Strona · s. 5strona oryginału ↗
LICZEBNIKI ZŁOŻONE — NIEZDOBYTA BARIERA „ELITY POLITYCZNEJ”
Слово Просвіти, №38 за 2005 рік
OSTRY JĘZYK. Ludowa mądrość powiada: „Im dalej w las, tym więcej drzew”. Dotyczy to wszystkich bez wyjątku dziedzin życia. Językowej również. Bo im więcej słów pada o ochronę ojczystego, państwowego języka, tym częściej słychać zdumiewający dialekt połtawsko-kostromski, tym bujniej rozkwita oset surżyka, językowych potworków. Rzadko który spiker czy prowadzący programy w telewizji lub radiu powie „nul” (zero), bo u nich jest to „nol”, albo postawi poprawny akcent choćby w połowie słów. Wzniosłe wyrażenie z rzeczownikiem „bohy” (bogowie) koniecznie zaakcentują jako „BOhy”. Ale co tu rozprawiać o bogach, zwykłe „hrabli” (grabie) przekształcają w „HRabli”. Choćbyś ich tymi grabiami po głowie bił, a ich ciągnie do riazańskiej wymowy. Ile językowych „perełek” wydobywają z siebie deputowani ludowi w sali sesyjnej i poza nią, nie sposób powiedzieć ani opisać we wszystkich mediach. Wiele drukowanych mediów założyło specjalne rubryki na cytaty deputowanych i wygląda na to, że dopóki będzie istniał ukraiński parlament, prowadzący tych rubryk będą mieli za co kupić kawałek szynki. Ze wszystkich samodzielnych części mowy z jakiegoś powodu najbardziej nie wiedzie się liczebnikom. Nasza-nienasza tak zwana elita polityczna (a to nie tylko deputowani, ale i zasiadający na wszystkich gałęziach i pniach władzy), choć obeznana z ekonomią, zwłaszcza tą w cieniu, cyfry wymawia po barbarzyńsku. Zapewne za wzór bierze sobie eks-gwaranta, a temu z liczebnikami złożonymi nijak nie wychodziło. On jeszcze za życia nie powiedział „U dvi tysiachi chetvertomu rotsi” (W dwa tysiące czwartym roku), a tylko „U dvutych chetvertomu”. Usłyszała to dworska czeladź, oddaleni naczelnicy średniego szczebla i niższego szczebla, a za nimi parlamentarzyści, i dawaj już któryś rok z rzędu z inercji, a także przy nowym gwarancie, a często i z nim, męczyć i niszczyć te nieszczęsne liczebniki. Chociaż wszyscy chodzili do szkoły, a niektórzy nawet ukończyli uczelnie wyższe nie za pieniądze, wykrzykują na antenie: „U dvukh tysiach chetvertomu rotsi”, „U dva tysiacha chetvertomu…”, „U dvokh tysiachakh chetvertomu…” Taką pomysłowość w niepiśmienności przejawiają, że gdyby taką przejawiali w reformach gospodarczych, to pod względem poziomu życia i produkcji już dawno wyprzedzilibyśmy cały świat. Tymczasem nawet uczniowie mogą podpowiedzieć „elicie”, że w liczebnikach złożonych odmienia się tylko ostatnia część składowa. W jakimkolwiek wysokim fotelu nie zasiadałby mówca, powinien mówić: „U dvi tysiachi chetvertomu…”, „do dvi tysiachi piatoho…”, „pislya dvi tysiachi shostoho…”. Prawa gramatyki powinni znać wszyscy jednakowo, w przeciwnym razie zostaną zapisani do bliskich krewnych Wierki Serdiuczki, a to pokrewieństwo „elicie politycznej” wcale nie jest w smak. Mykoła BOSAK, Kijów
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
