Strona · s. 12strona oryginału ↗
PODRÓŻ LUDZI I KSIĄŻEK
Слово Просвіти, №38 за 2005 рік
W porównaniu z desperacko plakatowym hasłem 11. Forum Wydawców we Lwowie: „Ludzie, czytajcie!”, motto obecnego, 12. Forum jest rozważne i obiecujące: „amor liborum nos unit” — czyli, miłość do książki nas jednoczy. Jednak modalność tego ostatniego wyrażenia jest o wiele surowsza, bardziej imperatywna i kategoryczna. Bo chcąc nie chcąc, musimy coś czytać: od podręczników, instrukcji, zasad, umów po bajki dla dzieci na dobranoc. A kochać przecież nie zmusisz. Najczęściej dar miłości jest wrodzony. A co począć z tymi, którzy mają gorsze dziedzictwo? Tutaj jest niuans: narodziny człowieka jako istoty społecznej nie zbiegają się z jego fizycznym pojawieniem się na świecie. Więc jeśli „luki” między narodzinami „z ciała” a narodzinami „z ducha” nie wypełnić jeśli nie miłością, to chociaż szacunkiem do książki jako kwintesencji kultury, może ona zwiększać się do katastrofalnych rozmiarów i dawać fatalne pęknięcia. „Sam człowiek to tylko działanie i bezładny ruch, a książka określa to działanie i ten ruch, nazywa je, nadaje im sens i znajduje ich znaczenie” — przekonuje Olga Tokarczuk („Podróż ludzi Księgi”). Wszakże jaka dokładnie książka jest zdolna nadać sens naszym działaniom i bezładowi? Epoka jednej Księgi dawno minęła, a prawda, niczym sól w wodzie, rozpuściła się w ogromnym morzu książek. Która z nich jest niezaprzeczalnie nasza? A może wszystkie one w takim czy innym stopniu? I „czytelnik — w końcu — buduje własny system obrazów: autora i postaci literackich” (Maria Zubrycka)? W poszukiwaniu odpowiedzi na te pytania warto oczywiście wędrować po książkowych labiryntach i wyruszać w drogę po same książki oraz na spotkania z ich autorami i wydawcami.
* * * To stało się już niemal ludowym przesądem — bliżej połowy września coraz trudniej jest kupić bilet na pociąg do Lwowa, ponieważ odbywają się tu Narodowe Targi Książki „Forum Wydawców we Lwowie”. Wreszcie dworzec, peron — konspiracyjnie rozglądam się w poszukiwaniu wspólników tajnego zakonu „Homo legens”. Znajomych twarzy nie widać. Oczywiście, ci ludzie tak po prostu się nie afiszują. Zajmuję swoje miejsce w wagonie, nieco rozczarowany odkrywam, że moimi współpasażerami okazali się wcale nie miłośnicy książek. Ale mniejsza z tym, przecież ustaliliśmy, że nie wszyscy muszą nimi być, a inni homo mają mnóstwo własnych problemów poza Forum. Ruszamy. Rozkładam książkę, teksty Prochaśki smakują całkiem nieźle przy perkusji kół. I wtedy do mojego ucha dociera rozmowa, która rażąco różni się od zwykłej wagonowej słowności — ustnej i pisemnej (hitem wagonu, w którym jechałem, była tabliczka: „Przedział dla odpoczynku konduktorów”). Nie było wątpliwości: w sąsiednim przedziale mówili o książkach, literaturze, a do tego ukraińskiej i współczesnej. Wyrafinowana, bez zarozumiałości języka, pojemność fraz, nieudawane zainteresowanie, z jakim moi nieobecni sąsiedzi omawiali nowe powieści Deriesza i Powalajewej. Wstałem ze swojego miejsca, niby od niechcenia przeszedłem się po wagonie i z wewnętrzną satysfakcją poobserwowałem ten zręczny intelektualny ping-pong. Było całkowicie oczywiste, że dla tych młodych ludzi taki styl dyskusji jest całkowicie organiczny, ale po natarczywym pragnieniu wygadania się czuło się, że nie mają oni zbyt wielu platform (publicznych i prywatnych), gdzie mogą ćwiczyć się w sztuce dysput na tematy literackie. Ta przypadkowa scenka w drodze między Kijowem a Lwowem wydała mi się dość podnoszącym na duchu preludium do Forum, które później przyszło mi wspominać zarówno w obiecującym, jak i pesymistycznym kontekście. Zatem — jak to się odbywało.
* * * Dwunaste Forum Wydawców we Lwowie: 474 uczestników (a są to wydawnictwa, instytucje handlu książkami, biblioteki, placówki oświatowe), którzy byli reprezentowani przez oddzielne stoiska na wszystkich piętrach Pałacu Sztuki. Aktywnie rywalizowali o czytelnika również właściciele straganów z książkami na całym placu przed pałacem Potockich. Podobnie jak w ubiegłym roku, od razu kilka wykwintnych sal pałacowych zostało wydzielonych na przeprowadzenie prezentacji i spotkań autorskich. Jednak w tym roku Forum po raz pierwszy wyszło na centralną ulicę Lwowa, na prospekt Swobody. I w sobotę na alei między Operą Lwowską
Stoisko Centrum Wydawniczego „Proświta” miało na Forum swoją wdzięczną publiczność
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
