Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №39 за 2006 рік

16 s. · 40 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nr 39 (364) 28 września - 4 października 2006 r. TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

PRENUMERATA-2007

Drodzy czytelnicy! Trwa prenumerata ogólnoukraińskiego oświatowego tygodnika kulturoznawczego „Słowo Proświty” na 2007 rok (indeks pocztowy — 30617, 67. strona w „Katalogu”). Prenumeratę przyjmują wszystkie oddziały „Ukrposzty” do 10 grudnia — na wsiach i w centrach rejonowych, do 15 grudnia — w miastach obwodowych i stolicy. Koszt prenumeraty wraz z kosztami pocztowymi: na rok — 37 hrywien 86 kopiejek; na pół roku — 19 hrywien 18 kopiejek; na 3 miesiące — 9 hrywien 89 kopiejek; na 1 miesiąc — 3 hrywny 38 kopiejek. Stali czytelnicy naszego tygodnika przekonali się, że na jego łamach stale obecne są aktualne publikacje o tematyce językowej, unikalne badania historyczne, ekskluzywne wywiady, bezkompromisowe dziennikarskie śledztwa w sprawach trudnych sytuacji, szeroko naświetlana jest muzyka młodzieżowa i działalność koncertowa czołowych artystów Ukrainy, wszystkimi barwami mieni się paleta artystyczna mistrzów pędzla… W przyszłym roku uraczymy Was, drodzy czytelnicy, wyborami poezji najlepszych poetów Ukrainy, będziecie mieli możliwość prowadzić dialog z tymi, którzy żyją Ukrainą i dla Ukrainy. Zasubskrybujcie „Słowo Proświty” sami i namówcie do tego Waszych przyjaciół, sąsiadów, nauczycieli, bibliotekarzy, wszystkich nieobojętnych na sprawy ukraińskie!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ta fotografia to jeden z argumentów, by komponent socjalny w projekcie budżetu państwa na 2007 rok był bardziej znaczący. APEL Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki do ukraińskiej opinii publicznej

Szanowni proświcianie, wszyscy, którym nie jest obojętny los języka ukraińskiego, historii, kultury, którzy przejmują się sytuacją językowo-kulturową na Ukrainie! Zwraca się do Was Rada Główna Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, wzywając do przeciwstawienia się roszczeniom neoimperialnych sił, dążących do zniszczenia niepodległości Ukrainy, przekształcenia jej w rosyjskie dominium poprzez uzależnienie ekonomicznych, politycznych, informacyjnych i językowych kierunków rozwoju narodowego. Faktycznie nasze państwo znajduje się pod rosyjską presją, która, tak samo jak globalizacyjna subkultura, niweluje kulturę narodową, sprowadza ją do stereotypów kosmopolitycznych, skomercjalizowanych, co upraszcza świat duchowy człowieka, zamienia go w bezmyślnego konsumenta rzeczy wtórnych i nieukraińskich. Nie możemy pozostawać bezstronnymi obserwatorami, demonstrować tolerancji dzisiaj, kiedy na Ukrainie brakuje właściwej polityki językowo-kulturowej oraz ogólnonarodowej ideologii jako systemu wartości światopoglądowych, czyli tych punktów odniesienia oraz norm społeczno-prawnych, które zapewniają stabilność i konsekwencję procesu budowania narodu i państwa, wreszcie — zwykłych norm życia obywatela państwa monoetnicznego. Jest to wyraźnie widoczne w sferach politycznej, duchowej, społecznej, ekonomicznej i informacyjnej. Jedynie stała kontrola sytuacji i reagowanie na każdy fakt naruszenia świętych praw Ukraińców jest w stanie zmienić bieg wydarzeń na Ukrainie, wydać walkę antyukraińskim siłom różnych maści, które pozwalają sobie na szkalowanie naszej państwowości. Najwyraźniej są one przekonane, że zniszczyły potężny potencjał życiowy i duchowy narodu ukraińskiego, który wyraźnie przejawił się w walce o naszą niepodległość, o odrodzenie i ochronę języka ukraińskiego w latach 90. XX wieku, w żywym łańcuchu „Kijów—Lwów” — symbolu jedności Ukraińców i, wreszcie, w narodowej Pomarańczowej rewolucji, która dała nowy impuls odrodzeniu ukraińskiej Ukrainy, jej wyborowi europejskiej drogi rozwoju, obronie własnych interesów narodowych. Właśnie dzięki aktywnej postawie narodowej i obywatelskiej, jedności wspólnoty ukraińskiej, zwartości organizacji społecznych i ruchów jesteśmy w stanie wymusić na wszystkich gałęziach władzy szacunek do obywatela ukraińskiego, przestrzeganie norm Ustawy Zasadniczej, przezwyciężenie zwątpienia i spadku sprawczości tych, którzy jeszcze wczoraj byli propagatorami zdecydowanych zmian. W obronie naszych pozycji musi pracować prawo, zatem aktywnie sięgajmy po propagowanie tych artykułów Konstytucji, które dają obywatelom podstawy w sądach do dowodzenia prawa do korzystania z języka państwowego w urzędach i organizacjach oficjalnych, na poczcie, kolei itd. Te procesy sądowe, szeroko naświetlone w prasie, postawią na miejscu tych urzędników, którzy nie przestrzegają norm społeczno-prawnych, lekceważąco odnoszą się do państwa, cynicznie naruszając swoje obowiązki i przysięgę urzędnika państwowego. „Tylko walczyć — znaczy żyć!” — pisał nasz narodowy geniusz Iwan Franko. Proświcianie zawsze wspierali i wspierają porozumienie wśród Ukraińców, są gotowi przyjmować w swoje szeregi tych, którym nie jest obojętna sprawa ukraińska. Czas dyktuje nam odnowione formy pracy, nowe scenariusze masowych widowisk — od działalności wyjaśniającej, organizacyjnej i propagandowej po akcje protestacyjne, od wydawania książek, produkowania płyt oraz filmów dokumentalnych i fabularnych po biblioteki objazdowe, organizację księgarni i sal kinowych z filmami ukraińskimi, odrodzenie proświciańskich teatrów amatorskich i chórów ludowych oraz tworzenie zaleceń metodycznych z zakresu praktycznej codziennej pracy oświatowej. Od każdego z nas zależy sukces wspólnej sprawy, los ojczystego kraju, bezpieczeństwo państwa ukraińskiego i jego obywateli. Bądźmy razem w naszych sprawach i przedsięwzięciach — z nami nasza ziemia, nasz naród, nasze Słowo, z nami Bóg i Ukraina. * * * Wzywamy wszystkich prośwician, których doświadczenie pozwala podzielić się wypracowanymi rozwiązaniami z kolegami z innych obwodów, do przesyłania swoich rad, scenariuszy, propozycji do redakcji ogólnoukraińskiego tygodnika „Słowo Proświty” w celu opublikowania. 15 września 2006 roku m. Kijów. Dobrowolne datki „Na Cerkiew Kobziarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskiej filii AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

nich w czasach stalinizmu krymskich Tatarów, Bułgarów, Ormian, Niemców i Greków? A ogólnie — systematycznego nienależytego wykonywania przez nich obowiązków służbowych. Czyżby i tym razem, jak wcześniej, środki na zagospodarowanie deportowanych po Nowym Roku znów wróciły do budżetu państwa, a ludzie nadal wegetowaliby w tymczasowych budynkach, gnieździli się u krewnych, zajmowali działki, nie doczekawszy się rozwiązania bolesnych kwestii? A tymczasem miejscowi urzędnicy nadal będą sprzyjać „karuzeli” środków budżetowych. Wiktor CHOMENKO, Krym gram, za to nie tylko taką wyselekcjonowaną, o jaką proszą przyjezdni. A skupujących jest teraz tutaj — niemal z całej Ukrainy, chyba że z wyjątkiem kilku ziemniaczanych obwodów — kijowskiego, żytomierskiego, połtawskiego. Najwięcej samochodów jest oczywiście z Donbasu, z południa. Płacą po 1,40—1,50 hrywny za kilogram. Bywa i więcej, to już zależy od tego, komu i jak bardzo potrzebny jest ziemniaczek, kto i gdzie zdoła go sprzedać dalej. Cena zależy od „geografii” rejonu. W centrum obwodu, wzdłuż gwarnej kijowskiej i moskiewskiej autostrady, ceny są wyższe. A w głębi kraju, gdzieś pod Nowogrodem Siewierskim, a to skrajna północ Ukrainy, prawie 200 kilometrów od Czernihowa, płacą mniej. I zrozumiałe: daleka droga, droga benzyna. Popularna wymiana. Ziemniaki — na arbuzy (za kilogram bulw — półtora arbuza), pomidory, olej, kasze. Cóż, naturalne. Ukraina jest wielka i czego to tylko nie rośnie. Na banany nie wymieniają, nimi i tak zawalone są wszystkie sklepy i bazary. Ale jaki banan równa się ze smacznym ukraińskim ziemniakiem? Ze słoniną, jak lubił Leonid Danyłowycz, kiedy był prezydentem. Petro ANTONENKO Jewhen BUKET Ukrainy. Podpisali je ludzie, którzy wzięli na siebie odpowiedzialność za los kraju. Prezydent poszedł va banque. Gdyby nie zaproponował podpisania Uniwersału — politycy rozdarliby nasz kraj na kawałki. Teraz wóz pod nazwą „Ukraina” ciągną łabędź, szczupak i rak. Partia Regionów realizuje swoje przedwyborcze antyukraińskie obietnice, „Nasza Ukraina” się dogaduje, a BJuT na nowo formuje opozycję… Czy długo potrwa rozejm w ukraińskiej polityce? I co będzie, gdy wznowi się konfrontacja? Na razie „Uniwersał jedności narodowej” — to jedyna szansa na zachowanie kraju, przynajmniej dopóty, dopóki do władzy nie przyjdzie nowe pokolenie, które nie będzie handlować fundamentami państwowości. Bo obecna władza jeszcze nie dorosła do tego poziomu. Zatem Juszczenko podjął jedyną słuszną decyzję. Ale jego ranking gwałtownie spadł...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

TUŁACZKA REPATRIANTÓW

rad miejscowych i administracji rejonowych tej autonomii z budżetu państwowego Ukrainy. Jest to świadectwo nieporadności miejscowych urzędników, biurokracji przy zawieraniu umów jeszcze 8—10 ziemniaków, cały jest odrzucany. Przy najmniejszych oznakach psucia się bulwy, łęty — również. Za to jaka elita wychodzi! Nie to co w polityce czy sztuce. — Wołodymyrze Petrowyczu, ile elitarnego Jak zrobić, żeby te odmiany szybciej trafiły na pola i ogrody? — Tu jest problem. Rolnik nie jest przeciwny wymianie odmian. On dawno zrozumiał, że lepiej zapłacić dobre pieniądze za worek elity, które potem zwrócą się na zakup mieszkań dla deportowanych obywateli, tworzeniu komisji przetargowych itp., czy mimowolnych lub przestępczych prób pogorszenia i tak niełatwego procesu powrotu poniżonych. się. Ukrainę karmi ziemniakami rolnik i farmer ze swojego pola i ogrodu. Powierzchnie się zmniejszają? — Nie bardzo. Wreszcie za ziemniaki płacą jak należy płacić i stały się one dość opłacalne. Na hrywny ROCZNICA TRAGEDII W poszczególnych regionach Krymu środki, wydzielone z budżetu państwowego na zagospodarowanie repatriantów, nie są wykorzystywane od marca (!) bieżącego roku, poinformowała prokuratura autonomii. Powracający z miejsc deportacji powinni byli otrzymać 4,2 miliona hrywien na wykup mieszkań, jednak te pieniądze nie posłużyły ludziom.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

JUSZCZENKO BĘDZIE ROZWIĄZYWAŁ PROBLEMY ANTYSEMITYZMU I KSENOFOBII

We wtorek na Ukrainie rozpoczęły się uroczystości ku czci 65. rocznicy upamiętnienia ofiar Babiego Jaru. Doradca Prezydenta Ukrainy, kierownik Głównej Służby Polityki Humanitarnej Markijan Łubkiwski podczas poniedziałkowego briefingu zaznaczył w tej sprawie: „Inicjatywa upamiętnienia w Kijowie na wysokim szczeblu międzynarodowym niewinnych ofiar tragedii w Babim Jarze należy do Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki, z którą wystąpił on po uroczystościach poświęconych 60. rocznicy wyzwolenia więźniów obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, które odbyły się w 2005 roku w Polsce”. 26—27 września w Kijowie odbyło się Międzynarodowe Forum poświęcone 65. rocznicy tragedii w Babim Jarze. Udział w jego pracach wzięli Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko, Prezydent Izraela Mosze Kacaw, Prezydent Chorwacji Stjepan Mesić oraz Prezydent Czarnogóry Filip Vujanović. Ogółem oczekiwano, że wydarzenie odwiedzą przedstawiciele 41 krajów w liczbie około 1000 osób. „Już w najbliższym czasie zostanie utworzona grupa robocza złożona ze znanych specjalistów-historyków, politologów, socjologów, którzy przybliżą nas do zrozumienia tragedii Babiego Jaru oraz takich zbrodniczych zjawisk jak antysemityzm i ksenofobia” — oświadczył Łubkiwski i dodał, że zgodnie z rozporządzeniem Juszczenki w Kijowie zostanie utworzony Państwowy Rezerwat Historyczno-Kulturalny „Babi Jar”. Doradca Prezydenta poinformował również, że Sekretariat Prezydenta zwróci się do Rady Najwyższej z inicjatywą przeprowadzenia wielkoskalowego „okrągłego stołu” w sprawie problemów pokoju i stabilności międzynarodowej oraz międzyetnicznej na Ukrainie. Przy tym Łubkiwski podkreślił, że obecnie Ukraina znajduje się na początku tej drogi, którą muszą przejść zarówno władze, jak i społeczeństwo. „Stanie się to nie tylko wypełnieniem odpowiednich poleceń Prezydenta, ale pozwoli nam wszystkim wnieść swój wkład we wzmocnienie na Ukrainie pokoju i zgody między narodami. Bezczynność i zwlekanie w tych kwestiach są niedopuszczalne” — zaznaczył. Ponadto doradca Głowy państwa odnotował, że w Sekretariacie Prezydenta pod przewodnictwem W. Juszczenki już w najbliższym czasie odbędzie się posiedzenie Rady ds. Polityki Etnonarodowej przy Prezydencie. W trakcie posiedzenia omawiana będzie problematyka jedności i zrozumienia między narodami, wyjaśnianie i rozwiązywanie problemów każdej mniejszości narodowej zamieszkującej terytorium Ukrainy. „Ukraińska inicjatywa jest unikalna, ponieważ tragedia Babiego Jaru, jak i w ogóle temat żydowski, były zakazane i przemilczane w totalitarnym Związku Radzieckim” — zauważył Łubkiwski i dodał, że tematy te nie były popularne i nie badano ich także w okresie już niepodległej Ukrainy. „Ukraina jako pierwsza na obszarze poradzieckim i po raz pierwszy w swojej piętnastoletniej historii występuje jako inicjator i organizator wielkiego międzynarodowego wydarzenia, mającego na celu uczczenie pamięci ofiar Babiego Jaru i wsparcie dialogu na trudny temat współistnienia między narodami, między etnosami i między religiami” — wyjaśnił. Przy tym doradca Prezydenta wyraził przekonanie, że umiejętność oddania hołdu i pamięci innemu narodowi posiada tylko wielki naród. Petro MYKYTKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

UWOLNIONY ZIEMNIAK

WIADOMOŚCI Z KRYMU Z 16 rad lokalnych i rejonowych administracji państwowych autonomii wykorzystania środków państwowych nie dokonało czternaście. Większość z nich nie potrafiła rozporządzić pieniędzmi nawet na rekompensatę kosztów za przeprowadzkę i przewóz bagażu dla deportowanych, nie rozdała im dostępnej jednorazowej pomocy materialnej na ukończenie budowy indywidualnego mieszkania. Najwięcej takich przypadków jest w rejonach kirowskim, dżankojskim, biełogorskim, czornomorskim, krasnogwardiejskim oraz w Jałcie, gdzie urzędnicy potrafią czynić pieniądze „martwymi” nawet przy stabilnym finansowaniu miejsc. JAK ŻYJESZ, WSI? Wreszcie rolnikowi zaczęto godnie płacić choć za jakąś jego pracę. Jeśli jeszcze trwa przeciągająca się wojna mleczna, kiedy rolnikowi płacą grosze za mleko, jeśli nie jest dużo lepiej ze sprzedażą zboża (o obu tych problemach nasza gazeta niedawno pisała), to drgnęło w uprawie ziemniaków. Jest gdzie zbyć i jest możliwość zarobić. Rolnik już nie wygląda z niepokojem (póki co, dzięki Bogu), czy ktoś znowu nie wpadnie na pomysł, by kupić ziemniaki w Turcji lub Polsce, kiedy swoje, wyhodowane, zgniją w piwnicy, jak to już bywało. Mój rozmówca to dyrektor naukowo-produkcyjnego stowarzyszenia „Czernihiwkartopla” Wołodymyr Kuprijanow. To jedyne takie stowarzyszenie w Ukrainie, które ocalało po pospiesznej reorganizacji byłych struktur „Sortnasinniaowocz”. To już osobny temat — naprędce zrobione „reformowanie” na wsi, kiedy znikają sady, pasieki, drobiarstwo, poukładane struktury. To stowarzyszenie w swoich 12 gospodarstwach obwodu uprawia ziemniaki nasienne. Z klonu wyhodowanego przez naukowców odmiany do bulwy nasiennej droga trwa 5 lat. Selekcja jest najsurowsza. Kiedy w krzaku mniej OMAWIAMY „UNIWERSAŁ” Niedawno w miasteczku Makarowie, na Kijowszczyźnie, na wysłuchaniu publicznym, poświęconym omówieniu podpisanego 3 sierpnia przez przywódców państwa i liderów frakcji parlamentarnych „Uniwersału jedności narodowej”, wywiązała się ostra sprzeczka. Czy zdrajcą jest Prezydent Ukrainy Wiktor Andrijowycz Juszczenko? Co powinien był zrobić? Po marcowych wyborach podział społeczeństwa według kryterium politycznego stał się jeszcze głębszy. Do rad lokalnych południa i wschodu Ukrainy zostali wybrani przedstawiciele Partii Regionów, bloku Witrenko, kompartii i innych podobnych sił. Na zachodzie i północy do władzy doszli biutowcy, naszoukraińcy, socjaliści, kostenkowcy. Parlament podzielił się praktycznie na pół. Prezydent czekał na stworzenie „pomarańczowej” koalicji. Wszystko było oczywiste — premierem miała zostać Julia Tymoszenko. nasion wyhodowaliśmy obecnie? — 4 tysiące ton. Wystarczy na posadzenie tysięcy hektarów. Ale to nasiona do rozmnażania. Z czasem można nimi obsadzić znacznie większe powierzchnie. — Czyli z kilku ziemniaków — wiadro. W przyszłym roku — z wiadra worek. I tak dalej. Ile żyje nowa odmiana? — Lat 10—15. Potem obowiązkowo trzeba zmieniać: wyradza się, choroby, szkodniki. — Ile odmian wyhodowaliście obecnie? Proszę wymienić najlepsze. — 20 odmian. Najnowocześniejsze — powiń, fantazija, serpanok, polana, bahriana, leleka, jawir. A także wyhodowane w Sedniowie, na naszej stacji naukowo-badawczej — nahoroda, rumiana, zoriana. — Jakie liryczne nazwy. stolicą. Ale ta sprawa nie jest poukładana. Coś realizujemy, rozwozimy własnymi skromnymi siłami. Zapraszamy do nas chętnych z całej Ukrainy — przyjeżdżajcie, kupujcie. Ale to muszą masowo zorganizować tak zwane „domy handlowe”, stworzone w strukturach agropromu, spółdzielczość spożywców, rady wiejskie. — Teraz — o tegorocznym ukraińskim ziemniaku. — W Ukrainie w tym roku posadzono 1 milion 464 tys. hektarów, w tym w gospodarstwach zbiorowych — łącznie 16,7 tysiąca. Na Czernihowszczyźnie — 88,8 tysiąca i odpowiednio 3200 hektarów. — Zaledwie kilka procent „zbiorowego” ziemniaka? Wygląda na to, że „dekolektywizacja” i uwolnienie ziemniaka odbywa się kosztów można zarobić do 40—50 kopiejek zysku. — Jaki jest tegoroczny zbiór, bo krążą różne plotki? — Normalny. W obwodzie ogólnie na poziomie ubiegłego, gdzieś po 140—150 centnerów z hektara. Oczywiście, i tutaj część ziemniaków wygniła. Ale nie tak, jak powiedzmy, na Wołyniu. Ogólnie, ziemniaki w Ukrainie są. I ze zbytem problemów nie ma. * * * Uzupełniając pana Wołodymyra, chcę powiedzieć, że na „ziemniaczanym Donbasie”, jak nazywają Czernihowszczyznę, jest gorący okres. Na wsiach są swoi skupujący w statusie prywatnych przedsiębiorców. Ziemniaki przyjmują też w spółdzielczości spożywców, w punktach skupu. Prawda, po niższej cenie, od 70 kopiejek do hrywny za kilo

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

CZY PREZYDENT JUSZCZENKO MA RACJĘ?

Ale… Tylko fenomen „ukraińskiej demokracji” mógł zrodzić czteromiesięczny maraton podziału teczek wśród „drużyny Majdanu”. Chyba nie ma na świecie kraju, gdzie władza tak bezsensownie straciłaby tę władzę. „Nasza Ukraina” oszukała samą siebie i nadal się oszukuje. Bo lew i jagnię nigdy nie będą jedną drużyną. Wygląda na to, że rozumieją to wszyscy, z wyjątkiem sterników „Naszej Ukrainy”. Chyba w tej sile politycznej jest zbyt wielu liderów. Gdy lider jest jeden — polityka jest oczywista. Oleksandr Moroz chciał być przewodniczącym Rady Najwyższej — i został nim. Nieważne, w jaki sposób, najważniejszy jest wynik. A jego partia jednomyślnie poparła swojego lidera. Liderka BJuT po raz kolejny stała się sterniczką opozycji — symbolem nadziei na lepsze życie. A władzę odbili „donieccy”. Blokadą prezydium Rady, opłaconymi pikietami i wiarą w swoje „pojęcia”, które, niestety, okazały się trwalsze niż ideały Majdanu w „pomarańczowej” drużynie. Ukraina jest taka, jaka jest. Wieki ucisku podzieliły ją według znaków językowych i religijnych, a ten podział obecnie przekształca się w dwupartyjny system polityczny. Wygląda na to, że znalezienie „złotego środka” już się nie uda. Zatem jedyną drogą do zakończenia „politycznego szaleństwa” narodu ukraińskiego poprzez ciągłe wybory stało się podpisanie „Uniwersału”. Ustanowił on fundament państwowości ukraińskiej — postulaty, których zniszczenie doprowadzi do zniknięcia Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

korespondentem Ukraińskiej Akademii Technologicznej, wprawdzie bez posiadania stopnia naukowego (!). Na bilansie przedsiębiorstwa „Donbasenerhobud” znajduje się kilkadziesiąt budynków, położonych w centrum Doniecka, których mieszkańcy błagają władze lokalne o zaprowadzenie porządku w ich „respektowalnych” kwartałach. Przez długi czas Ołeksandr Kłymenko podawał się za szczerego ukraińskiego nacjonalistę. Lubił szastać językiem ukraińskim, wychwalał premier Tymoszenko. Wprawdzie po jej dymisji jego oceny zmieniły się na przeciwne. Tak samo „zapomniał” i o „języku państwowym” — kiedy zaprosił go do wystąpień w KRT „Kijowska Ruś” były prokurator generalny Ukrainy Hennadij Wasyljew. A tymczasem nauczyciele w obwodzie odmawiają nauczania w języku ukraińskim, prześladowane są ukraińskie szkoły. Rada obwodowa podejmuje decyzję o wprowadzeniu, wbrew Konstytucji, „regionalnego” języka — rosyjskiego. Żadnego oświadczenia w tej sprawie ani Kłymenko, ani Bratanow nie złożyli. Patrioci nie zauważają naruszenia Konstytucji. Nic dziwnego, że UNP zebrała w obwodzie zaledwie 0,2% głosów wyborców, a „Nasza Ukraina” — 1%. A jeśli chodzi o znajomość języka państwowego, to w nominacji „Najlepszy urzędnik państwowy obwodowej administracji państwowej” pierwsze miejsce zajęła Abu-Harbija Dalel Kanel — urodzona w Iranie, która znajomością języka ukraińskiego podbiła komisję. Ukrainiec i nacjonalista Kłymenko był daleki od takiego wyniku. Więc pytać, dlaczego Donbas w marcu zagłosował na „byłych”, może tylko ten, kto nie chce widzieć nieprofesjonalizmu obecnej ekipy, złożonej z przypadkowych ludzi, u których pomarańczowe są tylko retoryka i, być może, szaliki. Dlatego też nie dziwi, że Prezydent nie zaryzykował pójścia na rozwiązanie Rady Najwyższej i przedterminowe wybory. Zbyt odrażające persony stały u steru sztabów jego sił politycznych. I były one zaprogramowane na porażkę. Stąd też pojawił się Uniwersał Jedności Narodowej. Jako mniejsze zło. Wiktor HEWARIN, Anżelika ISIDINA, m. Donieck krótkoterminowej i średnioterminowej prognozy. Kost Bondarenko, dyrektor Kijowskiego Instytutu Problemów Zarządzania im. Gorszenina: — Oczywiście, NATO i UE to dwie absolutnie różne organizacje. Wstąpienie do NATO jeszcze nie jest kluczem do UE, na przykład Turcja — członek NATO, ale nie członek UE, Norwegia — członek NATO, ale nie członek UE. Dlatego w tej sytuacji Wiktor Fedorowycz Janukowycz, kiedy mówi, że Ukraina jest gotowa przejść drogę do wstąpienia do UE, doskonale rozumie, że ta droga potrwa co najmniej 20—25 lat, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że prezydent Francji i kanclerz RFN obecnie występują przeciwko dalszemu rozszerzeniu Unii Europejskiej, w tym także włączeniu Ukrainy do UE. Premier doskonale rozumie, że przejście drogi do UE — to praca nad wprowadzeniem na Ukrainie europejskich standardów. Moment etapowego wstąpienia Ukrainy do UE zapisany jest w podstawowych dokumentach, które regulują wewnętrzną i zewnętrzną politykę Ukrainy. W szczególności jest to Ustawa „O zasadach polityki zagranicznej i wewnętrznej Ukrainy”. Dlatego uważam, że występuje absolutnie rozważnie i nie powiedział nic sensacyjnego ani niczego, co byłoby sprzeczne z interesami Ukrainy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

W POSZUKIWANIU WYBORU

PARTIA WŁADZY Nie jest dla nikogo tajemnicą, że za fasadą jednej z największych ukraińskich partii — Partii Regionów — toczy się brutalna walka. Nie jest też tajemnicą, że partia ta tylko z zewnątrz jest monolityczna i jednolita. Ta siła polityczna posiada co najmniej trzy ugrupowania, które przeciwstawiają się sobie nawzajem. Na dzień dzisiejszy przewaga okazała się po stronie ugrupowania klanu partyjnego, który wiąże się z imieniem premiera Wiktora Janukowycza. Przy tym sami „donieccy” są wyraźnie podzieleni na dwie grupy: polityczną i biznesową. Tę ostatnią kieruje Rinat Achmetow. „Nie donieccy” grupują się wokół Jewhena Kusznarowa. Do „starych donieckich” („aparatczyków” lub polityków) zalicza się tych, którzy pracowali z Janukowyczem w Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej oraz w Gabinecie Ministrów. Tutaj wchodzą również deputowani, którzy przez biznes lub karierę polityczną są całkowicie zależni od Janukowycza lub Azarowa. Wśród nich są Rybak, bracia Klujewowie, Stojan, Chara i inni, tutaj jest też „czerwony dyrektoriat”: Zwiagilski, Bohusłajew, Skudar i inni. Jeśli chodzi o grupę Achmetowa—Kołesnikowa — to jest to tak zwany „dziki” doniecki biznes, który stanął na nogi w burzliwych latach 90… Oprócz powszechnie znanych nazwisk donieckiego biznesu, do grupy Achmetowa—Kołesnikowa można zaliczyć deputowanych, którzy pracowali w strukturach Achmetowa: firmie „Lux”, „System Capital Management” oraz FK „Szachtar”. Do nich należą Raisa Bohatyriowa i Tetiana Bachtiejewa. W zeszłym roku już stała kwestia usunięcia od władzy w partii Wiktora Janukowycza i dzisiaj również robi się wszystko, aby pogłębić pęknięcie w stosunkach Janukowycza i Achmetowa. Przy tym wszystkie starania wychodzą z łona Partii Regionów. Ale to, że Janukowycz stanął na czele rządu Ukrainy, dodało mu sił, by przeciwstawić się oponentom. I jakkolwiek by to nie było paradoksalne, będzie on zmuszony zbliżyć się do prezydenta Wiktora Juszczenki. A do tego musi wyraźnie wypełniać artykuły „Uniwersału jedności narodowej”, z kolei i Juszczenko będzie zmuszony wspierać jedno z ugrupowań partii. Choćby po to, żeby nie dać im rozbić Ukrainy. Tym bardziej, że na wschodzie u OPINIA EKSPERTA 21 września premier Ukrainy W. Janukowycz na spotkaniu w Brukseli z przewodniczącym Parlamentu Europejskiego Josepem Borrellem oświadczył, że Ukraina jest gotowa przejść drogę do wstąpienia do Unii Europejskiej. Centrum Badań Wartości Politycznych zapytało ekspertów, czy można iść do UE, omijając NATO? Wołodymyr FESENKO, przewodniczący zarządu Centrum Stosowanych Badań Politycznych „Penta”: — Oczywiście, można. Takie precedensy istnieją, kiedy kraje, które już dawno są członkami NATO, w żaden sposób nie mogą wstąpić do UE. Najjaskrawszy przykład — Turcja. Chociaż procesy integracji europejskiej pod względem treści w dużej mierze są ze sobą powiązane, jednak logika tych związków integracyjnych jest inna. Ale moim zdaniem nie trzeba politycznie łączyć tych dwóch procesów na Ukrainie. Jeśli nie będziemy absolutyzować procesów integracji euroatlantyckiej, a do procesów integracji europejskiej podchodzić bardziej racjonalnie, Prezydenta pozostało bardzo niewielu zwolenników. Czy nie zastanawiali się Państwo nad przyczynami tego, dlaczego region, który najbardziej ucierpiał od Partii Regionów, oddał swoje głosy na tę siłę polityczną? Dlaczego ludność Donbasu tak, delikatnie mówiąc, negatywnie odnosi się do nowej władzy i jej przedstawicieli? Otóż mianowanie Wadyma Czupryna przewodniczącym Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej po Pomarańczowej Rewolucji nie było błędem. I Czupryn w tamtym czasie był całkiem niezłym wyborem. Był równoodległy zarówno od donieckiego klanu, jak i od miejscowej reprezentacji „pomarańczowej” drużyny. Obcego Donieck by nie przyjął, a jak pokazała praktyka, wśród donieckiej „reprezentacji” kandydata na to stanowisko nie znajdowano. Jednak zrobiono wszystko, aby kluczowe stanowiska zastępców gubernatora przypadły właśnie „pomarańczowym” siłom. Kontrolował organy siłowe i fiskalne socjalista Jurij Hrymczak; sprawy socjalne, medycynę i oświatę „naszoukrainiec” Ołeksandr Bratanow; sprawy przemysłu i energetyki — przedstawiciel UNP Ołeksandr Kłymenko; rolnictwo — Ihor Żernowyj z Partii Ludowej. Przy „regionach” zachowano stanowisko zastępcy ds. gospodarki komunalnej (Jurij Chiwrycz) oraz zastępcy ds. kadr (Borys Adamow). Jednak ten ostatni był praktycznie związany ręce i nogi przez komisję kadrową, w której silne pozycje zajmowała „pomarańczowa” drużyna. Zatem zajmując kluczowe pozycje, przy zgodnej pracy profesjonalistów „pomarańczowi” mogli zmienić sytuację na korzyść nowej władzy. Lecz to się nie stało. Wśród zastępców gubernatora rozpoczęła się wojna o wpływy i możliwość zepchnięcia Czupryna i zajęcia jego stanowiska. Z wyjątkiem Żernowego, wszyscy aktywnie przepychali się w Sekretariacie Prezydenta. Szczególnie często zauważano tam Kłymenkę. A tymczasem odpowiedzialności za ich pracę nikt z nich nie zdejmował. Sytuacja w obwodzie pogarszała się. Nadzwyczaj skomplikowała się ona w przemyśle węglowym i metalurgicznym, za który odpowiadał Ołeksandr Kłymenko. Jeśli chodzi o profesjonalizm, to i tutaj „pomarańczowi” zastępcy mieli problemy. Z wyjątkiem tego samego Żernowego, który jest rzeczywiście wysokiej klasy specjalistą w swojej dziedzinie i zrobił dla podniesienia zaniedbanego rolnictwa obwodu niemało, reszta na miano profesjonalisty nie zasługiwała. Ołeksandr Bratanow był dobrym lekarzem, ale okazał się nieudolnym kierownikiem. Wcześniej 55-letni Bratanow nie miał żadnego związku z polityką. Całe swoje świadome życie pochodzący z Mariupola poświęcił medycynie: w 1974 roku ukończył Doniecki Uniwersytet Medyczny, a już w 1996 roku dostąpił zaszczytnego tytułu zasłużonego lekarza Ukrainy. Oprócz tego Ołeksandr Ołeksandrowycz już nie pierwszy rok jest wiceprezesem Donieckiego Obwodowego Stowarzyszenia Medycznego. Przed mianowaniem do administracji obwodowej pracował, według jego słów, jako ekspert Ministerstwa Ochrony Zdrowia Ukrainy. W rezultacie wszystkie podległe mu sfery zostały puszczone na samodzielne pływanie. Trwały represje wobec wykładowców, zwolennikami nowej władzy, pobory w medycynie i oświacie osiągnęły niespotykane rozmiary. Jurij Hrymczak to zwykły partyjny funkcjonariusz. Jedyną jego zasługą jest to, że nie próbował kopać głęboko w nowej sferze, a na szefa obwodowej milicji został mianowany Mychajło Klujew, który rozpoczął prawdziwą wojnę przeciwko zorganizowanej przestępczości. Czasami po prostu dobrze jest nie przeszkadzać w pracy profesjonalistom. Lecz najbardziej znaczącą postacią w obwodzie próbował zostać Ołeksandr Kłymenko. To właśnie w nim wielkie nadzieje pokładała początkowo Julia Tymoszenko, a potem także Wiktor Juszczenko. Nie bez powodu to właśnie jego postać kilkakrotnie majaczyła jako kandydatura na stanowisko donieckiego gubernatora. Biografia kandydata, jak i wielu biznesmenów, spowita jest mgłą i pełna optymistycznej wiary w „amerykański sen”. Prosty przodowy z kopalni „Trudiwska” przekwalifikował się na szewca... Po roku niemal szewc został kierownikiem działu Kurachowskiego domu usług, a potem nagle staje się kierownikiem działu SA „Enerhozbutprom” — organizacji, która zajmowała się bynajmniej nie szyciem i naprawą obuwia, a dostawami metalu i energii elektrycznej. W 1994 roku pana Kłymenkę mianują prezesem zarządu tegoż SA „Enerhozbutprom”. Kariera idzie w górę i w 1998 roku jest on już prezesem zarządu OAO „Donbasenerhobud”. Nieźle jak na szewca. Najciekawsze w tym jest to, że wyższe wykształcenie ma zaoczne. Zdobył je Ołeksandr Iwanowycz dopiero w 1999 r. Warto zwrócić uwagę, że w nauce on też nie jest ostatnią osobą — w 2003 roku został wybrany członkiem-korespondentem. Jesień nie przyniosła Partii Regionów znacznej ulgi. Tak się stało, że w jej szeregach już teraz utworzyły się czy to dwie, czy nawet trzy potężne grupy wpływu. Oczywiście o pełnym rozłamie w partii na tym etapie nie ma mowy. Lecz konfrontacja między Wiktorem Janukowyczem a grupą Rinata Achmetowa staje się coraz bardziej zauważalna. Wreszcie, całkiem możliwe, że i Mykoła Azarow przy okazji wda się w polityczną konfrontację, broniąc własnego punktu widzenia oraz swoich interesów. Wyodrębnia się też grupa Jewhena Kusznarowa, która zgromadziła w sobie ludzi niemających związku z Donbasem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

CZY WEZMĄ NAS DO UE BEZ NATO?

akcentując uwagę na interesach ekonomicznych, a nie tylko politycznych, myślę, że procesy integracji europejskiej, polityka integracji europejskiej będzie realizowana znacznie szybciej i skuteczniej. Oleś DONIJ, przewodniczący Centrum Badań Wartości Politycznych: — Jeśli chodzi o NATO, to w tej strukturze czynione są aluzje w kierunku Ukrainy, że tam chętnie by ją widziano. Ludność Ukrainy (w znacznym stopniu za sprawą antynatowskiej propagandy sąsiedniej Rosji) w większości nie chce członkostwa w tym bloku. Jeśli chodzi o Unię Europejską, sytuacja jest odwrotna. Ludność Ukrainy znacznie bardziej pozytywnie odnosi się do wejścia do tej struktury. Lecz żaden z wpływowych eurourzędników nie zaprasza Ukrainy do Unii Europejskiej. Co więcej, od czasu do czasu wpływowi Europejczycy składają dość ostre oświadczenia dotyczące niemożności lub niepożądania wejścia Ukrainy do Unii Europejskiej. W tej sytuacji Ukraina powinna zbudować bardziej realistyczną politykę zagraniczną. Interesuje nas od Europy swobodny przepływ towarów, kapitałów i siły roboczej, gwarancja naszej integralności terytorialnej — o to właśnie należy zabiegać. Jeśli nie ma możliwości wstąpienia do Unii Europejskiej za życia tego pokolenia, to wtedy warto szukać nowych form współpracy z resztą Europy dla zabezpieczenia narodowych interesów Ukrainy. Wadim KARASIOW, dyrektor Instytutu Strategii Globalnych: — Teoretycznie jest to możliwe, ponieważ mamy już przykłady, gdy kraj jest członkiem Unii Europejskiej, ale nie wchodzi do Północnoatlantyckiego Sojuszu, na przykład Finlandia i Austria. I odwrotnie, kraje, które wchodzą do NATO, ale nie są członkami Unii Europejskiej z tych czy innych powodów. Klasyczny przykład — Turcja, która już od początku lat 60. weszła do NATO i od 40 lat stoi przed drzwiami Unii Europejskiej, a na razie tam jej nie wpuszczają. Innym przykładem jest Norwegia, członek NATO, ale nie wchodzi do Unii Europejskiej. Haczyk sytuacji polega na tym, że kraje, które nie wchodzą do NATO, a zostały przyjęte do Unii Europejskiej, od początku uważane były i są za kraje należące do Europy Zachodniej, które już od czasów historycznych wchodziły we wspólnotę zachodnioeuropejską. Dlatego przy ich przyjęciu do Unii Europejskiej, z pominięciem NATO, nie było żadnych problemów. A co do krajów, które historycznie nie należały do Europy Zachodniej, na przykład Turcji, to ją chętnie przyjęto do NATO ze względu na strategiczne geopolityczne znaczenie Turcji jako kraju, który jest przyczółkiem Zachodu po wejściu NATO na Bliski i Środkowy Wschód, ale mimo takiego znaczenia geostrategicznego do UE na razie się jej nie przyjmuje. Podsumowując i biorąc pod uwagę obecne konfiguracje Unii Europejskiej, wstąpienie Ukrainy do UE nie zależy od tego, czy będzie ona w NATO, czy nie. Ponieważ kwestia ta rozstrzygana jest z nieco innych powodów, ale jeśli Ukraina chce stać się częścią wspólnoty zachodniej w wymiarze geostrategicznym i wojskowo-strategicznym, to wtedy wstąpienie do NATO jest przepustką do przynależności do wspólnoty euroatlantyckiej, lecz nie oznacza to przynależności do Unii Europejskiej. Rozwiązanie kwestii wstąpienia do UE będą uwzględniać inne czynniki, które dziś znajdują się poza granicami ko-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

TEATR TO KOBIETA

FESTIWAL Maria Zańkowiecka (1854—1934) weszła do historii sztuki teatralnej jako jedna z najjaśniejszych aktorek dramatycznych, nazywano ją „gwiazdą ukraińskiego teatru”, proponowano jej pracę w teatrach cesarskich i prywatnych Petersburga oraz Moskwy, ale aktorka pozostała wierna ojczystej scenie. Jej serce należało do wybitnego działacza teatru, aktora, pisarza, reżysera Mykoły Sadowskiego (1856—1933), któremu w tym roku mija 150 lat. „Dlatego chcemy, aby nasz festiwal był pełen miłości” — sformułowała nadrzędne zadanie dyrektor artystyczna festiwalu i ludowa artystka Ukrainy Łarysa Kadyrowa. A ponadto — stała uczestniczka: właśnie jej pracą otwierano festiwal. Spektakl „Sarah Bernhardt — na przekór wszystkiemu” (reżyser-inscenizator — zasłużony działacz kultury Polski Zbigniew Chrzanowski) — o wolnej, władczej i jednocześnie erotycznej aktorce, malarce, rzeźbiarce, pisarce, siostrze miłosierdzia, pedagogu konserwatorium, dziennikarce, honorowej wysłanniczce Francji. A od 24 września swoje oryginalne i kobieco emocjonalne prace prezentowali goście z Australii, Niemiec, Polski, Białorusi, Włoch, Rosji: teatr rozmawia wieloma językami i bez słów. Tak, Halina Dziagilewa z Białorusi (teatr „Znicz”) przywiozła muzyczno-dramatyczny monospektakl „Poczekaj, słońce!” według powieści Liny Kostenko „Marusia Czuraj” w przekładzie Niny Matiasz. Do inscenizacji weszły także jej przekłady z poezji europejskiej; sonety i wiersz. W ucieleśnieniu postaci Marusi Czuraj aktorka zobaczyła drogę do zrozumienia życia. Po łacinie wykonała Jolanta Kozak-Zutowicz z Niemiec (teatr „Ex-Re”) „Apokalipsę” według utworu Hrotsvithy z Gandersheim — pierwszej niemieckiej poetki i pierwszej dramatopisarki epoki chrześcijańskiej. „Apokalipsa” stworzona została przez Hrotsvithę według „Objawienia” Jana oraz pod wpływem fresków o końcu świata i walce dobra ze złem. Natalia Zajakina z Rosji (teatr Lenkomu) przywiozła „Nienaruszalny zapas”. Antinori z Włoch (grupa twórcza) przedstawiła monodram „Oczy, które patrzą w niebiosa” — swoistą podróż po Wyspie Wielkanocnej od czasów jej odkrycia w XVIII wieku aż po dziś. Jolanta Juszkiewicz z Australii (teatr „Kropka”) wykonała pracę „Ellida” według utworu Ibsena „Kobieta z morza”. A Barbara Dziekan z Polski w spektaklu „Teatr to Kobieta” przedstawiła 17 różnych hipostaz, tworząc wśród nich archetyp biblijnej Ewy. Na pamiątkę aktorki otrzymały złotą odznakę Dziewicy Marii — splot twórczego (Zańkowiecka również Maria) i duchowego. W ramach festiwalu odbyły się też inne wydarzenia: trwa wystawa „Duet M. Zańkowiecka i M. Sadowski” według materiałów ze zbiorów Muzeum Marii Zańkowieckiej, przeprowadzono „okrągły stół” „Współczesne wymiary kunsztu aktorskiego”, poświęcony 150-letniemu jubileuszowi M. Sadowskiego, prezentację książek J. Chorunżego „Sadowski sadzi sad z Marią i bez…” oraz M. Ihnatiuk, M. Sułatyckiego „Na arenie wieczności”. JUBILEUSZ — Mykoło Trochymowyczu, co przywołało Pana do „Proświty”? — Do „Proświty” przywołały mnie moje przekonania i mój stan duszy, duch wolności, który pozostał w spadku po starodawnym kozackim rodzie: moi przodkowie w XVII w. byli w pułku zwiahielskim. Ojciec mój także walczył o ukraińską sprawę. Partyzant UPA, zginął w wieku 23 lat, zostawiając mamę z czwórką dzieci. Ale mama zrobiła wszystko, co możliwe, i troje z nas zdobyło wyższe wykształcenie. Dziadek i babcia od strony matki gospodarowali: mieli ziemię, bydło, sprzęt, młocarnię, siewnik. Urodzili dziesięcioro dzieci: pięciu chłopców (barczyści wysocy pracownicy) i pięć dziewcząt (moja mama — najmłodsza). Ale agresywna władza radziecka nienawidziła ukraińskiego gospodarza i jak wielu innych zamożnych Ukraińców — zostali rozkułaczeni. Do dziś przechowuję zawiadomienie Żytomierskiej Prokuratury Obwodowej, że moi wujowie Hryhorij i Mykoła byli nielegalnie represjonowani… Ja od dzieciństwa byłem opozycyjny wobec władzy radzieckiej. W szkole (urodziłem się we wsi Oczeretianka w rejonie czwonoarmijskim) w rozwoju i funkcjonowaniu języka ukraińskiego, które opracowywaliśmy, rząd jedynie obiecywał wesprzeć. Tak samo ostro stoi problem patriotycznego, narodowego wychowania młodzieży. — Kilkoma słowami scharakteryzujcie spędzone w Towarzystwie lata… — Pierwsze lata nazwałbym przełomem: ukraińskie słowo zjednoczyło patriotów, aktywnie tworzono komórki. Potem wzlot: żywy łańcuch „Kijów—Lwów”, odwrót partii komunistycznej. A dalej był spadek i Ruch przekształcił się w partię polityczną. Wzlot dała Pomarańczowa Rewolucja. I chociaż dzisiaj znów obserwujemy pewien spadek, tak trwać będzie niedługo. Jak powstał Taras Szewczenko, tak narodzi się wkrótce nowy lider, a język ukraiński, który zachował nasz naród, znów zjednoczy go. — Niech te słowa staną się prorocze, a my, Mykoło Trochymowyczu, witamy Pana i życzymy dobrego zdrowia, krzepkości ducha oraz wiary w swoją sprawę: odrodzenia pamięci historycznej narodu ukraińskiego, kształtowania jego świadomości narodowej. Zdjęcie O. Łytwynenki. Bohdan Stupka w wizerunku przypominającym Frankę: „Sztuka nie ma granic”. Olga SKRYPKINA. Od 23 do 27 września w pomieszczeniu kijowskiego Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. I. Franki (Scena Kameralna) przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Turystyki, międzynarodowej organizacji charytatywnej „Międzynarodowy Instytut Teatru” (Ukraińskie Centrum), Muzeum Marii Zańkowieckiej, oddziału Muzeum Sztuki Teatralnej, Muzycznej i Filmowej Ukrainy, Ogólnoukraińskiego Funduszu Charytatywnego „Nasz dom — Ukraina-2005”, a także Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” odbywa się Trzeci międzynarodowy (i jedyny) festiwal monodramów aktorek „Maria”, poświęcony pierwszej ludowej artystce Ukrainy Marii Kostiantyniwnie Zańkowieckiej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

UCHWAŁA NR 1

rozszerzonego posiedzenia sesji Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki z dnia 15 września 2006 roku, m. Kijów. W celu poprawy pracy oświatowej, wykonania planu działalności Towarzystwa oraz decyzji Zarządu Centralnego POSTANOWILI: 1. Wesprzeć koncepcję Państwowej polityki językowej Ukrainy, opracowaną przez Ministerstwo Kultury i Turystyki Ukrainy wspólnie z Narodową Komisją ds. Wzmocnienia Demokracji i Utrwalenia Praworządności oraz zatwierdzoną przez uczestników IV Światowego Forum Ukraińców, i dążyć do przyjęcia, zgodnie z koncepcją, Ustawy o statusie języka ukraińskiego jako państwowego. 2. Dążyć do przyjęcia przez Radę Najwyższą Ukrainy Ustawy o ludobójstwie lat 1932—1933 oraz przyspieszenia budowy Memoriału ofiar wielkiego głodu lat 1932—1933 w stolicy Ukrainy. 3. Zapoczątkować kulturalno-oświatowy ruch na rzecz odbudowy placówek kulturalno-oświatowych na wsiach Ukrainy (domów ludowych, klubów, bibliotek, czytelni). 4. Przewodniczącym obwodowych, rejonowych, miejskich oddziałów Towarzystwa „Proświta” zintensyfikować działalność organizacyjną na rzecz tworzenia podstawowych komórek „Proświty” w placówkach oświatowych wszystkich szczebli, w przedsiębiorstwach, instytucjach, miejscowościach itp. oraz skierować ich działalność na realizację zadań statutowych. 5. Angażować przedstawicieli władzy państwowej wszystkich szczebli w przedsięwzięcia prowadzone przez oddziały w terenie. 6. Dążyć do tego, aby obwodowe, rejonowe i miejskie organy władzy uwzględniały w swoich programach budżetowych częściowe finansowanie przedsięwzięć obwodowych, rejonowych i miejskich oddziałów „Proświty”. 7. Zgodnie z pkt 3.7 Statutu Towarzystwa, członkowie „Proświty” mają opłacać składki członkowskie kwartalnie w wysokości 10% nieopodatkowanego minimum. 8. Redaktorzy naczelni wydawnictw proświtańskich mają relacjonować działalność Towarzystwa oraz oddziałów obwodowych, rejonowych i miejskich w swoich gazetach i czasopismach. Przewodniczący oddziałów obwodowych mają przekazywać do mediów informacje o najważniejszych przedsięwzięciach, przeprowadzanych konkursach, festiwalach, prezentacjach, konferencjach naukowo-praktycznych itp. 9. Rozpocząć przeprowadzanie konferencji sprawozdawczo-wyborczych w tych oddziałach obwodowych, w których nadszedł już czas na ich organizację. Daty przeprowadzenia konferencji uzgodnić z Zarządem Centralnym. 10. Przewodniczący oddziałów obwodowych mają informować o przedsięwzięciach Towarzystwa i oddziałów obwodowych oddziały miejskie, rejonowe i podstawowe, angażować je w swoje działania oraz odpowiednio brać udział w ich przedsięwzięciach. Nawiązać kontakt z komórkami, interesować się ich problemami, pomagać w działalności, przeprowadzaniu przedsięwzięć, dostarczać literaturę metodyczną, uzupełniać księgozbiory, na wszelkie sposoby wspierać w uzyskiwaniu pomieszczeń, rejestracji komórek itp. 11. Przewodniczący oddziałów obwodowych „Proświty”, zgodnie z planem działalności Towarzystwa, mają przeprowadzić: — do Dnia Języka i Piśmiennictwa Ukraińskiego koncert finałowy VI Ogólnoukraińskiego festiwalu proświtańskich zespołów artystycznych; w tym celu przeprowadzić obwodowe tury kwalifikacyjne i wyłonić zespoły, które zostaną zaprezentowane na koncercie finałowym w Kijowie. Złożyć do 15 października br. do Sekretariatu wniosek (według ustalonego wzoru) o udział zespołów w festiwalu. — podsumować wyniki corocznego literacko-artystycznego Ogólnoukraińskiego konkursu „Dywo kałynowe” im. D. Biłousa i złożyć prace do Sekretariatu (zgodnie z regulaminem konkursu). 12. Zapewnić prenumeratę Ogólnoukraińskiego tygodnika „Słowo Proświty” na 2007 rok.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Z rosy i wody!

27 września odpowiedzialny sekretarz Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta», zasłużony pracownik oświaty Ukrainy Mykoła Trochymowycz Nesterczuk skończył 65 lat. W „Proświcie” zaczął pracować w 1989 roku i od tamtej pory nie wyobraża sobie życia bez niej i rodzinnej ziemi. ського rejonu obwodu żytomierskiego) nauczyciele nawet obraźliwie rzucali: „Banderowiec”… A właściwie do „Proświty” wziął mnie Dmytro Pawłyczko. Od razu włączyłem się w tworzenie Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki (tak wtedy nazywała się „Proświta”), zostałem wybrany jego przewodniczącym i do dziś jestem przewodniczącym Obołońskiej Rejonowej Organizacji Towarzystwa „Proświta”. I ta sieć Towarzystwa „Proświta”, która istnieje obecnie, została stworzona przy moim udziale. — Które zadania Towarzystwa uważa Pan za rozwiązane i gdzie trzeba włożyć dodatkowe wysiłki? — Niestety, nasze główne zadanie — utrwalenie języka ukraińskiego jako państwowego — jest wciąż aktualne. Programy roz-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

UCHWAŁA NR 2

rozszerzonego posiedzenia sesji Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki z dnia 15 września 2006 roku, m. Kijów. W wykonaniu planu działalności Towarzystwa oraz programu wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego, „Proświta” w latach 2003—2006 wydała literaturę informacyjną, encyklopedyczną, historyczną, dziecięcą, plakaty (język ukraiński, literatura ukraińska, symbole państwowe Ukrainy), kasety, płyty (multimedialna płyta „Kobziarz”, muzyka etniczna regionów Ukrainy, ukraińskie bajki ludowe; seria komputerowych programów edukacyjnych na płytach kompaktowych „Historia Ukrainy”, „Podróżnik”, „Starożytny Rzym”, „Starożytna Grecja” itp.). W celu kontynuacji ich aktywnej dystrybucji UCHWALONO: 1. Przewodniczącym oddziałów obwodowych przeprowadzić pracę w regionach dotyczącą rozpowszechniania wydawnictw proświtańskich w placówkach oświatowych, instytucjach kultury, uzupełniania księgozbiorów bibliotek obwodowych, rejonowych, miejskich i wiejskich, urzędów oraz organizacji. Współpracować z organami władzy lokalnej w zakresie transportu wydawnictw proświtańskich do obwodów i rejonów w celu ich dystrybucji. 2. Zapewnić nagłośnienie w obwodowych środkach masowego przekazu informacji o wydawnictwach proświtańskich oraz ich bezpłatnym rozpowszechnianiu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Nie był na to gotowy ani moralnie, ani politycznie, ani taktycznie. Powtórzyłaby się sytuacja z początku XX wieku z bardzo ostrożną, połowiczną polityką Hruszewskiego pod nazwą „Ukraina – federacja w składzie Rosji”. Tym bardziej, że „umowa ogariowska” była już gotowa, a Krawczuk płakałby ze szczęścia z okazji mianowania go małorosyjskim gubernatorem. Ukrainie pomogły zbawienne dla nas, Ukraińców, ambicje prezydenckie Jelcyna oraz jego chroniczna konfrontacja z Gorbaczowem. Pracowałem w komitecie parlamentarnym, któremu przewodniczył Jelcyn. Przyznaję dzisiaj: razem z deputowanymi z Gruzji i krajów bałtyckich przesiadywaliśmy z „popadłym w niełaskę Niedźwiedziem-szatunem” (tak go wtedy czule nazywaliśmy) w jego gabinecie w hotelu „Moskwa” do późnej północy (ja przywoziłem „Ukraińską z pieprzem”, Bałtowie swój słynny balsam, a Gruzin – cierpkie domowe wino). Przy kieliszku wszczepialiśmy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Wołodymyr JAWORIWSKYJ: «UKRAIŃSKA HISTORIA OKRESU LEONIDA KRAWCZUKA»

LEKCJE SUWERENNOŚCI Początek w numerze 37 z 2006 r. Oczywiście zdaję sobie sprawę z tego, że Ukraina w tym czasie jednak wyszła z niebytu. Geopolitycznego, gospodarczego, narodotwórczego, prawnego. Ten historyczny przełom został jednak dokonany. Jest on oczywisty i uznany przez świat. Jednakże, jeśli chcemy szybciej, z mniejszą liczbą wielkich i małych błędów oddalać się od kolonialnej, nielegalnej egzystencji wielkiego pod względem swojej historii i niezniszczalnego ducha narodu, musimy przede wszystkim analizować nasze liczne błędy, nawet laboratoryjnie powiększać je, rozpatrując jakby przez mikroskop. Straciliśmy już tak wiele w tym krótkim czasie, że nie mamy już prawa do mataczenia czy upiększania sytuacji, omijania w niej ostrych kątów. W czymś jednak można zrozumieć przebiegłego, z ostrym, niemal lisim węchem na polityczne wiatry i przeciągi Leonida Krawczuka. Żarliwy rosyjski desperat Jelcyn już wyskakiwał na czołg bojowy i zdecydowanie wzywał Rosję do oporu wobec puczystów GKCzP, prosił Ukrainę o wsparcie tego oporu. I my, sześciu ówczesnych demokratów — członków prezydium Rady Najwyższej USRR — samotników w otoczeniu komunistycznej większości (Pawłyczko, Pyłypczuk, Taniuk, Jemeć, Hryniow, Jaworiwski) na własne ryzyko jednak wysłaliśmy mu telegram wsparcia, a został on odczytany przy owacjach na wiecu w Moskwie. A w tym czasie nasz Leonid Makarowycz z ekranów telewizorów wzywał Ukraińców do domłacania zboża, przygotowywania dzieci do szkoły, niepodejmowania żadnych gwałtownych, rzekomo niewłaściwych dla Ukraińców ruchów i zachowania spartańskiego spokoju. Kokietował zarówno swoich, czerwonych bolszewików, jak i żółto-błękitnych narodowych demokratów, nie ufając ani pierwszym, ani drugim, wiedząc, że odpłacają mu tym samym. Ufał tylko swojemu czułemu węchowi. Jasna sprawa, że przy szybkiej, przyjmijmy — w biegu — zmianie, przesiadaniu się z kompartyjnego komfortowego faetona na trzęsący się wóz demokracji, czekać od Krawczuka zasadniczych radykalnych zmian w ukraińskim bycie mógł tylko zakompleksiony, chorobliwy romantyk. Zwłaszcza w fundamentalnej kwestii, w kadrowej. Na Litwie pierwszym sekretarzem partii był Brazauskas — nieugięty litewski patriota. Na zjeździe deputowanych ludowych ZSRR wiosną 89-go (deputowani z Kijowa siedzieli obok Litwinów), my z Wołodymyrem Czerniakiem, Petrem Tałanczukiem i Wałerijem Hryszczukiem codziennie rozmawialiśmy z nimi i wiedzieliśmy, że ich stanowisko jest jednomyślne — pełna suwerenność Litwy. Za nimi ciągnęli Estończycy i nieco ostrożniej Łotysze. Na tej drodze byli też Gruzini. Ich gorączkowe ambicje narodowe zostały rozgrzane do stanu magmy tragicznymi wydarzeniami w Tbilisi w maju 90-go. Tępy rosyjski generał Rodionow napuścił na pokojową demonstrację żołnierzy z saperkami, trującym gazem i automatami. My, grupa Sacharowa, żądaliśmy od Gorbaczowa stworzenia pierwszej w historii ZSRR śledczej komisji deputackiej. I jednak dopięliśmy swego. Na jej czele stanął Anatolij Sobczak, który z najwyższej trybuny nazwał wydarzenia w Tbilisi zbrodnią KPZR. Co więcej, Gruzini mieli ówczesnego Szewardnadzego — jednego z demontażystów komunistycznego imperium, bodaj jedynego narodowo świadomego człowieka w otoczeniu Gorbaczowa. To już później postarzały, obciążony porażką w Abchazji, Osetii Południowej, zdemoralizowany Szewardnadze będzie leżał w poprzek drogi Gruzji do wolności i demokracji. Jeszcze dwie zakaukaskie republiki z grona „radzieckiej przyjaźni narodów” Armenia i Azerbejdżan znajdowały się w stanie wojny domowej, a ściślej — rzezi o Karabach. I jednej, i drugiej chciało się jak najszybciej wyrwać z tego piekła bez „pomocy” Kremla. Mołdawia gwałtownie odwróciła się twarzą do etnicznie bratniej Rumunii, która sama właśnie zrzuciła z siebie przerażające widmo rodziny Ceaușescu. Mołdawianie nie zdążyli zauważyć, że tym ruchem odwrócili się plecami do Kremla. Rosja mściwie odpowiedziała im za pomocą swojej dziesiątej armii (przypomnijcie sobie okrutne aforyzmy generała Lebiedia!) krwawymi wydarzeniami w Naddniestrzu i rozłamem Mołdawii. Pięć azjatyckich republik wyczekiwało, śledząc przymrużonym piwnym okiem wydarzenia w europejskim sektorze Związku. „Wostok — dieło tonkoje”, — przebiegle żartowały jeszcze swojskie partyjne „konie”, przygotowując się do stania się mściwymi „azjatyckimi tygrysami”, czy też — faraonami. Rozumiem, że niektórym nie spodoba się moje twierdzenie, ale jednak opublikuję je. Ukraina miała już w 1991 roku organizacyjnie i ideowo uformowany Ludowy Ruch — potężną siłę opozycyjną, do której należeli zahartowani więźniowie polityczni, którzy wyszli na wolność, dysydenci, czołowi ukraińscy intelektualiści — pisarze, naukowcy, niezniszczeni przez system Ukraińcy z chłopstwa i robotnictwa, miejscami — sumienni kompartyjni urzędnicy. Nawet biorąc pod uwagę to, że republikańska wierzchowina kompartyjna rzuciła się ratować nie partię, a siebie, — Leonid Krawczuk nigdy samodzielnie nie poprowadziłby Ukrainy do pełnej państwowej suwerenności. mu kwestię narodową, która dla niego, zatwardziałego uralskiego Rosjanina, była obca i daleka. Nie wyolbrzymiam znaczenia naszego wpływu, ale coś jednak włożył w swoją świadomość, skoro później nawoływał: bierzcie suwerenności tyle, ile zdołacie wziąć! Tak więc: zostać prezydentem ZSRR w tamtym czasie Jelcyn nie mógł. Rosja już znienawidziła Gorbaczowa, pokochawszy Jelcyna (zwłaszcza za to, że zbyt „swobodnie” opowiadał Amerykanom, jak za jednym razem trzykrotnie obleciał dookoła Statuę Wolności, jak i za to, że wpadł do kanału, gdy nocą wracał od znajomej w Podmoskowiu). Uzyskać wysoką władzę Jelcyn mógł tylko w suwerennej Rosji. Dlatego Borys Nikołajewicz genialnie wykorzystał nieudolne, wręcz karykaturalne działania członków GKCzP. Postanowił w jednej chwili obalić Związek, opierając się na czynniku słowiańskim, aby wyłączyć przede wszystkim Rosję z ZSRR. Dominowała ona w Związku, była jego metropolią, pod Rosję ta związkowa totalitarna struktura była tworzona. W innych okolicznościach Rosja nigdy nie proklamowałaby suwerenności „od samej siebie”, od Rosji. Dlatego noc w Puszczy Białowieskiej była po prostu małą formalnością prawną z udziałem Szuszkiewicza, Krawczuka i Jelcyna. Jasna sprawa, że ich intuicyjny patriotyzm, ich wola, ich wyczucie historycznego momentu, ich walka o przywództwo w swoim suwerennym kraju pomogły także nam, Ukraińcom. Zagłosować 1 grudnia 1991 roku za pełną niepodległością republiki, a do tego wybrać w pierwszych wyborach prezydenckich radykalnego, porywczego Wiaczesława Czornowiła — to dla ówczesnego, dopiero co wybudzonego ze snu Ukraińca było zbyt katorżniczą pracą. Ówczesny Ukrainiec oddał Ukrainie całą swoją potencjalną odwagę. Na Czornowiła nie starczyło mu już sił i śmiałości. Większość zagłosowała na Krawczuka. To znaczy, ówczesny Ukrainiec wpuścił do swojego życia odrobinę nowego, ale całkiem sporo zostawił starego. Żeby bez ryzyka. Jakoś to będzie, nawet jeśli skończy się tym, że mamy to, co mamy… Tym to, nawiasem mówiąc, i się skończyło, prezydenturą Krawczuka. Oczywiście, budować pełnowartościową strukturę państwową, nie mając nie tylko fundamentu, ale i projektu roboczego, budować drogą błędów i prób — to sprawa skomplikowana i ryzykowna. Co więcej, do dyspozycji kierownika budowy, który musiał budować świątynię, byli budowlańcy, którzy potrafili naprędce lepić tylko p a n e l o w e „chruszczowki” i fermy hodowlane. Lecz Krawczuk mimo wszystko zdołał wykonać program minimum. Pomógł mu jednak demokratyzm Jelcyna, który często w stylu „korobiejników”, a jednak powściągał ambicje rosyjskich szowinistów. Kierował emocjonalny sztorm antyukraińców na rosyjskie problemy. I rzeczywiście, wtedy Rosja była skoncentrowana na własnych nieszczęściach. Faktycznie — Krawczukowi rozwiązano ręce. Pamiętacie sakramentalne jelcynowskie: „Wstając rano, zapytaj siebie: co ty zrobiłeś dla Ukrainy?”. Prezydent Krawczuk ze wszystkich sił starał się być demokratą: można było do niego swobodnie wejść od rana do wieczora, szybko nauczył się słuchać, a nie pouczać, bał się nawet, żeby widziano w nim byłego (nawiasem mówiąc, bardzo okrutnego w decyzjach partyjnych) funkcjonariusza partyjnego. Podobało mu się bycie Prezydentem Ukrainy, ale nie ukraińskim prezydentem, tego się bał. Zdoławszy podnieść flagę narodową nad państwem, udanie reprezentował je za granicą, rozumiał potrzebę posiadania armii narodowej, którą trzeba było lepić z odłamków denacjonalizowanych, porzuconych na pastwę losu generałów, oficerów, sierżantów, żołnierzy. Udanie znalazł Kostię Morozowa na stanowisko pierwszego ministra. Właśnie z jego ust po raz pierwszy wybrzmiało z najwyższej trybuny: „Służę Ukrainie!”. Krawczuk stworzył Gwardię Narodową z patriotycznych ukraińskich oficerów. Wśród nich byli i tacy, którzy dosłownie lecieli z Rosji do ojcowskiego domu, do rodziców i do Ojczyzny. Przypominam sobie, jak na jednym z kijowskich wieców podszedł do mnie zastępca dowódcy okrętu podwodnego Floty Pacyficznej Ołeksandr Wysocki, który przyjechał na urlop do domu i przejął się duchem ukraińskiej rewolucji. Miał łzy w oczach. Chciał wrócić na Ukrainę, do mamy. Od razu zaprowadziłem go do generała Kucharcza, przekonałem go, że właśnie tacy chłopcy są nam dzisiaj potrzebni, i Sasza został pułkownikiem wojsk lądowych. Dzisiaj jest na emeryturze, ale za Ukrainę gotów jest i głowę położyć, wiem o tym. Z Majdanu nie schodził przez cały miesiąc. Jednak połowiczny, na wskroś ostrożny, nadmiernie przebiegły i kompromisowy Krawczuk tak i zostawił na Ukrainie ducha kolonialnego, zaściankową ostrożność. Cały czas jakby czekał na jakąś decyzję, wskazówkę z góry, żeby nie odpowiadać za wynik, żeby być pod czyjąś ochroną czy protektoratem. Ponad siebie wyskoczyć nie mógł. Po wybraniu go na prezydenta Ukrainy przez kilka miesięcy cieszył się unikalnym zaufaniem i możliwością przeprowadzenia najbardziej radykalnych decyzji, które wyprowadziłyby Ukrainę ze stanu kolonialnego, nadałyby jej ambitną perspektywę. Przestraszył się to zrobić. Wyszkolenie kompartyjne nieustannie go ostrzegało: bądź ostrożny, Ukraina nie przepadnie, a ty myśl o sobie, czasy są bardzo niepewne… Krawczuk obawiał się kadr z Ruchu (nie twierdzę, że wszyscy oni byli gotowi przejść z wiecowej ulicy i z powodzeniem przesiąść się w rządowe fotele), orientował się na „swoje” kadry, kompartyjne, które szybko wyrzuciły legitymacje partyjne i przypięły do klap niebiesko-żółte chorągiewki. Masoł, Fokin, Masyk, Tkaczenko, Karasyk, Durdyneć, Marczuk… Byli inteligentni, przebiegli, publiczni, elastyczni, błyskawicznie zaadaptowani do sytuacji. Oto przykład. Członek ukraińskiego Biura Politycznego, pierwszy sekretarz Kijowskiego Komitetu Miejskiego partii Kostiantyn Masyk. Kijowianie już zaczerpnęli tlenu wolności, wyprostowali się. Dlatego Masyk z hukiem przegrał wybory do parlamentu związkowego. Jednak uczciwie „odrobił” czarnobylską powinność. Tym właśnie zapadł mi w duszę. Cały czas płakał, że niczego nie zarobił „w partii”. To wtedy właśnie skłoniło mnie ku niemu. Faktycznie, doprowadziłem na sesji do mianowania go pierwszym wicepremierem, który miał prowadzić również ówczesne palące problemy czarnobylskie. Przyjechawszy pewnego razu do mnie na daczę do wiejskiej chaty w rejonie baryszewskim w obwodzie kijowskim, 65 kilometrów od stolicy, Masyk poprosił mnie, bym znalazł i dla niego tutaj jakąś starą chatynę na wypoczynek. I wyszukałem mu taką posiadłość z łąką i bocianami. Jednak on z jakiegoś powodu długo zwlekał z kupnem, chociaż kosztowała dosłownie grosze. Aż nagle przypadkiem dowiaduję się, że Kostiantynowi Masykowi z funduszy czarnobylskich budują w centrum rejonowym, na brzegu jeziora, wystawną rezydencję z podziemnymi garażami, pańskimi loggiami. Powtarzam — z żałosnych funduszy czarnobylskich, przeznaczonych na budowę mieszkań dla przesiedleńców ze strefy radioaktywnej. Nigdy więcej nie podałem mu ręki. Mówią, że „trzyma” bank „Nadra”, a baryszewską willę sprzedał, daleko dojeżdżać… Jeszcze jedna prawda z czasów krawczukowskiego panowania. Rzadko się o niej wspomina. Zafascynowani ideą odnowienia suwerenności ukraińskiego Państwa, prowadząc potężne akcje propagandowe, wielotysięczne wiece, które łamały niewolniczą psychologię zastraszonego i zaszczutego Ukraińca, nie zwróciliśmy uwagi, jak dzielni komsomolczycy i żwawi partyjni aktywiści za naszymi plecami już rozkradali własność państwową. Wielkie obiekty przemysłowe oblepiano małymi prywatnymi firemkami, zarejestrowanymi na krewnych i wiernopoddańczą czeladź dyrektora. Te wampirki błyskawicznie wypijały „krew” z przedsiębiorstwa państwowego i ono, na wpół żywe, pełzło na prywatyzację. Niech pełznie, tam już czekają na nie ludzie z pro-władzowego klanu. Często partyjni bonzowie bali się formalnie zapisywać własność na siebie, dlatego robili to przeważnie na podstawione osoby, które z czasem zwracały działającą firmę prawdziwemu gospodarzowi. Były przypadki, kiedy i nie zwracali. Tak rodził się ukraiński kapitalizm. Główny komunista Ukrainy Łeonid Krawczuk po ogłoszeniu Aktu o niepodległości rozpoczął budowę kapitalizmu na Ukrainie. Model tego kapitalizmu Ciąg dalszy na s. 6 Kontynuuję analizę naszego najnowszego piętnastolecia, kolejnej próby Ukraińców nie tylko powrotu do historii świata, ale i odrodzenia ducha narodowego, narodowej dumy wielkiego środkowoeuropejskiego narodu, kontynuuję analizę pokonywania tej drogi, na której bardzo przeszkodzić naszemu postępowi ku jakościowo innemu życiu już niby nikt nie mógł, oprócz nas samych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

zachcianki, a nie budować samodzielną, opartą na zasadach rynkowych, gospodarkę narodową suwerennego państwa. A jednak w wielu momentach ówczesny Krawczuk był otwarty na krytykę, nie był mściwy ani nadmiernie ambitny. Z trybuny parlamentu, w jego obecności, powiedziałem kiedyś, że w jego osobie Ukraina ma prezydenta do reprezentacji za granicą, ale nie ma prezydenta do rozwiązywania problemów wewnętrznych. Doszło do dość ostrej publicznej wymiany zdań, a około godzinę później zadzwonił do mnie osobiście, aby poradzić się w sprawie kandydatur na stanowisko ministra kultury. Spośród innych kandydatów z urzędniczej listy doradziłem mianowanie aktorki, dramaturga, osoby o chłonnym, systemowym myśleniu Łarysy Choroleć, którą on sam wymienił na długiej liście jako ostatnią. Następnego dnia Łarysa stanęła na czele Ministerstwa. I, nawiasem mówiąc, jak na tamte czasy, była dobrym ministrem. Nie zapominajmy też o tym, że Krawczuk łatwo zgodził się na przedterminowe wybory nie tylko parlamentu, ale i prezydenta. A już Kuczma walczył o trzecią, antykonstytucyjną kadencję „panowania”. Jeśli Deklarację o suwerenności państwowej Ukrainy przyjmowaliśmy, korzystając z nieobecności Krawczuka i całej bolszewickiej wierchuszki, która pojechała do Moskwy na swój zjazd (tutaj kolosalna zasługa Iwana Pluszcza — nikt temu nie zaprzeczy), to już Akt o niepodległości poparł swoim przewodniczeniem na sesji Leonid Makarowycz. Kiedy wyrwałem się na trybunę i zdążyłem odczytać jeden z wariantów tego historycznego dokumentu, Krawczuk pobłażliwie powiedział do całej Ukrainy: „To następna kwestia porządku obrad… Zaraz ją rozpatrzymy i podejmiemy decyzję…”. W jego głosie słychać było: decyzja będzie taka, jak trzeba… Prawda, budynek Rady Najwyższej Ukrainy był otoczony dziesiątkami tysięcy Ukraińców, którzy zjechali do Kijowa zewsząd i nie wyjechaliby stąd bez pozytywnej decyzji. Wtedy działało to tak samo, jak w 2004 roku wielki Majdan. Jak by nie było, ale w wyborach 1994 roku popieraliśmy Krawczuka. On, choć bardzo ostrożnie, niepewnie, ale stawał się ukraińskim Prezydentem. Wtedy Ukraina swobodnie przemówiła po ukraińsku, znów stały się państwowymi nasza historyczna flaga i herb. Nawiasem mówiąc, wtedy, w okresie, gdy jednymi kierował strach, innymi bezwarunkowa lojalność, Ruch nie podał Krawczukowi ręki, a kompartyjne urzędnictwo powszechnie zdradzało go, uciekając w cień biznesu, aby zarobić głupie pieniądze i dzięki nim wrócić do polityki poprzez „wolę ludu”. Wtedy było to bardzo popularne: pójść na wybory w jakimś zakurzonym prowincjonalnym okręgu, wykupić głosy za kaszę gryczaną i „ćwiartkę”, w ten sposób wybielić swoją partyjno-urzędniczą przeszłość i przyjść do rzekomo nowego systemu politycznego „czystym” i uroczystym. Jednak nieprzyzwyczajony do wybierania pragmatycznym rozumem, a jedynie chwilowymi emocjami i strachem przed jutrem naród już „poniosło”. Ci, których bardzo ostrożny Krawczuk bał się odgonić od „koryta”, faktycznie już go zdradzili. Ocknąwszy się i przekonawszy, że nie będzie nie tylko represji, nie będzie nie tylko lustracji, ujawnienia przynależności do „kapusiów” KGB, a po prostu nikt nie zamierza ich zwalniać ze stanowisk — oni, aby ukryć

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Wołodymyr JAWORIWSKYJ: «UKRAIŃSKA HISTORIA OKRESU LEONIDA KRAWCZUKA»», s. 5

Wołodymyr JAWORIWSKIJ: „UKRAIŃSKA HISTORIA OKRESU LEONIDA KRAWCZUKA”

Zakończenie. Początek na s. 5 nazywała się „Mamy to, co mamy”. Dokąd podziała się reszta, Leonid Makarowycz nie pamięta. Flota Czarnomorska odpłynęła od ukraińskiego brzegu i „z jakiegoś powodu” już nie przybiła do portu… Wtedy wiele rzeczy zostało „zdjętych” z ewidencji państwowej, a na Ukrainie pojawili się pierwsi legalnie bogaci ludzie. Większość z nich była zbliżona do samego Krawczuka lub do jego kompartyjnych ministrów. Właśnie wtedy zakładali swój biznes i pierwszy prywatny kapitał Medwedczuk i Surkis, Zhurśkyj i Hubśkyj, Bakaj i Pinczuk, Achmetow i Kołomojski, Poroszenko i bracia Jarosławscy, Chmelnyćkyj i Łazarenko… Sami możecie kontynuować tę listę, bo wtedy nieznani, jeszcze „cisi” biznesmeni – dzisiaj już stali się albo legalnymi, albo podziemnymi oligarchami z ich realnym wpływem na politykę Ukrainy. Zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną. Za Kuczmy ostatecznie zadbają o pomnożenie swoich kapitałów oraz ich fundamentalną ochronę, do nich z czasem dołączą nowi, z poboru Kuczmy, dorobkiewicze – i Ukraina będzie miała nad sobą już dwie władze: jedna publiczna w osobie faktycznie niepublicznego Leonida Danyłowycza, a druga potajemna, bezlika, ale decydująca w podejmowaniu głównych decyzji, zwłaszcza w stosunkach z Rosją. Tych, którzy staną się milionerami za Kuczmy, możemy nazywać „ukraińskimi odyńcami”, zdolnymi nabierać tłuszczu, podcinając narodowe korzenie. Nazywamy ich „ukraińskimi odyńcami”, żeby nie pomylić z „azjatyckimi tygrysami”, które dokonały ekonomicznych rewolucji, cywilizacyjnych skoków swoich narodów. Tak, Krawczuk rządził Ukrainą po omacku, zbyt łatwo ona mu się dostała. I sama Ukraina, i władza nad nią. To było jakby zwykłe przedłużenie jego partyjnego awansu. Nawet w tym samym budynku, pod tym samym adresem. On po prostu dostał się do upragnionego gabinetu Wołodymyra Szczerbyckiego. Nie złamał swojego stylu myślenia, myślenia kompartyjnego aparatczyka, który zrobił błyskawiczną karierę kosztem ostrożności, przebiegłości oraz mimikry wobec systemu. Nie zrobił ani jednego zdecydowanego, tak potrzebnego wtedy kroku. Bardziej myślał o swojej drugiej kadencji prezydentury niż o samej Ukrainie. I to wtedy, kiedy Jelcyn (uznajmy – ówczesna Rosja) był bardzo lojalny, nawet przyjazny wobec Ukrainy. Ukraińskość w Leonidzie Makarowyczu z czasem jednak się obudziła, ale była tak lękliwa, tak niemocna, że on sam bał się przyznać do tego, już nie mówiąc o tym, by mógł poprowadzić za sobą miliony jeszcze sennych Ukraińców. Panicznie bał się nowych, niekompartyjnych, prawdziwie patriotycznych kadr, które mogły samodzielnie myśleć i działać w interesach Ukrainy. Komunistycznego namiestnika Masoła zgonili ze stanowiska szefa rządu studenci, którzy głodowali na Majdanie. Fokina – namiestnika Krawczuka – parlament. Wszystko to byli wczorajsi nomenklaturowcy, zdolni jedynie wykonywać polecenia, jeszcze innych ogarniał całkowity zamęt myśli i emocji, kiedy sowieckie stereotypy przenikały świadomość większości mieszkańców Ukrainy – nikt nie proponował legalizować dwóch języków państwowych i nie dzielił państwa według kryterium językowego. W odróżnieniu od dzisiejszych, ówcześni urzędnicy szybko opanowywali ukraiński. Czego wart przykład naszego pierwszego ministra obrony Kostiantyna Morozowa, który, nie ucząc się wcześniej ukraińskiego, po czterech miesiącach już rozmawiał bez ani jednego rusycyzmu. Czysto, akademicko. Bo on chciał tego, on wierzył, że bez języka bycie ukraińskim ministrem jest niemoralne. Krawczuk, przedstawiając nam, ówczesnym członkom prezydium Rady Najwyższej, nieznanego nikomu kandydata na ministra obrony, opowiedział, że w pierwszy dzień GKCzP jemu, jeszcze przewodniczącemu Rady Najwyższej, ktoś zadzwonił przez łączność specjalną i dosłownie nakazał: „Trzymajcie się! Jeśli będzie trzeba, piąta armia powietrzna, stacjonująca w Kijowie, wesprze patriotyczne siły Ukrainy!” I odłożył słuchawkę, nie przedstawiając się. Przewodniczącemu Rady Najwyższej nie kosztowało wiele wysiłku, by szybko dowiedzieć się, że to dzwonił dowódca piątej armii powietrznej generał Kostiantyn Morozow. Stanie się on najjaśniejszą postacią w pierwszym szarym, faktycznie nieukraińskim rządzie. Krawczuk nie wierzył, że przegra wybory z Kuczmą – niskim wzrostem, niepozornym z wyglądu, bardzo dalekim od problemów narodowych. Odstawiony premier ledwo władał kilkoma ukraińskimi słowami, on niczego realnego nie zrobił w gospodarce, będąc w randze premiera, pedałował temat nowego zbliżenia z Rosją, dwujęzyczności Ukrainy oraz mitycznej walki z korupcją, która za jego, Kuczmy prezydentury, nabierze prawdziwie grandioznych rozmiarów. Z wyglądu i postawy Krawczuk był jakby urodzonym prezydentem. Tylko nie tego kraju. Nie Ukrainy, która nagle wyrwała się na wolność. Tragiczny paradoks! On także jest przyczyną naszego dzisiejszego stanu, naszych problemów duchowych, politycznych i ekonomicznych. Krawczuk ma wyższe radzieckie wykształcenie ekonomiczne Uniwersytetu Kijowskiego. Nawet ma dyplom kandydata nauk ekonomicznych, ale okazało się, że „lipowy” teoretyk znał się tylko na prymitywnej polit-ekonomii marksizmu-leninizmu. Nie można było do otępienia skomunizowanego społeczeństwa bezmyślnie rzucać w jeszcze niesformowany rynek, gdzie czekały na dekoracyjne vouchery dorobkiewicze, którzy po prostu schowali do sejfów partyjne i komsomolskie legitymacje, żeby wyjąć je na pierwsze zawołanie. Jednak Krawczuk był już przynajmniej zrozumiały dla myślącej, patriotycznej części Ukrainy. Całkowicie polegać na nim i ufać mu w pełni było niemożliwe, ale Ruch już stracił swój rewolucyjny aureol, Wiaczesław Czornowił miał mało szans w drugich wyborach prezydenckich. Krawczuk w którymś momencie spróbował oprzeć się na Ruchu, ale ten zignorował jego zamiar. Z jednej strony, ówczesnemu Ruchowi taka „przyjaźń” z wczorajszym swoim oponentem, z faktycznym ideologiem totalitarnego systemu w kolonialnej USRR mogłaby tragicznie zaszkodzić. Ale mogło stać się też inaczej: Ruch przyjął propozycję Krawczuka, pod warunkiem, że ten bierze do realizacji narodowo-demokratyczną ideologię Ruchu, republikanów ze środowiska więźniów politycznych i dysydentów ówczesnej Partii Demokratycznej, założonej przez radykalną inteligencję naukową, techniczną i twórczą. Wtedy, być może, mielibyśmy innego Krawczuka. Bardziej zdecydowanego, odważniejszego. Przecież po triumfalnym referendum pierwszego grudnia 91-go „aksamitna”, miękka, naturalna ukrainizacja postkolonialnej Ukrainy odbywałaby się bez oporu. Na to wtedy nie odważyliby się ani Petro Symonenko, ani Witrenko, ani Kostusew, ani Myrymśkyj, ani Myronenko, ani Sołomatin oraz inni znani wam rusyfikatorzy z dzisiejszej jakoby antykryzysowej koalicji. Nawet moja córka-uczennica Lesia, przychodząc z ukraińsko-angielskiej szkoły, cieszyła się: „Tatusiu, u nas stało się modne mówić po ukraińsku także podczas przerwy. Rozumiesz, modne. Właśnie po ukraińsku!” Nikt tego nie narzucał dzieciom, one po prostu intuicyjnie poczuły ducha czasu, jego wyzwanie i potrzebę. To już z czasem Kuczma prorokować będzie, że idea narodowa nie zadziałała, że nie trzeba z państwa robić ikony, że język rosyjski dla Ukraińców jest drugim ojczystym i… w ogóle, zwijajcie żagle, Ukraińcy, wiatr wieje w przeciwną stronę. swoją nieudolność wykonawczą, zaczęli we wszystkim obwiniać „niepodległość” i opłakiwać Związek. I z powodzeniem wszczepiali to w świadomość ukraińskiego mieszczanina. Rok po odnowieniu ukraińskiej państwowości rozpoczęły się te wielkie „płacze” za Związkiem i ciągłe „wyroki” na Niepodległość. Był to bardzo udany manewr uczestników pierwotnej akumulacji kapitału, aby odwrócić uwagę społeczeństwa od ich zachłanności i monopolistycznego podziału społecznego tortu. Zagarniając pod siebie, nie męczyli się powtarzaniem: „To wszystko wina ichniej banderowskiej niepodległości! To wszystko ona!”. Lepszej pomocy prorosyjskiemu Kuczmie w wyścigu prezydenckim trudno było sobie wymarzyć. Wszystkie antyukraińskie siły na Ukrainie, w Rosji, na świecie same, nawet bez prośby Leonida Danyłowycza, rzuciły się pomagać właśnie jemu. Prorosyjski kandydat na prezydenta Ukrainy nie musiał się specjalnie wysilać podczas kampanii wyborczej. Do jego sztabu płynęły pieniądze skądinąd: od Bernsteina, od Kompartii i od służb specjalnych Rosji. Ukraina sama wpadała mu w ręce. Jeszcze nie wiedząc, że to na długo. I z ciężkimi konsekwencjami. I zakończy się wszechpotężnym protestacyjnym Majdanem, który też zakończy się chyba tylko wspomnieniem o epizodzie wielkości i potęgi ukraińskiego ducha. Chyba tylko wspomnieniem, bracia, wspomnieniem… Niespodziewanie, siłą przypadku, wyskoczywszy na sam szczyt ukraińskiej władzy, Krawczuk nie dopuszczał do siebie myśli o możliwym niewybraniu go na kolejną kadencję. Dlatego, i jestem gotów twierdzić, że to fakt niezaprzeczalny, urzędujący Prezydent faktycznie nie zajmował się swoją kampanią wyborczą. Wciąż wierzył we wszechmoc kompartyjnej dyscypliny podwładnych, którzy teatralnie ścielili się przed nim w galantnym pokłonie, ale w kieszeniach już kręcili mu wymowne figi z czosnkiem. Krawczukowi wystarczyło mądrości, by pięknie (ze łzą w oku!) przekazać buławę Kuczmie. Leonid Makarowycz jeszcze przez jakiś czas pozostawał symbolem państwa, tarnopolanie łatwo i pięknie wybrali go na deputowanego, jego siwizna rzeczywiście jakby przyświecała w parlamencie. A potem… Ja jednak domyślam się, ale na pewno nie wiem, co dokładnie zaprowadziło tego mądrego i chytrego człowieka w środowisko esdeków, którzy też wykończyli jego polityczne imię. Początkowo pierwszy, ogólnonarodowo wybrany Prezydent Ukrainy obniża się do poziomu zaufanej osoby kandydata na stanowisko kijowskiego mera. Pierwszy prezydent staje się zaufaną osobą biznesmena Surkisa. A Surkis z haniebnym wynikiem przegrywa ten wyścig z Ołeksandrem Omelczenką. Z czasem partyjnymi „przewodnikami” eksprezydenta stają się Medwedczuk, Szufrycz, nawet Szurma i Proszkuratawa. I wreszcie najniższy punkt — skrucha na trybunie Rady Najwyższej jesienią 2005 roku za „Puszczę Białowieską”, gdzie wypuszczono na wolność piętnaście republik. Treść jego objawienia jest zabójcza: gdyby wiedział, że na Ukrainie będzie taka władza (jasna sprawa, że chodziło o Juszczenkę i pomarańczowych!) — nigdy nie podpisałby dokumentu o rozwiązaniu Związku. Odpowiedziałem mu z tej samej trybuny: gdyby nie podpisał on, podpisałby inny rodak. Krawczuk był po prostu zmuszony wykonać wolę milionów Ukraińców. W tegorocznych wyborach parlamentarnych były prezydent wielkiego państwa stanął na czele zbyt agresywnej i skompromitowanej, a w istocie karykaturalnej politycznej brygady „Nie tak!” i na tym zakończył swoją karierę polityczną. Nowa ukraińska historia okresu Leonida Krawczuka, poza faktem odnowienia ukraińskiej państwowości przy zbiegu wspaniałych okoliczności, nie wyprowadziła wielostradalnej, lecz potencjalnie zdolnej pod koniec 91-go i przez cały 92-gi rok do przełomu ku prawdziwej wolności i odrodzeniu, zdolnej do wyjścia ze stanu kolonialnego Ukrainy — nie wydarzyło się. Miliony rozbudzonych przez rewolucję narodowo-demokratyczną ukraińskich mas zaczęły katastrofalnie jeszcze bardziej biednieć, a kohorta wczorajszych gospodarzy życia — już legalnie żerować, publicznie demonstrując swoje prowincjonalne chamstwo, niemoralność i otwartą pogardę dla prostego Ukraińca, który na wiecach obronił demokrację. Okazało się, że obronił ją nie dla siebie. Dla — nich.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ukraińskie gazety i czasopisma nie wychodzą, ukraińskiego radia i telewizji nie ma, itd. — nie ma, itp. — nie ma. Jest „wielkomocarstwowe mordowanie”. I Ukraińcowi zachować swoją tożsamość tam nie jest tak łatwo. Musimy się Wam przyznać, że tutaj, na Ukrainie, w niektórych obwodach — nie jest łatwiej. Ale, jak twierdzi Izia Czaczkes, dopóki każdy Ukrainiec, gdziekolwiek by nie mieszkał, nie obudzi sam w sobie Ukraińca, będzie stale niewolnikiem cudzoziemca. A do niewolnika i stosunek jest gorszy niż do bydła. Bo nawet niewolnicze przysłowie: „Łaskawe cielę dwie matki ssie” (oczywiście, ma się na myśli także cielę z „podwójnym obywatelstwem” i „drugim językiem państwowym”) świadczy o tym, że ono i tak pozostaje c i e l ę t e m. Czyli zwierzęciem, czyli bydłem… Kiedy skończyliśmy pisać tamto odezwanie, znowu nastroiliśmy się na „Międzynarodowe rosyjskie radio”. Nadawało ono żywą rozmowę dziennikarki Natalii Połtorackiej z Australijką rosyjskiego pochodzenia. I oto pani dziennikarka powiedziała bardzo mądrą i prawdziwą prawdę: „Język to strażnik narodu”. My i dotąd wiedzieliśmy, że mowa to amulet narodu, że to — fundament naracji, fundament państwa narodowego. Ale tak przyjemnie było to usłyszeć w „wielkoruskim narzeczu”. Cieszyło nas, że dziennikarze Rosji to rozumieją… Nie wątpimy, że rozumieją to i rosyjskie służby specjalne, i wszelcy zatulinowie z mitrofanowami, i ów „wielkoświęty” „wszech Rusi”. I sam pan Putin. Dlatego tak gorliwie i chronią rosyjski naród „od innych języków”. Dlatego tak gorliwie i starają się, aby w „strefach interesów Rosji” (umownie w sąsiednich niepodległych państwach) udusić ich narodowych „strażników narodu” swoim, „wielkoruskim strażnikiem”… A na koniec włączyło się do nas „Ukraińskie radio”. Nadawało, jak wyraził się Witia Carapkin, „wysokie” posiedzenie „rosyjskojęzycznego politycznego kabaretu”. Początkowo pomyśleliśmy, że to wcięło się posiedzenie rosyjskiej Dumy. Potem zrozumieliśmy, że to posiedzenie plenarne Rady Najwyższej Ukrainy. Wtedy Izia Czaczkes powiedział: „Nie rozumiem, jaki naród reprezentuje ta polityczna abrakadabra?.. A może na Ukrainie już tylko chutor „Mozambik” pozostał ukraiński?.. Z polecenia Ukraińców chutoru „Mozambik” Jewhen DUDAR, Roku Pańskiego 2006-go z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

«NIE WYMAGAJCIE OD CHRZĄSZCZA MIĘSA» (Apel Ukraińców z chutoru «Mozambik» do Ukraińców w Rosji)

Dostojni, siostry i bracia! My, Ukraińcy z chutoru „Mozambik” — Wania Mołdawan, Witia Carapkin, Izia Czaczkes oraz Hawryło Bonapart — stale słuchamy rosyjskiego radia międzynarodowego „Głos Rosji” i stale się dziwimy. Stale słuchamy „Głosu Rosji”, bo głos Ukrainy nie zawsze do nas dociera. Chutor „Mozambik” to, oczywiście, nie Afryka. Ale od stolicy Ukrainy jest kawałek — jakieś sto kilometrów. A kiedy Bóg przyczepił człowiekowi uszy, to powinien on nimi czegoś słuchać. Stale się dziwimy. Jak ta biedaczka, Moskwa, dokukuje się do wszystkich zakątków ziemi, do każdego jeszcze żywego ucha. I niesie, i niesie, i niesie! Toż jaką miłość do ludzkich uszu trzeba mieć, żeby tak stale n i e ś ć… Ale… Nie o tym… Oto dotarł do nas ten „głos”, że w Tallinnie, przy udziale Prezydenta Estonii, otwarto „Teatr Rosyjski”. Ta wieść tak nas wzruszyła, że Wania Mołdawan „uronił łzę”, a Izia Czaczkes emocjonalnie zauważył: „Świat stanął na głowie…” I rzeczywiście, ci „ruskonienawistniczescy” Estończycy, którzy „położyli się pod NATO”, okazali taką miłość do rosyjskiego słowa. Toż, jak mówi Witia Carapkin, „umom niepoстижимо”. Teraz „lubwiobilna” wobec innych narodów Rosja, żeby nie być w tyle, tyle estońskich teatrów ponakłada po swoich miastach! Dzięki Bogu, że Estończyków w Rosji nie ma tak wielu, jak Rosjan w Estonii. Zresztą oni, jak i, nawiasem mówiąc, Ukraińcy, o wiele szybciej opanowują język rosyjski niż Rosjanie estoński czy ukraiński. No tak ich, nieszczęsnych, stworzyła natura. Więc co poradzisz? „Nie wymagaj od chrząszcza mięsa” — głosi ludowe przysłowie. Dlatego chcemy Was prosić. Rosja to kraj wolny, demokratyczny, humanistyczny. Wydzieliła dla Was najlepsze ziemie Syberii, Kołymy, Dalekiego Wschodu. Swego czasu Was tam wywiozła. Wydała się na eszelony, konwoje, taką sobie balandę. Słowem, czym chata bogata, tym i rada. Więc Wy już tam nie bądźcie zbyt wybredni, nie męczcie tej dobrodziejki swoimi narodowymi żądaniami, potrzebami, zachciankami. Oczywiście, jak na Ukrainie „ruskojęzyczni”, Wy tam macie prawo do uznania języka ukraińskiego za drugi państwowy albo przynajmniej regionalny. Wy tam, najwyraźniej, także macie ukraińskie szkoły, uniwersytety, tak jak w Niemczech, Ameryce. Nie mówiąc już o ukraińskojęzycznym radiu, telewizji, gazetach, czasopismach, wydawnictwach… Uważamy, że mateczka-Rosja dba nie tylko o swoje dzieci. To i Wy już zadbajcie o jej spokój… Bo we Francji niedawno wybuchła epidemia niebieskiego języka (to wtedy, gdy zwierzęta niemal wściekają się). A na Ukrainie już dawno — epidemia „ruskojęzyczności”. To takie coś — ani język, ani „jazyk”. Jedynie wścieklizna… Teraz co do cerkwi. Oczywiście, wielu z Was należy do różnych wyznań religijnych. Mówią, że ten „wszech Rusi”, który był najświętszym pośród wszystkich świętych radzieckiego KGB, teraz bardzo tolerancyjnie odnosi się i do katolików, i do autokefalistów, a Ukraińską Cerkiew Prawosławną Patriarchatu Kijowskiego po prostu uwielbia. To Wy już tam nie urządzajcie „procesji” przeciwko niemu. Bo wolność sumienia — to nie wtedy, gdy masz możliwość maszerować pod jakimiś chorągwiami i wrzeszczeć, że na język rzucono. Żeby mieć wolność sumienia, trzeba najpierw mieć sumienie. A ten składnik ludzkiej duszy nie jest rozdawany ani przez patriarchów (nawet „wszech Rusi”), ani przez ich pomiestnych popów. Daje go Bóg. Razem z duszą. Zatem wielu czarnosutanników, przynajmniej tych, którzy obozują w naszych Ławrach, klasztorach i niektórych parafiach, — nie ma ani duszy, ani sumienia, ani Boga w sercu. Na sutannie — krzyż, pod sutanną — nóż. W sercu — instrukcja FSB: „Powsyemiestno ustrajewat chriesnyje chody i piesnopienija”… Więc jako ludzie uczciwi i porządni, nie upodabniajcie się do tych, którzy poddają się prowokacjom. W niebiosach Pan jest jeden. A na ziemi niemało szarlatanów, którzy podają się za sługi Boże… I jeszcze jedna, bardzo delikatna prośba. Nie daj Boże, aby Was skusiła kwestia autonomii. Rosja to państwo federacyjne. I, oczywiście, macie prawo żądać autonomii Zielonego Klina, Magadanu, czy, jak tam drażnią, „Chachło-Mansyjskiego okręgu narodowego”, czy „Jamało-Donieckiego”… Ale, jak mówi Witia Carapkin, pożądane jest „wzdierżatsia”… Po pierwsze, może dojść do konfliktu z tubylcami. I oni powiedzą Wam: „Nie narawitieś zdiesia, otwaliwajtie tuda, otkidywa priwalili”… Chutor „Mozambik”, oczywiście, zawsze gotowy jest udzielić Wam azylu politycznego. Ale… Wychodząc z interesów państwowych Ukrainy, Wy jesteście nam potrzebni tam. Jako pełnomocnicy. To mówiąc językiem dyplomatycznym. A prostym: jako piąta kolumna. Nasza. U nich. Dla równowagi. Bo ich u nas — jak mrówków. Niestety, my póki co nie możemy wesprzeć Was materialnie, jak Rosja swoich. Swoją drogą, jako prawdziwa dobrodziejka, ona i cudzych wspiera. Tych, którzy za nią stoją. Ono, na pierwszy rzut oka, niby paradoksalne. Swoje „czerwone szczury” goni, a naszych — podkarmia. Ale w tym istota geopolitycznych interesów sąsiada na podwórku sąsiada. Swoją drogą, „czerwone szczury”, które uratowały się z tonącego statku „Sowiecki Sojuz”, jeszcze wczoraj piszczały o „tłustych czarnych kotach”, że te objadają naród. Dziś zaś połączyły się z tymi kotami, objadają ten naród wspólnie. I „tworzą” „prawa Ukraińskiego państwa”. Więc nasze prawa znów będą, „jak dyszel”… Z tego końca, który przyczepią go do ukraińskiego wozu, — bardzo niezależne. A z tego końca, który wóz kieruje, — bardzo zależne. Od Moskwy. Przy takiej szczurzo-kociej budowie państwa. Któż wie, dokąd dokulamy się. O, przez „przezroczyste granice” do naszych wsi pełzają „brodiaszczije grażdanie Rossii”. Nasze klasztory, ławry zapełnią się „istiennymi podwiżnikami Russkogo imperskogo prawosławija…” W naszych państwowych urzędniczych norach siedzą „susliki” moskiewskiej złodziejskiej rasy z właściwą im chamską psychologią „…Ostatnią świtę z kaleki zdejmują…” A nasza Temida zamiast wstęgi sprawiedliwości przyczepiła sobie na oczy dolarową „zieleń”. Słowem, na plac budowy wielkiej polityki u nas wyszli „proffesionały” z wielkiej drogi. Więc czekamy wielkich dokonań. A przy wielkich dokonaniach często dochodzi do wielkich migracji… Nie, nie. My nie wyznajemy zasady rosyjskich wielkomocarstwowych szowinistów: „Gdie stupiła noga russkogo czełowieka, tam gosudarstwiennyje intieriesy wsieja Rossii”… Nogi bywają różne. I różnie „stępajut”. Potem jeszcze bywa, że dają drapaka… My zaś wyznajemy czysto ukraińskie: „Wszędzie trzeba, dobrzy ludzie, przyjaciela mieć”… W gorszym przypadku. A w lepszym — s w o j e g o… Póki my składaliśmy ten list, w Kijowie odbyło się światowe forum Ukraińców. Niestety, Ukraińców z chutoru „Mozambik” na nie nie zaproszono. Ale z prasy dowiedzieliśmy się, że ukraińskich szkół w Rosji nie ma,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

POLITYKA W KOTLE GAZOWYM, czyli JAK PODSTAWIONO ZAPORUSKIE PAŃSTWOWE RADIO

Przez kilka dni w eterze Zaporoskiego Obwodowego Radia brzmiała taka oto reklama sieci handlowej „Gazowik”: „— A czy masz, kumie, kocioł gazowy? — Aga! — To bierzemy wszystko w sklepie sieci „Gazowik”! Sprzedaż, montaż i serwis sprzętu gazowego do użytku domowego. Telefon informacyjny 236-45-54”. Zwykła reklama, wykonana artystycznie, choć z błędem: w języku ukraińskim istnieje słowo „котел”, a nie „котьол”. Ale można by to wybaczyć — tylko ten nie popełnia błędów, kto nie pracuje, gdyby... Po numerze telefonu ten sam aktor krzyczy, aż się zrywa: „Co to za chohoł, który nie ma kotła?!” Wysłuchawszy, zrozumiałem, że tą, nie wiem jak nazwać, reklamą bezczelnie policzkuje się mnie w twarz. Czy kiedykolwiek wcześniej na państwowym radiu coś takiego zabrzmiało — nie pamiętam. Dlatego jadę do zastępcy dyrektora generalnego obwodowej kompanii telewizyjno-radiowej Anatolija Stawniczego. — To nie może być prawda! — dziwi się Anatolij Stanisławowicz. — To przecież absurd! Puszczam mu nagranie z dyktafonu. Pan Anatolij pyta, kiedy to zabrzmiało — podaję godzinę emisji w obwodowym radiu. Wzywa redaktorkę Walentynę Hlejf, która przygotowywała audycję do emisji. — Nigdy nie myślałam — mówi Walentyna Jewhenijiwna — że nawet w gazowych kotłach może być ukryta polityka. Dlatego też nie sprawdziłam jak należy. Jak się okazało, państwowej kompanii telewizyjno-radiowej ten spot reklamowy przekazała miejscowa agencja „Interinform”. Anatolij Stanisławowicz natychmiast wydał polecenie, by niezwłocznie usunąć słowa o „chohle” i poinformować „Interinform”, „dziękując” jej pracownikom, którzy wyświadczyli takową przysługę państwowej kompanii telewizyjno-radiowej. Później autorowi tych wierszy zadzwoniła zastępczyni dyrektora „Interinformu” Jewhenija Kaplia. Długo nie mogła zrozumieć, dlaczego oburza mnie właśnie słowo „chochoł”. — Jestem Ukrainką i nazywam siebie chochłuszką. Czy nie wolno? Zadzwoniłam w Kijowie do znajomego językoznawcy. Powiedział, że to słowo jest bardzo dawne i można go używać. — Siebie, — mówię, — nazywajcie kim chcecie — to wasze prawo, ale obrażać w eterze cały naród nie wypada. O dawności słowa nie będę dyskutować, a to, że można go używać w reklamach, niech pozostanie na sumieniu tego językoznawcy. — Chcieliśmy zrobić reklamę z humorem. — Jako satyryk powiem, że wam się to nie udało. Po tej rozmowie pomyślałem: jak reagowano by na słowa obraźliwe dla narodu, powiedzmy, w sąsiedniej Rosji? Mój kolega Leonid Sosnicki niedawno w Internecie, na stronie, znalazł wiadomość, którą warto przytoczyć w całości: „W Rosji sądzą Ukraińca za to, że na ukraińskim serwisie ProUA był Ukraińcem”. W Sowieckim Sądzie Rejonowym Nowosybirska rozpoczęło się rozpatrywanie sprawy o podżeganie do wrogości międzynarodowej w Internecie. Za rozpowszechnianie na jednym z forów światowej sieci idei o wyższości Ukraińców nad Rosjanami mieszkańcowi Akademiasteczka Tarasowi Zelenjakowi grozi do dwóch lat pozbawienia wolności. Sam oskarżony odmówił autorstwa komentarzy, z powodu których jego dostawca usług internetowych zwrócił się do organów ścigania. Wczorajsze posiedzenie sądu rozpoczęło się od ustalenia danych osobowych oskarżonego. Gdy przewodnicząca procesu sędzia Alla Garajewa zapytała o obywatelstwo oskarżonego, 36-letni Taras Zelenjak powiedział, że nie uważa się za Rosjanina. Od rosyjskiego obywatelstwa rzekomo zrezygnował jeszcze w 1999 roku. Oświadczył o tym pracownikom milicji, kiedy przyszli oni na polecenie komisariatu wojskowego dowiedzieć się, dlaczego Zelenjak nie staje do ewidencji wojskowej. Jak wynika z ogłoszonego aktu oskarżenia, od stycznia 2005 roku użytkownik Internetu Taras Zelenjak pod nickiem (pseudonimem) novosibirsk-2 zamieszczał na rosyjskojęzycznym forum ukraińskiej strony www.proua.com swoje komentarze do różnych wydarzeń życia społeczno-politycznego w Rosji i na Ukrainie. Przedstawiciele prokuratury twierdzą, że w komentarzach pana Zelenjaka jak czerwona nić przewija się myśl o „wyższości narodu ukraińskiego nad rosyjskim”, propagują oni nienawiść do Rosjan, obficie posługują się słowami „moskal”, „kacap”. „Kto zaś będzie znosić rosyjską świństwo w republice muzułmańskiej?” — zacytowali śledczy wypowiedź Tarasa Zelenjaka o wydarzeniach w Czeczenii. Na początku tego roku firma-dostawca usług „Pierwsza mila”, z której usług korzystał Taras Zelenjak, łącząc się z Internetem z domowego komputera, zwróciła się do organów ścigania z zawiadomieniem w sprawie działalności propagandowej jednego ze swoich użytkowników. W lutym na podstawie materiałów Nowosybirskiego UFSB prokuratura rejonu sowieckiego wszczęła sprawę na podstawie art. 282 cz. 1 KK („Podżeganie do wrogości narodowej, rasowej i religijnej”). Tarasa Zelenjaka zatrzymano. Śledczy zabrali z jego mieszkania jednostkę systemową komputera, w której przechowywane były komentarze jego właściciela. Ekspertyza lingwistyczna uznała je za obraźliwe. Oskarżonemu wyznaczono badanie psychiatryczne. Jak zaznaczył pomocnik prokuratora rejonu sowieckiego Siergiej Samulin, specjaliści zwrócili uwagę na jego „stałe poczucie sprzeciwu i dążenie do demonstrowania swojej oryginalności”. Psychiatrzy nie stwierdzili u Tarasa Zelenjaka żadnych odchyleń. Gdy akt oskarżenia został ogłoszony, oskarżony oświadczył, że udowodni swoją niewinność w postępowaniu sądowym. Autorstwa komentarzy, które stały się przedmiotem rozprawy sądowej, zaprzeczał. Udowodnić je, jak uważa obrona, można jedynie po zajęciu serwera portalu informacyjnego. W związku z tym, że wezwani w sprawie świadkowie nie stawili się w sądzie, Alla Garajewa ogłosiła w rozprawie przerwę do 4 października. Od „Obkomu” (strony w Internecie): To wspaniały przykład, kiedy ukraińskie organy ścigania po prostu muszą wszystkich prorosyjskich szowinistów za publiczne wypowiedzi wysłać gnić na polskie bagna. I to będzie słuszne. Trzeba tylko brać przykład z rosyjskich „braci”. Można zgodzić się z wnioskami „Obkomu”. Jest jednak jedno „ale”. Często trzeba spotykać ludzi, którzy uważają się za Ukraińców i życzą Ukrainie pomyślności, lecz nazywają siebie nadal „chochołami” i „małorusami”. I tu wina jest także nasza — pisarzy i dziennikarzy: za mało wyjaśniamy ludności, która dopiero ma stać się narodem, dzisiejsze znaczenie tych słów. Chochoł — ten, dla kogo kiełbasa i słonina są droższe niż Ukraina, kto „za kawałek zgniłej kiełbasy” sprzeda nawet rodzoną matkę. Małorus — ten, kto od rodzimego języka i kultury zupełnie się odrzekł, a rosyjskiego jeszcze nie opanował. Ten ostatni rzuca się na wszystko, co ukraińskie, jak byk na czerwoną płachtę. To zwykły janczar. Co do polskich bagien, to po co zanieczyszczać świętą ziemię jeszcze i wszelkimi śmieciami? Trzeba ich po prostu postawić przed wyborem: albo szanujesz Ukrainę, jej naród, kulturę, język, prawa, albo wynoś się precz! Ale do tego trzeba jeszcze, by nasze państwo stało się naprawdę naszym, ukraińskim. Niestety, o tym można tylko marzyć. z Pylyp JURYK, członek Narodowej Unii Pisarzy Ukrainy (NSPU) i Proświty, dziennikarz gazety „Zaporoska Sicz”, m. Zaporoże

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

swoim przedmiotem zniechęcenie do dziecięcej duszy! Wśród tych dzieci zwracała na siebie uwagę jedna dziewczynka, Ołenka. Dziewczynka miała długie, koloru dojrzałej pszenicy włosy i zielono-niebieskie oczy, jak morska fala o pogodnym poranku. Była podobna do polnej rusałki jakimś nieuchwytnym smutkiem i przerażeniem w swoich pięknych oczach, kiedy próbowała rozeznać się w tych zawiłych znaczkach i wzorach, które wypisywałam na tablicy. Ale kiedy zaczęłam zauważać łzy w tych bezdennych oczach, to sama nie na żarty się zaniepokoiłam. — Ołenko! — pocieszałam dziewczynkę. — Czy to warte twoich łez? Po co pięknej dziewczynie matematyka? Czy kiedykolwiek mąż będzie cię pytał, czy umiesz narysować wykres sinusa czy cosinusa albo czy potrafisz rozwiązać to równanie? No, posiedźmy razem, a ja ci wszystko wyjaśnię! — Nie! — zaprzeczała dziewczynka, podnosząc na mnie swoje zapłakane oczka. — Muszę sama we wszystkim się rozeznać! I rzeczywiście, jeśli w pierwszym semestrze z matematyki miała, jak to mówimy, bardzo słabą „trójkę”, to w drugim semestrze była to już bardzo solidna „trójka”! A kiedy wreszcie w pierwszym semestrze jedenastej klasy wystawiłam Ołence „czwórkę”, to jej oczka promieniały taką pewnością i dumą, że sama zafascynowana patrzyłam na tę piękną, dotąd nieznaną mi dziewczynę. — Widzi pani, zdołałam to! Udało mi się! Przez te półtora roku nikt z rodziców Ołenki nie podszedł do mnie ani razu. Trochę to dziwiło, bo kiedy dziecko ma problemy z jakiegoś przedmiotu, to rodzice są częstymi gośćmi w liceum: ktoś po prostu prosi o radę, ktoś próbuje udowodnić, że nauczyciel nie zdołał zrozumieć genialności ich dziecka. Tak właśnie powinno być! W końcu jesteśmy liceum-rodziną! Były ferie zimowe. W liceum cicho, a ja zasiedziałam się w gabinecie — rozwiązywałam ciekawe zadanie. Do drzwi cicho zapukano i na progu pojawił się dość młody mężczyzna z niewielkim bukiecikiem przebiśniegów. Na dworze piętnastostopniowy mróz, a tutaj — wiosna-czarodziejka! Po prostu bajka! — To ja rano wróciłem z delegacji — byłem w Szwajcarii! — mężczyzna zrozumiał moje nieme pytanie. Oczy jego, głębokie i niebieskie, były bardzo znajome, ale nigdy go nie widziałam. — Jestem ojcem Ołenki! Nie przychodziłem wcześniej, bo moja córka miała problemy z Pani przedmiotem. Teraz, kiedy ich nie ma, chcę Panią poznać. Moja córka bardzo się zmieniła przez te półtora roku. Mnie, jako ojca, bardzo niepokoiła jej niepewność własnych sił, ale teraz to inne dziecko. Uważa, że matematyka pomogła jej pozbyć się swoich braków. Zabierając się teraz za jakąkolwiek sprawę, słyszę od niej: — Jeśli poradziłam sobie z matematyką, to tutaj na pewno sobie poradzę! W świadectwie Ołenki z matematyki widniała „piątka” — nie miała „czwórek”. Ale z tej była dumna najbardziej. Od tamtej pory minęło ponad osiem lat i zdarzały mi się podobne przypadki, ale ten najlepiej zachował się w pamięci. Ołenka jest teraz skutecznym adwokatem, ma swoją rodzinę i marzy, by zostać sędzią. Jestem pewna, że swego dopnie. Powodzenia! Zdjęcie O. Łytwynenki. Ciąg dalszy nastąpi. Hałyna MARCZYK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

NIECO O PROJEKTACH, MATEMATYCE I MATEMATYKACH ORAZ… EDUKACJI. JAK TO WYGLĄDA!

WSPÓŁCZESNA SZKOŁA Ciąg dalszy. Początek w nr 36 z 2006 r. SZKOŁA I MATEMATYKA Przychodząc do liceum z instytutu naukowo-badawczego, początkowo byłam zagubiona, z goryczą zastanawiałam się, czy moje głębokie wiadomości z matematyki są potrzebne przyszłemu prawnikowi? Pocieszało mnie to, że matematyka jest potrzebna przyszłemu ekonomiście. I przede wszystkim powinnam była pomóc dziecku otworzyć drzwi uczelni, którą wybierze. Z czasem zrozumiałam, że jest to o wiele trudniejsze niż po prostu praca naukowa czystego matematyka czy specjalisty od nauk stosowanych. Szkoła (mam na myśli dobrą szkołę, za którą uważam swoje liceum!) daje ogromną przestrzeń dla twórczości dobrego nauczyciela, bez wątpienia w tandemie z dobrym uczniem. Dobry matematyk i dobry nauczyciel matematyki — to nie to samo! Dobry matematyk zawsze jest egoistą: „Nie będę spać, nie będę jeść, ale pierwszy rozwiążę to zadanie!”. Dobrego nauczyciela matematyki przede wszystkim powinno nurtować pytanie: „Jak zainteresować ucznia, aby znalazł rozwiązanie samodzielnie?”. Pamiętam, że moja ulubiona Halina Iwaniwna nie zawsze potrafiła rozwiązać te zadania, które mi proponowała, ale była bardzo dumna z moich rozwiązań. I dopiero po trzydziestu latach, zostawszy nauczycielem, zrozumiałam: to było genialne łgarstwo genialnej nauczycielki! Już ponad trzydzieści lat po ukończeniu uniwersytetu obserwuję zarówno szkołę średnią, jak i wyższą. Myślę, że zawsze było we mnie więcej z pedagoga niż z matematyka. Zresztą mam dwoje dzieci, które kończyły i szkołę, i uczelnię. Młodsza córka otrzymała dyplom w zeszłym roku i teraz z ciekawością badam los młodego specjalisty w naszym społeczeństwie. I chcę zaznaczyć pewne osobliwości współczesnej szkolnej nauki matematycznej i edukacji matematycznej w szkole wyższej. Oczywiście w swojej analizie nie pretenduję do stuprocentowej wiarygodności, ponieważ nie przeprowadzałam poważnych badań statystycznych, ale już przez dziesięć lat przeżywam latem epopeje wstępne ze swoimi absolwentami, a potem, kiedy często wpadają do liceum, otrzymuję prawdziwe informacje o procesie nauczania w szkole wyższej. Z reguły są to uczelnie o profilu ekonomicznym, chociaż nasi absolwenci z powodzeniem uczą się także na wydziale mechaniczno-matematycznym oraz wydziale cybernetyki Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Tarasa Szewczenki, a także na elitarnych wydziałach Narodowego Uniwersytetu Technicznego „Politechnika Kijowska”. …Jaka nauka może być szlachetniejsza, piękniejsza, bardziej pożyteczna dla człowieka niż matematyka? Benjamin Franklin Wszyscy, którzy kończyli szkołę ogólnokształcącą dwadzieścia-trzydzieści lat temu, zgodzą się ze mną, że średnia edukacja matematyczna była dość poważna. Program matematyki elementarnej w szkole średniej miał trzy działy: geometrię, trygonometrię i algebrę. W rzeczywistości właśnie matematyka elementarna dawała możliwość zdolnemu uczniowi za pomocą dobrego nauczyciela zdobyć niezbędne umiejętności i nawyki, rozwijała logiczne myślenie i, co najważniejsze, przygotowywała ucznia …Arytmetyka — niczym brama wejściowa do wszystkich innych nauk, bo bez jej poznania nikt nie może zrobić kroku do świątyni nauki… Teofan Prokopowicz do percepcji kursu wyższej matematyki na uczelni. Humanitaryzacja edukacji szkolnej, która zaczęła się mniej więcej piętnaście lat temu, gruntownie zmieniła proporcje między przedmiotami, których uczą w szkole średniej. Dyscypliny przyrodnicze, a także matematyka, niczym szagrynowa skóra, zaczęły znikać ze szkolnego planu lekcji klas starszych lub pozostały w minimalnej ilości: w szkołach o profilu humanistycznym zintegrowany kurs matematyki — trzy godziny tygodniowo (w naszym liceum — tylko dwie); chemia, fizyka, biologia i astronomia to teraz jeden przedmiot — przyrodoznawstwo (trzy godziny). Możliwe, że jeśli nie jest to szkoła specjalistyczna z pogłębionym nauczaniem fizyki czy chemii, to jest w tym racja. Moim zdaniem ważne jest, aby u dziecka uformować ogólnie poprawne wyobrażenie o otaczającym świecie, nie zagłębiając się w subtelności każdej dyscypliny, ponieważ osiągnięcia w tych dziedzinach w ostatnim stuleciu są tak imponujące, że żadna informacja w pełnym zakresie nie zmieści się w żadnym programie szkolnym. A czy mamy prawo tak samo postępować z matematyką? Zgadzam się z tymi słowami, bo przez dziesięć lat pracy w liceum przekonałam się: u dziecka zdolnego do matematyki nie powstają szczególne problemy ani z nauką języków obcych, ani z dyscyplinami cyklu humanistycznego, które zbudowane są na zasadach logiki. Te dzieci często nie lubią tych przedmiotów, gdzie zamiast logicznego myślenia wymaga się tępego wkuwania licznych faktów, na przykład historii. Ale i historia może być logicznie doskonała i prawidłowa, jeśli wykłada ją nauczyciel-logik. Jeśli weźmiecie do rąk konspekty naszego nauczyciela historii Hołdenberha Jakowa Mychajłowycza, to zrozumiecie, że ten nauczyciel bardzo dobrze uczył matematyki! I nie tylko on. Przychodząc do liceum i jeszcze nie znając większości nauczycieli, w szkolnej bibliotece „natknęłam się” na niewielką książeczkę: W. F. Czukinej „Gramatyka języka ukraińskiego (w tabelach i schematach)”. Przeglądając ją, byłam zdumiona: strukturalna budowa i logiczność wykładu materiału zdradzały w autorce osobę, która łatwo i swobodnie operowała szerokim spektrum bardzo poważnych pojęć matematycznych, przede wszystkim z teorii grafów. A kiedy poznałam tę cudowną nauczycielkę, do …Żadnych ludzkich badań nie można nazwać prawdziwą nauką, jeśli nie przeszły one przez dowody matematyczne. Leonardo da Vinci nieprzytomności zakochaną w ojczystym języku, w którym czuła się prawdziwą boginią, to moje pierwsze pytanie było takie: „Pani, jak myślę, ma pierwsze wykształcenie matematyczne?”. Witalija Fedoriwna zaśmiała się. — Nie! Ale kiedy przyjechałam do Kijowa wstępować na uniwersytet, to długo myślałam, na który z wydziałów się udać: mechaniczno-matematyczny czy filologiczny? Jak widzicie, wybrałam drugi! A szkoda, że Witalija Fedoriwna nie wybrała pierwszego! Z czasem spotykałam dość ciekawe przypadki wpływu matematyki na zawód, na pierwszy rzut oka bardzo daleki od tej dziedziny nauki. Przytoczę taki przykład. Pięć-sześć lat temu w grupie ekonomicznej uczył się dobry chłopiec — Władysław. Matematyka nie przychodziła mu łatwo, ale było to bardzo staranne i odpowiedzialne dziecko, dlatego szczególne problemy nie powstawały. Na jednym ze spotkań z rodzicami rozmawiałam z jego mamą i dowiedziałam się, że ojciec Vlada jest dość znanym w Kijowie prawnikiem i że syn również będzie prawnikiem. Na moje pytanie: „Po co męczyć chłopca pogłębioną nauką matematyki? Czy nie prościej przenieść go do jednej z grup humanistycznych, gdzie z matematyki będzie mu o wiele łatwiej”, matka odpowiedziała: „Nasz ojciec uważa, że dla zawodu prawnika głębokie wykształcenie matematyczne jest bardzo pożądane. Z pierwszego wykształcenia jest matematykiem i jeszcze niedawno pracował w jednym z instytutów Akademii Nauk Ukrainy. Jurysprudencja to jego druga specjalność i jest pewien, że właśnie wykształcenie matematyczne dało mu możliwość zostania pierwszorzędnym prawnikiem. Podczas gdy inny prawnik rozpatrzy jedną sytuację, on zdąży przeanalizować dziesięć i zaproponować swój wariant, który zawsze jest optymalny”. Jeszcze chciałabym poruszyć rolę matematyki szkolnej w wychowaniu osobowości, kształtowaniu tego „Ja” dziecka, po którym przychodzi uświadomienie, że ono potrafi wszystko. Przyszłam do liceum w 1996 roku i jedną z grup, w których wykładałam matematykę, była grupa prawnicza drugiego roku (10 klasa). Dzieci dobre, ale z matematyką początkowo nie wszystko było w porządku. Najwyraźniej bardzo szybko chciałam nauczyć te dzieci przedmiotu (i to dość głęboko!), który w opinii wielu nie był główny dla nich, bo każdy już widział siebie czy to jako „twardego” prawnika, czy to jako znanego adwokata, czy to jako poważnego sędziego. Więc „powalczywszy” ze mną i zrozumiawszy, że nie zamierzam się „poddawać”, zaczęły uczyć się matematyki łatwo i chętnie (czyż dla utalentowanego dziecka jest to niemożliwe!), i na koniec pierwszego semestru nie mieliśmy szczególnych problemów. Jednak pozostało kilku uczniów, dla których, zrozumiałam, matematyka stała się kamieniem obrazy, i to mnie, jako nauczyciela, bardzo niepokoiło. Myślę, że martwiła mnie nawet nie tyle ich niewiedza, co ten strach w dziecięcych oczach, kiedy mowa była o sinusach czy cosinusach. Mniej niż cokolwiek chciałam zasiać „…Arytmetyka to liczebna mądrość. Bez tej mądrości ani filozofa, ani lekarza nie może być”. Leontij Magnicki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

składnikami rozwoju placówki oświatowej. Baza materialna Akademii rośnie i doskonali się, stopniowo rozwiązywane są problemy rozszerzenia powierzchni dydaktycznych (zatwierdzono projekt budowy drugiej części Akademii). Wygraliśmy konkurs na uzyskanie grantu kulturalnego rządu Japonii na sumę 46 mln 400 tys. jenów (co jest równoważne 650 tys. dolarów USA). W konkursie brało udział ponad 200 placówek oświatowych z różnych krajów świata, jednak Akademii przyznano pierwszeństwo. Dokładamy starań, aby być Akademią godną Ukrainy. Przy— Piszę dość dużo, w tym dla dzieci i z dziećmi. Ukazał się mój elementarz, w którym jest trzech współautorów: ja, profesjonalny poeta i młodzi artyści — studenci naszej Akademii. Takich projektów zrobiliśmy niemało. Piszę repertuar pedagogiczny, muzykę kameralną, w zeszłym roku miałem wieczór autorski, tam, nawiasem mówiąc, została przedstawiona suita symfoniczna z mojego baletu „Zwierciadło niebios” (mam nadzieję, że w tym roku odbędzie się jego premiera w Operze Narodowej). Piszę romanse, utwory na orkiestrę kameralną z różnymi instrumentami solowymi: fortepianem,inspiracji, pojawia się wewnętrzna potrzeba znalezienia tej partytury symfonicznego akompaniamentu, być może polifonii, która byłaby współbrzmiąca z tragizmem poezji, stworzyłaby przestrzeń dla duchowego wzruszenia i cierpienia. O tym niespodziewanym Iwanie Jakowyczu France bardzo dobrze powiedział w preambule kompozycji poeta-akademik Borys Illicz Olijnyk, prześliczny portret Franki namalował ludowy artysta Ukrainy, akademik Andrij Wołodymyrowycz Czebykin. Wydaje mi się, że wszystko w sumie stworzyło poruszający utwór, w centrum którego jest wielka postać człowieka, który umiał kochać, cierpieć, wypowiadać proste, ale wysokie słowa, promieniować tajemniczymi wewnętrznymi ludzkimi uczuciami. Do tego trzeba mieć zdumiewającą odwagę. Ja, szczerze mówiąc, nie spotkałem analogii do tak kolosalnego tragicznego wybuchu w poezji przeszłości i współczesności. Gatunek tego utworu określiłem jako domowe intymne przeżycie, nie widzę go w publicznym wykonaniu, trzeba go słuchać w domu, na niczym się nie rozpraszając, aby poczuć siłę cierpień Człowieka, który kocha. Nie powinno być żadnych przeszkód dla wyrażenia własnych uczuć: posmucić się, powzruszać… W sali koncertowej jest to niemożliwe. Tutaj stosowna jest uwaga: „Nie wstyd płakać…”. W kompozycji wykorzystano temat Mykoły Łysenki „Bezgraniczne pole”, na początku brzmi on jak preludium wchodzenia, na końcu — żałobna postludium, w której jeszcze jest nuta optymizmu, ledwo zauważalne protuberancje nadziei-wiary. Jednak logika rozwoju utworu poetyckiego Franki jest tragiczna i właściwie tak kończy się kompozycja, przy czym z akcentem nie na sentymentalnym wstrząsie, a na epickiej wysokoduchowej mądrości Poety. Tym utworem ja i moi koledzy chcielibyśmy złożyć pokorną podziękę wybitnemu Mistrzowi w roku jego 150-letniego jubileuszu od dnia urodzin. — Co jest dla Pana najskrytszym pragnieniem? — Chciałbym, abyśmy wszyscy w naszym państwie, na całym świecie rozumieli jedną Prawdę: dzieci — to nasza przyszłość. Jeśli włożymy w nie wszystko, co mamy, nie będziemy na tym oszczędzać, my tylko wygramy, wygra ludzkość. Spośród wszystkich priorytetów — to najważniejszy. Konieczne jest stworzenie jakościowej nowoczesnej rodzimej edukacji (przede wszystkim — artystycznej), odpowiedniej bazy materialno-technicznej, perspektywicznych miejsc pracy dla przyszłych twórców sztuki, godnych warunków finansowego wsparcia ich wysokoprofesjonalnej pracy, a także zapewnić działanie przyjętych w cywilizowanym świecie norm ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego. Uczynić dzieci szczęśliwymi — to obiektywna konieczność, kolosalna praca o szerokim spektrum, państwowa i ogólnoświatowa. Nie daj Boże, przyjdzie nam na zmianę pokolenie ludzi rozczarowanych, zgorzkniałych, gotowych obwiniać każdego za swoje niepowodzenia, z patologiczną chorobliwością widzieć wyłącznie negatywy! Tylko szczęśliwe nowe pokolenie, nasze dzieci, gwarantują istnienie pięknego światowego środowiska, w którym będzie się dobrze oddychało i tworzyło. To — wspaniali Władcy i natchnieni Twórcy. Wołodymyr KOSKIN

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

MYCHAJŁO CZEMBERŻY: „UCZYNIĆ DZIECI SZCZĘŚLIWYMI — TO OBIEKTYWNA KONIECZNOŚĆ”

W ukraińskiej stolicy, na Obołoni, istnieje niezwykła placówka — Kijowska Dziecięca Akademia Sztuk. Z zewnątrz przypomina dość urbanistyczny pałac z cechami starodawnego zamku. W drodze do wejścia odwiedzających witają niebanalne rzeźby, architektoniczne zdobienia, które wyraźnie sugerują, że trafiliście do bajkowego świata. Wewnątrz pałacu ostatecznie przekonujecie się, że trafiliście do bajki-muzeum: gdzie indziej na każdy centymetr powierzchni użytkowej przypada tyle obrazów i rysunków! Przy tym Akademia to także filharmonia i teatr. Ale najważniejsze — to innowacyjna wyższa uczelnia, alma mater dla setek młodych studentów, którzy w strukturze ciągłego kształcenia (szkoła przygotowawcza—podstawowa—średnia—wyższa) opanowują sztuki: plastyczną, teatralną, muzyczną, choreograficzną, estradową, stając się wysoce profesjonalnymi licencjatami i specjalistami. W ramach kompleksu edukacyjno-wychowawczego funkcjonuje kilka wyspecjalizowanych Centrów: naukowo-badawcze, komputerowe, informacyjno-wydawnicze, producenckie, medyczno-psychologiczne i inne. Dodajmy jeszcze posadzony przez dzieci Ogród Sztuk, założony na brzegu Dniepru szewczenkowski „Sadzik wiśniowy koło chaty”. Wszystko to, plus specjalnie opracowane rytuały, nadaje placówce wysoki status Świątyni Sztuki, duchowego ośrodka, atrakcyjnego dla utalentowanych dzieci Ukrainy i zagranicy. Tym cudem kieruje artysta ludowy Ukrainy, profesor, akademik Akademii Sztuk Ukrainy Mychajło Iwanowycz CZEMBERŻY. A jest on także członkiem korespondentem Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, członkiem Narodowego Związku Kompozytorów Ukrainy, Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy, laureatem międzynarodowych konkursów i festiwali, nagrody artystycznej „Kijowska Pektorał”. Mychajło Iwanowycz to wykwintny inteligent, w życiu wyróżnia się delikatnością, demokratycznością, prostotą (w sekrecie powiemy, że szanowny akademik ma hobby: zbiera kolekcję błędów w pisowni własnego nazwiska i wyplata płoty). — Ciekawie byłoby najpierw dowiedzieć się, na jakich kamieniach węgielnych trzeba stać, aby kierować taką niezwykłą artystyczno-edukacyjną placówką? — Tutaj pytanie jest szersze niż dyplomy i biograficzno-karierowe zawiłości. Dla mnie i moich utalentowanych kolegów najważniejsze jest kochać dzieci, widzieć w nich przyszłość swoją i państwa. Za tym stoi dążenie, by w jak najlepszy sposób przekazać im tę wiedzę, umiejętności, wartości duchowe, które wzbogacą i uczynią je pełnoprawnymi duchowymi władcami świata, uczynią je szczęśliwymi. Jeśli dzieci będą szczęśliwe, zatem będzie szczęśliwe państwo, szczęśliwe następne pokolenie i dla tego trzeba pracować. W Kijowskiej Dziecięcej Akademii Sztuk zebrali się ludzie, którzy to rozumieją i dla nich to pociąg duszy. Ja, kiedy przyjmuję do pracy, najpierw pytam: „Czy kochacie dzieci?”, potem dowiaduję się: „Jak wy, właściwie, chcecie poprzez tę miłość profesjonalnie podnieść je na ten poziom, który ma być konkurencyjny i szanowany na świecie?”. Dlatego że po prostu kochać można, powiedzmy, w rodzinie, a pedagog ma kochać tak, aby jego uczeń codziennie nabierał wysokości profesjonalnego mistrzostwa, odczuwał smak do wszystkiego tego, czego jeszcze nie zna. Moim zdaniem, kiedy bez przerwy budować taki system relacji z dzieckiem, to daje radość i dziecku, i pedagogowi, oni razem wznoszą się ponad codzienne, już znane rzeczy i nabywają tej profesjonalnej jakości, która jest niezbędna obecnie w tym twardym, bardzo nasyconym różnymi twórczymi propozycjami dla artystów świecie. Oczywiście, dbamy, aby nasi wychowankowie zawsze szli nie tylko „zielonym korytarzem”, ale szli pewnie, pokonując wszelkie życiowe trudności. Kiedyś napisałem, że nie lubię słowa „walka”, ono jest patetyczne, publiczne, wymaga patrzenia na siebie w profilu i en face, mnie bardziej podoba się spokojny, ale wytrwały czasownik: pokonywać. Codziennie wytrwale iść naprzód, nabywać nowe — w tym jest spokojna siła i szlachetna skromność. — Dlaczego mimo wszystko akademia? Przecież uczą się w niej dzieci, przed nimi całe życie. Czy to nie „echo” modnej plagi, kiedy szkoły stawały się kolegiami i liceami, a instytuty — akademiami? — Kijowska Dziecięca Akademia Sztuk była pomyślana wtedy, kiedy jeszcze nie było powszechnego dążenia do prestiżowego nazywania się. Nasza nazwa, zwłaszcza w połączeniu z określeniem „dziecięca”, była dość niestandardowa i dlatego, być może, wywoływała sceptyczne zainteresowanie. Jednak została zaprezentowana struktura wprawdzie oryginalna, ale ze wszystkimi stałymi atrybutami wyższej uczelni: wydziały, semestry itd. Już wtedy w strukturze Akademii były przewidziane szkoła sztuk, szkoła humanistyczna, Wyższe Kolegium Artystyczne (w perspektywie — stworzenie kolegium humanistycznego, które przygotowywałoby specjalistów, którzy przeszli naszą szkołę, dobrze rozumieli sztukę, znali języki i mogliby wykładać przedmioty ogólnokształcące z uwzględnieniem specyfiki placówki artystycznej). To w tamtym czasie, oczywiście, było bardzo dziwne. Ale stopniowo nasze trochę fantastyczne dzieło stawało na nogi, demonstrowało swoje pedagogiczne możliwości, które codziennie wzbogacały się wysoką duchową aurą. Stopniowo budowały się też poziomy edukacyjne. W tym roku otrzymaliśmy prawo kontynuowania kształcenia licencjatów ze wszystkich specjalności artystycznych i specjalistów w dziedzinie sztuki muzycznej i teatralnej, co odpowiada trzeciemu poziomowi akredytacji placówek edukacyjnych. Zgodnie ze statutem mamy prawo do aspirantury, ale na razie jej nie otwieramy, ponieważ chcemy, aby wszystko układało się naturalnie i żeby tam wstępowali właśnie nasi absolwenci. Rozumiemy, że trzeba aktywnie pracować nad wszystkim, w tym staramy się maksymalnie nie obciążać państwa swoimi problemami. Nasza placówka edukacyjna — to innowacyjny projekt, który zrodził wiele ciekawych nowelek, które są uznane teraz na Ukrainie. No, powiedzmy, my pierwsi zaczęliśmy przyjmować sześciolatki i uczyć w trzech językach: angielskim, francuskim, niemieckim. My po raz pierwszy wprowadziliśmy semestry (obecnie wszędzie są semestry), wtedy to było dziwowiskiem, wszystkie nasze dzieci — to młodzi studenci, u nas to norma statutowa, my wprowadziliśmy rankingi zamiast ocen i nie tylko w granicach 5—12 punktów. W razie potrzeby, na przykład przy przygotowaniu do międzynarodowego konkursu, młodzi studenci mogą „zanurzać się” w odpowiednią sytuację (powiedzmy, ranking 100 punktów), aby czuć się pewnie i naturalnie w każdych okolicznościach. Według naszego systemu dziecko pracuje faktycznie 8—12 godzin, ale to bardzo szczęśliwy pobyt z dobrą relaksacją, ponieważ po matematyce idzie harmonia, potem, powiedzmy, choreografia, dalej — geografia, potem jest możliwość trafić do sali ćwiczeń fizycznych, gdzie są specjalne trenażery właśnie dla przyszłych artystów, czyli nie wielkie sztangi, które mogą wyrządzić szkodę, a oryginalne przyrządy, które pomagają udoskonalić siebie. Wszystko to w sumie, jak sądzę, doprowadziło do tego, że w tym roku otrzymaliśmy honorową nagrodę od Ministerstwa Oświaty i Nauki oraz Akademii Nauk Pedagogicznych — „Lider współczesnej oświaty”. — Mychajle Iwanowyczu, Pan tworzy muzykę. Jaką dokładnie? obojem, harfą, fagotem… Lubię muzykę teatralną, gdzie jest przestrzeń do tworzenia muzycznej dramaturgii. Jako jeden z autorów „Kijowskiej Pektoralnej”, dwukrotnie ją otrzymywałem, jeszcze trzy razy byłem w trójce najlepszych. Cieszę się, że większość moich utworów została zauważona i jakoś wyróżniona — to wielki zaszczyt czuć, że wysokiej klasy profesjonalni koledzy, muzycy, kompozytorzy, krytycy doceniają twoją pracę, to dobry doping, świadectwo, że znajdujesz się w tej formie, która powinna towarzyszyć artyście przez całe jego życie. Twórczość jest obowiązkowa i niezbędna do tego, aby realizować się jako specjalista i przebywać w tej profesjonalnej formie, która pozwala zarządzać. Rektor to menedżer artystyczny, pedagog, który na własnym przykładzie demonstruje możliwości twórcze. — Jedna z ostatnich Pana prac to kompozycja poetycko-muzyczna „Zwiędłe liście”, poświęcona 150. rocznicy urodzin Iwana Jakowycza Franki. Niezłomny Kamieniarz napisał zadziwiającą lirykę, która została przetłumaczona na dziesiątki języków świata. I oto połączyła się ona z muzyką. — Ta praca nie była długotrwała, zajęła praktycznie półtora miesiąca, ale w tym czasie zrobiono pięć wariantów i to jest ostatni. „Zwiędłe liście” to wielka poetycka księga artystyczna cierpień człowieka, który kocha i jest przez to nieszczęśliwy. Kiedy usłyszałem ten dramat liryczny w wykonaniu Ołeksandra Pawłowycza Bystruszkina, zrozumiałem, że ten nieznany Franko daje potężną energię. Kijowska Dziecięca Akademia Sztuk to ogród rzeźb.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

MYCHAJŁO HRUSZEWSKI: „OSIEDLIŁEM SIĘ W MOSKWIE, ARBAT, 55”

W „Wspomnieniach” Mychajło Hruszewski odnotował: „W niedzielę 10 września (starego stylu) wreszcie wyjechaliśmy z Kazania, pospiesznym pociągiem przez Riazań do Moskwy...”. Głowa rodziny, jego żona Maria Sylwestriwna oraz córka Kateryna (Kulunia) zatrzymali się 11 września w hotelu „Łoskutnyj” przy Twerskiej, ale już 13 września Hruszewski pisał do Serhija Jefremowa: „Podaję do wiadomości Waszej, Wysokopoważny Serhiju Ołeksandrowyczu, że osiedliłem się w Moskwie, Arbat 55, m. 8 (róg Dienieżnego)”. Później w liście do Mychajła Mohylanskiego Hruszewski jeszcze dokładniej wskazał adres: „Arbat 55, wejście z Arbatu, m. 8, 3(ie) piętro...”. Dom, w którym mieszkał Hruszewski od 13 września 1916 roku do 11 marca 1917 roku, czyli równe pół roku, zachował się i znajduje się kilkaset metrów od Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, które mieści się przy Arbacie 9. Nie ma żadnej wątpliwości co do tego, że Hruszewski przechodził obok ówczesnego arbackiego domu nr 9 i widział ten sam fasad, który zachował się do dziś; spotkał swoje pięćdziesięciolecie w atmosferze Arbatu, ulicy, którą nazwał „jedną z wielkich moskiewskich arterii”; Hruszewskiego wybrano Przewodniczącym Centralnej Rady wtedy, gdy przebywał na Arbacie. W bezpośredniej bliskości staroarbackich domów nr 9 i nr 55 jest coś mistycznego, bo sam Hruszewski sformułował maksymę, którą kieruje się w swojej pracy Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie: „Musimy pamiętać, że reprezentujemy wielki naród i jesteśmy zobowiązani reprezentować go z godnością”. Te słowa wielkiego Ukraińca mogłyby zdobić wejście do Centrum Kultury, które jest duchową ambasadą Ukrainy w Moskwie. Sześciomiesięczny pobyt Hruszewskiego na Starym Arbacie stanowił setną część całego jego poprzedniego życia i prawie jedną czterdziestą — następnego. Nie tak znowu mało! Ta moskiewska strona biografii Hruszewskiego warta jest naszej bacznej uwagi. Życie na obczyźnie, w warunkach policyjnego nadzoru, bez paszportu, z obowiązkowym cotygodniowym meldowaniem się na policji było, według słów samego Hruszewskiego, „ciężkie, szare, bezwidokowe, wypełnione bezsilnymi wysiłkami, by jakoś powiązać nić pracy naukowej, kulturalnej i społecznej działalności, tak niemiłosiernie przerwanej wojną”. Jednak wysiłki wielkiego Ukraińca nie pozostały daremne, mocno powiązał nić swojej różnorodnej działalności, rozwinął w Moskwie wielką i napiętą działalność naukową, wydawniczą, organizacyjną. Sam Hruszewski pisał: „Po dwuletniej wymuszonej przerwie w mojej społecznej i naukowo-kulturalnej pracy byłem gotów rzucić się na moskiewskie możliwości w tej sferze, jak głodny Cygan na paschę... Moskiewskie wydawało się nie wiedzieć jakim dobrem” (wyróżnienie moje. — W. M.). Co zatem przede wszystkim przyciągało Mychajła Serhijowycza w Moskwie? Można było zakończyć VIII tom „Historii Ukrainy-Rusi”, pracę nad którym przerwała wojna. Można było zbierać materiał archiwalny z historii drugiej połowy XVII wieku, a także późniejszych czasów, aż do XIX wieku. „Moskwa, — pisał Hruszewski, — bardzo bogata w różne materiały do historii Ukrainy, jej kultury, sztuki i piśmiennictwa...”. W „Autobiografii” uczony zaświadczył: „Z przeniesieniem do Moskwy miałem możliwość zabrać się do kontynuacji swojej „Historii Ukrainy”, którą wojna przerwała na opisie bitwy zborowskiej... w Moskwie dokończyłem historię wojny 1649 r. i, doprowadziwszy przegląd do wiosny 1650 roku, wydrukowałem w Moskwie jako trzecią część VIII tomu...”. Na Arbacie Hruszewski napisał nie więcej niż setkę stron książkowych, ale były one poświęcone niezwykle skomplikowanej sytuacji historycznej i miały decydujące znaczenie dla zakończenia VIII tomu. Hruszewski, według jego własnej skromnej oceny, „brał udział w redakcji „Ukrainskoj żyzni”, a naprawdę razem z Wołodymyrem Wynnyczenką organizował pracę czasopisma. Wiele sił oddał Mychajło Serhijowycz ukraińskojęzycznemu tygodnikowi „Promiń”, który wychodził w Moskwie pod koniec 1916 — na początku 1917 roku. Hruszewski przyznawał: „Nie przewidywaliśmy, że będziemy mieć straszną udrękę z cenzurą...”. I z goryczą dodawał: „Smutno chodzić na paluszkach”. Mówiąc słowami uczonego, „miał kupę wydawniczych planów” i „zajmowała go... sprawa założenia ukraińskiego wydawnictwa”. Przewidywano wydanie w Moskwie utworów Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Mychajła Kociubynskiego, Marko Wowczka... Hruszewski korespondował z Ołeksandrem Ołesiem w sprawie wydania jego poezji. Niemało czasu i energii oddawał jednoczeniu moskiewskich Ukraińców: „Obecność w Moskwie wielkiej liczby wykształconych, a nawet uczonych Ukraińców poddawała myśl o możliwości zawiązania tutaj towarzystwa naukowego czy koła naukowego ukraińskiego, które mogłoby podtrzymywać w tych ludziach zainteresowanie ukraińską dyscypliną i zwracać ich uwagę na ukraińskie tematy”. Wysiłki Hruszewskiego w organizacji Ukraińców w Moskwie przerwała Rewolucja Lutowa 1917 roku: „...Tylko rewolucyjna fala to wszystko zatrzymała...”. Jakie zatem wnioski z tego wszystkiego możemy wyciągnąć? Jakie lekcje zdobyć? Przede wszystkim Mychajło Hruszewski pozostał do dziś wielki! wielkim i nieosiągalnym wzorcem organizatora Ukraińców w Rosji. Wyraźnie pokazał, że pracę z nimi można i trzeba prowadzić w każdych warunkach, nawet w okresie rewolucyjnych wstrząsów i tektonicznych przesunięć w społeczeństwie. Jest to ważne, by pamiętać, ponieważ niemało podobnego lub zbliżonego ujawniło się między wydarzeniami lat 1916—1917 a wydarzeniami na przełomie dwóch wieków — XX i XXI — oraz teraźniejszością, zwłaszcza w istocie i niuansach kwestii ukraińskiej w Rosji. Ogromne doświadczenie Mychajła Hruszewskiego świadczy, że cała praca wśród Ukraińców musi być prowadzona na poważnym naukowo-teoretycznym gruncie. Opracowanie teorii kwestii narodowej z uwzględnieniem jakościowo nowych warunków historycznych oraz badania naukowe z historii Ukrainy i ukrainoznawstwa występują jako obowiązkowy warunek udanej, aktywnej i konsekwentnej polityki państwowej w tej sferze. Wśród wszystkich potrzeb ukraińskiego życia narodowego Mychajło Hruszewski wysuwał na pierwszy plan potrzebę języka ukraińskiego i szkoły ojczystej: „Kwestie te — o języku ukraińskim, szkole i oświacie, nierozwiązane w Rosji do tej pory, i długo jeszcze trzeba będzie o nie walczyć i spierać się…” Tak też się stało. Nawet w jakościowo nowych warunkach istnienia niepodległych państw — Ukrainy i Rosji — kwestia szkoły ukraińskiej w Rosji pozostaje praktycznie nierozwiązana. Podczas gdy, mówiąc słowami Hruszewskiego, „tego wymagają interesy kulturalne ukraińskiego obywatelstwa Rosji i w końcu — sama reputacja Rosji jako państwa kulturalnego...” Systemowe podejście wymaga stworzenia w Rosji edukacji narodowej, która zawierałaby w sobie jasno określony etnokomponent. Problem ten dotyczy wszystkich diaspor narodowych i może być rozwiązany po wypracowaniu samych kryteriów etnokomponentu oświatowego, określeniu jego standardów, jednym słowem, poprzez wyprowadzenie edukacji narodowej ze sfery amatorskiej z entuzjastyczną pracą w sferę państwową, prawdziwie profesjonalną. Przykład Hruszewskiego uczy, że obrona praw i interesów Ukraińców w Rosji stoi na pierwszym miejscu. Jego pryncypialne nastawienie na obronę ukraińskości pozostaje niezmienne, a wsparcie diaspory ukraińskiej jest obecnie ważnym zadaniem państwa. Dlatego na początku XXI wieku koniecznie trzeba wreszcie zdobyć się na celowe, długofalowe, strategicznie przemyślane i realne wsparcie diaspor ukraińskich jako nosicieli języka ukraińskiego, kultury, duchowości, jako reprezentantów naszego narodowego imienia, jako dowód realnej i wielostronnej obecności ukraińskości na świecie, w Rosji przede wszystkim. Ważne jest, aby odnotować, że Mychajło Hruszewski był zwolennikiem konkretnej celowej pracy i nie znosił pustego gadania o tak zwanej „najszerszej perspektywie”: „Nie o „najszerszych perspektywach” trzeba myśleć, a o szkole ludowej, o popularnej książce, o prasie dla ludu…” W tym kontekście brak w naszych czasach ukraińskiej gazety federalnej w Rosji to nonsens, a pamięć o Hruszewskim woła o niezwłoczne rozwiązanie tej kwestii. Tak samo konieczne jest na szczeblu międzypaństwowym stworzenie sprzyjających warunków dla rozpowszechniania w Rosji ukraińskiej książki i prasy w warunkach rynku i prywatnego interesu. W czasach pobytu na Arbacie Hruszewski zaplanował zakrojone na szeroką skalę projekty, które nie zostały zrealizowane do dziś. Powiedzmy, w listopadzie 1916 roku porozumiał się z Maksymem Gorkim, który odwiedził zesłańca na Arbacie 55, o przygotowaniu i wydaniu zbioru naukowego „Ukraina i Moskwa w ich życiu duchowym”. W liście do Serhija Jefremowa Hruszewski wyraził systemotwórcze założenie: „Główne: Ukraina i Moskiewszczyzna — różnice i kontrasty ich życia duchowego, przede wszystkim w folklorze, także w obyczajach, prawie, życiu społecznym i historycznym, literaturze. Kto by napisał o oryginalności i wartości ukraińskiego teatru?.. Pożądane, aby pisano żywo, interesująco, a nie po prostu informacyjnie”. Rewolucyjne kataklizmy nie pozwoliły doprowadzić sprawy ze zbiorem do końca. Od tamtej pory minęło dziewięć dziesięcioleci, ale zamysł unikalnego zbioru do dziś nie stracił swojego znaczenia i warto byłoby go zrealizować w naszych czasach wspólnymi siłami ukraińskich i rosyjskich uczonych. Oczywiste jest, że postać Hruszewskiego może stać się jednoczącą we wspólnej celowej pracy całej ukraińskiej diaspory w Rosji. Szczególnie dobrze widać to z wysokości 140-letniego jubileuszu od dnia urodzin Mychajła Serhijowycza. Proponujemy wszystkim organizacjom ukraińskim w miarę możliwości włączyć się do projektu „Mychajło Hruszewski”, który już od kilku lat realizowany jest w Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie. Przede wszystkim mogłyby to być wspólne badania naukowe i uzgodniony program propagandy idei i twórczości Hruszewskiego. W szczególności naszej wspólnej uwagi zasługuje popularyzacja opracowanego przez uczonego „schematu historii Ukrainy jako całości, która obejmuje wszystkie czasy historycznego życia narodu ukraińskiego”. Centrum wydało już monografie: „Mychajło Hruszewski: „Zadomowiłem się w Moskwie, Arbat 55” oraz „Taras Szewczenko i Mychajło Hruszewski na Starym Arbacie”. Moglibyśmy prezentować u nas badania hruszewskoznawcze czy nowe materiały archiwalne badaczy diaspory ukraińskiej, jesteśmy gotowi zaprosić do siebie uczonych z różnych regionów Rosji. O charakterze pracy Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie w tym kierunku świadczy plan na wrzesień bieżącego roku, w którym przewidziano otwarcie stoiska wystawowego, poświęconego pobytowi Mychajła Hruszewskiego w Moskwie, w Mieszkaniu Pamięci Andrieja Biełego na Arbacie 55. Odbędzie się panichida za Mychajła Hruszewskiego w cerkwi św. Archanioła Michała, która znajduje się przy domu na ul. Pogodinskiej 2/3, w którym uczony mieszkał na początku lat 30. ubiegłego wieku. Otwarto wystawę książkową z okazji jubileuszu wielkiego Ukraińca, trwa akcja charytatywna rozpowszechniania literatury naukowej o Hruszewskim, odbywają się spotkania w Izbie Pamięci, poświęconej Tarasowi Szewczence i Mychajłowi Hruszewskiemu. Mychajło Hruszewski już wszedł w historię Moskwy i Starego Arbatu. Dlatego trzeba zrobić wszystko, co możliwe, aby uwiecznić jego obecność na starodawnej moskiewskiej ulicy. Uważam w szczególności, że przed wejściem do Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie powinna pojawić się rzeźbiarska postać wielkiego Ukraińca. Niechby wiecznie żywy Mychajło Serhijowycz stanął tu jako pięćdziesięciolatek, jakim był w czasach pobytu na Arbacie. Sprawiedliwym uczczeniem pamięci wybitnego uczonego, akademika Wszechzwiązkowej Akademii Nauk byłoby także ustanowienie tablicy pamiątkowej na arbackim domu nr 55. Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, członek korespondent APN Ukrainy, dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie * Hruszewski pewnego razu wyliczył nazwiska ludzi, z którymi się spotykał: „...W Moskwie zebrało się wtedy wielu ukraińskich działaczy. Potajemnie (nielegalnie) mieszkał W. Wynnyczenko. Często przyjeżdżał do swojej rodziny S. Petlura, który służył wcześniej w Moskwie, a potem został przydzielony do armii. Przebywali A. Krymski, M. Szrah, O. Prychodko, M. Połozow, Z. Morhulis, O. Salikowski, Abramowycz-Burczak, Majewski i inni pisarze oraz działacze społeczni, którzy potem odgrywali mniej lub bardziej znaczące role w dobie rewolucyjnej”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

NATALENA KOROLEVA O POCZĄTKACH EKSPANSJI MOSKIEWSKIEGO PRAWOSŁAWIA NA UKRAINIE

Widzimy, że agresywna antykatolicka, antyunicka wojowniczość znacznej części ukraińskiego kozactwa, promoskiewskie nastroje wynikające z błędnego rozumienia „prawosławnej jedności” — czyli wszystko to, co pół wieku później doprowadziło do katastrofy perejasławskiej — nie było ani żywiołowym ruchem prawosławnego ludu, ani odpowiedzią na uciski prawosławia ze strony Polaków i katolików, jak zwykliśmy uważać, bezkrytycznie powtarzając stereotypy ukształtowane przez rosyjsko-imperialną historiografię. Zamiast tego widzimy, że nastroje te były metodycznie pielęgnowane z zagranicy przez samą Moskwę! Widzimy z utworu, że moskiewska ekspansja, na samym początku duchowa, niech nie wszędzie jednocześnie, na Naddnieprzu wcześniej, na Wołyniu później, ale w każdym razie rozpoczęła się na długo przed Perejasławiem i na długo przed hetmanowaniem Chmielnickiego. Czyli Moskwa nie tylko wspierała wojnę Chmielnickiego, począwszy od 1654 r., nie tylko potajemnie pomagała mu bronią i środkami finansowymi jeszcze przed tym, od początku wojny, ale w istocie sprowokowała tę wojnę! Czyli najpierw sami stworzyli nam problem, a potem pomagali nam poradzić sobie z tym problemem, i ta rada okazała się perejasławską… Zatem starszy brat Wasyl nasiąkł moskiewskimi wpływami, sprawił sobie za spowiednika moskiewskiego popa, na wszelkie sposoby propagował wyżej wymienione nastroje. Młodszy, Adam, tego nie przyjmuje, uważa to nowe, co przyszło z Moskwy, za obce i niedobre. Znamienne, że zarówno Wasyl, jak i Kowdusz, od którego pierwszego dowiadujemy się, że kozacy właśnie za moskiewską namową „na unię ostrzą zęby”. A Wasyl nawet chwali się tym, że takie zmoskwiczenie wiarą jest wyrzeczeniem się ojcowskiej, odwiecznej wiary. Mówi do Adama: „I co ty ciągle, jak i ciotka, na „ojców” i na „stare czasy” mrugasz? Czyż nosimy odzież, jak za książąt? Albo żyjemy, jak za Askolda czy Włodzimierza?”. A jeszcze widzimy, że Wasyl „podłapał” w Moskwie nie tylko wiarę, inną od ojcowskiej, ale i obce jego ukraińskiemu dawnemu rodowi normy moralne. Przejął dziką dla Ukraińców, ale taką tradycyjną dla Moskowszczyzny rzecz, jak pogarda wobec kobiet. Adam rozpacza po świeżo zmarłej przy porodzie ukochanej żonie Zorai, którą pokochał w turecko-arabskiej niewoli i przywiózł ze sobą, a Wasyl tak go „pociesza”: „Dziwię się tobie, bracie: i czego ty tu siedzisz, smucąc się po swojej… brance? Niech powiem soczyste słowo — baba jak baba! Jedna ładna, ale przecież inne jeszcze lepsze!.. No uderz nieszczęściem o ziemię, a tymczasem zalej smutek miodem! A ja zaręczę, że przygonię ci z kozakami setkę… tysiąc branek… Na rzemieniach-syrycach przyprowadzę”. Także przywiózł Wasyl z Moskowszczyzny do rodzinnego domu dotąd tam niesłychane lekceważące traktowanie służby i rasizm. On nie woła służby, a gwiżdże na nich, jak na psy, w specjalnie przywieziony gwizdek, a Araba Jusufa, który został w zamku po Zorai, nazywa „czarnym”. Oto dwie wiary, dwie moralności. Która z dwóch jest bardziej przydatna?.. W końcu spory między braćmi doszły do szabel. Jasna sprawa, pierwszy za szablę chwycił Wasyl, rozwścieczony tym, że jego agitowanie za moskiewską wiarą rozbija się o nieugięte argumenty młodszego brata. Zatem Wasyl chwyta za szablę ze słowami: „Ale ja cię oduczę kręcić, jak jezuita!” (s. 430). O tak! Dla tych, którzy moskiewskiej wiary i moskiewskiego ducha nabrali, każde trzeźwe i logicznie uzasadnione rozumowanie — to już „jezuityzm”! I już przy wyjściu z zamku Wasyl mało nie starł się w pojedynku z gościem brata — Hiszpanem K. de Lacerdą, bo uważał go za inspiratora antymoskiewskości Adama. Obyło się. „Ale, hrabio, my jeszcze spotkamy się w polu!” — obiecał Wasyl (s. 432). Ciekawe, w jaki sposób spodziewał się spotkać z Hiszpanem w polu i w jakim polu, na czyich terenach to pole? Czy już wtedy marzyła się moskiewska nawała na Europę? Tak właśnie opowiedziała N. Korolewa przez historię swojego rodu cząstkę ogólnoukraińskiej historii… Lewko WYTER, m. Dniepr z PONIŻEJ TEGO PRZECINKA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

WYZNANIE UCZCIWEGO FUNKCJONARIUSZA

Książka Wiktora Hamana „Obkomowskie korytarze” ukazała się drukiem wiele lat temu, ale niedawno wpadła mi w ręce. Postanowiłem na nią odpowiedzieć, bo to, o czym mowa w tym wydaniu, to cała epoka. Ciekawy historyczny przykład totalitaryzmu z jego nieodłącznym łukawstwem, obłudą, społecznym kłamstwem i samochwalstwem: oto już osiągnęliśmy, dosięgnęliśmy, przeszliśmy... Ale im bardziej ta epoka się oddala, tym ciekawsza staje się prawda o niej. Odchodzi w przeszłość leksykon Systemu, określenia w rodzaju: pierwszy (sekretarz), drugi (sekretarz), особіст, kurator... A historia pozostaje. Pozostają też zapisy W. Hamana: „Ani razu nie słyszałem, żeby w obkomie spierano się o politykę”. Albo: „Wskażcie mi takie posiedzenie biura – organu kolegialnego – na którym nie przeszłaby myśl pierwszego sekretarza obkomu”. Albo: „Wygląda na to, że są dwie dyscypliny – jedna dla kierownictwa, druga dla zwykłych komunistów”. Miejsce w szeregu, kolumnie, przy stole określała ścisła subordynacja. Ona też określała styl ubioru, zachowanie (co wolno popu, to diakowi zakazane), czas urlopu, miejsce wypoczynku, obsługę medyczną, poinformowanie, pracę nad dokumentami z odpowiednią klauzulą. Wszystkie te różnice, zależne od hierarchicznej pozycji ludzi, przez dziesiątki lat kształtowały psychologię i zasady wzajemnych stosunków. Człowieka oceniała władza i wprowadzała go w odpowiednie koło – nomenklaturę. Pozycja nomenklaturowa wpływała na samoocenę, samopoczucie człowieka. Lepiej przeżywali ci, którym łatwiej udawało się ukrywać informacje o sobie, o osobistych wadach czy sprawach rodzinnych. Tuchta (u Sołżenicyna – tuchta) była w meldunkach o produkcji towarów, w chwaleniu się osiągniętym dobrobytem, w moralności; tuchta, jak kłamstwo o pozytywnym, była zarówno w postępowaniu Systemu, jak i w postępowaniu jego jednostek nomenklaturowych. U podstaw pracy aparatu, pracy partyjnej, leżało służalstwo. Za tym codziennym zjawiskiem stała pełna obojętność wobec poszczególnych warstw ludności, na przykład wobec emerytów. Początkowo w ogóle nic im nie płacono, potem dawano marne emerytury. Jakikolwiek szacunek dla takich ludzi był wyłącznie akcją agitacyjną, reklamową, propagandową, a często pojedynczym wyjątkiem. Zatem korytarze Systemu, jak i obkomowskie, odbijały się nie tylko na położeniu nomenklatury jako produktu Systemu, ale i na wszystkich podległych obywatelach: bezpłatna praca w kołchozach, życie bez paszportów (faktycznie – pańszczyźniane) na wsiach, „musztrowanie” urzędników, żołnierzy, uczniów, studentów. System starał się wszystko przewidzieć, wszystkim rządzić, o wszystkim pomyśleć, ale życie jest bardziej skomplikowane: nie radził sobie z życiowymi odmianami, kostniał w stagnacji, bez konkurencji, bez krytyki, bez twórczej energii i duchowego odnowienia. Całkiem oczywiste, że W. Haman był produktem swojego czasu i nie mógł uniknąć wpływu Systemu, ale udało mu się – jako synowi chłopskiemu, który wyrósł w żywiole wiekowego ukladu ukraińskiej wsi – zachować w duszy Boską iskrę, kamerton Prawdy, którymi został obdarzony od natury. W eseju „Błękitny poranek zagórnego romantyka” (o Mykole Chwylowym) uczciwie napisał, że nigdy nie był dysydentem, a post factum przyłączanie się do cudzego stanowiska uważa za dla siebie niedopuszczalne. Zatem uczciwość wobec siebie, uczciwość wobec samego siebie. To, co widział, co przeżywał, o tym też pisał bez dalekosiężnych celów. W. Haman odmalował portrety „bohaterów” tamtych czasów. Przez pryzmat obkomowskich korytarzy są one ciekawe swoim koloritem, zachowaniem, sposobem myślenia... z Hryhorij KUCZENKO, były wojskowy politruk

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

ZAPOMNIANA I ODNALEZIONA PERŁA

ŚLADAMI NASZYCH WYSTĄPIEŃ W nr 33 z 2006 r. „Słowa Proświty” w rubryce „Przywracamy imiona” pani Zoriana Żywka „przywróciła” nam małżeństwo pisarskie — Natalenę Korolewą i Wasyla Korolewa-Starego. Ale, rzecz jasna, musiała pisać bardzo zwięźle, ze względu na brak miejsca w gazecie, a przez to poza nawiasem artykułu pozostało bardzo interesujące dla poznania ukraińskiej historii i bardzo aktualne ze względu na współczesne problemy międzywyznaniowe zakończenie powieści N. Korolewej „Przodek”. Z. Żywka zbyt pobieżnie wspomniała o tym utworze. A tymczasem N. Korolewa opowiada (lub, być może, artystycznie domyśla się) w utworze nie tylko o swoim hiszpańskim przodku de Lacerda, ale także o innym swoim przodku — ukraińskim (a nie polskim! — to jednoznacznie wynika z utworu; widocznie już jego dalecy potomkowie ulegli spolszczeniu, włącznie z ojcem pisarki), Adamie Duninie-Borkowskim (a nie Duninie-Borowikowskim!). W końcowej części główny bohater Carlos de Lacerda zajeżdża w gościnę do swojego pobratymca (razem byli w bisurmańskiej niewoli) Adama Dunina-Borkowskiego do jego rodowego zamku na Wołyniu. Tam właśnie rozgrywają się wydarzenia, najciekawsze dla współczesnego ukraińskiego czytelnika. Dzieje się to na początku lat 1600. Na przykładzie i przez pryzmat rzekomego dramatu rodzinnego, nieprostych relacji Adama ze starszym bratem Wasylem, który niedawno powrócił z Moskwy, nasiąknąwszy tam moskiewskim duchem, pisarka pokazuje początek ekspansji tego „moskiewskiego ducha”, a przede wszystkim moskiewskiego, bardzo specyficznego prawosławia na Ukrainę, w szczególności na Wołyń. Z dialogów braci, a także z opowieści epizodycznej postaci Kowdusza my KLASYKA Maria Omelianiwna Lenert-Dombrowska (1881—1963) — sławna ukraińska pisarka dziecięca i pedagog, znana większości czytelników pod imieniem Marijka Pidhirianka. Szkoła i książka — dwa skrzydła jej pracy twórczej przez całe życie: na 1900 r. przypada i jej pierwsza publikacja, i pierwsze nauczycielskie mianowanie. Pisarka weszła do literatury jeszcze na początku ubiegłego stulecia z błogosławieństwem i wsparciem takich mistrzów ukraińskiego słowa, jak Iwan Franko i Osyp Makowej. Początkowo dziewczyna próbowała swoich sił w różnych gatunkach — w poezji, prozie, dramaturgii, publicystyce, jednak z czasem praca z dziećmi sama z siebie przywiodła ją do literatury dziecięcej. W jej dorobku są i opowiadania, i bajki, wiersze i pieśni, sztuki dziecięce… Marijka Pidhirianka oddała ukraińskiej książce dziecięcej ponad sześć dziesięcioleci pracy twórczej. Jednak za życia pisarka nie doczekała się pełnego wydania zbioru swoich utworów, a i potem długi czas jej dorobek pozostawał nieznany szerokiemu ogółowi ukraińskich czytelników — daleko nie wszystkie jej teksty były odbierane pozytywnie w radzieckim kontekście. Dopiero za niepodległej Ukrainy nazwisko Marijki Pidhirianki po prawdziwie powróciło do ukraińskiego czytelnika, i wielką pracę w to włożył krajoznawca Wasyl Łewycki. Jeszcze jako młodzieniec przygotował do gazety rejonowej pierwszą rozprawę o sławnej rodaczce, i odtąd rozpoczęła się jego szlachetna sprawa popularyzacji twórczości pisarki. W szczególności w 1996 r. jego staraniami zostało stworzone literacko-krajoznawcze muzeum Marijki Pidhirianki we wsi Bili Osławy, gdzie urodziła się pisarka. Pod redakcją W. Łewyckiego (na własne i mecenackie środki) ujrzało świat już sześć książek z utworami Marijki Pidhirianki dla dzieci. Najnowsza z nich „Marijczyn Wielkanoc” — to po prostu unikatowe wydanie, weszły do niego bajki i opowiadania pisarki, które drukowano w różnorodnych ukraińskich czasopismach lat 1920—30. Krajoznawca odnalazł je, pracując w archiwach i bibliotekach Lwowa, Użhorodu, Iwano-Frankiwska. Ta składanka — to pierwszy przedruk utworów po kilkudziesięcioletniej przerwie. Warto odnotować udane podejście redaktora do doboru materiału tej książki. Jest ona zrobiona tak, aby nie tylko zainteresować czytelnika-dziecko, ale i przydać się nauczycielowi i studentowi-filologowi, bo oprócz właściwej składanki tekstów z rysunkami zawiera dużo dodatkowej informacji. W szczególności do wydania włączono szkic biograficzny o Marijce Pidhiriance, tabelę chronologiczną życia i twórczości pisarki, bibliografię jej wydań, szkic o muzeum pamięci, fotografie z archiwum rodzinnego oraz fotokopie dokumentów i autografów. Mamy nadzieję, że wkrótce wreszcie ujrzy światło dzienne i wydanie pełnego zbioru utworów tej pisarki z Przykarpacia. Zoja ŻUK ARFY, ARFY... Olesia Mamchycz — mistrzyni małych skondensowanych form, w których myśl dąży do kompletności i aforystyczności. Czytanie poezji O. Mamchycz warto porównać z rzymską ucztą, która wymaga powolnego smakowania. Przy tym rozpieszczonemu i przesyconemu do syta czytelnikowi zaproponowano nie niejadalną i znudzoną już egzotykę, a proste i właśnie dlatego oryginalne w swojej prostocie potrawy. Wśród kluczowych motywów — tęsknota, ból, żal i nieakceptacja zła świata. Wśród obrazów tej liryki dominują te, które są wieczne jak sama poezja — oczy, słońce, woda, krew, serce, drzewo, miasto, łza… Jednak takie „opowiadanie” prostotą jest kwintesencją tego typu pisania, do którego dąży autorka. Złożoność poetyki prostoty polega na tym, że tekst zyskuje potencjalną możliwość rozwijania się „w głąb”, co przewiduje nieskończoną możliwość generowania sensów jedynie pod warunkiem aktywnego udziału czytelnika. W kulturach wschodnich istnieje literacka tradycja opiewania pieprzyka na policzku ukochanej dziewczyny. Pieprzyk, czyli kropka, — symbol absolutnej prostoty — staje się rdzeniem wszystkich potencjalnych sensów. Wyrafinowana prostota poezji Olesi Mamchycz proponuje czytelnikowi grę — odnajdywanie potencjalnych sensów, takie sobie toczenie się, intelektualne i egzystencjalne. Kto odważy się przyjąć wyzwanie? V. CHUCZKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Przepyszna poetyka prostoty

„Перекотиболе” to pierwszy tomik poetycki Olesi Mamczycz. Mimo to młoda autorka jest dobrze znana miłośnikom ukraińskiej poezji dzięki jaskrawym publikacjom w almanachach i czasopismach, a jej reputację zdobyła jako jedna z najbardziej utalentowanych i najbardziej obiecujących poetek pokolenia dwutysięczników. Prawie nic nie powie czytelnikowi o „Перекотиболе”, ponieważ wyjątkowość tego zbioru polega na tym, że poetka obdarzona jest darem patrzenia na rzeczy i zjawiska pod najbardziej nieoczekiwanymi kątami: słońce — talerz z zupą, talerz pusty — księżyc. Stąd kluczowa figura liryki — porównanie: moje ucho — to uszko igły; głos, jak rosa, leży; serce ciepłe, jak nora; dni — kamienie z procy; naczynia — worki z ziemniakami, asfalt — hamulce dla deszczu… Wszystko w tej poetyce zdradza niestandardowość spojrzenia, zrodzoną ze zdziwienia życiem, jako Bożym darem. Centralną część tomiku stanowi cykl „Z etnicznego”. I nie dziwi to, ponieważ właśnie wzorce folklorystyczne z ich archetypiczną

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

PRZYBAŁTYCKIE MIASTECZKA MAJĄ W SOBIE COŚ Z ZABAWKI I BAJKI…

KRAJOBRAZY I LUDZIE O Łotwie istnieje wiele iluzji. Jedna z nich dotyczy sformułowania „mały kraj”. Ja przeciw… Niech Łotyszy będzie i 3 miliony, ale ich kraju małym nie nazwiesz. Jest wielki i zielony. Większą część terytorium zajęły lasy. Ciągną się i ciągną wzdłuż dróg… Przyjęło się idealizować Łotyszy i postrzegać ich jako etnomonolit. To też iluzja. Północ i południe, zachód i wschód mają swój niepowtarzalny socjokrajobrazowy pejzaż, albo jedyny w całym wszechświecie odcisk paluszków. Można by długo i nudno rozprawiać o etnotypach, gdyby nie Ainis Kupč… Operator w telewizji narodowej, Ainis okresowo dorabia na weselach. Opowiedział o niektórych z nich. W Rydze „nowi Łotysze” wydawali córkę za mąż. Na ucztę wynajęli niewielki zamek. Dobrze, że tych na Łotwie jest aż nadto… Kupč filmował tę zabawę profesjonalną kamerą… „Stoły uginały się od wykwintnych potraw. Z napojów przeważał „Hennessy”. Oto tylko nakarmić nas zapomnieli… Mnie i muzyków…” Innym razem Ainis filmował wesele obywateli Łotwy pochodzenia rosyjskiego. O „paluszkach” rosyjskiego czynnika nie warto zapominać. Oni, jak ów Wasisualił Lochankin ze „Złotego cielęcia”, „przyszli tutaj na wieki zamieszkać”… Odrobina niebezpieczeństwa i ryzyka w tym jest… Ale nieznaczna. Matryca zarządzania państwem jest zdrowa, plus parasol NATO. Słowem, w cerkwi młodzi brali ślub, a operator Kupč już chwycił za kamerę, aż tu usłyszał: „Nie wriemia…” No, „nie wriemia” to „nie wriemia”… Wyszli z cerkwi — „nie wriemia…” I dopiero wtedy, gdy panna młoda przemaszerowała mostkiem, zdjęła z główki wianek i rzuciła go do Dźwiny, rozległa się komenda: „Nagrywaj”. I po wszystkim… Ale najbardziej poruszyło mnie wesele łatgalskie. Łatgalowie mają coś wspólnego z naszymi Łemkami. Zapalczywi, nietolerancyjni, z wrażliwym poczuciem własnej godności… A zatem, wieś, długie stoły, muzycy, tańce… Wszystko bardzo emocjonalne, duszne i tak, wiecie, po ludzku. Żaru dodała tradycyjna bijatyka i pożar… Gościom pościelono w stodole, a im zachciało się palić… Gorące wyszło wesele. Taki oto sztych do iluzji o jednolitym monolicie Łotyszy… Kolory Łotwy pozostają w pełnej zależności od pory roku. W okresie październikowych sztormów panuje tam majestat ciemnego żywiołu. Właśnie wtedy jest największe prawdopodobieństwo, że jakaś olbrzymia fala z dna morskiego wyrzuci na brzeg słoneczny kamyczek. Wypatrywałam tego bursztynu najpierw na wybrzeżu Jurmały, później na Kolce — najwyższym punkcie wybrzeża Morza Bałtyckiego. Miejscowość tę nazywają „rogiem”. Wędrując brzegiem, można natknąć się na wtopiony w kamień metalowy znak. Przekonuje on, że właśnie Kolka jest centrum Europy. Poczytać można, ale wierzyć niekoniecznie… Kolka i bez tego ma wystarczająco dużo indywidualnych oblicz. Właśnie tam, na „rogu”, jest punkt przecięcia Zatoki Ryskiej i Morza Bałtyckiego. Ze wzniesienia wydmy dobrze obserwować, jak fale spieszą naprzeciw siebie — fala zatoki i fala morza. Jakieś pięć kilometrów od brzegu widać stary latarnik. Miejscowi zapewniają, że trajektoria — od „rogu” do latarni — jest niebezpieczna. Utkana z podstępnych prądów podwodnych i sypkich piasków. W pewnym czasie można nią dojść aż do latarni. Miejscowi rzekomo dochodzili. Ale broń Boże próbować komuś z lekkomyślnych, „twardzieli” od nadmiaru alkoholu. Niektórzy właśnie w ten sposób pożegnali się z życiem. Pamiątkowy płaskorzeźbiony wizerunek poległych ludzi i statków na brzegu jest przypomnieniem o śmiertelnym niebezpieczeństwie morskich głębin. „Memento mori” w morzu… Dawno, dawno temu Łotwę zamieszkiwał etnos o nazwie Liwowie. Potem przyszli Bałtowie — przodkowie współczesnych Łotyszy. Panowaniu Liwów przyszedł kres. Ich na zawsze odepchnięto do wybrzeża bałtyckiego — w Kurlandii. „Róg” — mały okruch ich ojczyzny. Widocznie instynkt samozachowawczy wyszeptał Łotyszom do ucha o asymilacji Liwów. Od czego się ona zaczyna? Oczywiście, od mowy… Jeszcze na długo przed radziecką okupacją język liwski został zepchnięty na margines. Za sowietów zadano mu ostateczny cios. To był czas, kiedy Liwowie nie śmieli przyznawać się, że są Liwami. W piątej rubryce zapisywano ich jako Łotyszy. Obecnie dawny etnos prawie zniknął. Odrobinę nadziei daje łotewski rząd. Pomaga organizacjom społecznym, które wyszukują i odczytują palimpsest oryginalnej kultury. Któż wie, być może właśnie na liwskiego rybaka natknęliśmy się o zmierzchu… Wysoki, chudy, z zapadniętymi policzkami, przypominał zszarzałą, smołowaną łódź. Starzec podszedł do wody, dotknął jej, spróbował smaku, spojrzał w niebo… Wyczuwał jutrzejszą pogodę. Szukaliśmy świeżej ryby. „Russkij nie… nie ponimat…” — „Ryba, ryba… Flądra!” — powtarzaliśmy niczym zaklęcie. Nawet zastanawiałam się, czy nie pokazać mi tej flądry językiem pantomimy… Zwątpiłam w swoje zdolności aktorskie, ale spróbowałam. Wyszło coś podobnego do ptaszka… Za miejscowymi w dawnych czasach ciągnęły się niemałe grzechy. W tamtych czasach, kiedy na Kolce jeszcze nie było latarni, rybacy rozpalali nocne ogniska — umowny znak, ostrzeżenie dla dryfujących statków o bezpieczeństwie. W rzeczywistości był to diabelski proceder, pułapka… Statki, niczym motyle, leciały na piekielny ognik i rozbijały się na mieliźnie… Topielców wyrzucało na brzeg. Z opuchniętych ciał trudno było zedrzeć buty. Dla wygody nieboszczykom odrąbywano nogi. Grzechy, grzechy… Czy nie dlatego na Kolce stało się mało ryb, a miejscowi rybacy się zapijają… MIASTA I LUDZIE Czy widzimy rzeczywistość taką, jaka ona jest? Jakiego wysiłku wymaga brak uprzedzeń? Przyglądać się, przysłuchiwać… Różnym ludziom, obrazom, okrzykom, szeptom… Czy dosyć wystarczy to, by poznać prawdziwą Łotwę… Do morza trzeba iść przez sosnowy las. W weekendy po obu stronach ścieżki szeleszczą foliowe torebki. „Moskale”, — kategorycznie podsumowuje Ochrymowycz. W rzeczywistości to różnojęzyczni turyści. Na weekend przywożą ich nowoczesne autobusy. Przeważnie Łotysze i Niemcy. Statecznie błądzą po plaży, oddychają, fotografują. Język rosyjski rani ucho. Tutaj jest on rzadkością. „Wielikij i moguczij” panuje głównie w Rydze i na jurmalskich plażach. Błędem byłoby wszystkich mierzyć jedną miarą albo nalegać na wrodzone dążenie Łotyszy do czystości i porządku. Ich domy są schludne. Jednak istnieje niewielkie „ale”… Dotyczy ono dekoracyjnego kiczu. Trawa spod kosiarki, klomby, luksusowe wazony zwisające z karłowatych drzew, ścielące się do ziemi jadowicie szkarłatne kwiaty… Prawie w każdym podwórku gnomy. Jaskrawe, małe, z chytrymi pomarszczonymi twarzami. „Oj nie, nie wspominaj o gnomach, — powiedziała Inese. — To taki brak smaku. U nas nigdy nie było tych gnomów. Nawet w folklorze ich nie ma. Z jakiegoś powodu przejęliśmy od Niemców…” Inese Zendere — pisarka, redaktorka kulturoznawczego czasopisma „Rigas Laiks”. Poczucie smaku, jak i braku smaku, — pojęcie międzynarodowe, — uważa ona. Ich sugestię, przenikanie smaku w brak smaku najlepiej widać w Windawie. Ale tam to zjawisko jest celowe. Miasto-port, dużo komercji… Ma pieniądze, więc pozwala sobie na odrobinę lekkiego prowadzenia się. Stosunkowo starodawne centrum dało schronienie wesołym i głupawym krowom. Takie sobie „pomniki-żarty”. Jedna krowa w postaci rury naftowej z kranikiem, inna krowa-gigant z rączką od walizki na grzbiecie. Trzecia — zakochana marzycielska dziewczynka w kokardach, czwarta — w płetwach dla większej szybkości pływania… Mer Windawy to oligarcha i „bandito”. Reputacja trwała, z miejsca nie drgnie. Prawda, mówią, że dla miasta zrobił niemało. Tylko oto co dokładnie, nikt nie potrafi powiedzieć. Przez włodarza miasta Atis ma niechęć do Windawy. Sublimacja… Ledwo zgodził się odwieźć nas swoim starym „oplem”. Zielony i płaski, przypomina oswojonego krokodyla. W bagażniku druciana siatka. Poprzedni właściciele — pogranicznicy — wozili służbowe psy… Ale jeszcze pół słowa o dobrych uczynkach odrażającego mera. W tym roku w Windawie uroczyście otwarto Dom Twórczości. Teraz tam, w zaciszu drewnianej dwupiętrowej kamienicy, z różnych krajów będą zlatywać się pisarze. Nastawił się na Windawę najbardziej energiczny poeta Ukrainy Sasza Irwaneć. Niedawno z grzbietu białego wielbłąda obserwował Tunezję i Saharę. Do tego łotewskiego portu przybędzie zimą. Słuchać mew i „karmić” powieść. Krewetki, whisky, mleko… Swego czasu polski poeta Andrzej Bursa napiętnował prowincję rozpaczliwym okrzykiem „miałem w dupie małe miasta, miałem w dupie małe miasta…” Na Łotwie ta formuła nie działa. Nadbałtyckie miasteczka są naprawdę czarujące. Czyściutkie i lakoniczne. Mają w sobie coś z zabawki i bajki. Jakby udanie złożona makieta z dziecięcego konstruktora. Domy, niczym podstarzałe damy, wypinają drewniane boki i pysznią się: „Spójrzcie, ja — retro. Drogie i niezawodne”… „Cyk, cyk”, — wtóruje echo zarośniętego bruku. Jeśli w takiej miejscowości płynie niewielka rzeka, a obok przysiadł na fundamencie średniowieczny pałac — nie ma dla niej ceny. Takich miast, z płynącą wodą i żywą krwią, na Łotwie jest wiele. One nie zazdroszczą kulturalnym stolicom. Choć podobne, ale każde — z nutką niepowtarzalności. „Pils” — oznacza zamek. Taka końcówka w nazwie miasta zawsze prowadzi do jakiegoś starodawnego muru. Dundaga nie ma tego zakończenia, lecz mimo wszystko szczyci się średniowiecznym pałacem i zieloną damą. Według legendy mieszkała tam zbyt ciekawska dziewczyna. Pomimo zakazu władcy, wsadziła swój nos gdzie nie trzeba i została ukarana… W nocy prześlizgnęła się do sali bankietowej. Tam świętowały wesele karły. Najwyraźniej, wcale nie humaniści. Na królestwo nałożono klątwę, a dziewczynę za nieautoryzowane odwiedziny żywcem zamurowano w ścianie. Od tamtej pory jest jak poślubiona z dundagskim zamkiem… Zielony jedwab w pęknięciu ścian, zielony jedwab między starymi lipami, zielony jedwab w średniowiecznej studni… W czasie zmierzchu, opowiadając tę historię, Inese doprecyzowuje: „Tylko to nie były gnomy, a karły. A może — zimnonodzy…” Przerażające istoty z folkloru Liwów. Ci, którzy zginęli nagłą śmiercią od wody, ognia lub w paszczy dzikiego zwierza. Ci, których nie opłakano i nie pochowano. Obrażeni przez zły los, „zimnonodzy” nie są zbyt życzliwi dla ludzi, a zatem — nieprzewidywalni. Zechcą — po prostu przestraszą człowieka, a jak coś im strzeli do głowy — rozszarpią na kawałki… „Wiele ich tu”, — usłyszałam w zmierzchu… Inese nie żartowała. Przejeżdżaliśmy przez miejsca najcięższych walk II wojny światowej. Odwiedziliśmy cmentarz łotewskich legionistów. Na straży ciszy — pięćsetletni kościół luterański. Obok — po wojskowemu surowe pochówki. Białe płyty. Na płytach imiona, daty. Któremuś z żołnierzy ledwie szesnaście minęło... Na Łotwie szanują swoich zmarłych. W odróżnieniu od Ukrainy, gdzie na szczeblu państwowym do tej pory wątpią w dzielność żołnierzy UPA. Legionistów, którzy walczyli przeciwko władzy radzieckiej, uznano za bohaterów narodowych. Na cmentarzu w rocznice tragicznych wydarzeń zawsze odbywa się uroczystość żałobna. Odpowiednio rosyjski „czynnik” nie zapomina wybuchnąć gniewem, a ich media aktywnie rozprawiają o tolerowaniu nazizmu w krajach bałtyckich. Ale... Jak to było w arabskim przysłowiu o karawanie i piesku? ZAMIAST EPILOGU To, co przemyka między palcami, do niczego nie zobowiązuje, ale zostawia po sobie ślad. Ulotne spotkania, urywane obrazy, fragmenty rozmów i wrażeń… Kraj rozwija się, bogaci i staje się droższy. Ryskie restauracje nie są dla przeciętnego człowieka. W zaułku Konwentów pisarka Inese Zendere lubi pić kawę. Obok niej dryfują narody. Dżinsy, wiatrówka, siwowłosa fryzura, okulary w złocistej oprawie — nadbiegają i rozpuszczają się. Zostawiają po sobie chmurkę nieznanych słów… Wodzi ich jakaś mistyczna istota z jaskrawą tabliczką w rękach. Na tabliczce napis Monna Lisa. — A dlaczego Monna Lisa? — Nie wiem. — Może to jak czerwone światło, znak uwagi? — Nie mędrkuj. — A może tak nazywa się przewodnik… Minie jeszcze trochę czasu i republiki nadbałtyckie wstąpią do Unii Europejskiej. Póki co mają parasolkę NATO. Jej nieiluzoryczną obecność dobrze obserwować w Kolce. Najwyraźniej nad tą rybacką wioską przechodzi jeden z korytarzy powietrznych. Zadzierając głowy, liczyliśmy: „Raz — NATO, dwa — NATO, trzy…” Wojskowe samoloty znikały, zostawiając bąbelki śladu… Kristīna — menedżerka hotelu: „Co zmieni się wraz z wejściem do Unii Europejskiej? Nie wiem… Życie stanie się droższe, ceny podskoczą w górę…” Atis — dziennikarz międzynarodowy: „My innej drogi nie mamy. Nastanie jasność…” To zrozumiałe. Łotwa to nie Szwajcaria. „Inna droga” — to zniknąć w wszechobojętnym brzuchu Rosji. Inese — pisarka: „Czym właściwie różnią się republiki nadbałtyckie? Zasadniczo — niczym. Ale w Estonii i na Litwie są lepsze drogi. A poza tym są bardziej aktywne, ekstrawertyczne, pasjonarne… Na Łotwie jest większy odsetek Rosjan”. Andrij — ukraiński dziennikarz: „Musicie zadbać o wyż demograficzny…” Jurij — filolog. Urodził się we Lwowie. Nie mniej niż dziesięć lat mieszka w Rydze. Wykłada, tłumaczy, układa… „Łotewska proza mnie nie interesuje… Wtórna. Ale poezję łotewską lubię”. Jurij jest jak świąteczna baba od lwowskiej gospodyni: nadziany domowymi żółtkami, wysoki, pełny, miękki. „Ciałem jest mi tutaj dobrze, ale duszą — nie. Duszą jestem na Ukrainie…” Andrij — ukraiński dziennikarz: „Mogę już rozmawiać po łotewsku. Znam „labdien”, „labrīt”, „lūdzu”, „kapēc”, e…eee…” Atis — dziennikarz międzynarodowy: „Jeszcze troszkę, jakichś sto lat, i zaczniesz gadać. Ale do tego trzeba, żeby nas pochowali obok na cmentarzu. Wtedy, być może, będziemy mogli się uczyć. Jeśli zapomnisz jakieś słowo, nie naleję… Sam wypiję wódkę…” Inese — pisarka: „Te brązowe — to prawdziwe łotewskie krowy…” Ulana HLIBCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

budowli sakralnych. Skonfiskowano na początek broń, wszystkie kosztowności sakralne, większą część ziem klasztornych. Tylko śmierć autora dekretu, austriackiego cesarza Józefa II, uratowała klasztor przed ostatecznym zamknięciem. Przykro, że słynną aptekę klasztorną, w której pracowali utalentowani mnisi farmaceuci, przeniesiono do Złoczowa. W 1939 r. zaczęło się to, co najgorsze. Wraz z przyjściem władzy radzieckiej wszystkich mnichów natychmiast zesłano na Sybir. W 1946 r. otwarto więzienie, które istniało przez 10 lat. Wtedy „gościnnie otwarto je” zimą. Więźniowie, ratując się przed zimnem, spalili wszystko, co było z drewna, łącznie z ikonami i ołtarzami. Zachowało się tylko jedno cudowne krucyfiks z XVII wieku. Później zamiast więzienia otwarto internat psychoneurologiczny (częściowo istnieje tu do dziś). Sobór początkowo zamieniono na stajnię, a z czasem stał się garażem dla maszyn rolniczych. Krajobrazowa marka Podkamienia. Po pożarze nadzieje na restaurację (świątynia z początku XVIII wieku). Teraz, szanowne „dzieci wojny”, do których zalicza się również autor tych słów, przypomnijmy sobie jedną radziecką kampanię. Pod koniec lat 40. i na początku 50. masowo wysyłano traktorzystów i kierowców ciężarówek z centrum i wschodu Ukrainy na zachód. „Zacięci banderowcy” ogłosili sabotaż prac rolniczych: jak można było zaganiać ubrudzony smarem i ropą traktor pod sklepienie soboru człowiekowi, który jeszcze rok czy dwa lata temu sam się modlił. Jak takiemu miejscowemu kierowcy wracać do domu pod czujnymi spojrzeniami sąsiadów, z którymi obok stało się w tym soborze w święta? Nasz przewodnik – ksiądz ojciec Metody.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

MAŁY BIZNES WIELKIEJ TURYSTYKI

Wieża soboru Agencje turystyczne są obecnie tak samo różnorodne, jak portfele i wymagania turystów. Ukraina staje się ciekawsza dla własnych obywateli (i nie tylko własnych) pod wpływem przewartościowania historii narodowej. Kto zaspokaja popyt podróżników z budżetami dalekimi od ministerialnych? Proponujemy kilka portretów takich szczerych dostawców turystyki narodowej wraz z istotą sprawy, którą się zajmują. Serhij Petrowycz Kardasz, nauczyciel historii. Nauczyciel z powołania i staż niemały, tylko pensja pedagoga mała. Miał jeszcze za czasów radzieckich dołączyć do grupy przewodników, którzy dorabiali w weekendy i na wakacjach. Tam też poznał żonę. Lidija Romaniwna — jego główna podpora. Era wolnego rynku pozwoliła nauczycielowi zostać (dodatkowo) właścicielem niewielkiej agencji turystycznej. Ile krwi wypili mu urzędnicy, zanim ją otworzył, wspominać nie lubi. W wycieczkach widać wybredną rękę historyka. Zawsze obecne są wyraziste świadectwa chronologiczne — archeologiczne, architektoniczne, krajobrazowe, geologiczne, etnograficzne, artystyczne… Przez cztery lata istnienia agencji użytkowników i tras przybywa. Obecny sezon letni otwarto nowością: „Malownicza Ziemia Lwowska (Pidkamin—Żółkiew)”. Wiecie, co to jest Pidkamin i dlaczego został wyniesiony do tytułu podróży? Zatem były wątpliwości. Ale na pierwszą dwudniową wyprawę przypadało święto Trójcy Świętej, a na Zachodniej Ukrainie jest to niezwykła misteria. Co tu mówić o soborach Żółkwi, która i bez tego jest perłą turystyki na Galicji. Pojechaliśmy i „czarny koń” okazał się takim, od którego można zacząć. PIDKAMIN Pomiędzy wzgórzami, pokrytymi kwitnącym tymiankiem, zobaczyliśmy małą wieś i nieco za dużą dla niej schludną restaurację ze stacją benzynową obok. Po wszystkim widać, że miejsce jest nieźle odwiedzane! A jaki krajobraz! Jedno ze wzgórz zdobią organicznie połączone z nim zabudowania klasztorne i cerkiewne. Są one obwiedzione murem starodawnego kamiennego muru i wieżami fortyfikacyjnymi. Niedaleko inne wzgórze, z którego wyrasta podwójna skała — ostańcowa, której pionowe ściany o szerokości 8—10 m wznoszą się na 17 m. W narodzie skałę szanownie zwą Kamieniem. Mnie ten krajobrazowo-geologiczny fenomen zapadł w pamięć tym, że widnieje w zagranicznych atlasach geograficznych i geologicznych, a praktycznie nie ma go w rodzimych podręcznikach. Wszystkie wzgórza Pidkamienia wchodzą w skład transkontynentalnego pasma małych gór, które ciągną się równolegle do Karpat przez Poczajów i Krzemieniec, a na południu przechodzą w mołdawskie Tołtry. Ich skaliste uskoki odsłaniają w Kamieniu mnóstwo płytkowodnej morskiej skamieniałej fauny, a z nią — historię byłej, być może największej na świecie, typowej rafy barierowej. To kiedyś zdziwiło we włoskich Alpach Leonarda da Vinci. On potem zawsze podkreślał, że góry to dawne morze. W sąsiednim z Pidkaminem Krzemieńcu góry są z krzemienia. Dawały one jakościowy surowiec na narzędzia epoki kamienia. Krzemienne noże, skrobaki do wyprawiania skór, groty włóczni — tego zebrano tu niemało i będzie zbierać się jeszcze długo. W następnej, trypolskiej epoce archeologicznej, właśnie z tego krzemienia robiono pierwsze w historii rolnictwa sierpy. Takie ostre i cienkie, że był na nie popyt w całym europejskim areale osadnictwa trypolskiego. Krzemienne dyski-półfabrykaty dla wszystkich narzędzi tnących i kłujących służyły jako bezcenna waluta epoki brązu. Cóż za żwawe życie kipiało wtedy przy tych miniaturowych „grzbietach górskich”… W Pidkaminie krzemienne góry przechodzą w piaskowcowe z wapiennym spoiwem. Podatniejsze na niszczenie, dawały schronienie jaskiniowym chramom, niewielkim świątyniom chrześcijańskim, celom. Ostaniec Kamień wyodrębnił się, bo ma mocniejsze krzemienne spoiwo. W XII—XIII w. na nim postawiono kapliczkę Przemienienia Pańskiego i dobudowano wieżę strażniczą. Budowla z czasów działalności księcia Daniela Halickiego, kiedy wprowadzał system budowli obronnych na trudno dostępnych wierzchołkach (Chełm, Lwów, Kamieniec, Daniłów, Steżok). W ciele Kamienia na całym obwodzie zachowano wycięcia i podcięcia pod konstrukcje drewniane. Pomagają one teraz tworzyć najbardziej prawdopodobne modele komputerowe tych konstrukcji, ponieważ żadnych wizerunków historia nie zachowała. Bezsprzeczne jest jedno Mały przedsiębiorca Serhij Kardasz — widok świątyni na skale, na wierzchołku wzgórza, robił wrażenie. Znacznie później pojawiły się wokół niej przysadziste kamienne krzyże archaicznego designu, które stoją do dziś. Wersji ich pochodzenia jest niemało, a jedna ma takie podłoże. Idąc stąd do klasztoru, obejrzeliśmy dwie jaskinie w głębi góry pod kompleksem klasztornym. Większa służyła jako pomieszczenie świątynne, a mniejszą uważa się za celę. Krzyże mogły mieć związek z życiem poświęconym Bogu mieszkańców jaskiń. Przerwało je przybycie tutaj katolickiego zakonu dominikanów na początku XVII w. Serhij Petrowycz znajduje dla swoich turystów najbardziej godnego miejscowego przewodnika. Nauczyciela historii, kierownika miejscowego muzeum krajoznawczego albo barwnego „tubylca”, który wie wszystko o swojej wsi czy chutorze. Tym razem za progiem klasztornej bramy od razu znaleźliśmy się w oceanie wykwintnego języka ojca Metodego. Za nim rozpościerało się podwórze z budowlami cerkiewnymi, częściowo odrestaurowanymi, częściowo w stanie upadku. Najbardziej uderzyła nas swoją jaskrawą, jednolitą pozłotą smukła kolumna pośrodku dziedzińca. Jest ona zwieńczona taką samą złotą figurą Najświętszej Bogurodzicy. „Dzieło z 1719 r., już zdążyli odnowić” — wyjaśnił nasz nowy przewodnik i zaczął opowieść. Słuchaliśmy o kolizjach, które tutaj miały miejsce. Nie rozumiejąc ich, nie sposób zbliżyć się do duszy Galicjanina, którą rozpinano, doprowadzając świętość do ruiny na jego oczach. KLASZTOR POCHODZENIE DRZEWA KRZYŻA PAŃSKIEGO Do kompleksu wchodzą sobór, kaplice, dzwonnica, cele, budowle podziemne (wśród nich studnia, wykuta w skale o głębokości 100 m — dzieło z lat 1690—1708), mury obronne z wieżami. Fundatorami, jak wspominano, był zakon dominikanów, a władzę i wsparcie materialne zapewniały rody magnackie Wiśniowieckich, Czartoryskich, Lubomirskich, Sobieskich, Potockich, Kalinowskich. Rozbudowa zaczęła się w 1612 r. i trwała do pierwszej połowy XVII w. Jednym z winowajców długotrwałej budowy był sobór, którego sklepienie dwukrotnie... trwało, w 1640 i 1687 r. Wreszcie w 1695 roku zostało poświęcone. Wtedy w sali umieszczono pamiątkową marmurową płytę z napisem, która częściowo się zachowała. Ostateczny wygląd budowla zyskała, gdy w 1713 r. dobudowano do niej piękną, w stylu renesansowym, wieżę z ciekawym żelaznym zegarem. Rozbudowa klasztoru była długotrwała. Przeszkadzał początek walki wyzwoleńczej narodu ukraińskiego: w 1648 r., jeszcze przed podejściem wojsk Bohdana Chmielnickiego, mieszkańcy przybytku rozeszli się do bezpieczniejszych klasztorów i powrócili w 1650 roku. Ponieważ ten kompleks klasztorny wznosił się na skrzyżowaniu religijnego i wojskowego starcia polskiego katolicyzmu, ukraińskiego prawosławia, austriackiego luteranizmu, tureckiego muzułmaństwa — musiano nauczyć się stawiać opór i bronić. Dlatego mamy dzisiaj wybitny zabytek budowli fortyfikacyjnej, której wykończenie nadał na początku XVIII w. architekt, pułkownik artylerii Krzysztof Dalke. Jej zewnętrzny zarys ma kształt gwiazdy, taki sobie klasztorny Pentagon. Dwie pierwsze trzecie XVIII wieku były najszczęśliwsze. W 1725 r. papież Benedykt XIII przysłał z Rzymu złote poświęcone korony dla cudownej ikony Bogurodzicy. Z rozmachem świętowano to wydarzenie po 2 latach, wtedy zebrało się prawie 200 tysięcy ludzi. Niemała góra pod sakralnymi budowlami od dawna miała sławę świętej i uzdrawiającej. Wtedy była pokryta tymi, którzy czekali na wyzdrowienie. Swoją drogą, kiedy nasza grupa turystyczna wróciła do autobusu, zdarzył się cud. Klasztorne powietrze, gęsto nasycone mieszanką tymianku i sosen, które są zasadzone niewielkimi skupiskami, zrobiło swoje. Zniknęły wszystkie objawy kataru i kaszlu zimnego i deszczowego kijowskiego czerwca. Pierwszą straszną biedą dla klasztornego przybytku stał się rozbiór Rzeczypospolitej w 1772 r. oraz przyłączenie Galicji do korony austriackiej. A wraz z tym — ogłoszenie o likwidacji szeregu najbardziej czczonych. Figura Najświętszej Bogurodzicy i kaplica (1719, 1778 r.) W opowieści ojciec Metody o tym nie wspominał. W 1984 r. na terytorium Związku Radzieckiego odbył się prestiżowy Międzynarodowy Kongres Geologiczny. Kraj otrzymał szansę po bojkocie Olimpiady. Kongresowi zawsze towarzyszą wycieczki naukowe, a Ukraina przeprowadziła je na swoim terytorium błyskotliwie. Ale Podkamień, jako obiekt badawczy, Moskwa wykreśliła. Dlaczego? Stan, w jakim znajdował się wtedy sobór-garaż, gdzie niechybnie „wtykaliby nos” obcokrajowcy, wyglądał przerażająco. A do tego taka „atrakcja”, jak psychoneurologiczny internat w celach mnichów. W 1997 r. kompleks klasztorny przekazano mnichom Reguły Studyckiej Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej. Z wyjątkiem części, którą zajmuje póki co internat. Do klasztoru zaczęli ciągnąć też zwykli obywatele, którzy pragnęli pomagać w odbudowie. Swoista grupa braci klasztornych. Swoją drogą, przewodnik-broszurę dla turystów opracował jeden z braci — Ihor Monastyrski. Ojciec Metody przekazał nas dla dalszego zapoznania się ze świętościami bratu Wasylowi. Zatem inżynier elektroniki, brat Wasyl czekał z niecierpliwością na przejście na emeryturę, żeby dalej tu pracować i żyć. Za co jest niezwykle wdzięczny Bogu. Z nim poszliśmy oglądać kapliczki i niewielkie cerkwie, starannie odrestaurowane. Obecnie modlą się w nich, bo renowacja soboru to niezwykle kosztowna sprawa przyszłości. A póki co stoi on bez szyb w oknach; z malowideł ściennych tylko cudem zachował się fragment fresku pędzla Stanisława Stroińskiego „Spotkanie Marii i Elżbiety”, 1766 r. Na ścianach gdzieniegdzie zachowały się drobne elementy dekoracji sztukatorskiej, podłoga... a czy może ona być tutaj po tym wszystkim? W podziemnej świątyni Ścięcia Głowy Jana Chrzciciela, której historia pełna jest cudów, zobaczyliśmy puszkę na datki na odbudowę świątyni i szczerze zabraliśmy się za zmniejszanie strategicznych zapasów portfeli. Wśród wzruszonych turystów znaleźli się chętni, by znów tu pobyć, a nawet zamieszkać. Brat Wasyl zapewnił, że nie ma problemu. Wielu przybywa i otrzymuje miejsce oraz postną klasztorną kaszę, a także pełną swobodę cieszenia się powietrzem i krajobrazami Podkamienia. I poradził zwrócić uwagę na już zauważoną przez nas restaurację. Z rady skorzystaliśmy i zjedliśmy smacznie, tanio i tylko w 15 minut. Mijając zamek w Olesku (obiekt naszej wycieczki), obraliśmy kierunek na Lwów. Po drodze obejrzeliśmy rzadką w Galicji starodawną drewnianą cerkiew, która ucierpiała od pożaru i czeka na odbudowę. Odbudować ją obiecała pani J. Tymoszenko, która była tu przed wyborami. Pożyjemy — zobaczymy. Ludmyła DECHTIAROWA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

«...GDZIE POŚRÓD TRAW SĄ KWIATY»

palców, zbieracie gałęzie i korzenie, tworzycie z nich jakieś obrazy. I teraz często chodzicie po to do lasu? — Bardzo często, ale korzeni już nie zbieram. Teraz zwróciłam się ku malarstwu, przecież od dzieciństwa malowałam. Lecz kiedy wracam z czarujących zakątków przyrody, to na opuszkach palców mam ten opis, wszystko, co widziałam, przenoszę na płótno. Znam już każdy krzaczek pod Kijowem i wokół miasta (mam rower i od dziesięciu lat pędzę wszędzie). I wiem, co jest w Koncza-Zaspie, co na wyspie Żuków, zbieram tam natchnienie i zdrowie. Mogę śmiało powiedzieć, że bardzo wiele roślin z tych, które widziałam, wróciwszy po wojnie do Kijowa, zniknęło. Przyjechaliśmy wtedy z Kazachstanu, tam byliśmy w ewakuacji, i nas ojciec często prowadzał do tych lasów. Bardzo kochał przyrodę, sam był i wędkarzem, i wspaniałym śpiewakiem, najczęściej chodziliśmy na wyspę Żuków, tam było tyle kwiatów prawie po szyję, ogromne rumianki, mnóstwo innego różnorodnego ziela, zawsze wracaliśmy do domu z bukietami. A teraz przyjeżdżam na tę wyspę — tylko parkingi i nic więcej, trawę wydeptali, kwiatów w ogóle nie ma, a to przecież rezerwat, kiedyś go pielęgnowano, taka piękność była! Te dęby rozłożyste, te jawory! Cała moja korzenioplastyka jest z wyspy Żuków. Teraz zamykam oczy i widzę te niewydeptane, wspaniałe pola! A tyle było motyli, a ważek, teraz tam nic nie lata! Nawet owady! — W każdym razie tworzy Pani swój malowniczy zielnik. Jak wystawę przyjęli studenci? — Już pierwszego dnia, kiedy rozwiesiłam prace, podchodzili do mnie i prosili o księgę wpisów. A jeden chłopak od razu chciał kupić obraz. Bardzo miłe jest dla mnie takie zainteresowanie, niech oni widzą, jaką była przyroda wcześniej (bo tam bardzo wiele przekazano z tego, co widziałam)... To mnie bardzo cieszy, bo czuję w sobie taką siłę energetyczną, jeśli czymś się zajmuję, to jestem w tym cała! I ludzie czują energię, którą mogę przekazać przez dzieła. To ogromne szczęście i myślę, że będę wiecznie żyć i będę wiecznie młoda, przysięgam! Dlatego że taka piękność jest wokół nas! Ja przecież jeszcze śpiewam, chodzę do niewielkiego zespołu, tam wykonujemy starodawne ukraińskie pieśni, mamy ponad 150 ukraińskich pieśni. Jeździmy po szkołach, technikach, wyższych uczelniach i STOŁECZNE IMPREZY Ten wywiad zapisywałam w całości ze znakami wykrzyknienia — tak emocjonalna jest moja rozmówczyni. „Jeden ze studentów od razu chciał kupić mój obraz!” — dzieli się wrażeniami kijowska artystka Walentyna Czaus, której wystawa otworzyła się w Międzyregionalnej Akademii Zarządzania Personelem. Trzy lata temu w tej placówce edukacyjnej został stworzony centrum kulturalno-oświatowe, które zapoczątkowało stale działające wystawy. Swoje dzieła zaprezentowali tu już Iwan Marczuk, Danyło Narbut, małżeństwo artystów Teliżenków z Czerkas, Lubow Minenko, a teraz oto Walentyna Czaus.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

HIEROGLIF NIEBIAŃSKICH ŁĄK

Kultura Wschodu, w szczególności Japonii, wabi wielu miłośników sztuki swoją wyrafinowaniem i tajemniczością. Dzięki kilku wystawom kijowski widz miał okazję zapoznać się z tradycyjną i współczesną sztuką Japonii. I oto kolej na następną. Ekspozycja w galerii „Tryptych” pod tytułem „Niebiańskie łąki” zaprezentowała twórczość japońskiej artystki Yoko Aoki. Artystka jest szanowaną twórczynią w swojej ojczyźnie, a grafik zaplanowanych wystaw jest tak napięty, że dość trudno było umówić się na wystawę indywidualną w Ukrainie. Obrazy Yoko Aoki są interesujące tym, że łączą w sobie japońskie monochromatyczne malarstwo tuszem na papierze i tradycyjną kaligrafię z ich współczesną interpretacją. Właśnie to spotkanie dawnego i obecnego w sztuce artystki szczególnie przyciąga uwagę koneserów piękna. Jej delikatne, subtelnie wyrysowane kwiaty o stonowanych barwach rozkwitają na tle abstrakcyjnych figur, które przypominają elementy hieroglifów. Na niektórych obrazach obecna jest również domieszka tradycyjnej kaligrafii. Nie jest to przypadkowe, gdyż artystka uczyła się od swojego ojca — mistrza kaligrafii. Jej wyrafinowane dzieła wspaniale nastrajają na kontemplacyjny tryb, gdyż cechują je charakterystyczne dla sztuki wschodniej rysy — dostrzec piękno świata w jednym kwiecie, poprzez małe pojąć wielkie. Pod wszystkimi obrazami znajdują się poetyckie, asocjacyjne podpisy, które stają się jeszcze jednym kluczem do ich zrozumienia i odczucia. Nazwa wystawy „Niebiańskie łąki” nie jest przypadkowa. Ucieleśniło się w niej nie tylko zachwycenie pięknem Wszechświata, kiedy na niebiosach kwitną łąki, a w ziemskich wodach odbija się niebo. Kiedy pani Aoki zainteresowała się znaczeniem kolorów na ukraińskiej fladze, opowiedziano jej zwyczajową wersję o złocie łanów i błękicie nieba. Tak niespodziewanie przyszła nazwa dla ukraińskiej wystawy. A ponieważ Ukraińcom właściwe jest subtelne odczucie naturalnego piękna, dzieła japońskiej artystki bez wątpienia staną się bliskie naszemu widzowi. Kateryna TARCZEWSKA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

ZAMIENIŁA BEREHYNIĄ OBCEGO ORŁA

RODOWÓD — Walentyno Serhijiwno, kiedyś, odwiedziwszy Pani pracownię, wśród zadziwiających kompozycji korzenioplastyki napisałam wiersz, w którym opowiedziałam o Pani postaciach: „…Duszek leśny — dziecko dziwne i dumne wciąż szuka miejsca zakazanego, tego, co pozostało z natury w naszym ujarzmionym lesie, szykuje ucieczkę w kącie pokoju. Lecz wejdzie kobieta z wystygłą herbatą, za wszystkich ludzi poprosi winowajczo. Milczy bożek. Jej jednej wybacza”. Czy tę znikającą naturę przedstawiła Pani na swojej wystawie? — Umożliwiono mi wystawienie się w trzech ogromnych salach i wypełniłam je swoimi pracami. To malarstwo, dekoracyjne malarstwo ukraińskie, korzenioplastyka. Wszystko, czym żyję i co inspiruje mnie do wiecznej młodości, którą odczuwam nieustannie. Kontaktuję się z rodzimą naturą, nad rzeką bywam stale, a nawet teraz się kąpię, ta woda daje mi dużo energii. Nie uczyłam się w akademii, jestem artystką amatorką, ale to, co robię, płynie z duszy. Kiedy czuję, że mam nastrój do malowania, biorę pędzel, patrzę na płótno i już widzę obraz, on przyszedł i trzeba malować te obrazy, które się pojawiły. Nie robię szkiców, wstępnych rysunków, kompozycja powstaje sama z siebie. Czasami proszą mnie o namalowanie portretu, też robię to we własnym stylu, ale ludzie są bardzo zadowoleni, namalowałam wszystkich swoich krewnych. Lecz najbardziej podobają mi się improwizacje na wolny temat, pejzaże z wyobraźni, ale one wszystkie są oparte na rzeczywistości, naszej rodzimej naturze, to jest to, co widziałam, co u nas rośnie, kwitnie. A kwiaty… Bardzo kocham kwiaty! I w dekoracyjnym malarstwie przedstawiam je po swojemu. — Jest Pani berehynią natury, wyczuwa ją Pani jakby po omacku, w dotyku. DWA KOLORY… Rosła w wiejskiej rodzinie, wśród wyszywanek i ręczników. Lecz w wirze młodego życia dziewczynę ciągnęło wcale nie do wzorów — miała pierwszą klasę w siatkówce, została nawet mistrzynią rejonu w motosporcie… Poważnie zajęła się wyszywaniem, dopiero gdy studiowała w Winnickim Instytucie Pedagogicznym. Pierwszymi „próbami igły” Tamiła ozdabiała swój pokój w akademiku — przekształciła go w prawdziwą świetlicę. Z biegiem lat mistrzyni zgromadziła unikalną kolekcję wyszywanek. Nie mniej niż sto obrusów, bieżników, ikon, obrazów, serwetek, ręczników, zasłon, gobelinów… Wzory zbierała wszędzie, gdzie udało się pobyć — jeden zobaczyła na Kirowohradszczyźnie, inny znalazła na Lwowszczyźnie, a jeszcze jakiś podarowała jej sąsiadka. Uderza różnorodność technik, którymi posługuje się Tamiła Pawliwna: bułgarski i zwykły krzyżyk, huculska gładź, ścieg gobelinowy i aksamitny. Ten ostatni, nawiasem mówiąc, to jej własny wynalazek. Ozdobą całej kolekcji jest czterometrowy cud-ręcznik z luksusowym wzorem i wykwintną koronką ręcznej roboty. A od połączenia kolorów — czarny, czerwony, złocisty — nie można oderwać wzroku… To niezwykłe dzieło ma szczególną historię. Trafiła kiedyś Tamiła Pawliwna do Ermitażu. Tam zapadł jej w serce jeden z eksponatów — ręcznik, który wyhaftowano specjalnie dla cara. Żadna mistrzyni nie mogłaby spokojnie przejść obok takiego arcydzieła, koniecznie chciałaby stworzyć coś podobnego. Ukradkiem sfotografować carski ręcznik — to jeszcze pół biedy. Obraz trzeba było starannie studiować przez lupę, bo tam nawet wzorów niektórych nie widać, nie mówiąc o krzyżykach. Ale najważniejsza jest idea. Tamiła Pawliwna trochę skorygowała gamę kolorystyczną, zamieniła dwugłowego orła berehynią, dodała ukraińskiego kolorytu… Ręcznik, który teraz jest prawdziwą perłą jej kolekcji, jest o wiele lepszy od carskiego. I ma szczególną nazwę — „Od ziemi do nieba”. Autorka dzieła zamierza przekazać go do kornińskiej świątyni, aby pod tym szczególnym ręcznikiem ślubowali młodzi i chrzczono niemowlęta. śpiewamy je. „Oj, tam, na tym wygonie, gdzie pośród traw są kwiaty, paść się nie chcą konie, żal im na kwiat stąpać”. Toż to cud! Kiedyś pewna kobieta przyjechała po wystawie do mnie do pracowni i mówi: „Walentyno Serhijiwno, ja znam tyle pieśni!” i zaczęła śpiewać. Ja tę pieśń od razu zapamiętałam. W jakim kraju tak mogą śpiewać, że konie nie chcą stąpać po trawie, żeby nie pognieść kwiatów, które dziewczyna zbierze? Sama dusza narodu ukraińskiego zrodziła taką pieśń, takie piękno! — Wiem, że miłość do śpiewu jest u Pani dziedziczna… Tak się stało, że urodziłam się w tym pokoju, który był gabinetem Mykoły Karpowycza Sadowskiego. Kiedy wrócił z emigracji, zamieszkał u mojej ciotki, a ona była aktorką teatru Saksahanskiego (Sadowski tam też występował). Więc ciotka oddała mu ten gabinet. Tam się urodziłam, a ona zostawiła mi wszystkie stroje, w których śpiewała razem z Mykołą Karpowyczem. I teraz w naszym zespole śpiewam właśnie w tych strojach, a one mają już po sto lat! Luksusowe wyszywanki, teraz tak już nie wyszywają, a one się zachowały. Taka dobra mocna nić, że piorę je, a one zachowują swój kolor. Wyobrażacie sobie! Gorset i koszula są bardzo piękne! Zakładam je w najbardziej uroczyste momenty swojego życia. Myśmy nawet na otwarciu wystawy śpiewali zespołowo i ja byłam w tym stroju. Rozmawiała Walentyna DAWIDENKO. Teraz Tamiła Pawliwna wykłada matematykę w kornińskiej szkole nr 2 — nawiasem mówiąc, jako pierwsza w rejonie popilniańskim otrzymała tytuł „Nauczyciela Roku”. A mistrzyni już dwanaście lat prowadzi kółko hafciarskie. Uczennicom starszych klas pomaga przygotować na zakończenie szkoły ręczniki, chętnie konsultuje rękodzielniczki z całej okolicy, nawet w obwodzie lwowskim ma naśladowczynie. Obecnie mistrzyni wciela w życie nowy unikalny projekt — serię „Picasso w wyszywance”. Córka obrabia obrazy na komputerze, a Tamiła Pawliwna przenosi je na płótno. Tak już powstały „Kobieta z zegarkiem” i „Kobieta w czerwonym fotelu”. To nie pierwsze jej próby wyrażenia abstrakcji językiem wyszywanki. — Dopiero niedawno odkryłam dla siebie ten kierunek w sztuce. Zachwyciłam się obrazami młodych niemieckich abstrakcjonistów, nawet wyhaftowałam co nieco. Zrodziło się pragnienie przejścia do czegoś ważniejszego. Najbardziej przypadł mi do gustu właśnie Picasso — wyznaje Tamiła Pawliwna. Wygląda na to, że za coś podobnego nikt się jeszcze nie brał. Swoją drogą, jej rodaczce udało się wyhaftować „Monę Lisę” — tę pracę wysoko ocenili profesjonalni artyści. Mamy nadzieję, że na Żytomierszczyźnie wkrótce pojawi się własna galeria światowych arcydzieł, przedstawionych nie pędzlem, a nićmi. Weronika KAWUN, m. Żytomierz. Co wspólnego mają matematyka, motocykle i wyszywanie? Jaki związek ma Picasso z Żytomierszczyzną? Wszystko to zdołała połączyć kobieta, o której talencie wiadomo daleko poza granicami jej rodzinnego Kornina. Tamiła JAREMENKO ma u siebie w domu „mały Ermitaż” — a stworzyła go za pomocą tylko igły i nici.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

ANATOLIJ KALENYCZENKO: „CZERWONA RUTA” I TRZY ŚWIATY MUZYKI

— Co dzieje się obecnie z festiwalem, jakie są problemy? — Obecnie, tak jak i wcześniej, dyrektorem „Czerwonej Ruty” jest Taras Melnyk, dyrektorem wykonawczym — Myrosław Melnyk. Złożyłem swoje pełnomocnictwa w zakresie kierowania częścią artystyczną, chociaż nadal pomagam, ponieważ „Ruta” to na zawsze. Obecnie odbywają się obwodowe tury kwalifikacyjne, prowadzona jest konsekwentna praca selekcyjna, ale największym problemem jest brak środków. Dlatego szkoła-warsztat, która istniała od 1995 roku, zakończyła swoją działalność. Nie ma możliwości zapraszania specjalistów, etnografów lub zamawiania muzyki u kompozytorów, opłacania pracy stylistów, projektantów, aranżerów. Za wszystko trzeba płacić, a nie ma z czego. — Ale odbywają się także koncerty półfinałowe i finałowe, odbywają się gale. — Jednak wszystko to nie ma takiego rozmachu, jaki był wcześniej. Odbywają się w Kijowie, a nie w centrach obwodowych. Ostatnie koncerty etapu finałowego odbyły się w Domu Kultury Narodowego Uniwersytetu Lotniczego. Warto zauważyć, że jakość selekcyjnego doboru wykonawców na zmniejszeniu skali festiwalu nie ucierpiała. Są bardzo ciekawe zespoły rockowe, projekty akustyczne, soliści. Trudniej jest z muzyką pop. Wcześniej wykonawcom pop dużo dawała szkoła-warsztat „Czerwonej Ruty”, ponieważ tam tworzono muzykę, wizerunek, strój sceniczny muzyków. Dzisiaj tego nie ma, odpowiednio odbija się to na poziomie wykonawców. Wśród odkryć chcę wymienić zespół „Pins” („szpilki”) z Krzemieńczuka. Mają bardzo precyzyjną, ostrą i nowoczesną manierę gry, czymś przypominają „Wij” i „Armadę” — naszych byłych laureatów. Akustyczne trio „ZAT” również wywarło silne wrażenie. Zmniejszyła się liczba ciekawych projektów w nominacji „Współczesna muzyka taneczna”, właściwie z tego samego powodu, co wykonawców pop. — Kiedyś każdy młody piosenkarz lub muzyk marzył o tym, by trafić na „Czerwoną Rutę” jako na festiwal, który miał wielki autorytet, możliwości, który przyciągał, magnetyzował. Festiwal miał swoją charyzmę, oblicze. Wielu pamięta gale z superkompletem publiczności… — To było. Prawdą jest też to, że obecnie „Czerwona Ruta” traci własną „markę”. Ale nie wszystko zależy od nas. Kiedy zaczęła się gwałtowna komercjalizacja telewizji, od nas na kanałach zaczęto wymagać pieniędzy za transmisję koncertów „rutowskich” na poziomie stawek reklamowych. Zresztą nasza telewizja orientowała się, obrazowo mówiąc, na „głównego” widza. Początkowo był nim Prezydent Krawczuk, potem — Prezydent Kuczma, a to miało istotny wpływ na orientacje kulturowe kanałów telewizyjnych. Pokładaliśmy wielkie nadzieje w zmianach we władzach. Rzeczywiście przyszli nowi ludzie, których uważaliśmy za „swoich”. W szczególności była minister kultury Oksana Biłozir dobrze znała się na całej tej „estradowej kuchni”. Mieliśmy nadzieję na ich zainteresowanie problemami „Czerwonej Ruty”. Były obietnice, ale realnych rezultatów nie było. Za najlepszy festiwal etniczny na Ukrainie uznano imprezę pod gołym niebem „Szeszory” — od nazwy huculskiej wsi w malowniczych górach, gdzie ta akcja odbyła się po raz drugi. Kilka tysięcy ludzi w namiotach, duża scena, mnóstwo zespołów folkowych z Czech, Polski, Węgier, Rosji. Atrakcją „Szeszor” stała się „Perkałaba” — ekipa z Iwano-Frankiwska. Po raz pierwszy w stolicy zespół z taką dla nikogo niezrozumiałą nazwą „zaświecił się” podczas festiwalu „Kulturowy bohater”. Kolejne wizyty iwano-frankiwskiej „Perkałaby” w Kijowie (festiwale „Puls asfaltu”, „Rock-egzystencja”, solowy koncert w klubie „Babuin”) odbywały się już w trybie superkompletów. Niezbyt wyraźny kontur tej dziwacznej formacji wykrystalizował się ostatecznie. Jeśli wziąć pod uwagę, że zespołem opiekuje się weteran ruchu rock-and-rollowego na Zachodniej Ukrainie Ołeh Hnatiw (obecnie — dyrektor programowy stacji radiowej FM „Weża”), to proces ten był lekki i przyjemny. — Na ile mi wiadomo, „Perkałaba” — to nazwa niewielkiego miasteczka gdzieś daleko w górach… Ołeh Hnatiw: Tak, do tego to skrajny punkt na mapie Ukrainy. Dalej — tylko lasy i granica z Rumunią. Jeszcze jedno znaczenie słowa „Perkałaba” — to droga, którą idziemy. O celu nie myślimy. Głównym jest droga. I tylko tyle. — Czy dawno istnieje „Perkałaba”? O.H.: Zespół ma już cztery lata. Stworzyli go Fedot i Jarema, przyjaciele i sąsiedzi. Mieszkają w Stanisławowie w jednym domu na nabrzeżu. Jarema wcześniej grał w najlepszym, moim zdaniem, punkowym zespole „Strategiczne plemniki”. Fedot pracował w radiu jako DJ. Kiedyś oni z Jaremą zawołali mnie na próbę. We dwóch zrobili kilka piosenek. I mnie to uderzyło. Po pewnym czasie dołączyli inni uczestnicy zespołu. Tak powstała „Perkałaba”. To, co zaczęli robić, — to produkt ich współistnienia, współodczuwania, współtworzenia mitów. Latem ubiegłego roku „Perkałaba” weszła do grona zespołów-laureatów interaktywnego festiwalu „Puls asfaltu”. Właściwie celem tej unikalnej imprezy, która rozciągnęła się w czasie na cały rok, — jest wykrycie i wsparcie najlepszych formacji ukraińskiego rock-undergroundu. Organizator „Pulsu” Anton Jakowyna dotrzymał słowa i wszystkie ekipy zostały profesjonalnie nagrane w studiu „Kruc-Rekordz”. „Perkałaba” nagrała jedną z ostatnich (już „wypromowany” na koncertach hit) piosenkę „Paragwaj”. Piosenki zespołu, nagrane podczas festiwalu „Rock-egzystencja”, weszły do składanki CD tej rockowej imprezy. Według słów producenta „Egzystencji” Tarasa Hrymaluka, właśnie „Perkałaba” stała się najjaśniejszym odkryciem i z tym jednogłośnie zgadzają się organizatorzy oraz publiczność. Zatem sekret „Perkałaby” tkwi w jej naturalności. — Pytanie do Pana jako do kierownika katedry muzykologii szanowanego instytutu. Proszę opowiedzieć o przygotowaniu nowej encyklopedii muzycznej. — Prawie przygotowana jest wielotomowa „Ukraińska encyklopedia muzyczna”. Początkowo planowano, że będą trzy tomy. Ale kiedy przygotowano pierwszy tom o objętości 90 arkuszy wydawniczych, a my jedynie „pokryliśmy” litery od „A” do „Je”, zrozumieliśmy, że tomów będzie minimum cztery. Nasza encyklopedia będzie zawierać nie tylko muzykę akademicką i klasyczną, ale także ludową, masową kulturę muzyczną. Będzie uniwersalna. Tam przedstawimy ciekawe rozdziały z informacjami o ukraińskich muzycznych powiązaniach zagranicznych, które nigdzie jeszcze nie były drukowane. Na przykład, wiadomości o związkach Johanna Sebastiana Bacha z Ukrainą, hasła „Schubert i Ukraina”, „Beethoven i Ukraina”. Po raz pierwszy u nas będzie przedstawiona ukraińska diaspora muzyczna. Są w encyklopedii hasła „postmodernizm”, „neoklasycyzm”, „neobarok” — wszystkie te zjawiska, które nigdy gruntownie nie były naświetlane, a obiektywnie były bardzo ciekawymi w kontekście europejskiej kultury muzycznej. Każdy z tomów liczy ponad 700 stron. Pierwszy ma ukazać się w październiku. Materiały przygotował Ołeksandr JEWTUSZENKO Niezmiennego kierownika artystycznego festiwalu „Czerwona Ruta” Anatolija Kałenyczenkę można nazwać legendarnym, ponieważ sam festiwal już dawno zyskał status odkrywcy praktycznie wszystkich gwiazd ukraińskiej muzyki popularnej. W historii „Czerwonej Ruty” były swoje zwycięstwa, wzloty, były niepewne czasy, okresy kryzysowe. Ale festiwal nie zniknął, nie umarł, chociaż stracił reputację najbardziej znaczącego, integralnego wydarzenia. Nie chce się w to wierzyć, ponieważ „Czerwona Ruta” zawsze szła o krok przed wszystkimi innymi. Dzisiaj Anatolij Kałenyczenko jest kierownikiem działu muzykologii Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. Rylskiego Akademii Nauk Ukrainy. Jest on kierownikiem szeregu naukowych wydawnictw encyklopedycznych, z których część już się ukazała, a inna pojawi się wkrótce. Naszą rozmowę rozpoczęliśmy od „Czerwonej Ruty”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

WYMAGAĆ TRZEBA MILIONA...

21 września w agencji UNIAN odbyła się konferencja prasowa z okazji prezentacji nowej marki Narodowej Orkiestry Symfonicznej Ukrainy. Brzmi ona prosto: „Słuchaj wieczności”... Celowość marki próbowali wyjaśnić generalny menedżer orkiestry O. Hornostaj, kierownik artystyczny W. Sirenko oraz przewodniczący Związku Kompozytorów J. Stankowycz. Ale zanim bezpośrednio przeszli do rzeczy, organizatorzy przypomnieli obecnym o niektórych osiągnięciach twórczych swojego dziecka. I mają rację: o tym trzeba mówić i przypominać... W 1994 roku nagranie Drugiej i Trzeciej symfonii Borysa Latoszynskiego uznano za najlepsze światowe nagranie. Kunszt wykonawczy orkiestry potwierdzony jest licznymi pochlebnymi recenzjami w autorytatywnych czasopismach, a nagranie „Requiem” Wałentyna Sylwestrowa w wykonaniu Narodowej Orkiestry Symfonicznej wraz z Narodową Kapelą „Dumka” zgłoszono do zdobycia najbardziej prestiżowej nagrody muzycznej „Grammy”... Kilka miesięcy temu w zespole zaszły zmiany kadrowe: pojawiło się stanowisko generalnego menedżera. Do tego czasu kierownik artystyczny był zmuszony łączyć w jednej osobie twórczość i produkcję. Takie zmiany kadrowe popchnęły rozwój twórczych pomysłów. Pomimo nieco niestosownego patosu, dziennikarzom dano do zrozumienia, że orkiestra symfoniczna stawia przed sobą bardzo ambitne plany. Organizatorzy przekonywali, że nowoczesna produkcja i podejście marketingowe pomogą im w realizacji „statusu duchowego punktu odniesienia”... Do głosu zaproszono również przedstawicieli władz. Właściwie pani O. Bencz swoją elokwencją tylko potwierdziła przeżytą prawdę, że z Ministerstwem Kultury wielkiej „kaszy się nie ugotuje”. W parafrazie brzmi to mniej więcej tak: pomożemy czym możemy, ale możemy bardzo niewiele... Przez gąszcz pięknych słów o sztuce elitarnej przemknęło też kilka poważnych tez. Mówiono o potrzebie nowego, nowoczesnego budynku i Ustawy o mecenacie. Na razie o podwodnych mechanizmach lobbowania tej ustawy mówić jeszcze za wcześnie. Władza nie ma głowy do tworzenia prawa. A co do nowego budynku... Brzmi kusząco... „Jednym ze strategicznych kierunków działalności orkiestry na najbliższe lata jest opracowanie projektu budowy nowej sali na 2000 miejsc siedzących „Diament-sala”, która może stać się jedną z najlepszych sal Europy i nada Kijowowi status muzycznej stolicy świata”. Oczywiście, nowa sala jest skrajnie potrzebna. Brak własnego pomieszczenia do prób od początku rekonstrukcji Sali Kolumnowej im. Łysenki w 1989 roku doprowadził do utraty profesjonalnego kunsztu i odpływu czołowych muzyków. Nie lepiej jest z Małą salą filharmonii, w której zespół gnieździ się ponad 17 lat. Jej kubatura jest czterokrotnie mniejsza od norm akustycznych. To szkodzi zdrowiu artystów, nawet doprowadza ich do głębokiego stanu depresyjnego. Być może w tak minimalistycznym, przygnębionym wywodzie problem ukraińskiego „Carnegie Hall” władz miejskich nie zainteresuje. Co ją obchodzą decybele i depresja? Ale wydaje mi się, że kierownictwo Narodowej Orkiestry Symfonicznej uchwyciło główny nerw, psychologiczną dominantę włodarzy miasta... Nie można od władzy wypraszać stu hrywien. Wymagać trzeba miliona czy milionów... Zwłaszcza jeśli jej przedstawiciele nie należą do tych, których łatwo zastraszyć maniłowszczyzną... Ulana HLIBCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Ciąg dalszy. Początek w nr 38 z 2006 r. A teraz — szczegółowiej o historycznym odrodzeniu. Sporządzono i na etapie zatwierdzania znajduje się plan generalny rozwoju Baturyna, który przewiduje również zakończenie prac nad rezerwatem. Pierwszym obiektem, który został praktycznie odrestaurowany, jest dom sędziego generalnego Wasyla Koczubeja oraz kompleks parku Koczubejowskiego w centrum osady. Tutaj pozostało jeszcze wyposażyć zabytkowy paradny wjazd do budynku. A sam budynek, jeden z obiektów rezerwatu, jest już odrestaurowany. Ekspozycja muzealna przeniesie się stąd do nowo tworzonego muzeum osiedlowego na terenie cytadeli. A w budynku zostanie otwarte Muzeum Ukraińskiego Sądownictwa. Jak laleczki — wybrukowane płytkami parkowe alejki wokół budynku, wzdłuż których stoją nowe, piękne latarnie. Główny obiekt historycznego Baturyna — tak zwana cytadela. To najświętsze miejsce, na którym stała zniszczona w 1708 roku baturyńska twierdza, gdzie był pałac hetmana, cerkwie, budowle wojskowe i gospodarcze. Oczywiście, z tego Baturyna sprzed 300 lat pozostała jedynie pamięć. I jeszcze wykopaliska archeologiczne. Prowadzi je już od 11 lat międzynarodowa ekspedycja archeologiczna, kierowana przez profesora Czernihowskiego Uniwersytetu Pedagogicznego, znanego archeologa Wołodymyra Petrowycza Kowalenkę. Archeolodzy wykonali przez te lata ogromną pracę na rzecz odnowienia pamięci historycznej. Przecież ta pamięć była niszczona przez stulecia, celowo, przez reżimy carski, a potem radziecki. I właśnie dzięki archeologom oraz skąpym znaleziskom archiwalnym odradza się stary Baturyn. Właśnie na terenie cytadeli, zaledwie sto metrów od pamiątkowego krzyża, ustawionego przed dwoma laty, znajduje się nowy wykop archeologiczny, tegoroczny. Znaleziono część budowli obronnych twierdzy, pozostałości mieszkań. Jak i w poprzednich latach, znaleziono świadectwa tragedii z listopada 1708 roku — pochówki poległych baturynian. Dalsze badania będą kontynuowane w przyszłym roku. I tutaj chcę wspomnieć o poważnym problemie, który niepokoi archeologów. Tegoroczny sezon polowy trzeba było przerwać z powodu braku finansowania. Ale bardzo cennego obiektu archeologicznego w żadnym wypadku nie można zostawiać na zimę w takim stanie, bo niepogoda wszystko zniszczy. Dlatego trzeba będzie albo tymczasowo zamknąć wykopaliska gruntem, albo (i to lepszy wariant) przykryć je na zimę tymczasowym zadaszeniem. Archeolodzy są gotowi w najbliższym miesiącu lub półtora, przed nadejściem mrozów, kontynuować prace na obiekcie. Słowem, tutaj pilnie trzeba znaleźć środki. O sensacji archeologicznej — znalezieniu szczątków soboru Trójcy Świętej, głównej świątyni hetmańskiej stolicy — już informowano. Byłem tam. Te wykopaliska są obecnie tymczasowo, do przyszłego lata, przykryte gruntem. Obok kończy się renowacja szkoły parafialnej, gdzie zostanie umieszczone Muzeum Archeologii Baturyna. A kilkadziesiąt metrów dalej znajduje się cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego — główna świątynia hetmańskiej stolicy już z czasów ostatniego hetmana Cyryla Rozumowskiego. Budował on cerkiew i tutaj został pochowany. Swoją drogą, jeśli chodzi o uporczywe plotki, to szczątków hetmana już tam nie ma. Trudno powiedzieć, jak jest naprawdę. Przynajmniej fakt otwarcia krypty, zbezczeszczenia i obrabowania jego grobu przez wojujących bezbożników w pierwszych latach władzy radzieckiej jest niezaprzeczalny. Ale niektórzy starzy mieszkańcy rzekomo widzieli w krypcie szczątki także później. Tak twierdzą pracownicy rezerwatu. Aby upewnić się, czy są tam szczątki i czy rzeczywiście należą do hetmana Rozumowskiego, potrzebne jest otwarcie pochówku i ich ekspertyza. Oto kolejny problem historyczny. Dlaczego do tej pory tego nie zrobiono? Czyżby naszemu państwu było obojętne, czy zachowały się szczątki ostatniego hetmana Ukrainy? Jeśli już nie zachowały się szczątki sławnych hetmanów — Chmielnickiego i tegoż właśnie Mazepy. Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego również jest na ukończeniu renowacji. Środki na ten cel zostały wydzielone z funduszu „Hetmańska Stolica”. Cerkiew jest czynna i od dawna należy do parafii Patriarchatu Moskiewskiego. …Generał Wiszniewski miał specjalne zadanie od młodej i wesołej cesarzowej Elżbiety I, która niedawno zasiadła na tronie swojego ojca Piotra I. W malowniczej i śpiewnej Ukrainie generał wybierał śpiewaków do dworskiej kapeli chóralnej. Tak oto w dalekim Petersburgu znalazł się młody kozak z miasteczka Kozielec, niedaleko Czernihowa, Ołeksij Rozum. Ten, który z czasem stał się najjaśniejszym hrabią Rozumowskim, a w końcu — mężem cesarzowej Elżbiety. Ślub był tajny, bo w planach dworskiej kamaryli wcale nie mieściło się podniesienie w ten sposób Ukrainy. Ale był całkowicie legalny, z kościelnym ślubem. Mówią, że kiedy matka Ołeksija, stara kozaczka Rozumycha, dowiedziała się o tym ślubie i o zaproszeniu jej do stolicy, dumnie odpowiedziała: „Jeszcze tak nie bywało, żeby teściowa jechała na oględziny do synowej”. Wпрочем, nie tak znowu nierówne było to małżeństwo. Z jednej strony — przedstawiciel starego kozackiego rodu. Z drugiej — córka litewskiej kucharki Marty Skowrońskiej, która ironią losu wzniosła się na rosyjski tron pod imieniem Katarzyny I. Za Ołeksijem znalazł się w Petersburgu także jego młodszy brat Hryhorij. Kozak również zrobił błyskotliwą karierę, w tym także naukową. I w końcu stanął na czele odrodzonego przez cesarzową ukraińskiego hetmanatu — ostatnim hetmanem Ukrainy. I teraz już czas wspomnieć o perle Baturyna — pałacu Kyryła Rozumowskiego. Obrósł on już legendami i plotkami. Jedyny zachowany na Ukrainie pałac hetmanów. Nie ma już nic w Czehryniu, Głuchowie, innych ukraińskich stolicach. Taka już ona, nasza cierpiętnicza historia. Ten pałac się zachował. I chociaż hetmaństwo wtedy, w drugiej połowie XVIII wieku, było już dość umowne, i hetmana wyznaczyła nam rosyjska cesarzowa, a i samo hetmaństwo, jak i krótka autonomia Ukrainy, zostało zlikwidowane przez inną cesarzową, Katarzynę II, a zatem i Rozumowski dożywał wieku już nie jako hetman, ale mimo wszystko... Mimo wszystko to jego pałac. W którym, zbudowawszy go, nie zdążył zamieszkać. Który przez dwa stulecia, niezamieszkany, zamienił się w pustkę. Pałac, który został znacznie uszkodzony przez pożar w 1824 roku. I który kilka razy zaczynano i nie kończono restaurować. W tym także pod koniec istnienia ZSRR. Ten sam Roman Iwaniczuk na początku lat 90. zdołał „wybić” z rządu niemałe środki na restaurację pałacu. Ale wkrótce rozpadł się ZSRR i w tym zamieszaniu gdzieś w kompartyjnych ostępach środki zniknęły. Słowem, pałacowi nie sprzyja szczęście. Przypomina to jakąś mistykę. Ludzie nawet przebąkują, że poprzednim restauracjom przeszkadzały siły nadprzyrodzone. Mówią, że nocą w pałacu widziano jakieś tajemnicze światło. Jakoby nieboszczyk hetman wydawał bal dla duchów. Ale jeśli bez mistyki, to raczej duchy są tu inne: ci, którzy nie chcieli i nie chcą widzieć odrodzenia ani pałacu, ani naszej Ukrainy. I oto szósta restauracja — środkami fundacji „Hetmańska stolica”. W minionym i tym roku wykorzystano około 20 milionów hrywien. Doprowadzono do porządku pałac z zewnątrz, przykryto dach. Wewnątrz wykonano wszystkie instalacje: ogrzewanie, elektrykę, wodę. Po obu stronach pałacu zbudowano dwa skrzydła, które kiedyś istniały, ale zostały całkowicie zniszczone. Lecz pozostało jeszcze wiele pracy. Nie tylko dobudowa skrzydeł. Główne prace, i bardzo drogie, — w samym pałacu. Chodzi o jego wewnętrzne wykończenie, począwszy od parkietu, aż po sztukaterię sufitu. Prace muszą wykonać budowlańcy i będzie to kosztować jeszcze prawie 30 milionów hrywien. A samo wyposażenie pałacu — to już inne środki. I to będzie zależeć od jego przeznaczenia. Tutaj jeszcze trwają dyskusje. Główna idea — to ma być Narodowe Muzeum Kozaczyzny, epoki hetmańskiej, lub, szerzej mówiąc — Muzeum Państwowości Ukrainy. Nie chce się znowu wchodzić w politykę, w perypetie, kiedy Ukraina przechodzi od bezpaństwowości do państwa. Ale znowu nie da się ominąć globalnego pytania: jaki ma być ten pałac, to muzeum? Bo czyż zniknęli gdzieś ci, którzy nie chcieliby ani muzeum państwowości, ani samej państwowości Ukrainy. Prace w pałacu w tym roku spowolniły. Jak i w ogóle w Baturynie. Te kilka milionów, wydzielone przez państwo na Dom Kultury, dobrych pół roku leżały bez ruchu w skarbcu. Co więc się dzieje? I dla Baturyna nie mógł bez śladu minąć kryzys polityczny w państwie ostatniego roku. Rzecz w tym, że odradzają Baturyn, że tak powiem, kombinowanie, państwo i społeczeństwo. Społeczeństwo — to wspomniana już fundacja „Hetmańska stolica”. Ale fundacja nie zdołałaby zmusić do działania struktur państwowych. „Ukrtelekom” — na własny koszt prowadzić telefonizację. „Czernihiwoblenerho”, znów na własny koszt — przeprowadzić oświetlenie uliczne (te prace już się zaczęły). Drogowców — budować i remontować drogi, co też się robi, począwszy od rekonstrukcji tak zwanej „moskiewskiej trasy” od Kipti i w kierunku Baturyna. Wszystko to robiło państwo. A koordynowała rządowa komisja międzyresortowa, której przewodniczył do niedawna wicepremier Wiaczesław Kyryłenko, który już od kilku lat na osobiste polecenie Juszczenki opiekuje się Baturynem. Ciąg dalszy nastąpi. Petro ANTONENKO Zdjęcia autora Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA Jarema HOJAN Pawło MOWCZAN Anatolij POHRIBNYJ Ołeksandr PONOMARIW Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47 Pierwszy zastępca redaktora naczelnego, dział polityki Wołodymyr PAWLIW 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK 278-63-69 Dział literatury Ulana HLIBCZUK 270-55-57 Dział kultury Wałentyna DAWŁYDENKO 270-55-57 Specjalny korespondent działu kultury Ołeksandr JEWTUSZENKO 270-55-57 Dział pracy proświtańskiej Olha SKRYPKINA 279-49-47 Dział listów Ludmyła ILJENKO 279-49-47 Dział korekty Tetiana MYCHAJŁENKO Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http:// slovoprosvity.com.ua Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301239 Nakład — 15300 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,38 hrywny, na 3 miesiące — 9,89 hrywny. Pałac hetmana Kyryła Rozumowskiego. Na pierwszym planie — przewodniczący rady osiedla Baturyn Mychajło Iwaszczenko. Dom generalnego sędziego Wasyla Koczubeja. Krzyż na Honczariwce. Pierwszy pomnik poległych baturynców, ustawiony przez proświtańców.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn