt. Na dalekiej wyspie, na Krecie, Ty mi przywidziałaś się na chwilę. Więc za co ty, najlepsza na świecie, Tak i nie dałaś Tezeuszowi nici? I komu teraz do Minotaura? Kto teraz w śmierci pierwszy gość? Ale wszystko, co trzeba wiedzieć jutro, Nam egejska fala opowie. *** Na piedestały strąconych bogów Nie stawiajcie znowu idoli, dopóki Na przestrzeni łąk i brzegów — Nowe transzeje i nowe okopy. U idoli — tylko fantomowy blask, A blask niegasnącej lampy — Nie skradziony grobowy obelisk. ... Czwarty rok wojny i kanonady... *** Miłość swoje wzniesie świątynie! Krzyżozdejmowacze w miłości Twarzą w dół padną. Ale, żywi, Wy nie przychodźcie z darami, Aby nie stał wasz храм we krwi Świętą Świątynią-na-Krwi. Ale w czasy gorzkie i groźne My przysięgamy Ojczyźnie, Gdzie połowiecko-sołowieckim Nas nie kupić skrycie. My i po śmierci jesteśmy u matuli, Jak te Wesołe Bokowenki, I w piekle śmierci dla nas nie ma! Ciche polowanie rymaik Polowanie na prawdziwki... Płaczą anioły ponad dachami. I bogini, którąś kochał, Dziś pachnie cudzymi perfumami. Dziś pachnie cudzymi wargami, Tak że klon z żalu zdrewniał. Cóż począć mi z grzybami Pod krzyżami ojcowskich grobów? I co z nami stanie się dalej? Czy stanie się bliska kiedyś obczyzna? W jesiennym grzybowym smutku Tylko moja macierzyzna jedna. Ale wszystko to — artystyczne detale, Wodzi nas po lasach szatan! Gdzież niebieskie moje polowanie, Bezgrzmotność świętego Eliasza? Ale ciche idzie polowanie, Polowanie idzie na ziemi. Polowanie na prawdziwka... Ale i świtę jego zabierzemy! Niewielki, wy wiecie, błąd Być w lesie wielkim carem. Od kół i fartownej gumy Pachnie w lesie, aż krzywi się las. Ale i pachną grzeszne perfumy, Aż krzyczą, jak grzyby spod kół. Trzeci miesiąc w lesie szaleję, Przechodzę z galopu w karierę. A niesie mi wiatr z Donbasu Duch zagubionych dusz i karierę. A gdzieś wieść o szarym wilku, Leśniczówka prosta. Leśna ta ścieżka pożółkła Oraz twoje, jeszcze niewinne usta... Monument Szkic do pomnika Wojownika ATO Monumentem z napisem 200 On będzie stał sztywno, jak strażnik. Gdzie południowa rozpalona plaża, Ja spotkałem go w rodzinnym mieście, A pomyślałem, że wszystko to — miraż. I platany szumią ognistoliście, Ukrywszy jego kamuflaż. I kewlarowy hełm, i buty, Koncentryczna figurka na sercu... Ktoś ty? Anioł ze strefy ATO? A ciebie nie spotyka nikt. I wydaje się, tylko z kamuflażu Dwoje u anioła skrzydeł na plecach, A jeszcze wczoraj on był na wojnie, Armię gromił z okopika wrogą. Czyżbyś przywidział się mnie? W stepie, gdzie Sawur, gdzie mogiła, Czarnym aniołem kracze kruk. I nie ma u anioła rąk, I za plecami złożone skrzydła. Czy przyleciał z rejsu “em-ejcz” — Gdzież u anioła tarcza jego i miecz? Wyrastają w martwej dolinie Metalowe kapusta i melony, A pod jesień do domu przylecisz — Odezwie się trwoga, jak nóż. I zapłacze, jak spotkanie ostatnie, Chwila pożegnania, niczym polowanie, Nieoczekiwana chwila po wojnie, Biedny anioł na białym koniu. Ochrzcij się chorejem i jambem, Niech hosanną biją świerszcze. Powraca on z wojny, Niech bez rąk, ale ze skrzydłami anioł. Załadowali z napisem 200 W poczarnym trumnie wagon. Pogorzałe drzewa bez liści, Upadł cień na zaschnięty trawnik. A melodia płynie smutna... I wtedy, jak ucichnie wojna, Wspomnimy ten cień niezapomniany W wybuchach nie bitwy — salutu... Kobieta-anioł nad nami — jedna!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Dmytro Kremiń

Rzeka Heraklita Tu stałem. Pod nami płynęła rzeka, szalona fala biła o kamienie. Grzmiało niebo grzmotem samolotu. Płynęły wieki, narody, pokolenia. Płynęła trawa jak zielony jedwab, obcej wiary sztandar nieśmiertelny... I wtedy podszedł jakiś włóczęga z sztalugą, na której był namalowany ten pejzaż. — Do tej rzeki dwa razy nie wejdziesz. Do tej rzeki nie wejdziesz i raz. Przenieś zabłąkane światy Fantazją w mezozoiczną fazę. Tam kamień filozoficzny na górze, a tam i kozacki krzyż na mogile. Niech ci zalśnią ołtarze cerkwi kozackich, kamienie Mygiji. Twoja droga, twój szlak i lot i ta ziemia kozacka pospolita. Ale dopóki jest Mygija, Heraklit stoi tam, gdzie rzeka Heraklita. Błogosławiona mowa mędrca, ale i wieczność, i ziemia, i marzenie, nie tylko ta rzeka szybkoprzemijająca, ale i sztaluga artysty Andrija. Nie ma go między nami tyle lat, ale jest, choć go nie ma, i pędzi strumień, i płacze Heraklit, i ja bym zapłakał, że życie przemija. Ale dziś płakać nie warto, a warto żyć, jak żyją ludzie. Kiedyś tu był kozacki Buzki Hard. Minęły stulecia, czy on jeszcze będzie? Czy z krańca w kraniec zamigoczą ognie, pomkną białe jachty do portu lata... Ale wtedy Andrijowi i mnie wszystko już będzie jak w rzece Heraklita! Bocian Nie sądźmy tego ptaka surowo, obrażać przyrodę to grzech. Podobny jest do wiejskiego świętego w śnieżnobiałych swoich szatach. A gdy na skoszonej łące białe skrzydła wzniosą się w apogeum, to wrócą do nas jeszcze przyjaciele, a w chatach przybędzie dzieci. A naprawdę nie ma nikogo, ani dzieci, ani ludzi, ani wsi... Tylko bocian z obliczem świętego, tylko łódź płynie bez wiosła. Czy zaszły śniegi zeszłoroczne, gdzie spotykaliśmy się z tobą? A śniegi to nieścięte wiśnie? Na pożegnanie ich objąć... Pastorała Kiedy już pójdziemy dawnymi ścieżkami, gdzie śpiew dzieciństwa i wieczorny dzwon? A my jakby wciąż pastuszkami na wietrze czarnych przemian. Już we snach poszłabym w dalekie góry, lecz dziś i sny płoną w ogniu. Działa biją. Warczą obce silniki. A jak mi schować się we wspomnieniu? Kromka chleba kukurydzianego, kawałek słoniny, butelka mleka... Jeszcze wysoka dziadkowa koliba, jeszcze rzeka z urocziszczem Rika. To wszystko dzieciństwo, to cała nauka, zapisana w pamięci na zawsze... I płaczesz ty, bo ta gorzka nauka ze świerkowego gaju i królewskiego buka, to niagary czystej wody. I ja z kosą idę na Jasenową, a brat Michał idzie na Lubliannę. A brat Iwan... Kiedy znów zobaczę sióstr, braci, i wspomnę krewnych swoich ojców? Z rodu pierworodnego stulecie tu żyje moja rodzina. I ja pośród kozackiego ludu siodłam tu konia w kitkach. Te jagody, tych ziół słodka mowa, wysokie góry w mgiełce, śpiew dolin. I cichy płacz porąbanych jodeł. A dzwon huczy o tym, że z Temetiowa nie wrócił dotąd ani jeden... Zaginęła ustawa, którą Wasylowi trzeba dla kozaka, tylko przekazać ustawę carycy... Kino lubię. I Gogola lubię. Wśród diabłów getmańską ustawę łowię. Lecz gdzież teraz prorocy i jasnowidze? Oblegli rzeki znani karczmarze, nowi hetmani, a zdawali się sterniczymi. I wiedźma na starym kominie — sekrety siczowe widzi jej w karczmie. I Basawriuk, starszy od starszyzny, i żarliwa krew pułkownika Daniła... A ustawa przepadła. Tylko marsz, i wojna trwa tam, gdzie Sawur-mohyła... Synowi na pamiątkę Nabrzeżna ulica w Kazance, numer 209 nad Wysuniem... Pisałem do ciebie wcześnie rano, komputer mam przy samej prawicy. Minęły — muzyka i tańce, ale ja żyję, a nie istnieję. Jak odchodzą nasze młode lata, coraz częściej nie lata, lecz daty... My sami lubiliśmy na trybunie czytać wiersze o przyszłości. W porywie szczęścia i miłości znałem czasy opalne i szczęśliwe, a życie postawiłem na kartę — dla szczęścia, sukcesu i fartu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Młody Szewczenko w Irpieniu

24 sierpnia, w Dniu Niepodległości, w Irpieniu w obwodzie kijowskim uroczyście odsłonięto pomnik Tarasa Szewczenki. Jest to dzieło o wysokich walorach artystycznych. Młodzieńcza postać Tarasa Szewczenki z pędzlem w prawej dłoni, ustawiona na zboczu granitowej podstawy, w połączeniu z wygięciami symbolicznej palety i ptakami, które od niej odlatują, nadaje pomnikowi harmonii, lekkości i dynamiki. Bez wątpienia ta praca Olesia Sydoruka i Borysa Kryłowa jest sukcesem rzeźbiarskiej szewczenkiany. Anatolij ZBOROWSKI, dyrektor Irpieńskiego Muzeum Historyczno-Krajoznawczego. W odsłonięciu pomnika wzięli udział potomek Tarasa Szewczenki w linii jego brata Anatolij Łewycki, artyści ludowi Ukrainy Anatolij Pałamarenko i Hałyna Jabłonska, były szef Służby Wywiadu Zagranicznego Mykoła Małomuż, przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Mychajło Sydorżewski, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, poeta Łeonid Zakordoniec, zasłużona działaczka kultury Ukrainy, dyrektor prywatnego Muzeum Literackiego Hryhorija Koczura Marija Koczur, honorowa obywatelka Irpienia Wałentyna Kulinicz oraz inni. Podczas uroczystości wystąpili Akademicka Męska Kapela Chóralna im. L. Rewuckiego, Orkiestra Muzyki Ludowej i Popularnej Ukraińskiego Radia, chór ludowy „Pamjat”, ludowy zespół instrumentów ludowych „Ukraińscy Muzycy”, młodzieżowy zespół „Apokryf” oraz orkiestra Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych. Przy pomniku eksponowano „Wyszywanego Kobziarza” autorstwa irpieńskiego mistrza Iwana Riabczuka oraz obrazy uczestników ogólnoukraińskiego pleneru „Namalowany Irpień”. Plener odbył się od 12 do 24 sierpnia. Kurator i uczestnik pleneru, zasłużony artysta Ukrainy Kostiantyn Mohylewski, zebrał znanych twórców z całej Ukrainy — od Użhorodu po Ługańszczyznę i od Kijowa po Odessę. Pomnik Kobziarza w Irpieniu został wykonany i ustawiony kosztem mecenasów Wołodymyra Karpliuka i Wołodymyra Spiwaka. 23 sierpnia, w Dniu Flagi Ukrainy, młodzi przedstawiciele Iwano-Frankiwskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” wspięli się na najwyższy szczyt ukraińskich Karpat. Na zakończenie poświęcono flagi — narodową i proświtańską, wszyscy obecni podróżnicy otrzymali błogosławieństwo księdza, co jest bardzo symboliczne dla dalszej aktywnej pracy proświtańskiej. Mychajło Siczka i jego towarzysz-proświtańczyk Pawło Kołkowski przeczytali „Kamieniarzy” oraz „Nie pora”, tym samym dołączając do ogłoszonej wcześniej akcji „Czytania Franki — 2017”. Chodzi o swoisty flashmob, który polegał na jednoczesnym czytaniu utworów Iwana Franki we wszystkich zakątkach Ukrainy. Jego organizatorzy — obwodowa „Proświta” oraz Instytut Analityki Społecznej — przez kilka dni przyjmowali materiały zdjęciowe i wideo od wszystkich chętnych, a 27 sierpnia zamieścili materiały na Facebooku. Mamy nadzieję, że wchodzenie na szczyty z okazji świąt narodowych stanie się dobrą proświtańską tradycją i dobrym sposobem jednoczenia młodzieży do aktywnej pracy i wypoczynku przez pryzmat wartości narodowych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Awdijiwka: ogólnoukraiński rekord — wszystkie zagrody wsi pod państwowymi flagami

Petro ANTONENKO Zdjęcie autora. Pomysł rekordu zaproponowali mieszkańcy wsi. Szczególnie aktywnie zareagowali młodzi mieszkańcy Awdijiwki i to właśnie oni w przeddzień święta rozwieszali oraz przymocowywali flagi na zagrodach. 317 gospodarstw znalazło się pod niebiesko-żółtymi sztandarami. Flagi zakupiono kosztem sponsorów, przede wszystkim przedsiębiorców z branży rolniczej. Rekord oficjalnie zarejestrowali przedstawiciele Księgi Rekordów Ukrainy, którzy rano przybyli do wsi, objechali wszystkie ulice co do jednej i sporządzili odpowiedni protokół. Przedstawicielka Księgi Rekordów Lana Wietrowa ogłosiła podczas święta, że ich organizacja przeprowadziła wcześniej ekspertyzę na szczeblu ogólnoukraińskim i ustaliła, że rzeczywiście żadna wieś nie przeprowadziła dotąd tak masowej akcji. Wręczyła ona świadectwo ustanowienia rekordu sołtysowi Walerijowi Koriawcewi. Z okazji święta i ustanowienia rekordu w centrum Awdijiwki, przy radzie wiejskiej, odbyły się uroczystości. Flagę, podniesioną tutaj nad wsią, poświęcił proboszcz cerkwi św. Katarzyny w Czernihowie (Patriarchat Kijowski) ojciec Jewhen, kapelan wojskowy i wolontariusz, który wraz z innymi wolontariuszami zawozi pomoc humanitarną na Donbas. Podczas uroczystości wystąpili przewodniczący rejonowej administracji państwowej Ołeksij Rakojid, przewodnicząca rady rejonowej Natalija Chalimon. We wsi Awdijiwka w rejonie kulikowskim na Czernihowszczyźnie 23 sierpnia nad każdym domem podniesiono Flagę Państwową w Dniu Flagi Państwowej Ukrainy. Sołtys opowiedział, że pomysł ustanowienia rekordu poparli wszyscy rodacy. Kompozycję wierszowaną wygłosili uczniowie, amatorzy sceny wystąpili z pięknym koncertem. Uczestnicy uroczystości wezwali wszystkie wsie, osiedla i miasta Ukrainy do wsparcia ich patriotycznej akcji, aby wszędzie załopotały nasze państwowe flagi. A na dobry początek mieszkańcy Awdijiwki postanowili przekazać po fladze każdej z 16 rad wiejskich rejonu kulikowskiego, co też uczynili następnego dnia podczas obchodów Dnia Niepodległości w centrum rejonowym. Mieszkańcy wsi postanowili również przekazać po fladze każdemu z pozostałych 21 rejonów Czernihowszczyzny oraz każdemu z 24 obwodów Ukrainy. Szczególnie poruszyła propozycja przekazania kilku flag imienniczce tej poleskiej wsi — wielce doświadczonej Awdijiwce, miastu w pobliżu Doniecka. Znajduje się ono na linii frontu, na miasto spadają pociski i miny bojowników-separatystów oraz rosyjskich agresorów. Dlatego mieszkańcy wsi tym podarunkiem wyrazili solidarność i wsparli Awdijiwkę, podkreślając, że Ukraina jest jedna!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Opiszne przygotowuje się do Ukraińskiego Biennale Ceramiki Artystycznej

Żanna RIZNYCZENKO, Służba Informacyjna Narodowego Muzeum-Rezerwatu Ukraińskiego Garncarstwa. W Opisznem zakończyła się wstępna selekcja prac artystów ceramików, garncarzy z Ukrainy i innych krajów — jeden z etapów przeprowadzenia Ukraińskiego Biennale Ceramiki Artystycznej imienia Wasyla Kryczewskiego, które w tym roku zapoczątkowuje Narodowe Muzeum-Rezerwat Ukraińskiego Garncarstwa. Konkursowa selekcja prac uczestników odbyła się drogą zamkniętego głosowania online członków jury na podstawie fotografii. Do fachowej oceny dołączyli znani artyści, historycy sztuki i ceramolodzy Ukrainy: Ihor Bereza (Lwów), Olesia Dworak-Halik (Kijów), Tetiana Zinenko (Opiszne, Połtawszczyzna), Nelli Isupowa (Kijów), Ołena Kłymenko (Kijów), Hanna-Oksana Łypa (Lwów), Switłana Pasiczna (Połtawa), Ołeś Poszywajło (Opiszne, Połtawszczyzna), Serhij Radźko (Meżyricz, Czerkaszczyzna), Wołodymyr Chyżynśkyj (Kijów) oraz Zoja Czehusowa (Kijów). Według wyników głosowania jury, spośród zgłoszonych 125 prac 65 autorów do udziału w wystawie konkursowej Ukraińskiego Biennale Ceramiki Artystycznej imienia Wasyla Kryczewskiego wybrano 105 prac konkursowych 59 artystów z Ukrainy, a także Brazylii, Białorusi i Polski. Najlepsze prace Biennale jury wyłoniło 17 sierpnia 2017 roku. Ogłoszenie i nagrodzenie zwycięzców odbędzie się podczas otwarcia wernisażu 22 września 2017 roku.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Wejście

Oleja BOJCZUK p.o. przewodniczącego Mychajło Sicka postanowił zapoczątkować piękną tradycję wejść na Howerlę dla uczczenia trzech wspaniałych wydarzeń — Dnia Flagi, Dnia Niepodległości oraz urodzin Iwana Franki. Taką samą ideę zrealizowali także przedstawiciele bursztyńskiego oddziału MO „Młoda Proświta”. Mimo warunków pogodowych, już stałych dla tej górskiej wyżyny, ponad pięćdziesięciu prykarpackich proświtian dotarło na szczyt. Odprawili Mszę Świętą, podczas której modlili się o pokój w Ukrainie i prawdziwą niepodległość.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ihor Kaczurowśkyj. Z epistolarium. W 99. rocznicę urodzin Poety

W ostatnich miesiącach życia Poety ukazały się drukiem dwie jego książki, do których zdążył przyłożyć rękę jako redaktor i doradca: we Lwowie — „Liryka” (wybrane poezje), w Drohobyczu — „Parodiarium Chwedosia Czyczki” (zbiór parodii, szarż, epigramatów, żartów literackich). Dziś jest czas wydawać dotąd niepublikowane jego utwory oraz opracowane przez niego antologie: zbiór „Wspomnienia i postacie”, antologię literatury ukraińskiej doby „Rozstrzelanego odrodzenia” „Wygaszony błysk”, antologię „Ukraiński sonetarz” i inne. W szczególności także korespondencję pisarza, wszak, jak słusznie przypomina Mychajło Słaboszpyćkyj w szkicu „Epistolarny »romans« z Ihorem Kaczurowśkym” z książki wspomnień „Przecieranie lustra”, do swojego epistolarium Kaczurowśkyj odnosił się bardzo odpowiedzialnie. W ubiegłym roku w Niżynie (właśnie taką formę wolał Ihor Wasylowycz w przeciwieństwie do zrusyfikowanego „Niżyn”) ujrzał świat tom „Ihor Kaczurowśkyj — Mykoła Szkurko. Korespondencja. 1994–2013”, do którego weszło ponad 300 listów obu uczestników tego epistolarnego dialogu, a także ponad dwie dziesiątki artykułów i rozpraw Ihora Wasylowycza. Mimo znikomego nakładu — 100 egzemplarzy — to wydanie, mam nadzieję, będzie miało odzew i zapoczątkuje całą serię analogicznych zbiorów epistolarnych — wszak krąg adresatów Kaczurowśkiego był nadzwyczaj szeroki. W dniu pogrzebu Poety, który niemal zbiegł się z początkiem naszego Euromajdanu, 22 listopada 2013 roku, kiedy jego prochy, zgodnie z jego testamentem, chowano w rodzinnej wsi Kruty — w kurhanie, jak chowano niegdyś skandynawskich konungów i kozackich atamanów — przyszło mi na myśl, że towarzyszył mi — jako Nauczyciel i Przyjaciel — równo połowę mojego życia, ponad 18 lat. Niemal tyle samo trwała i nasza korespondencja. Pierwszy jego list do mnie datowany jest 7.V.1996, a ostatnią wiadomość od niego otrzymałam… ponad dwa tygodnie po jego śmierci. Prawdziwa mistyka: list, napisany 6 kwietnia i wysłany 9-go, szedł niemal cztery miesiące… Sam Kaczurowśkyj, kiedy żył, pytał, czy doszedł… I chwała Bogu, że jednak doszedł, nie zgubił się, bo tam Ihor Wasylowycz odpowiadał na moje zapytania dotyczące rękopisu jego zbioru „W dalekiej przystani” i dzielił się wspomnieniami o swoich jeszcze austriackich zauroczeniach (w Austrii przebywał w obozach DP po wojnie). Zatem obecnie, z okazji jego 99. rocznicy, chcę uczcić jego pamięć publikacją wybranych fragmentów z jego listów, w których są jego autorefleksje, wskazówki, okruchy wspomnień… Ołena O’LIR 7.V.1996 …we Francji jest miasto Auxerre, gdzie na wzgórzu, nad rzeką, symetrycznie wznoszą się trzy cerkwie. Trochę to przypomina Kijów, ale one, te trzy cerkwie, nawet razem wzięte nie są tak piękne, jak nasza cerkiew św. Andrzeja. A w latach trzydziestych (ja wtedy lato przeżyłem w Kijowie, na Peczersku) największą ozdobą miasta był złotogłowy Sobór Uspieński — jak patrzeć z lewego brzegu, tam, gdzie była Słobidka, a teraz — Rusaniwka. Piękno przyrody i piękno poezji odbierałem, odkąd siebie pamiętam, piękno dzieła architektonicznego zrozumiałem — kontemplując Sobór Uspieński. Z muzyką (klasyczną) było najgorzej: zacząłem ją odbierać już w dorosłym wieku… 27.X.1996 …Boże, czego tylko nie robili ukr[aińscy] redaktorzy z moimi utworami. W artykułach dopisywali całe akapity, drukowali bez podpisu, pod moimi przekładami postawili: „Przełożyła Łesia Chrapływa”, a moim imieniem podpisali poezję Borysa Ołeksandrowa… W artykule o twórczości Ołeksy Izarśkiego-Malczenki („Suczasnist”) generikę poprawili na genetykę, a „Narodna Hazeta” nie polubiła nazwy Eskorial, zamieniła na „Ekskurial”. Dlatego pół stulecia (nawiasem mówiąc, właśnie minęło 50 lat, jak zacząłem drukować — ściślej: zaczęto mnie drukować) bardzo się przejmowałem, protestowałem, przeżywałem, kiedy redaktorzy zmieniali mi treść jakiegoś zdania na przeciwną albo poprawiali język ukraiński na galicyjskie narzecze. A potem przywykłem… 3.XII.1996 Skromność i bezczelność to jedno z kryteriów, według których można odróżnić prawdziwego poetę od nieprawdziwego: nieprawdziwi zawsze są pewni siebie, bezczelni, zarozumiali; prawdziwi natomiast w większości przypadków — skromni. 6.XII.1997 Ja bardzo lubię „jugendstil” — jedyny styl artystyczny stworzony przez Niemców (Franz von Stuck), za najwybitniejszego przedstawiciela jego uważa się Czecha Alfonsa Muchę, a że Mucha żył w Paryżu, to imię jego wymawiało się „Mücha”. Mucha zrodził Bilibina, a Bilibin naszego Narbuta. W poezji to Leśmian, Maksim Bohdanowicz, u nas „Pieśń lasu” oraz „Po drodze do bajki”. […] Z pokolenia sześćdziesiątników (które, między nami mówiąc, nadziei nie spełniło, i to przez niedbałe podejście do formy, w pierwszej kolejności…) jeszcze jest dobra poetka Tamara Kołomijec, z krytyków najciekawsza Hałyna Hordasewycz, a za nią Bazyłewśkyj i Czerewatenko. Mnie natomiast bardziej do duszy starsze pokolenie: Dmytro Palamarczuk, Iwan Sawycz, Iwan Hnatiuk… 14–25.I.1998 Jaka tam „Sława” (i to jeszcze z wielkiej litery): mnie od wyjścia pierwszego zbioru do dnia dzisiejszego nasi wielcy krytycy, którym należało, że tak powiem, kierownictwo literaturą diasporalną, po prostu nie zauważali. Znany stałem się w byłym Związku Radzieckim dzięki radiowym rozmowom (Sołżenicyn podczas spotkania w Zurychu powiedział, że moje imię znane jest mu jeszcze z Moskwy). To mówili też inni dysydenci. Sondaże wykazywały, że ze wszystkich audycji radiowych najbardziej słuchają Kaczurowśkiego). Dla Jurija Klena, Woł. Derżawina, Ihora Kosteckiego pewną wagę miało to, że jestem uczniem Jarchy. Ale różni Ławrynenkowie, Kostiukowie, Szewelowowie, Bojkowie (Jurij Blochin) imienia „Jarcha” nigdy nie słyszeli, więc przy wyliczaniu emigr[acyjnych] literatów zawsze trafiałem do „i innych”. Po wyjściu wyboru Petrarki pojawił się artykuł o ukr[aińskich] przekładach tego poety, artykuł solidny i dokładny — jednak bez mojego imienia. Mniej więcej wtedy ktoś (już nie pamiętam, kto dokładnie) dał wykaz tłumaczy ukr[aińskiej] diaspory. Tam było 18 imion, ale mojego nie było. 11.IX.98 Umiejętność dania — obok poważnych utworów — poetyckiego żartu — to jedna z charakterystycznych cech prawdziwego talentu. W poezji emigracyjnej umieli to zwłaszcza Jurij Klen (mistyfikacja „Diaboliczne parabole”), Mych. Orest, Borys Ołeksandriw, no i ja. W Kijowie, zdaje się, jedni pracują tylko w poważnych gatunkach, a inni w dziedzinie małej literatury. 3.XI.1998 Kiedyś w Buenos Aires odczytałem-zaimprowizowałem referat o ukraińskiej poezji kobiecej, a po kilku dniach dosłownie odtworzyłem w pamięci i wysłałem do „Ukr[aińskich] Wistej”, gdzie ten referat wydrukowano (czego nie mogłem przypomnieć sobie dosłownie — to skierowane do mnie zapytania…). A teraz improwizuję przed publicznością niby tak samo, jak i wtedy, ale przypomnieć już nie mogę: luki w pamięci. […] A co do „postmodernizmu”, to sam termin to nonsens: „moderny” oznacza „współczesny”, „teraźniejszy”. Każda epoka ma swój modernizm — to, co smakowi epoki odpowiada lub pretenduje odpowiadać. 28.II.2000 Co do moich własnych upodobań filozoficznych, to w młodych latach ograniczały się one do trójkąta Kant–Schopenhauer–Nietzsche. Ostrą moją antypatię w powojennych (pierwszych) latach wywoływał modny w tamtym czasie nurt filozoficzny egzystencjalizmu. 29.III.2000 Irynie Betko jestem wdzięczny za to, że to właśnie ona towarzyszyła mi w 1992 i 1994 roku w wyjeździe do Irpienia, gdzie zastałem jeszcze i Kocura, i Dmytra Palamarczuka. U Palamarczuka zobaczyłem portret pięknej dziewczyny, ale Iryna dała mi znak, bym o nic nie pytał. Potem wyjaśniła: to córka Dmytra Chomowycza, która popełniła „samobójstwo”, rzucając się z któregoś piętra. (Jestem pewien, że to było morderstwo…). 29.VII.2000 Przez wiele lat (wojna i czasy powojenne) los trzymał mnie Z dala od ludzi, rozmów, bibliotek… Pierwszym ukraińskim poetą, którego poznałem jesienią 1944 roku, był niejaki Iwan Kowaliw (on też – skrzypek), autor cieniutkiego tomiku słabych wierszyków. Ale to on pożyczył mi zbiorek „Pod jesiennymi gwiazdami”. Więcej się nie spotkaliśmy i nie korespondowaliśmy. Wiosną 1945 roku na stacji w mieście Villach (Karyntia) zagadałem przypadkiem do młodzieńca, który okazał się poetą. Był to Borys Ołeksandriw, z którym zawiązała się początkowo znajomość, a z czasem szczera przyjaźń, która trwała – podtrzymywana stałą korespondencją – aż do śmierci Borysa 21 grudnia 1979 roku. Później mieszkaliśmy w Spittal an der Drau, potem Borys wraz ze swoim ojcem przenieśli się do Salzburga, gdzie wydał swój tomik „Moje dni”, a także zaczął drukować w gazetach moje wiersze. Ja pozostawałem w Karyntii, skąd kilka razy (5 lub 6) przedzierałem się do Salzburga (byliśmy w różnych strefach – ja w angielskiej, a Borys – w amerykańskiej). W Salzburgu poznałem J. Klena (który również przedzierał się tam ze strefy francuskiej). Ihor Kaczurowskyj przeżył długie życie – daty jego urodzin i śmierci obejmują niemal stulecie: 1.IX.1918–18.VII.2013 – i mimo wszystkich piekielnych pułapek, które zastawiał na niego „wiek-wilczarz”, jak wyraził się Osip Mandelsztam, zdołał, jeszcze jako nastolatek, wraz z rodzicami uciec z rodzinnego domu, aby uniknąć zesłania na Sybir, i – za cenę dobrowolnego wygnania, nędzy oraz ciężkiej pracy – zbudować swoje Państwo Ukraińskiego Słowa na obczyźnie. Od czasów Niepodległości w jego gościnnym mieszkaniu w Monachium, przy Preciosa-Straße, przebywała niemal cała ukraińska elita intelektualna, od Wiktora Koptiłowa, Hałyny Hordasewycz, Ołeksandry Kowalowej i Teodozji Zariwnej po Andruchowycza, Irwancia i Żadana. Z wieloma intensywnie korespondował. I wszystkim starał się przekazać zdobyte wiedzę, zaszczepić własne przekonania, wierność którym zachowywał przez całe życie: wysokie kryteria estetyczne kijowskich neoklasyków, tych niestrudzonych pielgrzymów do źródeł światowej kultury, normy Akademickiej pisowni z 1928 roku, „skrypnykiwki”, która była i jest znakiem oporu wobec zrusyfikowanej pisowni Chwyli–Postyszewa, która obowiązuje u nas do dziś. Ihor i Lidia Kaczurowscy w domu. Monachium. Koniec lat 90.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

strefy), z Dokią Humenną, red. Petrem Wołyniakiem, spotkał się ze starym znajomym Jurkiem Stepowym. A przyjaźniliśmy się we trzech — Borys, ja oraz białoruski poeta Aleś Saławej. On potem oszalał. Straszną zimę („wydadzą — nie wydadzą”) przeżyliśmy w Spittal, a w 1946 r. nas, Ukraińców, przewieziono do Villach, gdzie Woł. Żyła zajmował jakieś wysokie stanowiska w administracji obozowej. Tam przyjaźniliśmy się z Marią Strutynską (była w wieku mojej mamy) oraz utrzymywaliśmy kontakt z Olgą Mak. Wtedy też z Mych. Orestem listownie zapoznał mnie nauczyciel z zawodu Petro Cimowski. Razem byli w Wiedniu. Od Petra C. usłyszałem, że Mych. Kostowycz miał wtedy ostrzyżoną i przeoraną blizną od kuli głowę. Sam Mych. Kostowycz nigdy o sobie nic nie opowiadał. Z Orestem — jak Pan zauważył — nigdy się nie spotkaliśmy. W Buenos Aires zebrało się nas nieco więcej: Anatol Wasylowycz Kalinowski, Kost Petrowycz Buldyn, Ołeksij Fedosijowycz Saciuk, bardzo kulturalny oszust-śpiewak Anatolij Hryhorowycz Kabanciw (miał prywatne konserwatorium — a nut nie znał). Trzymał się z nami, dbając, by nie przegapić czyichś imienin, Mychajło Musijowycz Hawryluk, którego nazywano profesorem (a w domu był kierownikiem kooperatywy). Oksana Drahomanowa była kulturalną i dobrą osobą, czego nie powiem o idolu ukraińskiej emigracji — Jewhenie Onackim. Tamże byli (i należeli do Związku Ukr. Literatów, Naukowców i Artystów) Jurij Tys — prozaik, Maria Cukanowa — prozaik i dramaturg. Do tego samego Związku należeli malarze i artyści różnego profilu. Żyliśmy, jak mawiał Buldyn, „na odsetki nabytych umiejętności”. Związek urządzał odczyty i koncerty. Zapytałem jednego z „trio”, dlaczego to oni uczepili się Cezara Cui? — Dlatego, że żaden galicjanin nie pomyśli, że to — rosyjski kompozytor… Dwupodział emigracji odczuwało się i w Związku. W końcu przez wyjazd do USA wielu członków przestał on istnieć. Później przyjaźniłem się z pianistą Tarasem Mykyszą i jego uczniem Saszką Dmytriwem […]. Mykysza zmarł nagle, a żona-Żydówka pochowała go według żydowskiego obrzędu, co nas bardzo poruszyło. Jeszcze później przyjaźniliśmy się z dziennikarzem Heino Cernaskiem, uczniem Zerowa. Dość blisko byliśmy z prof. Hałajczukiem, z architektem Szulmińskim (Hałajczuk i Szulmiński to ci, którzy rekomendowali mnie do ukr. redakcji Radia „Swoboda”). Z młodszych — z Mych. Wasylykiem — obecnie jest profesorem jakiejś nudnej ekonomii… W Monachium (jesień 1969 r.) spotkaliśmy się jako dobrzy przyjaciele z Oksaną Kercz (żona Woł. Kulisza) i jej siostrą Sofią Naumowycz (Olha-Lubomyra Witoszynska) — chociaż w Buenos Aires, gdzie pewien czas przebywali, należeli do ostro przeciwstawnych obozów. Kiedy jeździłem (gdzieś w latach 70.) do Paryża, to zatrzymywałem się u Witoszynskiej. Spotkałem się z Iwanem Maksymowyczem Kosheliwcem (z którym poznałem się jeszcze w Salzburgu) […]. Rektorem Uwu był niezły poeta (autor ballad) Woł. Janiw. […]. Przyjeżdżali do Monachium w różnych czasach Leonid Łyman, Jurij Stefańyk, bardzo mili Marta i Ostap Tarnawscy (z wyglądu pamiętałem ich z Salzburga, ale znajomy nie byłem). Kilka razy — jak i Tarnawscy — odwiedzał Monachium Światosław Hordynśkyj. […] Jeden raz wykładał na Uwu Jurij Szewelow. […] Ciekawym człowiekiem (jako uczony rozmówca) był Panas Fedenko. Znajomi byliśmy i z jego synem Bohdanem, który napisał w języku francuskim powieść „Taormina” (Lidia Borysowna czytała i chwali). Ze Sławutyczem osobiście po raz pierwszy spotkaliśmy się w 1996 r. w Kijowie… Wybaczcie za koślawy styl i nieporadny (ekspromtem) wykaz. […] PS. Dodaję jeszcze listę ukr. literatów, z którymi korespondowałem stale lub w pewnym okresie: Małaniuk, Bahrianyj, Ju. Dywnycz-Ławrynenko […], Hr. Kostiuk, Kostećkyj, Inna Rohowśka (dobra poetka), L. Dałeka (dobra poetka), Dm. Nytczenko, Wasyl Onufrijenko, Leonid Połtawa, Woł. Szełest (koresponduję do dziś), Ołeksandr Izarśkyj (koresponduję), Petro Karpenko-Krynycia, Ołeksandr Weretenczenko, Hanna Czeriń, Dima, Mych. Sytnyk, Was. Hajdariwśkyj (czy nie najlepszy prozaik naszej emigracji), Serhij Domazar (niezły prozaik), Wołodymyr Sajan, Woł. Derżawyn, szewczenkoznawca Pawło Zajcew… Autorzy wspomnień (ludzie bez wykształcenia — jeden traktorzysta, drugi z nieukończoną siedmioklasówką) Kuźma Kazdoba oraz Hryćko Siryk również należeli do moich korespondentów. Przyjeżdżał czytać wykłady i dawny znajomy Woł. Żyła. Tak odnowiła się znajomość. Przyjeżdżał robić doktorat (którego nie zrobił) Mykoła Francużenko. Jeszcze zajeżdżała do Monachium Wira Wowk. To, chyba, i wszyscy. Gdzieś w 1989 r. na zaproszenie prof. Cymbalistego jeździliśmy my — każdy osobno — do Londynu: najpierw Lidia Borysowna (ona wygłosiła tam odczyt o Kodeksie Gertrudy), później ja. Tam poznałem się osobiście (listownie byliśmy znajomi dawno) z Halą Mazurenko, której w następnym roku będzie równo 100 lat. A także z prozaikiem Witalijem Benderem i poetą Andrijem Lehotą. 2–4.X.2000. Kiedy Kosheliwec pisał, jakoby ukr. literatura w ciągu lat 20–50. rozwijała się „pod znakiem grafomana”, to robił wrażenie, jakoby nie znał roli, którą wykonywali redaktorzy w procesie ogólnego niwelowania. Prawo wszechbezczelnej ingerencji w tekst autorski zostało dane redaktorom jeszcze w latach 20. Tak ono trzyma się do dziś. Piszą do mnie skądkolwiek: ach, jaka to była praca — przetłumaczyć „Ścieżkę”. A na przekład Fallerslebena, anonimowej ang. ballady (pisanej jambem) oraz fragmentu z Lope de Vegi ja poświęciłem po 10–15 minut na każdą rzecz. Najcięższa praca dla mnie — wypisywać ręką, która nie słucha, dedykacje. Bez daty [Sierpień 2001]. …któregoś dnia po Twoim wyjeździe stał się taki cud: Mnie przyśniło się, jakobym ja — to Ty, I nazywają mnie Brosalina Ole… …Ja nie lubię przyjmować egzaminów: bywa mi wstyd i niezręcznie stawiać pytania, a kiedy student nie wie, co odpowiedzieć, — jeszcze przykrzej, niż temu studentowi. Ale jedyne, co chciałbym, to żeby mi przyprowadzili na egzamin WAK […] (coś takiego od „próżnia”) w pełnym składzie: na żadne pytanie z technicznych problemów literaturoznawstwa nikt z nich nie da żadnej odpowiedzi… W szkołach, szczególnie wiejskich, utalentowana młodzież otrzymuje normalne estetyczne wychowanie. Jak miałem okazję przekonać się na podstawie wierszy uczniów ze wsi Kowaliwka na Winniczyźnie, wszyscy oni zaczynają, można by rzec, w formach tej poezji, która przetrwała od Homera do Borgesa. Dopiero w wyższych uczelniach ich przeważnie sprowadza na manowce „genialna” podłość. Co do filozoficznych baz sztuki, to je zazwyczaj podkładają z perspektywy czasu. Ja swego czasu uwierzyłem, jakoby realizm bazuje na francuskim pozytywizmie Comte’a. Ale realizm istniał zawsze. I Comte tu nie ma nic do rzeczy. 30.VIII.2002. W odróżnieniu od Schopenhauera uważam, że skromność i pewne siebie dumnie podniesienie głowy z talentem (czy Bożym darem) nie mają nic wspólnego. To różne rzeczy. Małaniuk i Orest pod względem talentu są mniej więcej równi. Ale Orest to ucieleśnienie skromności, a Małaniuk — zarozumiałości. 16.IX.2004 …Trójpodział sztuki światowej: 1. Autorzy wysokiej wartości, których znają wszyscy i których sława jest zasłużona. Jest ich bardzo mało. 2. Autorzy bezwartościowi i mało wartościowi, którzy mają niezasłużoną sławę. To przeważająca większość. 3. Autorzy najwyższego rzędu, których nikt nie zna. Jest ich bardzo wielu — kto wie, czy to nie do nich należy większość światowych arcydzieł. 26.IX.2005 Wcześniej dzieliłem swoją biografię na trzy części (teraz dzielę na cztery): 1) od urodzenia do 1948 — strachy i nędza (w pierwszej połowie lat 20. oraz w drugiej lat 30. — same strachy (bez nędzy)), 2) 1949–1969 — nędza i ciężka praca, ale bez strachów, 3) 1969–2001 — normalne ludzkie życie, 4) od września 2001 do ? — egzystencja chorego człowieka (nie życie). [Luty lub marzec 2006] 24 czerwca 2007 Czy zauważyłaś, że [nazwa znanego czasopisma literackiego. — O.O’L.] przetłumaczył mój tekst z języka ukraińskiego na radziecki: Blest-Gana, Gongora itp.? Co — poza kompleksem niewolnika — może przeszkadzać redaktorowi drukować tak, jak należy? Boi się odstąpić od rosyjskiej pisowni (która, nawiasem mówiąc, odpowiada brzmieniu oryginałów). 3.VIII.2008 Przypomniałem sobie, że wraz z przeprowadzką do Monachium straciłem możliwość czytania komuś wierszy, które nagromadziły się w mojej pamięci przez pierwsze 50 lat życia. W Argentynie byli słuchacze, ale ich ciągle ubywało. ————————————— 1 Borys Jarcho (1889–1942) — rosyjski filolog-mediewista, folklorysta, teoretyk i historyk literatury, wersolog, tłumacz. Jego wykłady Ihor Kaczurowśkyj słuchał w latach nauki w Kurskim Instytucie Pedagogicznym (przed wojną). 2 Petrarka Francesco. Wybór / Przeł. z jęz. wł., wstęp I. Kaczurowśkyj / Instytut Literatury im. M. Oresta. — Monachium, 1982. 3 UVU — Ukraiński Wolny Uniwersytet. 4 Lidija Kriukowa-Kaczurowśka, żona pisarza. 5 Ścieżka przez bezmiar: Sto niemieckich poezji (750–1950) / Przeł. z jęz. niem., słowo wstępne I. Kaczurowśkyj. — Paryż–Lwów–Zwickau: Zerna, 2000. Ihor Kaczurowśkyj i Wiktor Koptiłow. Ukraiński Wolny

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Galicyjskiemu Orfeuszowi — 150 lat

Josyp MARUCHNIAK Zdjęcie autora „My hajdamacy, my wszyscy jednakowi, My nienawidzimy wrogie jarzmo, Szli dziadowie na męki, pójdą i prawnuki. My za naród życie swoje damy”, — tę pieśń obecnie uważa się za ludową, a w rzeczywistości słowa i muzykę do niej napisał Osyp Makowej — niezwykle utalentowana osobowość, gdyż władał nie tylko słowem, ale i pisał muzykę do swoich wierszy, grał na wielu instrumentach, kierował chórem i orkiestrą, a ponadto dobrze malował, więc nie bez powodu nazywają go Galicyjskim Orfeuszem. O swoim życiowym wyborze Osyp Makowej żartobliwie wypowiedział się tak: „Malować nie mogłem się nauczyć, bo przeszkadzała krótkowzroczność i brakowało czasu przez to, że dawałem wykłady, muzyki także nie mogłem się nauczyć, bo brakowało pieniędzy, żeby kupić instrument, i zostało to, co najmniej kosztowało: pióro, atrament i papier”. Osyp Makowej napisał „Marsz Strzelców Siczowych”, powieść historyczną „Jaroszenko”, piękne i aktualne w naszych dniach opowiadanie „Granica”, wiersz „Bracia” — o spotkaniu na polu bitwy w czasach I wojny światowej dwóch Ukraińców, którzy walczyli po różnych stronach frontu: jeden — za cesarza, drugi — za cara, i tylko za te kilka utworów zasługuje na ogólnonarodowe uznanie, a cały jego dorobek twórczy to wiersze, opowiadania, powieści, felietony, utwory dramatyczne i publicystyczne, recenzje. Wiele z nich do dziś nie zostało opublikowanych. …Więcej dowiedzieć się o tej wybitnej postaci naszej kultury można w muzeum-zagrodzie Osypa Makoweja w Jaworowie na Lwowszczyźnie. Mieściło się ono w starej chacie (początku XX w.) na rodzinnym obejściu Makowejów. Tę chatę na miejscu starej, gdzie urodził się pisarz, zbudowali jego bracia i tutaj Osyp Makowej często przyjeżdżał. Po sąsiedzku i teraz mieszkają jego krewni. „Na tym obejściu u małżeństwa Kateryny i Stepana Makowejów 23 sierpnia 1867 roku urodził się pierworodny — chłopczyk Osyp, którego Bóg obdarzył wielkim talentem, — opowiada kierownik muzeum, wnuczka brata Osypa Makoweja Danyjiła Osypiwna Mysiuk. — Ojciec Osypa Makoweja był rdzennym mieszczaninem, zajmował się rolnictwem i kuśnierstwem, a matka była córką mieszanego małżeństwa: Czecha Martina Brzeziny i Ukrainki z Jaworowa Marii Sawko. Dziadek Osypa Makoweja trafił do Galicji jeszcze za czasów Napoleona, tutaj ożenił się i został pracować jako zarządca majątku hrabiego Kornickiego, bo był wykształconym człowiekiem... Początkowe wykształcenie Osyp Makowej zdobywał w polskiej szkole w Jaworowie, a po niej rodzice oddali syna do jedynego w tamtym czasie w Galicji ukraińskiego gimnazjum we Lwowie. Ukończywszy z sukcesem gimnazjum, wstąpił na Uniwersytet Lwowski na wydział filozoficzny. Jeszcze w latach gimnazjalnych Osyp Makowej poznał Iwana Frankę, który bardzo wspierał młodego literata. Ta przyjaźń miała znaczący wpływ na dalsze losy Osypa Makoweja”. W muzeum znajduje się wypis o chrzcie Osypa Makoweja przez księdza Josypa Łozyńskiego, który również był wybitną postacią w Galicji, wiele się przyczynił do tego, aby w Jaworowie otwarto ukraińskie gimnazjum. Także tutaj jest niemało starych fotografii, które opowiadają o życiowej drodze pisarza, kilka ciekawych eksponatów, jak choćby brązowy płaskorzeźbiony portret pisarza, który w 1937 roku zamówili nauczyciele Gimnazjum Jaworowskiego u lwowskiego rzeźbiarza E. Prokopowycza. Była to pierwsza praca młodego rzeźbiarza, która ozdobiła fasadę ukraińskiego gimnazjum, ale w 1939 roku przyszli bolszewicy i tę płaskorzeźbę wyrzucili na śmietnik. Pewien człowiek ją znalazł, przyniósł do domu i długie lata przechowywał. Już za niepodległej Ukrainy przyniósł ją do muzeum brat tego człowieka. Obok płaskorzeźby eksponowana jest metalowa tabliczka z napisem w języku polskim „ul. Makoweja”, co świadczy o szacunku za czasów Polski. Także w muzeum eksponowane są przedmioty codziennego użytku, meble, hafty i odzież, które odtwarzają tamten czas, w którym żył pisarz. Wartość tych rzeczy polega na tym, że rzeczywiście należały one do rodziny Makowejów. Także tutaj jest wiele książek — wydania utworów Osypa Makoweja z różnych czasów oraz książki podarowane muzeum — o nim, o mieście Zaleszczyki, gdzie nauczał w ostatnich latach swojego życia i zmarł, o Czerniowcach, gdzie również spędził wiele czasu. Zachował się list Osypa Makoweja do brata. „Tutaj wszystko jest rodzinne, — mówi Danyjiła Osypiwna. — Wszystkie meble zachowane, hafty”. I kontynuuje opowieść o nim: „Po drugim roku uniwersytetu Osypa Makoweja biorą do armii. Poszedł jako zwykły żołnierz, tam zdał jakiś egzamin i po roku wrócił już jako oficer. Zaczął bardziej studiować historię, języki obce. Znał osiem języków obcych, pracował jako naukowiec w Wiedniu, tam napisał badania o Pańku Kuliszu i otrzymał tytuł doktora nauk filozoficznych. A oto egzemplarze gazety „Bukowyna”, którą redagował. Tutaj drukował utwory Łesi Ukrainki, Olhy Kobylańskiej, przedrukowywał utwory Szewczenki, swoje publikował, dawał drogę wielu młodym, wtedy jeszcze nieznanym pisarzom. W Czerniowcach pracował także jako nauczyciel języka ukraińskiego i literatury, i tam było mu dość ciężko, bo nauka prowadzona była w języku niemieckim, ukraińskiego nie bardzo chcieli się uczyć, ale on samą swoją postawą przyciągał do siebie innych, dzięki niemu u uczniów pojawiło się zainteresowanie językiem ukraińskim. Pieśń „My hajdamacy” napisał w Czerniowcach, kiedy z Uniwersytetu Czerniowieckiego skreślono studentów…”. …Jaworowszczyzna aktywnie świętuje 150-lecie swojego sławnego rodaka. 23 sierpnia w rejonowym Domu Ludowym „Sokił” odbyła się uroczysta akademia oraz konferencja naukowa z udziałem wielu naukowców i działaczy społecznych, — opowiada naczelnik wydziału kultury i turystyki Jaworowskiej Rejonowej Administracji Państwowej Wołodymyr Bałuch. — W bibliotece rejonowej działa wystawa utworów Osypa Makoweja, a radzie rejonowej podsunąłem pomysł pełnego wydania utworów Osypa Makoweja, bo jeśli Jaworów tego nie zrobi, to nikt nie zrobi. Także przygotowujemy fotoalbum o nim i wystawę fotograficzną, poświęconą jego życiu i twórczości”. Z miastem Zaleszczyki w obwodzie tarnopolskim, które rozłożyło się na wielkiej pętli Dniestru, związane są ostatnie lata życia i twórczości Osypa Makoweja. Tutaj w pełni zrealizowało się jego życiowe credo: „Pracować, żyć dla narodu trzeba — muszę”. O tym nieustannie przypomina napis przy jego portrecie na ścianie w Zaleszczyckiej Szkole Specjalistycznej z pogłębionym nauczaniem technologii komputerowych imienia Osypa Makoweja. W tej szkole znajduje się muzeum pisarza, gdzie można dowiedzieć się o jego życiu i działalności, a zwłaszcza o okresie zaleszczyckim, który był dla niego niezwykle płodny. „Osyp Makowej przybył do Zaleszczyk w 1913 roku jako nauczyciel seminarium nauczycielskiego, wkrótce został dyrektorem — opowiada Olexandra Petrynka, nauczycielka języka i literatury ukraińskiej oraz kierowniczka muzeum. — Z jego przybyciem życie narodowe tutaj bardzo ożywiło się. Osyp Makowej pragnął włączyć do nauki dzieci Ukraińców, bo w tamtym czasie było tu wielu Polaków, Żydów i ich dzieci uczyły się w seminarium nauczycielskim, a on wyszukiwał uzdolnione dzieci wśród Ukraińców, jeździł po wsiach, rozmawiał z wiejskimi nauczycielami. Chciał, aby właśnie ukraińscy nauczyciele uczyli ukraińskie dzieci, bo wiemy, jakie w tamtym czasie było tu zasilenie Polaków i jaki był ich wpływ na wychowanie dzieci. Osyp Makowej był świadomym Ukraińcem, który dbał także o dobrobyt ludzi, zorganizował w Zaleszczykach spółdzielnię kredytową dla pomocy robotnikom i chłopom — aby mogli skorzystać z kredytowych środków, które sami składali w składkę, i mogli rozwijać jakiś biznes. W seminarium nauczycielskim działały chór, kółko dramatyczne i orkiestra”. „Podczas pierwszej wojny światowej stąd, z Zaleszczyk, Osypa Makoweja powołano do armii i odbywał służbę jako łącznościowiec — kontynuuje opowieść nauczycielka. — Wszystkie niedole wojny przeniósł na sobie, o czym pisał w listach do żony. Kilka razy przechodził Karpaty, bo armia cesarska, w której służył, to nacierała, to ustępowała. Widział krew i śmierć Ukraińców, którzy walczyli w dwóch wrogich armiach — cesarskiej i carskiej. Bardzo go to bolało”. Za proukraińskie poglądy Makoweja prześladowali zarówno polscy, jak i rosyjscy okupanci, którzy w okresie 1914—1919 lat zmieniali się okresowo. W okresie bezwładzy wybierano go nawet miejskim wójtem, więc kiedy po raz kolejny przyszli Polacy, oskarżono go o lojalność wobec władzy radzieckiej i aresztowano. Kilka dni Osyp Makowej spędził w czortkowskim więzieniu. Tam go wtrącono po wieczorze szewczenkowskim, ale ponieważ wyraźnych win nie było, wkrótce wypuszczono. Kiedy dowiedziała się o tym zaleszczycka młodzież, postanowiła go powitać na dworcu kolejowym. Przyszło prawie całe miasto, studenci zaprzęgli się do wozu i tak wieźli Osypa Makoweja do jego mieszkania. Ten fakt świadczy o wielkim szacunku i miłości do swojego nauczyciela. A mieszkał Osyp Makowej ze swoją żoną Olgą i siostrzenicą, która się u nich wychowywała, w pokojach na drugim poddaszu przy szpitalu wojskowym”. To pomieszczenie w centrum Zaleszczyk zachowało się do dziś. Obecnie jest tam prywatny hotel, a na miejscu seminarium nauczycielskiego, gdzie pracował, znajduje się nowa zabudowa. Po śmierci Makoweja żona wróciła do rodziców do Brzeżan, z rzeczy osobistych rodziny w Zaleszczykach co nieco zostało. Siostrzenica przekazała do muzeum fotel Osypa Makoweja, a w gabinecie dyrektorskim szkoły specjalistycznej imienia Osypa Makoweja przechowywana jest jego szafa na książki. „Po powrocie z wojny Osyp Makowej kontynuował nauczanie — prowadzi dalej swoją opowieść nasz przewodnik. — W 1925 roku odbyła się ostatnia matura za dyrektorstwa Makoweja i 21 sierpnia zmarł — przy biurku. Lekarze postawili diagnozę „z powodu pęknięcia serca”. Pochowano go 23 sierpnia. Pogrzeb odbywał się według starodawnego kozackiego zwyczaju: trumnę położono na wóz zaprzężony w białą parę wołów, przybyła ogromna liczba ludzi z okolicznych wsi, wspólnoty na czele z księżmi, z chorągwiami. Przybyły delegacje ze Lwowa, z Bukowiny, gdzie też przez jakiś czas mieszkał i pracował… Na grobie Osypa Makoweja posadzono tuję i postawiono prosty krzyż. Z czasem, już za czasów radzieckich, urządzono betonowy nagrobek”. Już za niepodległej Ukrainy na tym nagrobku ustawiono niewielki krzyż i portret Osypa Makoweja, a obok pochowany jest jego uczeń Jarosław Smereczanśkyj, który napisał wiele pieśni do słów swojego nauczyciela. I jeszcze na tym cmentarzu są mogiły zbiorowe z czasów pierwszej wojny światowej, pomnik Strzelców Siczowych. W centrum Zaleszczyk ustawiono pomnik Osypa Makoweja, jego imieniem nazwana jest centralna ulica miasta i szkoła. Obchodzimy 150-lecie Osypa Makoweja — ukraińskiego poety, prozaika, publicysty, pedagoga oraz działacza społeczno-politycznego. Centrum świętowania stanie się miasto Jaworów, gdzie się urodził i spędził lata dziecięce.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

filozofa, który “należy do tych cennych zjawisk w historii, które stworzyły pełną harmonię między swoimi słowami a życiem” (Ariadna Stebelska), dyskusją nad jego twórczością. “W artykule “Zawiązek wielkiego państwa” — podkreślił w swoim wystąpieniu profesor Ołeh Hryniw — Jurij Łypa mówi: jeśli nawet małe państwo ukraińskie zostanie stworzone, to napotka opór innych państw, bo Ukraina musi stać się państwem centralnym, gdyż naród ukraiński zachował i to, co utracono zarówno w Europie, jak i w Moskowii. Ukraina — to Europa Środkowo-Wschodnia”. Niezbędne jest, aby pisarze, naukowcy, dziennikarze częściej, bardziej przekonująco i gruntowniej opowiadali o Juriju Łypie, ponieważ działalność wybitnego syna narodu ukraińskiego jest wyrazem głębokiej troski o przyszłość Ukrainy. I im więcej ludzi, przede wszystkim aktywnej młodzieży, będzie zaznajomionych z “Przeznaczeniem Ukrainy”, z “Doktryną czarnomorską”, z “Podziałem Rosji”, tym szybciej Ukraina stanie się sobą, zagrabione przez obcych ziemie powrócą na ukraińską orbitę, a Rosja, czyli — dokładniej mówiąc — Moskowszczyzna, jak twierdzą niektórzy naukowcy, rozpadnie się do 2050 roku.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Jurij LYPA: „Buduj przede wszystkim duszę!”

Bohdan ZALIZNIAK, kierownik centrum prasowego dziennikarstwa naukowego Zachodniego Naukowego Centrum Narodowej Akademii Nauk Ukrainy i Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy i Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, kandydat nauk filologicznych Delegacja rozpoczęła swoją podróż od odwiedzenia Świętego źródła we wsi Lisok, niedaleko centrum rejonowego Jaworów w obwodzie lwowskim. W pierwszej połowie XVII wieku mnisi wybrali tę okolicę na budowę klasztoru Przenajświętszej Trójcy (1633 r.). W dawnych czasach tutaj, nad źródłem, które niespodziewanie wytrysnęło, ukazała się Matka Boża. Stał się ten cud w dniu Położenia Szaty Przenajświętszej Bogurodzicy. Od tego czasu szczególnie uroczyście obchodzi się tutaj to święto. Tutaj można nabrać wody, która poprawia wzrok. Następnie — wieś Buniów. Jest to jedno z miejsc, przez które wiódł szlak Jurija Lypy do sławy: Odessa—Kamieniec Podolski—Tarnów—Lwów—Winniki—Poznań—Warszawa—Jaworów—Buniów—Iwaniki—Szutowa. Później, co prawda, wyjaśniło się, że do tej listy miejscowości dodaje się jeszcze Połtawszczyznę, gdzie, według uściślonych danych, urodził się Jurij Lypa. Potem był uniwersytet w Kamieńcu Podolskim, gdzie pisarz redagował uniwersyteckie czasopismo „Nowa dumka”, obozy internowanych Ukraińców w Tarnowie, Winniki, dokąd przyjeżdżał razem z ojcem, Poznań, gdzie studiował na uniwersytecie medycynę, założył bractwo „Czornomore”, które pracowało w dwóch kierunkach: kulturalno-oświatowym i, że tak powiem, tajnym: wychowanie ukraińskiej elity, 14 lat pracy jako lekarz w Warszawie, gdzie, ożeniwszy się w 1938 roku z Haliną Zacharijasewycz, pełnił obowiązki członka zarządu Ukraińskiego Towarzystwa Wojskowo-Historycznego; rok — w Jaworowie, a potem — w Buniowie. Zmasakrowane ciało jego znaleziono w Szutowej. „Naprzód, Ukraino! Masz ciężkie stopy, Pożary chat dymią się spod nich: Ani Rosji, ani Europie Nie zrozumieć synów Twoich!” O Juriju Lypie mówili: Jaryna Hrymak, zastępca przewodniczącego Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej, przedstawiciele władz rejonu jaworowskiego, wnuk Jurija Lypy — Pawło Humenecki, który szczerze podziękował „za pamięć o moim dziadku”, oraz profesor Ołeh Hryniw. W Iwanikach odwiedziliśmy zarówno cerkiew, jak i pomnik Jurija Lypy. Tetiana Pawełko ze Lwowskiego Narodowego Teatru Dramatycznego im. Marii Zańkowieckiej przeczytała wiersze poety. „Przyszliśmy tutaj z zewu serca, — rozpoczęła swoje wystąpienie prezes Fundacji Charytatywnej „Przeznaczenie” im. Jurija Lypy Halyna Szypka, — wszak Jurij Lypa żył ze świadomością swojego wielkiego przeznaczenia. Ojciec Petro, obecny tutaj, opiekuje się pomnikiem Jurija Lypy, a w duszy opiekuje się także pamięcią o nim”. Uzupełnił panią Halynę dyrektor wydawnictwa „Kameniar” Dmytro Sapiha, który uważa, że „do Jurija Lypy musimy jeszcze długo iść. Jeszcze w 1936 roku J. Lypa zaczął opracowywać strategię stworzenia niepodległej Ukrainy, pisze „Przeznaczenie Ukrainy”, „Doktrynę czarnomorską”, „Podział Rosji”. A my, niestety, tylko czasami wspominamy postacie A. Szeptyckiego, M. Werbyckiego, trochę J. Konowalca, odrobinę S. Banderę, R. Szuchewycza…” Odwiedziliśmy także „Izbę Pamięci Jurija Lypy”, która znajduje się w Buniowie, gdzie zgromadzono rzeczy poety-lekarza. Ta izdebka mieści się w ambulatorium medycyny rodzinnej, gdzie J. Lypa leczył chorych. Odwiedziliśmy również miejsce, gdzie faszyści zabili wybitnego Ukraińca. J. Lypę niosły tutaj kobiety, bo nie było mężczyzn: jedni — w partyzantce, drudzy — w Armii Czerwonej, trzeci — byli jeszcze mali. Akcja zakończyła się uczczeniem pamięci poety, liryka-fi- 19 sierpnia tego roku z inicjatywy prezes Fundacji Charytatywnej „Przeznaczenie” im. Jurija Lypy Halyny Szypki i dyrektora wydawnictwa „Kameniar” (Lwów) Dmytra Sapihy odbyło się uczczenie pamięci wybitnego ukraińskiego poety, myśliciela, działacza społecznego Jurija Lypy, który wzywał Ukraińców przez całe swoje krótkie życie: „Buduj najpierw duszę”, a co najważniejsze —

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Drogi Chumacka i Jedwabna zeszły się w Kijowie

Walentyna JEFREMOWA, historyk sztuki Zdjęcia Serhija KOMISAROWA W Kijowie, w pomieszczeniach Narodowego Muzeum im. Tarasa Szewczenki, odbyło się uroczyste wydarzenie. Trzy znaczące daty: 26. rocznica ogłoszenia Niepodległości Ukrainy, 25. rocznica ustanowienia stosunków dyplomatycznych między Ukrainą a Chińską Republiką Ludową, stulecie utworzenia Akademii Sztuk Ukrainy (obecnie Narodowa Akademia Sztuk Pięknych i Architektury Ukrainy) zostały uświęcone proroczym słowem Kobziarza oraz unikatowymi dziełami plastycznymi Mykoły Storożenki z albumu artystycznego „Mój Szewczenko”. Organizatorami wydarzenia twórczego byli: Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy, Ambasada Ukrainy w ChRL, Ministerstwo Kultury Ukrainy, Narodowe Muzeum im. T. Szewczenki, Narodowa Akademia Sztuk Pięknych i Architektury, Muzeum Tarasa Szewczenki w Pekinie, Akademia Kaligrafii i Malarstwa ChRL. Podczas otwarcia wystawy uwagę przyciągały unikatowe dzieła ludowego artysty Ukrainy, laureata Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, akademika Narodowej Akademii Sztuki, założyciela pracowni malarstwa i kultury sakralnej NAOMA Mykoły Andrijowycza Storożenki (1928—2015), inspirowane poezją Wielkiego Kobziarza. Przed nami wystawa, którą przez ponad czterdzieści lat tworzył artysta i obywatel Mykoła Storożenko, przemyśliwując znaczenie szewczenkiany dla ukraińskości poprzez obrazy artystyczne. Komentarze tekstowe do własnych obrazów Mykoły Storożenki odtwarzają światopogląd „narodowo odpowiedzialnego” twórcy. Poprzez odnalezione obrazy artystyczne Storożenko pokazuje, jak „na swojej, przez Boga danej ziemi” rozgrywają się dramatyczne wydarzenia, w których przez ogień prób hartuje się wolnościowy duch ukraińskiego narodu. Jak wspominała wdowa Raisa Ołeksandriwna Storożenko, Mykoła Andrijowycz żył i tworzył cierpiąc, ponieważ wewnętrznie przeżywał każde znaczące wydarzenie, uwiecznione przez Kobziarza w słowie. Tak powstała epicka ballada malarska o wymiarze kosmicznym, która jednoczy potomnych do walki o swoją godność i niezależny los rodzinnej Ukrainy. Mistrz poprzez „Przyczynną” powraca nas do naszych przodków, poprzez obraz Kateryny — do dziewczęcej czystej miłości, a „Hajdamacy” z niezwyciężonym duchem wolności i „Testament”, z którego źródła powstała epopeja „Przeczucie Golgoty” z „Czaszą ofiarną” jako symbolem uniwersalnego humanistycznego spojrzenia na istnienie ludzkości na Ziemi. Tutaj także Los, Muza i Sława, w których poprzez Dantego tak pełnokrwiście ujawniła się myśl Storożenki: „poecie los nieziemski dany… poeta żyje w promiennej sławie…”. W promieniach sławy Szewczenki przebywa każdy, kto wchłonął w swoją świadomość prorocze słowa Kobziarza: Cóż by, zdawałoby się, słowa... Słowa i głos — nic więcej. A serce bije — ożywa, Gdy je usłyszy!.. Znać, od Boga I głos ten, i te słowa Idą między ludzi! Siła słowa Szewczenki odbiła się echem w przekładzie Kobziarza na język chiński, otwarciem w Pekinie Muzeum Tarasa Szewczenki. Dlatego inicjatywa kuratora tego projektu Alana Yu nie jest przypadkowa, zaznaczył dyrektor Centrum Rozwoju Stosunków Kulturalnych Ukraina—Chiny „Jedwabny Szlak Ukrainy”, Wołodymyr Wołkow. Zbudowano unikatowy most jedności między dwoma bratnimi narodami, Drogi Chumacka i Jedwabna przecięły się w Kijowie. Ten fakt potwierdza, że historyczne zmiany, które zachodzą właśnie teraz na Ukrainie, mają znaczenie światowe. Dzisiaj przyjmujemy komunię od Szewczenki, który sformułował ukraińską ideę państwową. Przyjmujemy komunię od Mykoły Storożenki, który budzi naszą świadomość narodową i wzmacnia duchowy most między narodami. Między ludzi poszły także słowa wielkich chińskich poetów dynastii Tang, którzy stworzyli podwaliny dla kształtowania humanizmu w chińskim społeczeństwie: Li Bo, Wang Wei, Du Fu. Wyznawali oni potężne prawdy — siłę niebios, siłę ziemi i siłę człowieka, które mają szczególne znaczenie dla narodzin obrazów artystycznych w muzyce, poezji, sztukach plastycznych Chin. Li Bo pozostawił w spadku prorocze słowa: „Wielkie rodzi się rzadko… smutno, że życie krótkie, a problemów, ciężarów w nim wystarcza na tysiąc lat…”. Ta myśl jest bliska także nam, Ukraińcom. Wydarzenie artystyczne skłania do refleksji: „A co ja zrobiłem dla wcielenia w życie „Testamentu” Kobziarza oraz „Świątyni miłości”, którą tak żarliwie budował Mykoła Storożenko?”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

We Lwowie odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą dysydentowi Mychajle Horyniowi

Tablicę pamiątkową poświęconą znanemu ukraińskiemu dysydentowi, obrońcy praw człowieka i więźniowi politycznemu, jednemu z liderów Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, Mychajle Horyniowi, odsłonięto we Lwowie na budynku, w którym mieszkał. O tym informuje korespondent „Ukrinformu”. „Mychajło Horyń był człowiekiem, dla którego idea Ukrainy była ponad wszystko, człowiekiem niezłomnej woli, wyjątkowej skromności i inteligencji. Mieszkał w tym budynku. W mieszkaniu, przez które, według słów jego współpracownika Łewka Łukjanenki, jak przez czyściec duchowego hartowania przeszli wszyscy ukraińscy patrioci. Jako intelektualista, Mychajło Horyń pielęgnował idee, które były fundamentalne, które i dzisiaj w wielu przypadkach są jeszcze aktualne” — powiedział podczas uroczystości kierownik Lwowskiego Oddziału Obwodowego „Wszechukraińskiego Związku Helsińskiego” Jarosław Huła. Mychajło Horyń to aktywny przedstawiciel pokolenia lat sześćdziesiątych. W 1962 roku nawiązał kontakty z Iwanem Switłycznym, Iwanem Dziubą, Iwanem Draczem oraz innymi przedstawicielami ruchu narodowowyzwoleńczego. Organizował rozpowszechnianie literatury politycznej, która była wydawana za granicą, oraz samizdatu. W sierpniu 1965 roku został aresztowany pod zarzutem prowadzenia antyradzieckiej agitacji i propagandy, a w kwietniu 1966 roku skazany na sześć lat łagrów o zaostrzonym rygorze. Karę odbywał w Mordowii. Lecz nawet tam nie zaprzestał pracy agitacyjnej. W rezultacie za propagandę i rozpowszechnianie samizdatu wśród więźniów łagrów w lipcu 1967 roku Horynia wysłano do „Włodzimierskiego Centralu”. Horyń wyszedł na wolność w 1971 roku. W sierpniu 1978 roku wraz z Wiaczesławem Czornowołem wznowił czasopismo „Ukraiński Wisnyk”. Oprócz tego Horyń brał aktywny udział w działalności Ukraińskiej Grupy Helsińskiej. Razem z Czornowołem i bratem Bohdanem Horyniem opracował „Deklarację zasad Ukraińskiego Związku Helsińskiego”, ogłoszoną 7 lipca 1988 roku na 50-tysięcznym wiecu we Lwowie. We wrześniu tego samego roku Horyń zorganizował i stanął na czele Grupy Roboczej Obrony Ukraińskich Więźniów Politycznych, która weszła w skład Międzynarodowego Komitetu Obrony Więźniów Politycznych. Brał udział w kilku naradach przedstawicieli ruchów narodowo-demokratycznych narodów ZSRR. 3 grudnia 1981 roku Horynia ponownie aresztowano, a 25 czerwca tego samego roku skazano za „antyradziecką agitację i propagandę oraz odmowę złożenia zeznań w sprawie Iwana Kandyby” na 10 lat pozbawienia wolności w łagrach o szczególnie zaostrzonym rygorze oraz na 5 lat zesłania. Ułaskawiono go w 1987 roku, a zrehabilitowano w 1990 roku. Na Zjeździe Założycielskim Ludowego Ruchu Ukrainy Mychajłę Horynia wybrano przewodniczącym sekretariatu partii. W 1990 roku został deputowanym Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR, pracował w Komisji ds. Suwerenności, kierował Komisją ds. Mniejszości Narodowych. Zmarł Mychajło Horyń 13 stycznia 2013 roku. Pochowany na „Polu honorowych pochówków” Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

24. „Forum Wydawców we Lwowie: punkt tworzenia”

Największe wydarzenie książkowe i literackie Europy Środkowo-Wschodniej otworzy swoje drzwi dla odwiedzających od 14 do 17 września we Lwowskim Pałacu Sztuki oraz w ponad 40 lokalizacjach miasta. W ciągu 4 dni będzie można odwiedzić około 1000 wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych. Forum Wydawców we Lwowie to: 24. Narodowe Targi Książki; 12. Międzynarodowy Festiwal Literacki; 23. Konkurs i ceremonia wręczenia nagrody „Najlepsza książka Forum”; 8. Ogólnoukraińskie Forum Biblioteczne; 6. Akcja charytatywna „Trzeci wiek: przyjemność z czytania”. Nie jest tajemnicą, że to właśnie na Lwowski Forum wydawnictwa z Ukrainy starają się zaprezentować nowe książki. Po raz pierwszy w przekładzie ukazuje się poezja i proza zagranicznych autorów, swoje nowe powieści prezentują ukraińscy autorzy. W tym roku wydawcy i pisarze ucieszą swoich czytelników takimi najbardziej wyczekiwanymi nowościami: Serhij Żadan „Internat”; Lubko Deresz „Spustoszenie”; Wasyl Szklar „Troszcza”; Jurij Wynnyczuk „Lutecja”; Natalka Sniadanko „Porządne wypisy arcyksięcia Wilhelma”; Władysław Iwczenko „Dwa pasierby Metropolity”. Co roku Forum Wydawców odwiedzają dziesiątki gwiazdorskich gości. Są to poeci i prozaicy, performerzy, tłumacze i krytycy z całego świata. Na 24. Forum Wydawców zaproszono twórców z Wielkiej Brytanii, USA, Francji, Litwy, Serbii, Słowacji, Białorusi. Wśród nich Philippe Sands — profesor prawa w University College London, autor książek „Bezprawny świat” i „Zespół tortur”; białoruski poeta i tłumacz Andrej Chadanowicz; poetka-performerka z USA Alicia Harris; scenarzysta ze Słowacji Richard Pupala; litewski poeta i tłumacz Marius Burokas; Henry Marsh — znany lekarz z Wielkiej Brytanii, odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego, autor bestsellera „Nie szkodzić. Opowieści o życiu, śmierci i chirurgii mózgu”. Forum Wydawców to nie tylko możliwość zakupu literatury z zakresu samorozwoju czy psychologii, ale także bezpłatnego udziału w praktycznych warsztatach znanych ekspertów. Warsztat na temat „100 sposobów, metod i technik z zakresu zarządzania czasem, samomotywacji, a także osobistej produktywności” przeprowadzi bloger, podróżnik i przedsiębiorca internetowy Orest Zub. Profesor finansów, kierownik programu Master of Banking and Finance [MBF] Jewhen Pencak opowie o tym, jak podejmować właściwe decyzje biznesowe, wybierać taktykę i strategię w pracy. Językoznawca, badacz i popularyzator języka ukraińskiego Ołeksandr Awramenko przeprowadzi warsztaty z kultury języka. Oprócz tradycyjnych wydarzeń literackich niemałą część programu Forum Wydawców stanowią klastry tematyczne — platformy, które łączą specjalistów wąskich dziedzin. To możliwość dowiedzenia się o nowych wydaniach w konkretnych gałęziach nauki, podniesienia swoich kwalifikacji, wzięcia udziału w dyskusjach tematycznych, nawiązania nowych kontaktów zawodowych. W centrum uwagi tegorocznego Forum znajdują się: historia, filozofia, biznes i ekonomia, kreatywne branże i urbanistyka, zdrowie, nauka i technologie, edukacja, prawa człowieka, języki i przekłady, kultura i konflikt oraz inne. Każdy z zaproszonych pisarzy, którzy wezmą udział w Forum Wydawców, będzie miał nie tylko prezentacje i spotkania z czytelnikami, ale także sesje autografów. Zatem kupując książkę ulubionego pisarza, będą Państwo mieli unikalną możliwość otrzymania egzemplarza z dedykacją od autora. No i oczywiście zrobić selfie na pamiątkę! W ramach Forum Wydawców już tradycyjnymi stały się platformy tematyczne, które mają na celu zjednoczenie wokół różnorodnych zainteresowań i aktualnych problemów społecznych profesjonalistów, naukowców i czytelników. Niemała liczba projektów specjalnych w tym roku poświęcona jest właśnie tematowi edukacji i samorozwoju. Klaster tematyczny „Edukacja” będzie interesujący dla pedagogów, uczniów, studentów, rodziców. W jego ramach zaplanowano poruszyć kwestie reformowania edukacji, rozwoju pedagogów i uczniów, roli rodziców w nauce, a także omówić współczesne szkolne praktyki edukacyjne, które są stosowane za granicą. W szczególności odbędzie się prezentacja książek Pasi Sahlberga „Fińska szkoła. Edukacja w stylu fińskim” (w tekście oryginału: Ari Pokka „Wyższa klasa. Kierownictwo szkoły i zarządzanie po fińsku”), wydania Kena Robinsona „Kreatywność w szkole”, Amandy Ripley „Mądrale”, Julie Lythcott-Haims „Jak wychować dorosłego”, Mykoły Skyby „Edukacja dla turbulentnego świata”, Fiong Anh Chan „Jak nigdy nie popełniać błędów. Siła matematycznego myślenia”. Nowe podejścia do nauczania nauczyciele i rodzice będą mieli okazję opanować bezpośrednio na wydarzeniach Forum Wydawców podczas licznych warsztatów. Wśród nich: „Wychowanie na wartościach w nowej ukraińskiej szkole: jak przejść od teorii do praktyki?”; „Modelowanie programów nauczania edukacji początkowej według standardu nowej ukraińskiej szkoły”; „Jak przekształcić zespół pedagogiczny w drużynę” i inne. Wszystkie wydarzenia klastra tematycznego „Edukacja” odbędą się w pomieszczeniu Centrum Metropolity Andrzeja Szeptyckiego Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego. Celem klastra tematycznego „Zdrowie” jest prezentacja wydawnictw książkowych w tej dziedzinie. Ołesia Wynnyk, kuratorka platformy tematycznej, zaznaczyła: „Cel wprowadzenia klastra medycznego na Forum Wydawców dojrzewał długo. W końcu zdrowie zawsze było i będzie nie tylko największą wartością, ale także najbardziej aktualnym tematem dla KAŻDEGO bez wyjątku. Dlatego przekazanie informacji o nowych kierunkach w sferze ochrony zdrowia, zaprezentowanie „najświeższych” nowości książkowych i dodanie nuty medycyny do Królestwa Czytania — to moja tegoroczna misja. Od kogo słuchać o zdrowiu, jeśli nie z pierwszej ręki twórców efektywnego systemu medycznego kraju — p.o. ministra ochrony zdrowia, doktor Uliany Suprun, wiceministra, chirurga klatki piersiowej O. Linczewskiego. Zaproszonymi prelegentami będą także eksperci Pakietu Reanimacyjnego Reform, którzy opowiedzą szczegółowo, jak będzie zmieniać się medycyna Ukrainy dla pacjentów i medyków. Oczekujemy także przyjazdu znanego gościa, który opowie, dlaczego i jak każdy z nas może stać się agentem zmian w medycynie. Kto dokładnie? Niech to będzie przyjemna niespodzianka”. Celem platformy tematycznej „Kreatywne branże + Urbanistyka” jest zjednoczenie ludzi wokół kwestii urbanistyki i tworzenia nowej nowoczesnej przestrzeni, omówienie wzajemnych powiązań człowieka z otaczającym go krajobrazem, a także zaprezentowanie nowych praktyk w sferze kreatywnych branż i urbanistyki. W sekcji 6. Akcji charytatywnej „Trzeci wiek: przyjemność z czytania”, która tradycyjnie odbywa się w ramach 24. „Forum Wydawców we Lwowie”, emeryci mają możliwość odwiedzenia nie tylko wydarzeń literackich. W tym roku organizatorzy akcji motywują swoich odwiedzających do marzeń, nauki, podróżowania, fotografowania i znów… czytania. Akcja będzie odbywać się pod egidą „Lwów — miasto literatury UNESCO”. U podstaw koncepcji „Lekcji trzeciego wieku” położono wiodącą zasadę działalności ONZ „edukacja przez całe życie”. Zespół trenerski ma na celu: — zapewnienie możliwości dostępu osobom starszym do nowoczesnej wiedzy w dziedzinie zdrowia, finansów osobistych, psychologii praktycznej, psychoterapii itp.; — poprawę jakości życia poprzez wymianę doświadczeń i komunikację ludzi trzeciego wieku w formacie treningowym. — пропаagowanie trzeciego wieku jako okresu życia pełnego możliwości, szans, potencjałów do samorealizacji i poczucia sensu. „Jak zrobić z wnuków milionerów? Podstawy edukacji finansowej” — podczas warsztatów uczestnicy zapoznają się z podstawami edukacji finansowej, w szczególności będą mogli ocenić swój stan finansowy, nauczyć się zestawiać cele ze wskaźnikami finansowymi, sporządzić plan finansowy, otrzymać konkretne narzędzia oszczędzania. Również w programie akcji „Trzeci wiek: przyjemność z czytania” dla emerytów zorganizowany zostanie szereg warsztatów twórczych. Oprócz inicjatyw edukacyjnych w ramach akcji „Trzeci wiek: przyjemność z czytania” dla emerytów po raz pierwszy zorganizowane zostaną dwie wycieczki geoturystyczne po obwodzie lwowskim: „Kraina leczniczych źródeł i ścieżkami Franki” oraz „Galicyjska Kalifornia”. Akcja charytatywna dla osób w podeszłym wieku „Trzeci wiek: przyjemność z czytania” skierowana jest na socjalizację przedstawicieli starszego pokolenia, lepsze włączenie ich w życie kulturalne, a w szczególności w czytanie nowych ukraińskich wydawnictw. Akcja przewiduje spotkania ze znanymi pisarzami i intelektualistami, występy zespołów chóralnych oraz wielki galowy koncert. oraz jesień”, „W dolinie deszcz pada”, „Gwiazdeczko”, „Góralka”, „Wiosenka”, „Miłość ostatnią nigdy nie bywa”, „Zaczaruj nas miłością”. A piosenka „Mija dzień, mija noc…” rozbrzmiewała z ekranów w wykonaniu Mykoły Mozgowego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Świeca pamięci Mykoły Mozgowego

Przy wejściu służbowym Narodowego Pałacu Sztuki „Ukraina” odsłonięto pomnik wybitnego ukraińskiego kompozytora Mykoły Mozgowego. Wydarzenie miało miejsce w dniu 70. rocznicy urodzin artysty. Eduard Owczarenko Zdjęcie autora To był niezwykle utalentowany człowiek, o wielkim sercu i otwartej duszy. Mykoła Petrowycz kochał muzykę i miał talent przenikania słowem do duszy. Pozostawił po sobie to, co najcenniejsze — pamięć w piosenkach, które nie podlegają czasowi. Autorami oryginalnego dzieła artystycznego są rzeźbiarz Miszel Iszczenko oraz architekt Leonid Małyj. A aby ten pomnik mógł powstać, znaczny wysiłek włożyli dyrektor generalny Pałacu „Ukraina” Roman Nedzelskyj, córka kompozytora Ołena Mozgowa oraz jego wdowa Wiołeta Borysiwna. „Dwa lata temu odsłanialiśmy tablicę pamiątkową Borysa Szarwarka, której autorem był Miszel Iszczenko. Zaproponowaliśmy Miszelowi stworzenie szkicu przyszłego pomnika M. Mozgowego. Wtedy było wielu sceptyków, którzy twierdzili, że nic nam z tego nie wyjdzie. Ale udało nam się wcielić ten zamysł w życie. Nie zamierzamy zatrzymywać się na osiągniętym, ponieważ bardzo wielu wybitnych ukraińskich artystów zasługuje na to, aby postawiono im pomniki” — podkreślił dyrektor generalny Pałacu „Ukraina” Roman Nedzelskyj. „Mykoła Petrowycz był wspaniałym wykonawcą, a jeszcze wspanialszym kompozytorem. Jego utwory na zawsze wejdą do funduszu ukraińskiej piosenki. Świeca pamięci Mykoły Mozgowego będzie płonąć tak długo, jak długo będzie świecić słońce” — podkreślił znany poeta-autor tekstów piosenek Wadym Kryszczenko. Przeczytał on również nowy wiersz „Świeca pamięci”, poświęcony kompozytorowi. Tego samego dnia na scenie Pałacu „Ukraina” odbył się koncert poświęcony pamięci Mykoły Mozgowego. Była to wspaniała okazja, by ponownie nacieszyć się twórczością maestro, poczuć całą wielkość i przenikliwość jego kompozycji. Do udziału w koncercie zaproszono zarówno znanych wykonawców, jak i tych, którzy stawiają dopiero pierwsze kroki na profesjonalnej scenie: Oksanę Biłozir, Irynę Biłyk, Tinę Karol, Ołeksandra Ponomariowa, Wiktora Pawlika, Witalija Kozłowskiego, Nadię Szestak.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ostatnie muzyczne promienie lata

Eduard OWCHARENKO Zdjęcie udostępnione przez Narodową Filharmonię Ukrainy W pierwszym dniu festiwalu miłośników muzyki klasycznej zaprosił laureat nagrody im. M. Łysenki Narodowy Zespół Solistów „Kijowska Kamerata” (kierownik artystyczny i główny dyrygent — artysta ludowy Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Wałerij Matiuchin). Tego wieczoru odbył się koncert z cyklu „Wspomnienia o przeszłości”, podczas którego zabrzmiały utwory G. Bottesiniego, M. Glinki, E. Griega, J.A. Hassego, F. Mendelssohna-Bartholdy’ego, C. Saint-Saënsa. Stołeczna publiczność wdzięcznymi oklaskami witała solistów zespołu: zasłużoną artystkę Ukrainy Walentynę Matiuszenko (sopran), laureatów międzynarodowych konkursów Olgę Tabulinę (mezzosopran), Nazarija Stecia (kontrabas), Dmytra Tawancia (fortepian) oraz gościa ze Stanów Zjednoczonych Sołomiję Iwachiw (skrzypce). Atrakcją drugiego koncertu tego znanego zespołu stało się pierwsze na Ukrainie wykonanie „Wspomnienia o przeszłości” E. Ysaÿe’a oraz „Czardasza nr 2 na skrzypce z orkiestrą” J. Hubaya. Zaprezentowano tu również ukraiński utwór — „Muzykę poranną” na skrzypce i orkiestrę kameralną J. Stankowycza. Nawiasem mówiąc, autor tego utworu był obecny na koncercie. A jedną z solistek była gość ze Stanów Zjednoczonych, laureatka międzynarodowych konkursów Sołomija Soroka (skrzypce). Po „Kijowskiej Kameracie” twórczą sztafetę przejęła Narodowa Akademicka Orkiestra Dęta Ukrainy (dyrygent Ołeksij Wikułow), która przedstawiła program muzyczny „Legendy rocka”. Zapewne ten program nie pozostawił obojętnym nikogo z widzów, ponieważ w wykonaniu orkiestry brzmiały światowej sławy hity. Kompozycje rockowe rozbudziły kijowską publiczność. Rock przyciągnął na koncert zarówno przedstawicieli starszego pokolenia, jak i ich dzieci. Wspomniano tu o światowej sławy zespołach „Eagles”, „The Beatles”, „Scorpions”, „Status Quo”, „Aerosmith” i innych. Owacje widzów zebrał solista-finalista telewizyjnego show „Głos kraju” Ołeksandr Onofrijczuk, który przy akompaniamencie orkiestry wykonał „HIGHWAY TO HELL”, „WHO WANTS TO LIVE FOREVER”, „ONE VISION”, „THE SHOW MUST GO ON” oraz inne popularne na całym świecie kompozycje. Zajrzeć za kulisy znanych filmów pomogła Narodowa Akademicka Orkiestra Dęta Ukrainy, prezentując swój program „Superbohaterowie”, podczas którego zabrzmiały ścieżki dźwiękowe z filmów z muzyką J. Williamsa (filmy „Superman” i „Indiana Jones”), P. Doyle’a („Harry Potter i Czara Ognia”), P. Schifrina („Mission: Impossible”), M. Kamena („Robin Hood: Książę złodziei”), D. Elfmana („Spider-Man 2” i „Batman”), M. Giacchino („Iniemamocni”), H. Zimmera („Król Artur”), H. Shore’a („Władca Pierścieni: Dwie wieże”) oraz J. Barry’ego („James Bond 007”). Swój trzeci program orkiestra poświęciła wybitnemu śpiewakowi XX wieku Muslimowi Magomajewowi. Pieśni z jego repertuaru zabrzmiały w wykonaniu zasłużonego artysty Autonomicznej Republiki Krymu Anatolija Jurczenki (baryton). Miłośników muzyki klasycznej zgromadziły koncerty Akademickiej Orkiestry Symfonicznej Narodowej Filharmonii Ukrainy (dyrygent Witalij Protasow). Podczas jednego z takich koncertów zabrzmiały Symfonia nr 6 F-dur („Pastoralna”) op. 68 L. van Beethovena oraz Koncert fortepianowy nr 1 d-moll op. 15 J. Brahmsa. Inny program orkiestry stał się podróżą przez karty oper i baletów G. Bizeta, P. Mascagniego oraz S. Prokofjewa. A Kijowska Orkiestra Kameralna ucieszyła obecnych „Koncertem włoskim”. Soliści zespołu: Andrij Ostapenko (gitara), Wiktor Iwanow (skrzypce), Ołeksij Kołesnyk (skrzypce), Ihor Riabinin (skrzypce), Natalija Bułat (skrzypce), Karina Łebed (skrzypce), Janżyma Morozowa (skrzypce), Mychajło Czajkin (kontrabas) pomogli delektować się utworami A. Vivaldiego, M. Giulianiego, O. Respighiego, G. Bottesiniego, G. Rossiniego. Już nie po raz pierwszy z kompletem publiczności odbył się koncert Kijowskiej Orkiestry Kameralnej, podczas którego zaprezentowano „Cztery pory roku” Antonia Vivaldiego oraz „Cztery pory roku w Buenos Aires” Astora Piazzolli. Swoim „Koncertem promenadowym” zespół wraz z artystą ludowym Ukrainy Wadymem Borysowem zapoznał ukraińskiego widza z tradycją promenady, która rozpoczęła się w XIX wieku, kiedy to w okresie letnim koncerty publiczne organizowano na świeżym powietrzu. Prawdziwym świętem przyjaźni ukraińsko-estońskiej stał się koncert „Operomania”, który przygotował Narodowy Zespół Kameralny „Kijowscy Soliści”. A solistka z Estonii Linda-Anette Verte (skrzypce) w wieku 24 lat zdążyła już zostać laureatką wielu prestiżowych międzynarodowych konkursów muzycznych. Obecnie wykonawczyni gra na skrzypcach Josepha Gagliano, które łaskawie udostępniła jej Estońska Fundacja Instrumentów Muzycznych. Ambasada USA na Ukrainie podarowała ukraińskiej publiczności koncert „USA witają ukraińską niepodległość”, w którym wzięła udział Orkiestra Dęta Sił Powietrznych USA w Europie, a przy wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych Niemiec odbył się koncert z udziałem Federalnej Młodzieżowej Orkiestry Niemiec. W Kolumnowej Sali im. M. W. Łysenki Narodowej Filharmonii Ukrainy zakończył się coroczny festiwal muzyczny „Letnie promienie muzyczne” (muzyka orkiestrowa). W sumie w ramach festiwalu odbyło się 14 koncertów, podczas których swoje mistrzostwo zaprezentowały wiodące zespoły orkiestrowe kraju oraz goście z zagranicy. „Przyjaciele moi jedyni” Dla bibliotekarzy i czytelników Biblioteki Rejonowej w Bohusławiu dobrą tradycją stały się coroczne lipcowe spotkania z naszym utalentowanym rodakiem Wołodymyrem Juchymowyczem Melnyczenką — doktorem nauk historycznych, laureatem Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki, akademikiem NAPNU, honorowym akademikiem NAMU, zasłużonym działaczem nauki Ukrainy, członkiem NSPU. N. FEDORCZENKO, główny bibliograf CBS Znany uczony, pisarz, publicysta, autor około 50 książek o tematyce historycznej, politycznej, literaturoznawczej oraz kilkuset artykułów publicystycznych i naukowych podarował czytelnikom bibliotek rejonowych i wiejskich 95 egzemplarzy swoich książek o znanych ludziach Ukrainy, takich jak: Taras Szewczenko, Mychajło Hruszewski, Bohdan Stupka i inni. Wydania są ilustrowane dziełami graficznymi i malarskimi, dokumentami archiwalnymi oraz fotografiami. Te unikalne dzieła są ważne i fascynujące dla każdego świadomego Ukraińca. Podczas spotkania Wołodymyr Juchymowycz podarował jeszcze jedną swoją książkę z własnym autografem naszemu czytelnikowi Ołeksijowi Ołeksijence, gorącemu zwolennikowi twórczości naszego słynnego rodaka. Składamy serdeczne podziękowania Wołodymyrowi Juchymowyczowi — prawdziwemu i szczeremu patriocie, człowiekowi wysoce inteligentnemu za cenne dary.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

W Ławrze Pieczerskiej zaprezentowano wyhaftowaną mapę Ukrainy

W święto Przemienienia Pańskiego, na pierwszym poziomie Wielkiej Dzwonnicy Ławry Narodowego Kijowsko-Peczerskiego Historyczno-Kulturowego Rezerwatu odbyło się wydarzenie kulturalno-artystyczne „Ukraino, wszyscy jesteśmy dziećmi Twoimi!”, poświęcone 26. rocznicy odnowienia niepodległości państwa ukraińskiego. Wydarzenie zaprezentowali: Ministerstwo Kultury Ukrainy, Narodowy Kijowsko-Peczerski Historyczno-Kulturowy Rezerwat, Państwowa Agencja Promocji Kultury Ukrainy oraz Państwowa Służba Skarbowa Ukrainy. Heorhij ŁUKIANCZUK, zdjęcie autora. Znaczącym wydarzeniem kulturalno-artystycznym było nagrodzenie przez przedstawicieli Narodowego Projektu „Księga Rekordów Ukrainy” Państwowej Służby Skarbowej Ukrainy za wdrożenie ogólnoukraińskiej akcji „Wyszywana moja Ukraina”, zainicjowanej przez Państwową Służbę Skarbową Ukrainy. Wyhaftowana mapa Ukrainy ma stać się jednym z symboli jedności narodu ukraińskiego i nierozerwalnej soborowości jej historycznych ziem, przykładem patriotyzmu, przyjaźni, współpracy i solidarności. W każdy ścieg, w każdy krzyżyk uczestnicy akcji wkładali całą swoją miłość do Ojczyzny, doświadczenie artystyczne, ciepło duszy i talent, które przekazywano z pokolenia na pokolenie. Wyhaftowana mapa naszego państwa ozdobiona jest ornamentami charakterystycznymi dla każdego poszczególnego regionu, symbolem państwowym — godłem Ukrainy oraz gołębiem — ptakiem symbolizującym pokój. Napis na mapie informuje: „Mapa wyhaftowana przez skarbników ze wszystkich organów terytorialnych Państwowej Służby Skarbowej Ukrainy oraz jej aparatu centralnego”. W ciągu ostatniego roku mapę prezentowano we wszystkich obwodach Ukrainy, a także na Antarktydzie na stacji „Akademik Wernadski”. Symboliczne jest to, że pierwsze ornamenty na mapie wyhaftowali pracownicy obwodów donieckiego i ługańskiego, którzy wykonują swoje obowiązki na terytorium kontrolowanym przez władze ukraińskie, co zaznaczono na odwrocie mapy-wyszywanki: „Skarbnicy Doniecczyzny i Ługańszczyzny położyli na mapie pierwsze ściegi, wymyślili pierwsze wzory, nanieśli na mapę symbole swoich miast i symbole pokojowego życia”. W ramach wydarzenia odbyło się również otwarcie ekspozycji dzieł plastycznych rodzimych artystów oraz artystów ukraińskiej diaspory z Austrii, Białorusi, Estonii, Łotwy, Litwy, Mołdawii, Polski, Rosji, Rumunii, Słowacji, Chorwacji i Czech, młodych malarzy, przedstawicieli mniejszości narodowych Ukrainy — uczestników Międzynarodowych Plenerów Artystycznych „Ukraino, moja Ukraino” oraz Ogólnoukraińskich Plenerów dla twórczej młodzieży mniejszości narodowych Ukrainy. W dziełach artystów znalazły swoje odzwierciedlenie majestatyczne zabytki historii i kultury Kijowa — Ławra Pieczerska, Złote Wrota, malownicze zakątki Zjazdu św. Andrzeja, Podola, a także czarujące widoki Lwowa – Arsenał Miejski, zespół Cerkwi Uspieńskiej, Kaplica Boimów i inne. Na płótnach artystów ożywają niepowtarzalne twierdze w Międzybożu i Latyczowie, zamek w Starym Konstantynowie, pod murami których sławne oddziały kozackie pod wodzą Maksyma Krzywonosa i Seweryna Nalewajki walczyły z najeźdźcami. Jedno z najstarszych miast Europy — Kamieniec Podolski na malowniczych płótnach przedstawiony jest bramami, Basztą Kuśnierską, Mostem Zamkowym, cerkwiami św. Mikołaja, św. Piotra i Pawła oraz Podwyższenia Krzyża Świętego. Młodzi artyści z różnych regionów Ukrainy uwiecznili bukowińskie miasto Czerniowce oraz historyczno-architektoniczny rezerwat „Twierdza Chocimska”. Prace artystyczne zaprezentowane na ekspozycji są najlepszymi przykładami projektów kulturalno-artystycznych, które odbywały się przy wsparciu Ministerstwa Kultury Ukrainy, Państwowej Agencji Promocji Kultury Ukrainy, a prowadzone były w Kijowie oraz w obwodach kijowskim, lwowskim, chmielnickim i czerniowieckim. Prace uczestników plenerów eksponowano w międzynarodowym centrum wystawienniczo-kongresowym w Kijowie „Ukraiński Dom”, sali wystawowej Narodowego Związku Artystów Ukrainy, Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy, Czerniowieckim Muzeum Sztuki, Narodowej Bibliotece Parlamentarnej Ukrainy, Białocerkiewskim Muzeum Krajoznawczym. Wyrazistym dopełnieniem wystawy stały się gobeliny z serii „Kijowie mój” zasłużonego architekta Ukrainy, doktora architektury, artysty i muzyka Ołeha Słepcowa.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Треті роковини трагедії Іловайського котла

Георгій ЛУК’ЯНЧУК Фото автора 29 серпня відбулися поминальні заходи, приурочені до третіх роковин Іловайської трагедії. Заходи відбувалися за участю родичів загиблих у зоні проведення АТО, які служили у добробатах. Також брали участь ветерани й учасники війни, медики, волонтери, капелани та небайдужі громадяни, що прийшли вшанувати пам’ять загиблих героїв російсько української війни, що й досі триває на сході України. Заходи розпочалися у центрі Києва, на Михайлівській площі, з виконання Гімну України військовим оркестром та панахидою за загиблими в зоні АТО біля “Стіни пам’яті”. …У серпні 2014 року українські військові, котрі визволяли Донбас, увійшли в Іловайськ і взяли під свій контроль частину міста. Однак добре озброєні частини регулярної російської армії, зайшовши з тилу, оточили їх. 29 серпня вночі Володимир Путін “звернувся” до бойовиків, а фактично до солдат Російської Федерації, із закликом відкрити для оточених “зелений коридор”. О шостій ранку російський офіцер прибув до Многопілля, звідки починався “коридор”, і дав гарантії проходу батальйонів, котрі мали рухатися без зброї. Українські воїни, знаючи підступний характер росіян, відмовилися складати зброю. На степовій дорозі, від Многопілля, під Червоносільським, Зеленим, Осиновим, Новокатеринівкою колону військових на марші розстріляли з добре і заздалегідь облаштованих засідок із танків і гармат. “У складі групи, що штурмувала, а потім захищала Іловайськ, потрапили в котел підрозділи: “Донбас”, “Дніпро-1”, “Миротворець”, “Херсон”, “Світязь”, ДУК “Правий сектор”, “Кривбас”, “Шахтарськ”, “Азов”, “Прикарпаття”, — розповідає військовий капелан Димитрій Присяжнюк. Тоді, за офіційними даними військової прокуратури, загинуло 459 бійців, ще 478 отримали поранення, більше 200 потрапили в полон. Портрети багатьох загиблих нині на “Стіні пам’яті” біля Михайлівського монастиря. Серед них Олег Перепічка, Юрій Коновалов, Денис Томілович, Сергій Петров, Андрій Шевчук, В’ячеслав Макаренко, Юрій Матущак… Двоє останніх — бійці з “Дніпра-1”, хлопці родом з Донбасу, один зі Сніжного, інший з Донецька. У перші ж дні війни пішли на фронт добровольцями, вони дружили до війни, загинули обоє, виходячи з оточення на одному БМП... Сивий чоловік, схилившись перед портретами бойових побратимів, вголос називає їхні імена своєму онукові — третьокласнику Артему. Це Віктор Головчиць, позивний “Батя”, родом із Черкас, воював у батальйоні “Донбас”. У тому “гуманітарному коридорі” він був у хвості колони, тому й залишився живим, але потрапив у полон до російських військових. У донецьких підвалах провів страшних 118 днів і ночей. “Батя” згадує з гіркотою: “Нас розстрілювали з російської бронетехніки. Перед цим, в одному з боїв “Усач” (Євген Тельнов, посмертно удостоєний звання Героя України — Авт.) підбив три ворожі танки. Ми взяли в полон усі три екіпажі, усі три були з Орловщини й інших регіонів РФ”. Хоче розповісти про бойових друзів, та зупиняється: “Не можу, клубок у горлі”. Клубок у горлі стояв і в тих, хто заходив у двір Михайлівського, де виставили знаки населених пунктів, через які проходив так званий “зелений коридор”, а насправді “коридор смерті”. А під ними, поряд з майже дозрілими соняхами, через поля яких пробиралися наші бійці, портрети загиблих бійців. Під стіною Золотоверхого Михайлівського виставка речей з поля бою, фотографії. На одній із них — калюжа розплавленого алюмінію з корпусу БПМ, в яку вплавилася сталева каска і прах механіка-водія машини. Цей шмат металу вивіз зпід Савур-Могили один із членів “Експедиції-200”. Він пригадує, як бойовики, що на окупованій території супроводжували членів групи, не давали погрузити в машину цю страшну знахідку. А потім сказали: якщо берете, то беріть і снаряд, що не вибухнув. З ним хлопці і їхали до українського блокпосту майже 200 км, але прах бійця-героя привезли на рідну землю… “Ми добре усвідомлюємо, яка величезна ціна заплачена за незалежність України”, — каже “Батя”. “Наш ворог, що довго готувався до війни, усе прорахував, та не врахував одного — сили нашого духу. Під Іловайськом я вдруге народився і віддам своє життя за те, щоб перемогти і змінити країну”. А військовий капелан Димитрій Присяжнюк у своїй проповіді біля “Стіни пам’яті” підкреслив: “Так, як вчинили росіяни, — брати не чинять!!! І неправда, що це поразка — це підступно вкрадена у нас відвічними ворогами Перемога! Такий запал патріотизму, мужності й щирої любові до рідної Батьківщини, який наші напівозброєні мужні хлопці вчинили у вигорілих степах Донеччини, є небаченим у сучасному світі! Всі українці на колінах перед вами. Вибачте, хлопці, що не вберегли вас”. І зараз вояки, яким пощастило вирватися з того пекла, готові за першим сигналом знову йти у смертельний бій з ворогом!!! Тільки вимагають від української влади чесного і неупередженого розслідування причин, які призвели до трагічних подій із вини частини генералітету Збройних Сил та покарання винних… На закінчення поминальних заходів церемоніальна команда військовиків Збройних Сил урочисто поклала вінки до “Стіни пам’яті” та пройшла маршем, віддаючи шану новітнім героям України. А учасник і очевидець тих трагічних подій Юрій Поляков виконав пісні, присвячені героям Іловайська: “Іловайськ” та “Я завжди буду з Вами…” P. S. Дуже символічний пам’ятник “Козак Переможець” можна побачити у Києві біля головного офісу СБУ на вулиці Володимирській, що неподалік Софійської та Михайлівської площ. Це перший скромний, але дуже вдалий пам’ятник сучасним захисникам нашої Вітчизни. Його відкрили 2015 року до дня Незалежності України на честь учасників АТО. Композицію відкрили художники та представники творчої інтелігенції України. За задумом авторів, козак-воїн верхи на коні долає двоголового дракона — уособлення образу зла, що наступає на наші землі на сході України. І козак, і дракон стоять на постаменті у формі карти України. Пам’ятник дуже яскраво та прозоро ілюструє події, що зараз відбуваються у нашій країні. Це знак сили і мужності українського народу в боротьбі за свою незалежність. Перемога буде за нами! П П ЕЕ Р Р ЕЕ Д Д П П Л Л А А ТТ А А — — 22 00 11 77 ВВааррттііссттьь ппееррееддппллааттии ((зз ддооссттааввккооюю іі ппоошшттооввииммии ввииттррааттааммии))::
Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego do spraw produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to — Wasza gazeta!

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN Dział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Wołodymyr ŻYHUN Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w spółce z o.o. „Interekspresdruk”, ul. Simji Sosninych, 3. Nakład ogólny we wrześniu — 15 200

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn