Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Fenomen książki i czytania — subtelny wskaźnik stanu społeczeństwa.

Слово Просвіти, №38 за 2005 рік

Ludzie, książki, maszyny… Ulica Kopernika przed Pałacem Sztuki — tradycyjnym miejscem odbywania się Forum, a także przy pomniku Szewczenki ustawiono namioty, w których najbardziej zagorzali wydawcy i księgarze zachęcali zabieganych przechodniów w centrum miasta do włączenia się w handel książkami, nie spiesząc się na zatłoczoną ludźmi i maszynami ulicę Kopernika — tradycyjny adres Forum. Co prawda, deszcz w weekend jednak przeszkodził w udanym kontakcie wydawców i czytelników, ale precedens miał miejsce, a organizatorzy jarmarku zapewnili dziennikarzy, wydawców i autorów, że ekspansja Forum w przestrzeń miasta będzie trwała nadal. Obecny na konferencji prasowej z okazji otwarcia Forum Wydawców zastępca przewodniczącego obwodowej administracji państwowej również dorzucił swoje, mówiąc: popieramy, naprzód. Również nie po raz pierwszy z ust władz obwodowych padło podsumowanie, że Lwów potrzebuje nowoczesnego kompleksu wystawowego. Co prawda, władze miejskie skromnie milczały, bo skutki ich wysiłków były oczywiste: rozkopane centrum miasta tuż niedaleko ulicy Kopernika i już zwyczajny brak wody na osiedlach. A oto najwyższe kijowskie „kierownictwo” (tym razem, jak i w zeszłym roku, w jednej osobie uosabiał je zastępca przewodniczącego Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii, niezmiennie optymistyczny Wasyl Szewczenko) wyraziło chęć przejęcia inicjatywy i zorganizowania w Kijowie wzorcowo-pokazowego Narodowego Jarmarku. W roli konsultantów obiecują zaangażować prezes Forum Wydawców we Lwowie Oleksandrę Kowal. Co prawda, czym ten nowy megaprojekt będzie się różnił od już istniejącego państwowego „Książkowego ogrodu”, kierownictwo nie wyjaśniło. Dobrze, że chociaż porzucono zamysł „przeszczepienia” prywatnej lwowskiej inicjatywy na dnieprzańskie wzgórza. Jasna sprawa, konferencja prasowa była daleko od bycia najciekawszym wydarzeniem spośród pozostałych dwustu czterdziestu z górą akcji zaplanowanych na Forum. Przez cztery dni trwania Forum trudno odwiedzić więcej niż dziesięć procent wydarzeń wpisanych do programu. Ponieważ Forum dość wyraźnie wpływa na strategie wydawnicze, postanowiłem odwiedzić przede wszystkim takie akcje, z których można uzyskać jak najwięcej informacji o tendencjach rozwoju ukraińskiego rynku książki (jeśli w ogóle jest on jeszcze zdolny do rozwoju). Więc postanowiłem dalej poruszać się linią koncepcyjną i wkrótce słuchałem już wystąpień uczestników „okrągłego stołu” „Ukraiński rynek książki i strategia polityki państwowej”. Powodem spotkania stało się uznanie tego przykrego, ale coraz bardziej bolesnego faktu, że w naszym państwie wciąż łącznie wydaje się mniej niż jedną książkę na mieszkańca, że Ukraina jest faktycznie okupowana przez rynki książki, że właściwy ukraiński rynek książki na Ukrainie stanowi stosunkowo niewielką część (w granicach 10—20 %) w porównaniu z rynkami książki państw sąsiednich (przede wszystkim Rosji), które kontynuują agresywne pochłanianie naszej przestrzeni informacyjnej i, odpowiednio, zasobów finansowych ludności. Organizatorzy przedstawili do dyskusji pięć tez, których sens sprowadzał się do tego, aby po raz kolejny zwrócić uwagę władz, zainicjować przeprowadzenie „wspólnego posiedzenia rządu, zainteresowanych komitetów Rady Najwyższej oraz grupy ekspertów”. Dalej proponowano stworzyć grupę roboczą do opracowania programu działań, który w efekcie ma zostać zatwierdzony na poziomie ustawodawczym. W ostatnim punkcie mowa była o stworzeniu instytucji, która będzie koordynować działania wszystkich urzędów i resortów. Schemat jest tak samo elementarny, jak mało realny do wdrożenia. I to nie tylko ze względu na kataklizmy w szczytach władzy, ale także na brak wspólnego języka wśród samych wydawców i dystrybutorów książek. Bo przecież i porządnej dyskusji nad wspomnianymi tu tezami przy tak zwanym „okrągłym stole” nie wyszło, nie mówiąc już o jakichś skonsolidowanych działaniach. PR-owych działań, performansów, spotkań autorskich i publicznych dyskusji intelektualnych oraz pogłębienia specyfiki każdej z tych form kontaktu z książką. Europejscy badacze antropologii czytania dawno doszli do wniosku, że komunikacja literacka nie może wypełniać swoich funkcji społecznych, dopóki nie zostanie uznany dialogiczny związek między tekstem a jego odbiorcami oraz między samymi odbiorcami. Jak zauważa literaturoznawca Maria Zubrycka, autorka książki „Homo legens: czytanie jako fenomen socjokulturowy”, fenomen książki i czytania — to subtelny wskaźnik stanu społeczeństwa, jego systemu wartości, na które ma on znaczący wpływ i sam podlega wpływom. Znakomite wydaje się jeszcze Grand Prix lwowskiego Forum—2005. Otrzymał je album „Ukraina na dawnych mapach” (Państwowe Naukowo-Produkcyjne Przedsiębiorstwo „Kartografia”, m. Kijów), wszak obecnie trwa poszukiwanie przez ukraińską społeczność swojego miejsca w światowych współrzędnych. Zapewne nie tylko u mnie pojawia się przekonanie, że właśnie książka — to jeden z najlepszych przyrządów nawigacyjnych. Mykoła SKYBA Zdjęcie autora

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn