Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki TANIEMNICZA FLOTA CZARNOMORSKA JAK NARÓD MA SIĘ BRONIĆ?
Tłumaczenie maszynowe
Wołodymyr ILJIN, doktor nauk filozoficznych, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki
Z realiów współczesnej ukraińskiej sceny politycznej, wypełnionej walką licznych partii o „szczęście” narodu ukraińskiego, permanentnymi skandalami i ciągłymi oskarżeniami przeciwników o stosowanie „brudnych technologii” lub „czarnego PR-u”, wyłania się pytanie: jeśli to właśnie jest demokracja, to jak mają w niej żyć normalni ludzie? Przecież ciągłe spory uczestników wyścigu wyborczego o cenę mięsa, gazu i wybór europejski stwarzają wrażenie, że nasz rodak żyje tylko po to, by najeść się taniego mięsa, ogrzać tanim rosyjskim gazem i oczekiwać przyjęcia do Unii Europejskiej. Tak myślą o ukraińskim człowieku krajowi politycy i stąd biorą się ich metody „zdobywania” jego głosu wyborczego. Dlatego leksykon mówców i „przewodników narodu” wypełnił się obietnicami „podniesiemy”, „obniżymy”, „podzielimy”, „poprawimy”, „podarujemy” itd. Przy czym w to nie wierzą nie tylko najbardziej oddani adepci tego czy innego koloru („pomarańczowego”, „niebiesko-białego”, „czerwonego”, „białego” itp.), ale i sami ich autorzy. Sprawa nawet nie w obietnicach, a w tym wyniosłym, snobistycznym stosunku do swojego narodu, który do tej pory trzymają w tradycyjnym złudzeniu — żyć nie teraz, a potem, zombując go na bierność. Przecież wszystko, co niezbędne do szczęścia, „dadzą” mu, „stworzą”, „wytworzą” ci, którzy o nim „myślą”: nowo objawieni „wodzowie”, „mesjasze”, „supermeni” są pewni, że tylko oni są „potrzebni Ukrainie”. Ale pod warunkiem, że będą u władzy, ponieważ tylko wtedy będą mogli „uszczęśliwić” naród. Nikt z nich nie uznaje rywala, oponenta, dlatego wszędzie panuje ciągła nienawiść, brud, wyzwiska. Czym, jeśli nie cynizmem, można nazwać taki stosunek do ludzi, do wielkiej ukraińskiej kultury, tradycji moralnych? Co właściwie oznacza „cynizm”? Etymologia tego terminu wywodzi go od greckiego kinikos — psi (w znaczeniu „psie życie”). Wartości kulturowe, tradycyjną moralność kinicy (cynicy) traktują jako „dym”, który należy rozwiać. „Bez społeczeństwa, bez domu, bez Ojczyzny” — tak cynicy sformułowali świadomy wybór statusu asocjalnego. Właśnie w cynizmie biorą swój początek idea „obywatela świata” i paradygmat kosmopolityzmu. Najjaśniejszy przedstawiciel szkoły kiników — Diogenes z Synopy, znany jako „filozof, który mieszkał w beczce”. Zasłynął swoim epatującym zachowaniem, pozwalał sobie na różnego rodzaju nieprzyzwoitości w miejscach publicznych. W obiegu kulturowym pojęcie „cynizm” oznacza bezczelny, pogardliwy stosunek do norm moralności, cnoty, grubą szczerość, bezwstydność, lekceważenie praw drugiego człowieka, bezpryncypialny stosunek do prawa w imię własnej korzyści. W przeciwieństwie do cynizmu, cała historia ukraińskiej duchowości jest przesiąknięta moralnością, szczerością, kordocentryzmem. Światowe znaczenie ukraińskiej filozofii tkwi w orientacji na mądre serce — ośrodek prawdy i dobra. Tym większym nonsensem dla człowieka ukraińskiej kultury jest działalność krajowych polityków i urzędników, która w ciągu ostatnich lat nie wywołuje, delikatnie mówiąc, zachwytu. Prawda, w naszej historii trudno przypomnieć sobie czas, kiedy istniała obopólna miłość kręgów rządzących i narodu. Ale co innego w nowej Ukrainie, która pozbyła się bezpośredniego ucisku, wyzysku, nacisku, w Ukrainie niepodległej, gdzie ogłoszono demokrację i wszyscy dążą do wartości ogólnoludzkich. Wbrew oczekiwaniom, tutaj pozostaje oszustwo, niesprawiedliwość, krzycząca nierówność materialna, sztywna hierarchia społeczna, która wyodrębnia i utrwala prawo do prawdziwego życia tylko dla nowo powstałej elity rządzącej (we wszystkich sferach — ekonomicznej, politycznej, administracyjnej, kulturowej, naukowej). Jak w takim przypadku nazwać ich stosunek do swoich obywateli, którzy nadal pozostają poza warunkami godnego życia? Oczywiście, cynizmem.
Jeśli w stosunkowo niedalekiej socjalistycznej przeszłości podział elitarnego mieszkania, odzieży, wyżywienia należał do partyjnej i radzieckiej nomenklatury, a cały naród stał w kolejkach, to teraz tę rolę przejęli urzędnicy, którzy w imieniu tej czy innej partii będącej u władzy, nadal prowadzą tę samą, obrzydłą i znaną wszystkim feudalną politykę „dobroczynności” i „uszczęśliwiania” „przeciętnego człowieka”. Kolejek w sklepie, co prawda, nie ma, ale są kolejki po nędzną emeryturę dla większości, po żałosne dotacje, po tanie wyprzedaże i produkty na bazarach, po mieszkanie, którego można się doczekać w najlepszym wypadku po dziesiątkach lat. A beznadziejne demonstracje pod Gabinetem Ministrów, parlamentem, Sekretariatem Prezydenta, gdzie naród wciąż ma nadzieję obronić swoje prawa? To właśnie jest cynizm — ogłaszać drogę do zabezpieczonej Europy (pensją, mieszkaniem, dodatkami, gwarancjami) i wiedzieć, że własni rodacy, dla których wynagrodzenie w trzystudolarowym ekwiwalencie jest już wnioskiem o klasę średnią, nigdy do niej nie trafią. Cynizmem jest też emerytura w wysokości siedemdziesięciu-osiemdziesięciu dolarów czy taka sama płaca minimalna, za które można kupić nie jedzenie, a kalorie, również nie współmierne z godnością człowieka, który całe życie pracował, a teraz znalazł się w nowej rzeczywistości, w której biedę i poniżenie społeczne uznaje się za normę. Teraz, jako przedwyborczy brand, wygładzeni nowo objawieni „mesjasze”, krztusząc się z dumy z własnej dobroczynności, obiecują podnieść średnią pensję i minimalne emerytury aż… do pięciuset hrywien! A co można kupić za te pieniądze? Rzeczywistość cen leków, produktów żywnościowych, opłat za mieszkanie daje zrozumienie, dlaczego tak szybko zmniejsza się populacja Ukrainy.
Zakończenie na s. 6
ZDROWIE NARODU
10–11
CHORTYCA W OBLĘŻENIU
Dobrowolne datki „Na Cerkiew Kobziarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskiej filii AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106
ŁĄCZNIE NA KONCIE CERKWI TARASA — 827 013 hrywien 00 kop.
Tłumaczenie maszynowe
Halyna ŁEWICKA, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, m. Kijów. Pomimo różnorodnych prognoz politologicznych, nikt nie ma wątpliwości, że przedterminowe wybory 30 września 2007 roku na Ukrainie się odbędą. Jednakże, czy wyniki tego głosowania ogłosi Centralna Komisja Wyborcza — nie tak już łatwo prognozować. O istnieniu takiego scenariusza rozwoju wydarzeń na końcowym etapie kampanii wyborczej obecnie mało się mówi. Jednak w CKW większość stanowią przedstawiciele koalicji i od nich będzie zależeć ogłoszenie wyników. A ich głosowanie z kolei będzie zależeć od stanowiska liderów sił, które delegowały członków CKW, co potwierdzały ich głosowania w okresie kampanii wyborczej. O istnieniu scenariusza z zaangażowaniem CKW świadczy fakt, że przedstawiciele Partii Regionów już otoczyli CKW namiotami, aby, jak mówią, strzec jej „cnoty”. Oprócz tego, obozują już także na głównym placu stolicy. Dzieje się to na tle nieustannych twierdzeń lidera socjalistów Ołeksandra Moroza, że obecne przedterminowe wybory to awantura prezydenta Wiktora Juszczenki i Bloku Julii Tymoszenko. W wyrażaniu emocji jeszcze dalej posunął się premier Ukrainy Wiktor Janukowycz. Podczas przedwyborczego tournee po Ukrainie, w szczególności w Odessie, oświadczył: „Wzywam was do wydania decydującej bitwy pomarańczowej zarazie i białemu bractwu, żeby kraj zrozumiał, że odesici są przeciwko Juszczence i Tymoszenko”. I takie oświadczenia na tle jego podpisu pod zaproponowanym przez niego samego „Kodeksem honorowym” są dość dziwne. Jednak nikogo nie dziwią. A oto sensacyjne oświadczenie W. Janukowycza o możliwości wyjścia jego partii z kampanii wyborczej wielu zdziwiło. Tym bardziej, że po kilku dniach to oświadczenie, już w uściślonej formie, powtórzył także jego pierwszy zastępca M. Azarow, który do wyborów pełni obowiązki szefa rządu. I aby nadać tym zamiarom skalę kolektywności, 20 września odbyło się posiedzenie rady partii „Regiony Ukrainy”, na którym podjęto decyzję o gotowości wyjścia partii z procesu wyborczego. Jednak już po dniu decyzję nieco zawoalował Wiktor Janukowycz i podkreślił: to próba ostrzeżenia prezydenta Ukrainy, aby nie dochodziło do prowokacji wobec ich siły politycznej. Lider regionałów jest już pewien, że wygrają wybory i będą formować nowy rząd. Czego więc tak przestraszyli się regionaliści? Jeśli posłuchać regionała Jurija Mirosznyczenki, to wśród dużej liczby naruszeń, które rzekomo rejestrują, jest nieprzyzwoicie niska pensja członków komisji wyborczych wszystkich szczebli. Kiedy zapytałam pana Mirosznyczenkę, czy od koalicji zależało ustalenie przyzwoitej płacy członkom komisji wyborczych, całą winę zrzucił na opozycjonistów, którzy opuścili salę posiedzeń, oraz na to, że te wybory są przedterminowe i nie przewidziano na nie finansów. Także Jurija Mirosznyczenkę martwi to, że za ukraińskich pracowników zarobkowych w zachodnich obwodach państwa ich bliscy będą głosować ich paszportami. Według wersji tego prawnika, obecnie poza granicami państwa pracuje 5 milionów obywateli Ukrainy, z których przeważająca większość mieszka w zachodnich obwodach kraju. Ja w samym takim postawieniu pytania dostrzegłam dwa problemy. Pierwszy: czy regionaliści nie ufają obserwatorom ze swojej partii, którzy będą kontrolować lokale wyborcze? Okazuje się, że nie ufają. Jurij Mirosznyczenko powiedział, że zachodnioukraińscy regionaliści sympatyzują z pomarańczowymi siłami. Tym pośrednio zaświadczył, że w Galicji Partia Regionów to klub zainteresowań. Oczywiście komentarza wymagają także oświadczenia o „pięciu milionach przeważnie zachodnioukraińskich martwych dusz, za których będą głosować inni”. Bez wątpienia ta liczba będzie robić wrażenie na mieszkańcach Ługańska, Doniecka i Charkowa, którzy nigdy nie bywali w Galicji. Jednak nawet powierzchowna analiza podanej liczby pokazuje, że to, delikatnie mówiąc, technologia wyborcza. Według oficjalnego podziału Ukrainy, do regionu zachodniego należą obwody lwowski, iwanofrankiwski, tarnopolski, czerniowiecki, zakarpacki, wołyński i rówieński. Na ich terytorium mieszka około 10 milionów osób. I gdyby prawie pięć milionów z nich pracowało za granicą, to praktycznie cała ludność zdolna do pracy regionu zachodniego byłaby poza granicami Ukrainy. A zatem takie miasta jak Lwów byłyby niemal bezludne. Na końcowym etapie kampanii wyborczej oponenci śledzą każde słowo jeden drugiego. Dlatego nie mogła pozostać poza uwagą taka informacyjna „bomba” jak zamiar jednego z graczy wyjścia z kampanii wyborczej. Opozycja zamiar powitała i powiedziała, że to potwierdzenie utraty poparcia regionałów w południowych i wschodnich obwodach Ukrainy. A takie oświadczenia będą miały wpływ na te 10 procent ukraińskich wyborców, którzy decydują się w dniu wyborów — w lokalach. W prasie zamiar wyjścia z kampanii wyborczej nazwano szantażem. Tego szantażu wyjściem Partii Regionów z kampanii wyborczej nie przestraszyła się Centralna Komisja Wyborcza. Zastępca przewodniczącego CKW Andrij Mahera powiedział, że zgodnie z obowiązującym na Ukrainie prawem o wyborach, odbędą się one nawet wtedy, gdy pozostanie tylko jeden podmiot procesu wyborczego — jedna partia polityczna lub blok. Pod warunkiem wyjścia na wybory 50 procent tych, którzy mają prawo głosu. Regionaliści mogą myśleć o bojkotowaniu wyborów, ponieważ zgodnie z wniesioną w czerwcu poprawką do prawa o wyborach, musi na nie przyjść przynajmniej 50 procent osób z prawem głosu. Jednak fakt, że nawet obecni sojusznicy regionałów — komuniści krytykują swoich partnerów za zamiar wyborczego demarche, wskazuje na to, że bojkotu wyborów nie będzie. Ciekawy w sprawie inicjatywy wyjścia z procesu wyborczego jest komentarz doradcy prezydenta Ukrainy Stepana Hawrysza, który zna regiony od wewnątrz, bo w latach 2003—2004 był aktywnym ich „graczem”. Według niego, na wyjście sił politycznych z procesu wyborczego nie zgodzą się grupy polityczne i finansowe, które kontrolują te siły. Czyżby to oznaczało, że główni figuranci tej siły to pionki w cudzej grze? Tak zmusza stawiać pytanie jeszcze jeden językowy „zwrot”. W ostatnich dniach Rada Miejska Dniepropietrowska (większość ma Partia Regionów) zatwierdziła program rozwoju języka rosyjskiego i rosyjskiej kultury w mieście na lata 2007—2011. Miejscy regionaliści chcą zapewnić rozwój języka rosyjskiego, duchowości i kultury, a nawet chronić język rosyjski w zrusyfikowanym Dniepropietrowsku. Tym programem przewidziano nawet stworzenie w mieście „Rosyjskiego Centrum Kultury”. Zastępca szefa frakcji Partii Regionów w radzie miejskiej Dmytro Bezuhłyj oświadczył, że sytuacja z językiem rosyjskim w mieście jest po prostu katastrofalna. Według niego, w 76 procentach lokalnych szkół język rosyjski w ogóle nie jest wykładany. Na realizację programu rozwoju języka rosyjskiego tylko w 2007 roku z budżetu lokalnego już wydzielono 2,5 mln hrywien. A na rozwój języka ukraińskiego, oczywiście, nie ma pieniędzy!
Tłumaczenie maszynowe
Об tym poinformowała Julija Tymoszenko w niedzielę na konferencji prasowej w Tarnopolu. Oświadczyła, że na każdym okręgu wyborczym pracuje od 5 do 7 osób z ramienia Bloku. Julija Tymoszenko podkreśliła, że jest to zespół ludzi, którzy przez lata się szkolili: „Przesłaliśmy im listy na nośnikach elektronicznych. Obchodzą każde mieszkanie i, będąc członkami komisji, uściślają listy”. Julija Tymoszenko poinformowała także, że listy wyborcze są porównywane z rejestrami zmarłych w celu zapobiegania fałszerstwom.
Tłumaczenie maszynowe
W pierwszym dniu pracy nowo wybranej Rady Najwyższej Blok Julii Tymoszenko przedstawi parlamentowi projekt ustawy o zmianie niektórych aktów prawnych Ukrainy w sprawie ograniczenia praw osób, które mają wyroki skazujące, do udziału w tworzeniu organów władzy na Ukrainie. O tym poinformowała Julia Tymoszenko. „Taki projekt ustawy przewiduje, że jeżeli osoba miała wyroki skazujące na podstawie odpowiednich artykułów, związanych z otwarcie przestępczą działalnością: kradzieże, rozboje, gwałty – to zgodnie z tą ustawą zabrania się im kandydowania na stanowiska prezydenta, premiera, ministrów, zastępców ministrów, posłów, a także powoływania na stanowiska w strukturach siłowych”, – wyjaśniła liderka BJuT. Oświadczyła, że wraz z dojściem Wiktora Janukowycza do władzy na stanowiskach w strukturach siłowych zasiadają ludzie, którzy mają po kilka wyroków skazujących. „Po przyjęciu tego projektu ustawy nie będzie nam wstyd za nasz kraj i za naszą władzę”, – podkreśliła Julia Tymoszenko. Ze strony internetowej BJuT
Tłumaczenie maszynowe
„Nacjonalistyczne partie krajów świata dochodzą do parlamentów. Tak stało się w Belgii, w Grecji, gdzie wybory odbyły się w ubiegłą niedzielę. Można wyciągnąć wniosek, że spojrzenie na Europę wewnątrz Europy nieco się zmienia. Zaczyna dominować tendencja do zjednoczenia Europy wolnych narodów. W szczególności tendencje narodowe zwyciężają w Szkocji, Szwajcarii, Holandii, Francji. Bo nacjonalizm to miłość do swojej Ojczyzny, swojej ziemi, do swojej matki, to pragnienie stworzenia warunków do rozwoju siebie i podobnych sobie”, — tak w wywiadzie dla BBC oświadczył lider Ogólnoukraińskiego Zrzeszenia „Swoboda” Oleh Tiahnybok. O. Tiahnybok zaznaczył, że jedynym wariantem, przy którym „Swoboda” nie dostanie się do Rady Najwyższej, są masowe fałszerstwa: „Kiedy w niedzielę ponad 10 000 kijowian wyszło nie na koncert czy inną „przynętę”, lecz przyszło na Marsz w obronie Ukraińców — to już coś znaczy. Bo w obecnej sytuacji jaka siła polityczna zgromadzi taki wiec bez koncertu? A „Swoboda” zgromadza. Nadchodzi nowa fala, bo ciało domaga się zdrowego oddechu”. Biuro prasowe „Swobody”
Tłumaczenie maszynowe
KONTYNUACJA TEMATU W gazecie „Słowo Proświty” (nr 36 z 2007 r.) został wydrukowany materiał z Odessy „Sabat przy carycy Katarzynie”. Mowa w nim była o tym, że przedstawiciele szeregu organizacji narodowo-demokratycznych, w szczególności „Proświty”, przeprowadzali akcję protestacyjną przeciwko zamysłowi władz miejskich, by ustanowić w Odessie tak zwany pomnik założycieli miasta, gdzie centralną postacią kompozycji rzeźbiarskiej jest odrażająca rosyjska caryca Katarzyna II, na której sumieniu ciążą liczne zbrodnie przeciwko Ukrainie. Na uczestników tej akcji dokonali napaści przedstawiciele prorosyjskiej organizacji „Jedinoje otieczestwo”, którzy brutalnie pobili kilku z nich. W tej sprawie przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Pawło Mowczan zwrócił się do Sekretariatu Prezydenta Ukrainy. Publikujemy odpowiedź, która nadeszła z Sekretariatu, z Głównej Służby ds. Działalności Organów Ścigania z podpisem kierownika służby W. Bezkorowajnego: Przewodniczącemu Ukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki P. Mowczanowi Szanowny Panie Mowczan! Pańskie pismo dotyczące pobicia uczestników akcji, która odbywała się 02.09.2007 r. pod Odeską Obwodową Administracją Państwową, oraz nielegalnej, w Pana opinii, bezczynności funkcjonariuszy organów spraw wewnętrznych zostało rozpatrzone i przesłane zgodnie z kompetencjami do sprawdzenia i odpowiedniego reagowania do Prokuratury Generalnej Ukrainy oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy, które poinformują Pana o podjętych decyzjach. Przebieg rozpatrywania sprawy został objęty kontrolą.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
ma jedynie plotki i strach. Strach, że kiedy BJuT dojdzie do władzy, to znów Julia Tymoszenko zamknie wszystkie kanały biznesu w cieniu, pozrywa korupcyjne powiązania, rozpocznie reprywatyzację i odbierze oligarchom zagrabione narodowe dobro, zlikwiduje strefy bezpodatkowe, zamknie kanały przemytu i znajdzie „na równym miejscu” dziesiątki miliardów hrywien, ukrytych przez azarowojanukowyczów w papierach i na kontach ich okołobudżetowych kombinacji. Ale na to w żadnym wypadku nie mogą pozwolić obecni „rządzący”! A może I. Bohosłowska jest tak pewna jednostronności i sterowalności korpusu sędziowskiego, że nie boi się żadnych konsekwencji swojej otwarcie obraźliwej insynuacji? Czy nie dlatego rozpowszechniała podobne oszczerstwa także na swojej konferencji prasowej 18 września? A ja uważam, że teraz dla nas, uczciwych obywateli Ukrainy, ważne jest nie to, czy odpowie przed sądem przedstawicielka Partii Regionów, a to, jak my — wyborcy — odpowiemy na to podczas głosowania. Oni próbują zwyciężyć prawdę za pomocą kłamstwa. Próbują zwyciężyć nas, szanowni obywatele. Zaprawdę — jasne, czyste i białe ich drażni. Oni bardziej przywykli do cienia, ciemności, czerni… Więc rozważcie, szanowni obywatele: komu z osób i partii politycznych można wierzyć, a komu pod żadnym pozorem w żadnym wypadku wierzyć nie można.
Tłumaczenie maszynowe
ROZWAŻANIA PRZY OKAZJI
Witalij KORŻ, deputowany ludowy Ukrainy IV i V kadencji (frakcja BJuT)
Przed każdym wyborcą staje problem: komu, jakiej sile politycznej można wierzyć? A komu z osób i partii politycznych wierzyć nie można?
W obecnym rządzie i „tlącym się” parlamencie rządzi najważniejszy regional, czyli „dwukrotnie niekarany” proFfesor, który chce „rządzić” dalej. Pani Inna Bohosłowska pomaga mu „rządzić” w sprawach prawnych, ponieważ zajmuje odpowiedzialne stanowisko wiceministra sprawiedliwości (!), a zatem bezpośrednio reprezentuje Temidę w rządzie i Partii Regionów. Jaskrawym przykładem tego, jakie metody stosuje Partia Regionów przeciwko swoim przeciwnikom politycznym, jest niedawne wystąpienie Inny Bohosłowskiej na żywo na antenie Radia „Swoboda”:
Zynowij Frys (prowadzący program Radia „Swoboda”): Proszę powiedzieć, pani Bohosłowska, czy te przedterminowe wybory parlamentarne coś rozstrzygną w sensie powrotu do pełnego pola prawnego?
Inna Bohosłowska: Po pierwsze, przejdziemy próbę legalności wtedy, gdy niektóre siły polityczne będą próbowały nie uznać wyników wyborów. To już jest oczywiste… (tutaj i dalej wyróżnienie moje — W. K.)
Zynowij Frys: Jakie to siły polityczne?
Inna Bohosłowska: Myślę, że to przede wszystkim Blok Tymoszenko, który się przygotowuje. I mamy wiarygodną informację, że teraz zbierają się ludzie, którzy powinni stanąć na majdanie po dniu głosowania i już tym pokazywać, że nie uznają wyborów (…) To nie jest normalne dla państwa, tak jak nie jest normalne to, że próbują wbić ludziom do głowy, iż mniejszość w parlamencie będzie mogła dyktować swoje warunki.
Zdjęcie O. Łytwynenki
Zwróćcie uwagę: wiceminister sprawiedliwości (ponieważ słowo justycja tłumaczy się z łaciny jako sprawiedliwość) publicznie, występując na antenie na całą Ukrainę, twierdzi, że posiada wiarygodną informację o tym, iż Blok Julii Tymoszenko w celu destabilizacji sytuacji na Ukrainie przygotowuje się z wyprzedzeniem, aby stanąć na majdanie i próbować nie uznać wyników wyborów. Choć pani wiceminister sprawiedliwości wie, że to właśnie Blok Julii Tymoszenko wystąpił przeciwko tej bezczelnej falsyfikacji wyników woli wyborców, której w ciągu pierwszego półrocza 2007 roku dokonała Partia Regionów. A zatem to właśnie BJuT jest najbardziej zainteresowany, aby te przedterminowe wybory się odbyły. I to właśnie BJuT najbardziej pragnie, aby wyników woli ludu nie mogła sfałszować żadna siła polityczna. Bo to właśnie regionali, czyli koledzy pani Bohosłowskiej, razem z komunistami i socjalistami, rok po wyborach w 2006 roku, napluwszy na wyniki wyboru ludu, kosztem przekupstwa deputowanych z innych frakcji zmienili strukturę polityczną Rady Najwyższej, budując własną większość konstytucyjną, aby potem zlikwidować instytucję prezydentury i zmienić ustrój konstytucyjny. Ale, jak widzimy, „prawnie odpowiedzialna” pani wiceminister sprawiedliwości ma inne wyobrażenia o sprawiedliwości. Nie mówiąc już o tym, że na potwierdzenie swoich słów nie potrafi przytoczyć żadnego dowodu. Niestety, mamy wystarczająco dużo ludzi, którzy są w stanie uwierzyć we wszystko. I. Bohosłowska próbuje przekonać słuchaczy, że ona (mówi: „my”) ma „wiarygodną informację”, a w rzeczywistości u
P.S.: Partyjny przełożony pani Bohosłowskiej, czyli lider Partii Regionów Wiktor Janukowycz, występując 23 września 2007 roku w Mikołajowie, oświadczył, że to właśnie oni, regionali, zamierzają „zorganizować akcje protestu w przypadku falsyfikacji wyborów”. Jak widzimy, w rzeczywistości istnieje wiarygodna informacja, że teraz zbierają się ludzie, którzy powinni stanąć na majdanie po dniu głosowania. Oto tylko zbierają się wcale nie z Bloku Julii Tymoszenko… Funkcjonariusze i zwolennicy Partii Regionów, przy wsparciu odrażającego pana Czernoweckiego, faktycznie okupowali Majdan Niepodległości w Kijowie na tydzień przed wyborami!
Tłumaczenie maszynowe
Petro Antonenko
Szybko przemijająca kampania wyborcza skłoniła polityków, przede wszystkim z tonącej rządzącej koalicji, do sypania obietnicami, projektami, planami i programami. Kolejny „chwyt” Partii Regionów — obietnica wzmocnienia roli samorządu terytorialnego. Nawet w kwestii kształtowania budżetu: robić to oddolnie, tyle a tyle gwarantowanie zostawić na miejscach (mówią nawet o 15 %). Co za świetny pomysł! No, wszystko w duchu rozwiniętych demokracji, krajów UE i NATO, którymi regionałowie z jakiegoś powodu straszą małe dzieci. I koresponduje to z wyborczym „chwytem” socjalistów. Ale wyborcy jakoś sceptycznie podchodzą do pomysłów i obietnic. „Mamy co powiedzieć!” — chętnie meldują regionałowie. I wypowiadają kolejne słowa, opowiadają kolejny mit. Tym razem komunalny. Już na początku roku rząd i parlament zatrąbiły o „niebywałym wsparciu” sfery mieszkaniowo-komunalnej. Podawano solidne sumy z budżetu, przeznaczone przede wszystkim na rekonstrukcję, remonty, rozbudowę sieci. Tu trzeba by dodać jedno zastrzeżenie: a po co w ogóle przedstawiać to jako jakiś heroizm, również w odniesieniu do subsydiów? Kto zatem, jeśli nie państwo, ma wesprzeć tę sferę, dobijaną przez dziesięciolecia jeszcze sowieckich czasów, a dotyczącą praktycznie każdego obywatela? Ale najciekawsze, że wyszło dużo hałasu o nic. Ja zapytałem na swojej rodzinnej Czernihowszczyźnie, jaki złoty deszcz spadł na jej sferę mieszkaniowo-komunalną? Zwróciłem się do kierowników branży obwodu i obwodowego centrum, służb, które doglądają, remontują nasze domy, ogrzewają je, dostarczają wodę. Leitmotivem stał się temat przygotowań do zimy. Obraz przypominał anegdoty z czasów sowieckich, kiedy wszystko jakoś się robiło, ale nie wiadomo jak. Przygotowania do zimy idą pełną parą, mimo „wsparcia” rządu. I urzędnicy podali ciekawe liczby. Na 2007 rok z budżetu państwa przydzielono na sferę komunalną obwodu 65 milionów hrywien. Przede wszystkim na rekonstrukcję kotłowni, sieci ciepłowniczych itd. Otóż „przydzielono” — to w języku potocznym znaczy jedynie „położono na stole”. W leksykonie biurokracji to znaczy — obiecano. Na dzień 1 września obwód otrzymał zaledwie 23 miliony. Ale to jeszcze nie wszystko: wykorzystano tylko 4 miliony. Za dwie trzecie roku! Gdzie więc reszta, przynajmniej z tych, które wpłynęły? Utknęły w przetargach. U nas wszystko potrafią wypaczyć. Tak samo z przetargami, czyli poszukiwaniem w drodze konkursu najkorzystniejszych dostawców i wykonawców robót. Kierownicy służb komunalnych opowiadają, jak Izba Przetargowa Ukrainy hamuje prace, stała się prawie rekieterem. Izba i wszelkiego rodzaju pośrednicy przy niej wysysają pieniądze od komunalników za rejestrację, wydawanie formularzy. Opłaty sięgają 12 tysięcy hrywien. A przetargi za to pełzną jak żółw. Przy okazji — pełna analogia z kierowanym przez socjalistę Cuszkiem MSW. Przy milicji także rozmnożyło się mnóstwo różnych firm i firminek, pasożytujących na wydawaniu paszportów, formularzy, tablic rejestracyjnych. Jeden system...
Tłumaczenie maszynowe
Wróćmy jednak do komunalnego blefu. Władze lokalne, o których niektórzy tak pięknie rozprawiali przed wyborami, zmuszone są polegać na sobie. Bo zimy nie przesuniesz, to nie wybory. Pracownicy sektora komunalnego całe ogromne przygotowania do zimy prowadzą na własny koszt. Rekonstrukcje również. Niektórzy już nie cieszą się, że zaczęli — nie wiedzą, jak i czym zakończyć. Nadzieje pokładano przecież w owych „wydzielonych” dziesiątkach milionów. „Jeszcze miesiąc takiej pracy i zbankrutujemy” — westchnął kierownik jednej ze służb. To, że wiele prac u komunalników zaczęło się — i musiało się zacząć! — jeszcze wiosną, rządu, zdaje się, nie niepokoi. Tak samo jak to, że środki, rzucone jak psu kość w listopadzie-grudniu, są po prostu nierealne do wykorzystania. Zacznie się szukanie luk, jak tymi środkami zrekompensować już poniesione wydatki. A może pieniądze w ogóle przepadną? To znaczy, wrócą do darczyńców w rządzie. Wszystko w mętnej wodzie. To się nazywa — gospodarka „rządu profesjonalistów”. I jeszcze o jednym micie, który dotyczy każdego z nas — taryfy mieszkaniowo-komunalne. Znowu krążą plotki o ich kolejnej podwyżce. I to po zeszłorocznym dzikim skoku. Zapytałem kierowników sfery komunalnej, czy plotki o podrożeniu to prawda. Bardzo prawdopodobne. Chyba że w mniejszych rozmiarach i nie tak od razu. Ale wszystkie przesłanki, cała motywacja już są: totalne podrożenie wszystkiego. Komunalnicy wymienili, jak i o ile już w tym roku podrożały dla nich gaz (jeszcze od stycznia!), elektryczność, rury, części zamienne, nawet chlor do wody. Tutaj figurują i 10, i 13, i więcej procent. Czyli inflacja, i to znacznie większa, niż nam wmawia rząd. Inaczej niż cynizmem nie można nazwać oświadczeń: rzekomo gaz czy woda podrożały dla przedsiębiorstw, nie dla ludności. Ale już jutro to podrożenie uderzy w całą ludność. W owego wyborcę, któremu teraz hojnie wiesza się na uszach obietnice. Sąd uznał za nieprawdziwe i mające charakter zniesławiający informacje, które rozpowszechniła kandydatka na deputowaną ludową z Partii Regionów Inna Bohosłowska na konferencji prasowej 18 września. Mowa o tym w decyzji Okręgowego Sądu Administracyjnego miasta Kijowa, podjętej 25 września na wniosek kandydatów na deputowanych ludowych z Bloku Julii Tymoszenko (BJuT) Tymoszenko, Turczynowa, Szwecia i Jacenki przeciwko Bohosłowskiej o uznanie jej działań za bezprawne. Według słów przedstawiciela BJuT w sądzie Wołodymyra Pyłypenki, sąd zgodził się ze stanowiskiem Julii Tymoszenko i Ołeksandra Turczynowa oraz ustalił, że rozpowszechnienie wiadomości, które miało miejsce na konferencji prasowej 18 września, zostało dokonane przez Bohosłowską bez sprawdzenia prawdziwości informacji, które głosiła, i ustalono, że informacja, którą rozpowszechniła Bohosłowska o kandydatach na deputowanych ludowych, w szczególności o Julii Tymoszenko i Ołeksandrze Turczynowie, jest nieprawdziwa i ma charakter zniesławiający. Sąd ustalił, że w momencie przeprowadzenia przez I. Bohosłowską konferencji prasowej nie miała ona żadnych obiektywnych dowodów, które dawałyby prawo głosić takie wiadomości. „Chcę zaznaczyć »profesjonalizm« pozwanej Bohosłowskiej, która nie zdobyła się w żaden sposób na prawne uzasadnienie swojego stanowiska. Uzasadniała je tylko stertą wycinków internetowych i jakimiś wątpliwymi książkami niejasnego pochodzenia” — powiedział Wołodymyr Pyłypenko. Natomiast BJuT, według jego słów, przedstawił wyroki sądów ostatniej instancji, które obalały twierdzenia Bohosłowskiej. „W związku z tym sąd wyciągnął wniosek o tym, że w momencie konferencji prasowej żadnego prawa wypowiadać się w ten sposób Bohosłowska nie miała, ponieważ wiadomości są nieprawdziwe — powiedział Pyłypenko. — Sąd również określił, że przez całą konferencję prasową Bohosłowska rozpowszechniała takie wiadomości zarówno w odniesieniu do Turczynowa, jak i Tymoszenko, i że charakter, forma oraz treść wypowiedzi wyraźnie świadczą, że Bohosłowska agitowała przeciwko Blokowi Julii Tymoszenko z naruszeniem prawa”. Z witryny BJuT
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
nam Ukrainy wodę i energię elektryczną odkupioną w naszym państwie. Bardzo przykro, że tych naruszeń nie mogą dokumentować obywatele, a nadzorcza komisja międzypaństwowa jest bezczynna. W ciągu ostatnich dwóch lat stan ekologiczny akwenu zatoki sewastopolskiej, gdzie bazuje Flota Czarnomorska, znacznie się pogorszył. Woda jest przesycona zużytymi smarami, w rejonie bazowania okrętów Floty Czarnomorskiej życie morskie wyginęło, a małże mają posmak ropy. Nieodpowiedzialność Floty Czarnomorskiej za stan ekologiczny dzierżawionych obiektów jest oczywista. Wymogów określonych w art. 3 Umowy rządy Ukrainy i Federacji Rosyjskiej nie wypełniają. Dowództwo Floty Czarnomorskiej prowadzi antyukraińską politykę informacyjną, gromadzi wokół siebie wiece. On z dumą odpowiedział, że jest oficerem Federacji Rosyjskiej i oprócz swojej flagi państwowej innych nie uznaje, a manifestuje w obronie praw obywatelskich Rosjan Sewastopola. Nie ukrywał swojej nienawiści do Ukrainy i Ukraińców i chciałby widzieć Ukrainę częścią Rosji. Imperialne poglądy młodych obrońców Rosji ujawniają się nie tylko w relacjach z Ukraińcami, ale także z innymi narodami, które uzyskały samodzielność. Nie tylko oficerowie sąsiedniego państwa biorą udział w ukraińskich wiecach, ale także robotnicy i pracownicy przedsiębiorstw Floty Czarnomorskiej, którzy mają podwójne obywatelstwo, zakazane w naszym państwie. Z nieoficjalnych źródeł wiadomo, że w Sewastopolu działa oddział milicji Specjalnego Zarządu MSW Federacji Rosyjskiej, posiadający rozgałęzioną sieć. Mówią, że wiele rosyjskich struktur wywiadowczych na naszym terytorium zajmuje się działalnością gospodarczą i można się tylko domyślać, w którą stronę skierowane są ich zyski. Oprócz wskazanych przywilejów obywatelskich Rosjan na Ukrainie, nie są odosobnione fakty, gdy oficerowie Floty Czarnomorskiej przechodzą na emeryturę, mieszkają w Sewastopolu, a emeryturę pobierają w Rosji. Pracując nadal w przedsiębiorstwach Ukrainy do czasu nabycia prawa do emerytury ze względu na wiek, nie odmawiają sobie i takiego prawa. Zatem wycofywać Flotę Czarnomorską z terytorium Ukrainy w 2017 roku Rosjanie nie zamierzają. Niektóre ich obiekty reżimowe, rozmieszczone w Sewastopolu, tak i pozostały tajnymi dla naszego państwa. Powiadają, że dzięki Flocie Czarnomorskiej Ukraina pozostaje państwem nuklearnym. Jest to całkiem możliwe, ponieważ Flota Czarnomorska posiada w swoim potencjale trzy bazy rakietowo-techniczne i zakład remontu rakiet; szyby do rozmieszczenia rosyjskich rakiet z bronią jądrową nie mają odpowiedników na świecie, a ze względu na swoje charakterystyki techniczne nie mogą być zlokalizowane, na przykład, w Noworosyjsku czy gdziekolwiek indziej. Jest to ryzyko dla życia i zdrowia obywateli Sewastopola. Jeszcze jeden problem ekologiczny to rozmieszczenie w Sewastopolu obiektów wojsk radiacyjno-chemicznych, dwóch składów chemicznych, laboratorium chemicznego, które należy do wojska sąsiedniego państwa. Kto może zagwarantować bezpieczne użycie tych środków? Kto kontroluje poziom skażenia chemicznego? Powstaje problem bezpieczeństwa życia i zdrowia obywateli, pod którego lawetę rzucił nas były Prezydent Ukrainy Kuczma, nie dając ani kopiejki na rehabilitację zdrowia tysięcy ludzi. Nie mniejsze niebezpieczeństwo dla ludzi stanowią obiekty wywiadu radiowego, składy paliwa lotniczego, składy broni, a na obrzeżach Sewastopola działa centrum testowe nowych wzorów uzbrojenia. Jakie niebezpieczeństwo dla sewastopolczyków płynie ze środowiska naturalnego zanieczyszczonego obiektami Floty Czarnomorskiej — nie wiadomo, ale ani ja, ani moje dzieci nie chcemy być królikami doświadczalnymi i żądamy za wszystkie lata nieautoryzowanego wpływu na nasze zdrowie wypłaty rekompensaty i natychmiastowego usunięcia tego piekła z naszej Ojczyzny. Czy nasza władza mogłaby rozmieścić te obiekty, na przykład, pod Gabinetem Ministrów czy Radą Najwyższą? Nie! Ale rekompensaty na leczenie ci urzędnicy otrzymują za nas w pełni. Jeśli choć dla jednego obywatela decyzja władzy przynosi szkodę — precz z takimi decyzjami, a tym bardziej precz z taką władzą. Jakoś przyprowadziłem dziecko do przychodni stomatologicznej, która jest przy ul. Lenina, i zwróciłem uwagę na budynek nr 27 z zamkiem szyfrowym na drzwiach, do którego okresowo wchodzili oficerowie Floty Czarnomorskiej i cywile. Znajomi, którzy mieszkają obok, „oświecili” mnie: „Tutaj mieści się wywiad wojskowy FSB Rosji”. Super! Znając możliwości tej służby, nasza władza, być może, jest niemal w całości zwerbowana i wykonuje zadania kierownictwa Rosji. Takie zadania są hojnie finansowane. I czuć to w działaniach struktur rządowych i korpusu deputowanych Ukrainy, w przyjmowanych ustawach, czuć to w stosunku władzy do ukraińskich obywateli. Wszystko robią po to, abyśmy rozczarowali się niepodległością i zrezygnowali z europejskiego wyboru rozwoju państwa. Ukraińska społeczność Sewastopola zgodnie wspierała „Studenckie Bractwo”, którego lider Ołeh Jacenko domagał się przekazania Ukrainie nielegalnie zajętych latarni morskich. Zgodnie z porozumieniami między Ukrainą a Federacją Rosyjską, datowanymi na maj 1997 roku, ten problem należy rozwiązać osobną umową. Do tej pory umowa nie została zawarta. Według wyroków sądowych latarnie należą do Ukrainy. Wojsko Rosji siłą utrzymuje te obiekty nawigacyjne, aby zagwarantować swoje bezpieczeństwo. Nam potrzebne są te obiekty, aby zapewnić niezawodne granice Ukrainy. Bardzo przykro mi się zrobiło, kiedy przewodniczący Leninskiej rejonowej administracji państwowej W. Hałyczyj złożył pozew do sądu na rzekomo bezprawne działania „Studenckiego Bractwa”, a sędzia o antyukraińskich poglądach zakazał pikiet. Ci dwaj urzędnicy państwa Ukraina podjęli decyzję na korzyść bezpieczeństwa Rosji. Za takie działania w Rosji natychmiast pociągnięto by ich do odpowiedzialności, a w naszym państwie, niestety, rządzą podobni do Hałyczyja i, jak to mówią, „kruk krukowi oka nie wykole”…
Tłumaczenie maszynowe
Wołodymyr PROCENKO, specjalny korespondent „Słowa Proświty” List piąty TAJEMNICZA FLOTA CZARNOMORSKA… Za każdym razem, gdy spotykam na ulicach Sewastopola wojskowych, zastanawiam się, czy warto było wyrażać zgodę na bazowanie na terytorium naszego państwa potężnej Floty Czarnomorskiej Rosji bez zgody milionów Ukraińców. Wydarzenia polityczne z czasów podziału floty rozgrywały się wokół integralności terytorialnej państwa ukraińskiego w atmosferze nieporozumień i destabilizacji. Prorosyjskie kręgi Sewastopola wraz z włodarzami Federacji Rosyjskiej narzuciły naszym urzędnikom ideę tymczasowego przebywania Floty Czarnomorskiej na Krymie. Zgodnie z art. 17 Konstytucji Ukrainy, na terytorium państwa nie dopuszcza się rozmieszczania obcych baz wojskowych. Jednak prezydent Leonid Kuczma zainicjował w Radzie Najwyższej przyjęcie konstytucyjnych „Przepisów przejściowych” w tej sprawie. Narodził się dziwny artykuł 14 o niepoprawnej treści: „Wykorzystanie istniejących baz wojskowych na terytorium Ukrainy do tymczasowego przebywania obcych formacji wojskowych jest możliwe na warunkach dzierżawy w trybie określonym przez umowy międzynarodowe Ukrainy, ratyfikowane przez Radę Najwyższą Ukrainy”. Kuczma świadomie oddaje część Sewastopola sąsiedniemu państwu. Odstępstwem od przysięgi na wierność narodowi ukraińskiemu zapewnił sobie nieograniczone wsparcie kręgów rządzących Federacji Rosyjskiej oraz „autorytet” wśród krymskich szowinistów. Za ten „wyczyn” prorosyjska Sewastopolska Rada Miejska wydała uchwałę o nadaniu Leonidowi Kuczmie tytułu „Honorowego Obywatela Sewastopola”. A oto podpisanie Umowy o wzajemnych rozliczeniach, związanych z podziałem Floty Czarnomorskiej, premierowi Ukrainy Łazarence postanowieniem nr 505 z dnia 27 maja 1997 roku zleca jego podwładny, pierwszy wicepremier Wasyl Durdyneć. Dozarządzali się! Jakiż wkład we wzmocnienie bezpieczeństwa narodowego Ukrainy wniosła przez dziesięcioletnie bazowanie na Krymie Flota Czarnomorska? Żadnego! Wręcz przeciwnie, przyniosła narodowi Ukrainy straty materialne i moralne, otwarcie pracując na wzmocnienie bezpieczeństwa Rosji. Dawny problem Tuzły, desant na ukraińskie wybrzeże, zerwanie natowskich ćwiczeń na Krymie, nieautoryzowane tegoroczne strzały — wszystko to zamachy na bezpieczeństwo Ukrainy, wyrządzające Ukraińcom znaczną szkodę materialną. Wyobraźcie sobie, że kilkudziesięciu rosyjskich rasistów przy wsparciu współmyślicieli Witrenko przekracza granicę państwową i przybywa do Teodozji na akcje protestacyjne, a potem bez przeszkód wraca do Rosji. W tym samym czasie Rosja na Dalekim Wschodzie przeprowadza analogiczne natowskie ćwiczenia. Kto odpowie za to, że nasze wojsko straciło wyposażenie i nowoczesny sprzęt o wartości 8 milionów dolarów USA? Dokonano celowej akcji, która obniżyła zdolność bojową ukraińskiego wojska i podważyła bezpieczeństwo państwa. Organizatorów tej akcji należy pociągnąć do odpowiedzialności. Inny przypadek, gdy desant Floty Czarnomorskiej bez ostrzeżenia ląduje na ukraińskim wybrzeżu, a ukraińskie wojsko w żaden sposób nie reaguje. To nasuwa myśl, że pełna kontrola nad ukraińskimi latarniami morskimi ze strony FC jest niedopuszczalna, czyni to nasze granice morskie otwartymi. W umowie z dnia 28 maja 1997 roku między Ukrainą a Federacją Rosyjską o statusie i warunkach przebywania Floty Czarnomorskiej na terytorium Ukrainy nie ma mowy o współdziałaniu w ochronie granic naszego terytorium przez sąsiednie wojsko. Rosja może nie „zauważyć” wtargnięcia na nasze terytorium wojsk okupacyjnych państwa trzeciego i zademonstrować postawę nieingerencji. Nie opłaca się Rosji integrować Krymu z Ukrainą. Gdzie jeszcze można znaleźć głupców, którzy własnymi siłami utrzymują gigantyczną flotę za marne ochłapy? Instytut im. P. S. Nachimowa kształci oficerów, a sewastopolczycy, zwłaszcza kobiety, pracują w obiektach FC w składzie ochrony zmilitaryzowanej i otrzymują niewielkie wynagrodzenie. Jednostki wojskowe FC oddają w podnajem pomieszczenia obywatelom Ukrainy, nielicencjonowanie sprzedają obywate-
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
...pomaga w ich ukierunkowanej działalności, mającej na celu zniszczenie ukraińskiej państwowości. Separatystyczne zgromadzenie pod nazwą „Russkaja Obszczina Sewastopola” znalazło schronienie w budynku oficerskim, a jego gazetę drukuje się w zakładzie poligraficznym Floty Czarnomorskiej (ChF) „Flag Rodiny”, obok innego paszkwilu, nazwanego przez moskiewską wspólnotę cerkiewną Krymu „Russicz”. To otwarte stanowisko obcej floty. Nawet główna gazeta ChF „Flag Rodiny” swoją treścią nie odzwierciedla zadeklarowanych stanowisk prezydentów Ukrainy i Federacji Rosyjskiej, które podpisali 31 maja 1997 roku, i nie prowadzi do umocnienia przyjaźni między narodem ukraińskim a rosyjskim. Badając skład uczestników masowych imprez z udziałem przedstawicieli rosyjskiej społeczności Sewastopola, wśród demonstrantów zauważyłem działaczy oficerów ChF. Machali rosyjskimi flagami i wykrzykiwali: „Sewastopol — to rosyjskie miasto!” Jednego z nich zapytałem, dlaczego bierze udział w
Federacji z określonymi pełnomocnictwami, do których należy wydawanie rosyjskiej wkładki do paszportu obywatela Ukrainy tym, którzy pracują w przedsiębiorstwach ChF, statystyczna ewidencja obywateli Rosji na Krymie, ich meldowanie jako mieszkańców Moskwy, organizacja wyborów. Dlatego moskiewski burmistrz Łużkow czuje się w Sewastopolu gospodarzem, otwarcie buduje domy, moskiewską szkołę, moskiewskie uczelnie wyższe, a większość deputowanych Sewastopolskiej Rady Miejskiej podejmuje antyukraińskie decyzje, narzuca podwójne obywatelstwo na Ukrainie, aby nie odpowiadać przed prawem za przestępcze odstępstwo. Jeden z moskiewskich obwodów wyborczych w Sewastopolu mieścił się w budynku oficerskim ChF, obecnie został przeniesiony do nowo wybudowanego moskiewskiego centrum kultury na placu Nachimowa. Większość obywateli Sewastopola jest podmiotem wyborów dwóch państw. Być może podobna sytuacja panuje także w innych miejscowościach Krymu i wschodu Ukrainy, ponieważ oprócz rosyjskiej milicji na Ukrainie działają organy FSB i mają swoją
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
gwarantuje możliwość tworzenia harmonijnego i sprawiedliwego społeczeństwa. Pojęcie istoty kultury narodowej polega na postrzeganiu jej jako przestrzeni życiowej narodu, uświadomieniu sobie tysiącletniej tradycji kultury narodowej i jej niewyczerpanej siły. Jest to zrozumienie zależności poziomu kultury i jej treści od siły oraz naturalnego geniuszu narodu, który ją tworzy. Kultura to duchowy wpływ siły narodu. Kontynuacja ciągłości tradycji nacjonalizmu integralnego. Próby sztucznego przedstawienia ukraińskiego nacjonalizmu jako zjawiska zamkniętego i odciętego od świata, które rzekomo nie miało nic wspólnego z innymi podobnymi ruchami w innych krajach, nie wytrzymują krytyki. Bez właściwego zrozumienia dziedzictwa ideologicznego lat 20.—30. XX wieku nie uda nam się stworzyć nowej, życiodajnej idei nacjonalizmu. Chodzi nie tylko o ukraiński nacjonalizm (choć o niego przede wszystkim), ale o wszystkie ruchy integralne tamtych czasów. Należy uświadomić sobie, że zwycięstwo nacjonalizmu w samej Ukrainie i tak nie pozwoli od razu zrealizować programu maksimum. Można go zrealizować wtedy, gdy sumaryczna waga polityczna i gospodarcza nacjonalizmu w całym szeregu potężnych krajów europejskich nie pozwoli zniszczyć zalążków Nowej Europy z zewnątrz. Ale druga fala konserwatywnego przełomu nie nastąpi, jeśli nie zostanie zdjęta anatema z jego pierwszej fali. Dopóki rola reżimów integralno-nacjonalistycznych w pierwszej połowie XX wieku nie zostanie radykalnie przewartościowana, dotąd cała prawa Europa będzie odcięta od swoich korzeni i będzie marnieć na manowcach liberalnej metanarracji. Kluczowy moment tego procesu to redenominacja narodowego socjalizmu. Ruch ten, dość eklektyczny, mający niemało wad, jest najwyraźniej najbardziej masowym ze wszystkich ruchów integralnych czasów pierwszej fali konserwatywnej rewolucji i właśnie dlatego stał się pierwszym obiektem bezprecedensowej historycznej falsyfikacji ze strony zwycięzców w II wojnie światowej, która w istocie była wojną trzech ideologii — nacjonalizmu integralnego, komunizmu i liberalizmu. Warto odnotować, jak łatwo „tak różni” komuniści i liberałowie zjednoczyli się do walki przeciwko nacjonalizmowi. To jeszcze jedno świadectwo tego, że komunizm i liberalizm mają jedną podstawę metafizyczną i są zorientowane na jeden cel, różniąc się jedynie metodami. Zatem bez redenominacji narodowego socjalizmu, która musi odbywać się w nurcie rewizjonizmu historycznego, który stał się już całościową szkołą naukową, pomimo szalonego nacisku systemu liberalnego, nie będzie Nowej Europy i Wielkiej Ukrainy. Trzeba naświetlić te ruchy, ich istotę, nie omijając także ich błędów i pomyłek, często niedopuszczalnych i fatalnych. Nie trzeba ani upiększać, ani zachwycać się tymi ruchami. Warto po prostu i uczciwie wskazać na pozytywy, które były w tymże narodowym socjalizmie, porównać je z negatywami i podsumować. I krok po kroku szerzyć prawdę, uwalniać świadomość od absurdu i kłamstwa. W ten sposób stawiamy kreskę pod rozdziałem, który miał nakreślić zarysy nowego nacjonalizmu, albo socjal-nacjonalizmu, który na miejsce retrospektywności, wtórności, liberalności, bierności, iluzoryczności stawia autorytaryzm, wielkomocarstwowość, politykę zachowania i pomnażania ukraińskiego puli genowej, antyoligarchizm, aryjski ład społeczny, pojmowanie istoty kultury narodowej i tradycję nacjonalizmu integralnego. Ciąg dalszy nastąpi. UKRAIŃSKA DROGA
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy. Początek w nr 38 z 2007 r. Andrij ILLJENKO NOWY NACJONALIZM Nowy ukraiński nacjonalizm powinien stać się zasadniczo nową jednością ideologiczną, a mianowicie państwowym nacjonalizmem integralnym XXI wieku. Droga takiej przemiany nie będzie łatwa, ale bez jej przejścia nie sposób mówić o jakiejkolwiek perspektywie. Zasady nowego ukraińskiego nacjonalizmu: Autorytaryzm — zasada budowy państwa i wszystkich innych instytucji społecznych. Po pierwsze, przejawia się on w stworzeniu przejrzystego hierarchicznego systemu zarządzania, gdzie kierownik ponosi osobistą odpowiedzialność za wszystkie swoje decyzje. To znaczy, że zakres władzy musi być równy zakresowi odpowiedzialności za nią. Po drugie, autorytaryzm zakłada demontaż zbankrutowanego i nieefektywnego systemu demokracji politycznej, który nie wzmacnia siły narodu, a wręcz przeciwnie, sprzyja jego degradacji. Mącąc ludziom w głowach iluzją walki politycznej, demokracja w rzeczywistości jest przykrywką systemu, w którym warstwę rządzącą tworzą szubrawcy, wyrzutki, pachołki i degeneraci, fizyczne i moralne potwory, dbające jedynie o osobiste wzbogacenie. Dlatego, kierując się zasadą autorytaryzmu, będziemy mogli wreszcie zmienić ten haniebny stan, doprowadzając do władzy prawdziwą elitę narodową — moralnie dojrzałych synów i córki swojego narodu. Tylko taka elita jest zdolna wyprowadzić nas z totalnego kryzysu. Żadna demokracja jako rządy najgorszych nigdy nie będzie do tego zdolna. Dalsza „walka” partii politycznych, które w rzeczywistości są kantorami obsługującymi interesy oligarchów i placówką dla najbardziej bezpryncypialnych karierowiczów, będzie jeszcze bardziej pogarszać sytuację, niszcząc nasz naród. Walka polityczna wewnątrz narodu jest niedopuszczalna. Partie polityczne należy zlikwidować. Zasadę reprezentacji politycznej poprzez partie polityczne należy zastąpić zasadą reprezentacji zawodowej wszystkich warstw narodu. Jakiekolwiek życie polityczne poza państwem jest niemożliwe. Wielkomocarstwowość oznacza budowę nie po prostu państwa, a potężnej, wielkiej Ukrainy, bo jeśli Ukraina nie stanie się wielka, w ogóle jej nie będzie. Współczesna epoka stawia przed nami nowe warunki. Era państw narodowych w tradycyjnym rozumieniu tego słowa ostatecznie się kończy. Nadchodzi epoka regionalnych centrów siły, których będzie niewiele, ale wokół nich koncentrować się będzie cała potęga polityczna i gospodarcza. Te państwa narodowe, którym skala nie pozwala być potężnymi centrami wpływu, w nowych warunkach wielobiegunowego świata po prostu nie będą w stanie stać się globalnymi graczami i w najlepszym razie będą zmuszone przyłączać się do już istniejących. Te zasadniczo nowe warunki nie mogą nie dotknąć również nacjonalizmu, zmuszając go do istotnej przebudowy. Dlatego nie ma co liczyć na sukces, jeśli nadal będziemy stać na pozycjach ideologicznych przedprzedniego stulecia i uparcie ignorować to, co dzieje się wokół. Musimy przypomnieć sobie swoje ambicje wielkomocarstwowe: nie jesteśmy narodem-cierpiętnikiem (właśnie tak próbują przedstawiać nas niektórzy nacjonal-mazochiści), a potężnym narodem-zwycięzcą. Dlatego przypomnijmy sobie tę tradycję, która dawała nam siłę bycia zwycięzcami wśród narodów. Tę tradycję umownie nazwiemy staroukraińską. Tylko czerpiąc z tego źródła, ukraińska idea mogła napełniać się realną treścią i tworzyć zdumiewające formy życia: największe państwo średniowiecza Ruś Kijowska, unikalny fenomen ukraińskiego kozactwa — wszystko to ma bezpośredni związek z tą tradycją. Właśnie dlatego Imperium Rosyjskie uzurpuje sobie prawo do tego życiodajnego źródła. Realia geopolityczne zmuszają nas do bycia wielkim państwem. Wielka równinna przestrzeń od Uralu do Karpat i od Morza Czarnego do Bałtyckiego zakłada dominujące centrum, które jest jednym z globalnych centrów siły. W różnych okresach historycznych na tej Wielkiej przestrzeni istniały różne centra państwowe: Ruś Kijowska, Złota Orda, Wielkie Księstwo Litewskie, Rzeczpospolita, Imperium Rosyjskie, ZSRR. Są to państwa różnej natury z różnymi etnosami-dominatorami, ale łączy je to, że były jednymi z najpotężniejszych państw swoich czasów i ich potęga nie ograniczała się do tej wielkiej równiny. Sama natura Wielkiej przestrzeni jest taka, że jednocześnie nie może na niej istnieć kilka równorzędnych centrów siły. Zawsze będzie dominować jedno centrum, pytanie tylko w tym, gdzie ono jest — w Moskwie, Warszawie czy Kijowie. Musimy wreszcie przełamać kompleks niższości i pełnym głosem ogłosić swoje ambicje wielkomocarstwowe, rozpoczynając walkę o prawo bycia metropolią pod sztandarem tysiącletniej tradycji państwowej. Musimy przestać zachowywać się jak upokorzona mniejszość narodowa, zatroskana ochroną swoich praw kulturowo-językowych. Musimy rozwinąć wielkomocarstwowość na podstawie swojej kultury jako źródła rozwoju całej cywilizacji. Przekształcimy się w centrum przyciągania nie tylko Europy Wschodniej (która obecnie jeszcze jest zdolna, w odróżnieniu od Zachodniej, stać się centrum Europejskiego odrodzenia), ale i całego kontynentu, który już agonizuje od utraty własnego puli genowej i oblicza kulturowego. Forma przyszłego państwa Ukraińskiego, oczywiście, będzie całkowicie nowa. Będzie to coś w rodzaju nadpaństwa-cywilizacji, podstawa potęgi której opierać się będzie na charakterze informacji, którą będzie produkować. Polityka zachowania i pomnażania narodowej puli genowej ma dwa aspekty. Po pierwsze, to jasna świadomość katastrofalnego stanu rasy europeidalnej, przeciwko której trwa planowa wojna na wyniszczenie. Ponieważ naród ukraiński jest jej organiczną częścią, to los rasy jest również naszym losem. Nie ma co liczyć, że kiedy cała Europa
przekształci się w substrat semicko-negroidalno-mongoloidalny, to nasz los może być inny. Po drugie, ponieważ naród ukraiński jest narodem-asymilatorem, musimy jasno określić, kto może być zasymilowany, a kto nie. Oczywiście powinniśmy asymilować tylko przedstawicieli rasy europeidalnej, ponieważ mieszanie międzyrasowe doprowadzi do zniszczenia naszego puli genowej. Pojęcia państwa i narodu muszą się pokrywać. Naród to homogeniczna wspólnota, która opiera się na podstawie biologicznej — rasie oraz cechach kulturowych, językowych i mentalnych, które wyróżniają go spośród innych narodów tej rasy. W związku z tym nie może być mowy o żadnych „mniejszościach narodowych” w ramach jednolitego narodu-państwa. Przezwyciężenie katastrofy demograficznej i odnowienie puli genowej naszego narodu — oto pierwszoplanowe zadanie ukraińskiego nacjonalizmu. W państwie ukraińskim normą powinny być rodziny z trojgiem–pięciorgiem dzieci. Polityka dziecięca i młodzieżowa powinna stać się strategicznym kierunkiem polityki państwowej. Antyoligarchizm to uświadomienie sobie konieczności demontażu systemu gospodarczego oligarchicznego kapitalizmu, który istnieje w powiązaniu z systemem politycznym demokracji parlamentarnej. Wszystkie zasoby naszego kraju znajdują się pod kontrolą garstki handlarzy nieukraińskiego pochodzenia, którzy pasożytując na ciele naszego narodu, czerpią swoje nadzyski. Jednocześnie, dla przykrycia takiego stanu rzeczy i mydlenia oczu naszemu narodowi, stworzyli oni parawan, który nazywają demokracją. Przekształciwszy się w zamkniętą kastę, polityczna i gospodarcza pseudoelita, która w absolutnej większości składa się z degeneratów, podzieliła się na partie, które rzekomo prowadzą między sobą walkę. W rzeczywistości jednak wszystkie one to jedna kloaka, która istnieje za te same pieniądze i której jedynym celem życia jest otrzymywanie jeszcze większej ilości pieniędzy do swoich kieszeni. System oligarchiczny prowadzi do sytuacji, w której państwem, jego narodem i bogactwem narodowym zarządzają antyukraińskie wyrzutki, które traktują nas jedynie jako żer, z którego można wysysać zasoby. System pasożytnictwa należy zmienić. Musimy stworzyć nadpotężne państwo, które będzie kontrolować strategiczne gałęzie gospodarki, połączone w syndykaty produkcyjne, gdzie zostanie osiągnięty kompromis między prywatnymi pracodawcami, pracownikami a państwem. Tylko gospodarczo potężne państwo, wspierane przez swój naród, będzie w stanie przeprowadzić masową nacjonalizację zagrabionego mienia, zniszczyć system oligarchiczny i uwolnić się od dyktatu korporacji transnarodowych. Budowa nowego ładu społecznego powinna opierać się na aryjskich zasadach ustroju społecznego, czyli podziale społeczeństwa nie na wrogie klasy, lecz na produktywne warstwy społeczne: producentów wartości duchowych, zarządców i wojskowych, urzędników państwowych oraz producentów wartości materialnych. Każda z tych warstw, przynależność do których zależałaby od osobistych cech człowieka, pełniłaby swoją, nie mniej ważną niż inne, funkcję. Tylko taki ład
Szkolenie młodych patriotów
Tłumaczenie maszynowe
Wiktor KOSTIUCZENKO, pisarz, Kijów
Postulat oddzielenia biznesu od władzy jest słuszny. Niestety, nie został zrealizowany. I stało się nieprzewidziane: worki z pieniędzmi tych kosmopolitycznych garstek podporządkowały sobie Konstytucję. I w ten sposób pozbawiły władzę woli, skuteczności, inicjatywy, narodowego budowania państwa. Nastał dyktat kapitału. Powstała fantastyczna przepaść między dochodami bogatych i biednych, między władzą a narodem. Jeśli minister „ssie” z rury naftowej i za rok otrzymuje 8 mln hrywien dochodu, a miliony ludzi klepią biedę, to po co taki minister? Jeśli Gabinet Ministrów nie odbiera mu rury i nie zwraca jej do budżetu państwa, to co to za Gabinet Ministrów? I jak w ogóle ocenia się pracę człowieka? Za rozum, umiejętne ręce, inicjatywę zawodową, talent? Jeden zagarnia łopatą, a drugiemu nawet do łyżki nie wpada. Pozamykano fabryki i zakłady, zrujnowano kołchozy. Stworzono na pokaz centra zatrudnienia dla bezrobotnych, wypłacają im dla wsparcia jakieś grosze, z góry wiedząc, że ani dziś, ani jutro, ani za dziesięć lat nie ruszą rozgrabione przy przyzwoleniu państwa przedsiębiorstwa, nie zakręcą się fabryczne maszyny, nie odrodzi się duch tworzenia w laboratoriach naukowych… Słychać już, że dziś bezrobocie to normalne zjawisko we współczesnym świecie. Tak, rzeczywiście, istnieje ono i w Niemczech, i we Włoszech, i w innych krajach. Tylko ich bezrobocie i nasze ukraińskie to różne rzeczy. Tam państwa wraz ze związkami zawodowymi podejmują środki w celu normalizacji życia bezrobotnego, nie doprowadzają go do lumpenizacji. Komunista-reformator Kuczma rozwalił wieś. Takiej ruiny nie znała ona ani w czasach pańszczyzny, ani za czasów reorganizacji stołypińskiej, ani w czasach przymusowej kolektywizacji. Programując niszczenie kołchozów, reformatorzy nie wzięli pod uwagę tego, że wyrzucają na ulicę tysiące wieśniaków, którzy jeszcze niedawno napełniali państwowy spichlerz zbożem i którym teraz nie ma gdzie zarobić hrywny na przeżycie… Świecą dziś „żebrami” albo „odzywają się” resztkami fundamentów zrujnowane stajnie, chlewnie, cielętniki, obory, obozy mechanizatorów. Iluzja, że wieśniacy z udziałami staną się farmerami, pękła jak bańka mydlana. Zresztą kto bez małego sprzętu, z samymi łopatami i motykami będzie farmerował? Stoją ich nadziały w chwastach, a kto oddał w dzierżawę, ten jest i bez ziemi, i bez pieniędzy. Reforma podcięła wieś — ona się demoralizuje. Zamykane są szkoły, kluby, punkty felczerskie, biblioteki. Pustka. Wieś gubi swoje intelektualne i moralne podstawy, ulega denacjonalizacji. Gnębi brak perspektyw… Jak widzimy, „tworzenie nowego społeczeństwa” nie odznacza się ani postępowością, ani nowością. Wydobyto ze schowków stare, zakurzone pęta i narzucono na ludzi — wróciło to, co dawno temu było i przeciwko czemu lud pracujący powstawał. To powinno być w polu uwagi państwa. Lecz teraz nawet te „dziesięć kroków do ludzi”, które zostały ogłoszone w wyścigu wyborczym przez Prezydenta Juszczenkę, zostały zapomniane. Kroczą tylko do oligarchów i biznesmenów… W siedemnastym roku niepodległości nie ma nawet śladu planu budowy państwa Ukraina. Budują ją żywiołowo ci, którym należałoby zabronić nawet zbliżać się do takiej sprawy. Partia Regionów — partia kapitału, z wszystkiego widać, buduje coś na wzór Małorosji z politycznym, gospodarczym i kulturalno-oświatowym podporządkowaniem Moskwie. Ten model rozchodzi się z tym, który wiekami pielęgnował naród ukraiński i który tak mądrze i lakonicznie wyraził Szewczenko w poetyckim wersie — „w swoim domu swoja i prawda, i siła, i wola”. Tę linię „regionalów” popierają ukraińscy socjaliści i komuniści. Dziś socjaliści nie sprzeciwiają się własności prywatnej, przeciwnie, pogodzili się z tym, że u władzy powinni być bogacze, że wszystko powinno być sprywatyzowane. Socjalizm, który jest teraz propagowany, ma podwójne dno: flirtuje z prostym ludem, a służy kapitałowi. Wyraźnie objawiało się to ostatnio w Radzie Najwyższej. Przeważnie socjaliści kierowali wysiłki na to, by zjednoczyć deputowanych „jednomyślnością” wokół antynarodowych działań. W tym celu tworzono koalicję, w tym celu szukano dróg zwiększenia jej realnej liczebności do 300 osób, aby przyjmować antyukraińskie ustawy, aby dalej dzielić naród Ukrainy. Ogólnie wszystko robiono, aby Rada Najwyższa była posłusznym dodatkiem do Gabinetu Ministrów. Temu sprzyjała rozłamowa formuła — „nie wy, a my”, która brzmiała chórem i w pojedynkę w RN, na łamach prasy, w radiu i w telewizji. Czyż ta formuła jest obliczona na jedność? „Nie wy, a my”, — deklarują deputowani, deklarują ministrowie. „Nie wy, a my”, — deklarują z wściekłością na twarzach „paczany”, których przywieziono do Kijowa ze wschodnich obwodów dla konfrontacji. Coś podobnego mieliśmy, kiedy na początku XX wieku szli do władzy bolszewicy, wykrzykując: „Nie wy, a my!”. A czy nie lepiej byłoby uzbroić się w skuteczną w takich przypadkach logikę państwowej celowości: państwo ma problemy, chodźcie razem — Rada Najwyższa, Gabinet Ministrów, Prezydent — rozpatrzmy oto ten i ten. A tych problemów jest wiele i wymagają one niezwłocznego rozwiązania. To — korupcja, sądownictwo, sprawa emerytalna, bezrobocie, system podatkowy, prawa człowieka, oświata, nauka, wydawnictwa książkowe itd. Ideologia przeciwstawienia — „nie wy, a my” — wyrządza wielką szkodę zaufaniu narodu do władzy. Wiadomo, że zgoda dom buduje, a niezgoda rujnuje. Tak oto, na barkach narodowej demokracji do zarządzania państwem wjechało ugrupowanie socjalne małorosyjskiego wzorca z otwartym hołdowaniem imperialnej Rosji, z ograniczaniem wszystkiego, co ukraińskie w kulturze, oświacie, nauce, gospodarce, polityce. A niedawno zamigotała na ekranie telewizora jeszcze jedna siła z takim samym programem — „nie wy, a my”, nawet bardziej krzykliwym: „nie wy, a ja”. I tak młodzieńczo, dziarsko deklaruje: „Wracam do polityki, żeby pokonać nieład w państwie”. Powiedzcie, ta siła — niedawna uczestniczka nieładu w państwie — na kogo liczy? Tak, wciąż na te zacofane warstwy ludności, na które narzucono pęta bezprawia, nędzy i ucisku. Worki z pieniędzmi narzuciły pęta na Konstytucję i na prawo. Wijąc się pod ich ciężarem, państwo Ukraińskie nie zarządza budową narodową (duchową i materialną), nie wyrównuje „przegięć” w sferze socjalnej, nie dba o odtwarzanie narodu. Ono samo siebie zapewnia, że trzeba walczyć i z tym, i z tamtym. Trzeba. Ale nikt nigdzie i na żadnym poziomie nie walczy. Maskując się pod cienie struktur, centra konwersji, fałszywe firmy i firemki, traderów i rajderów, po Ukrainie grasuje rozbój i haracz. Szerzy się przemoc, okrucieństwo… Jak naród ma się bronić?.. „Ja nie chcę żyć lepiej od mojego narodu, ja nie mogę i nie chcę żyć i widzieć niszczenia, konania mojego narodu. Ja chcę podzielić jego los całkowicie, do dna i bez oglądania się”, — pisał w „Dzienniku” Ołeksandr Dowżenko.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy artykułu «PORA TWORZYĆ NARODOWE PAŃSTWO UKRAIŃSKIE!», s. 1
Zakończenie. Pocz. na s. 1. Ale „zbawcy narodu” albo rozważnie rozkładają ręce, konstatując „mamy to, co mamy”, albo szukają, z przyzwyczajenia, przyczyn poza sobą. Jest to i chimera „północnego sąsiada” (pamiętamy, jak w czasach radzieckich wszystko spisywano na wrogi kapitalistyczny Zachód), i straszak sabotażu (odrodzony z czasów „komunizmu wojennego” i stalinowskich represji), a także „wrogowie” z opozycji czy konkurencyjnej partii, szczególnie znienawidzonej, gdy znajduje się ona u władzy. Największe zagrożenie w ciągu ostatnich lat zaczęły stanowić „zdrada” i „zdrajcy”. To właśnie oni rzekomo są przyczyną wszystkich nieszczęść, które spotkały Ukrainę. Prawda jest taka, że normalny człowiek już oszalał od rozwiązywania rebusu, kto kogo zdradził. Czyżby bowiem ci, których rzekomo zdradzono, byli nieskazitelnymi aniołami, świętymi ascetami, którzy od urodzenia w pocie czoła pracują na rzecz biednych, cierpiących, oddając zarobione pieniądze na sieroty, inwalidów, na szpitale, edukację, pomoc bezrobotnym i inne liczne problemy? I czy można kogoś oskarżać o zdradę, kiedy samemu tyle razy zmieniało się kolor flag i suzerena, że straciło się poczucie rzeczywistości w ocenach własnej działalności? W szczególności zrozumienie tego, że nie ma się moralnego prawa sądzić, ponieważ samemu jest się takim samym i zaufania do ciebie już nie ma. Permanentna „walka” garstki polityków, w którą wciągnęli cały kraj, pokazała ich pustkę i niemoc. Przecież za tą „walką”, „zmaganiami” dawno zapomniano o konkretnych problemach ukraińskiego społeczeństwa: oszukanych wkładaczach, którzy nie mogą znaleźć ochrony swoich praw, zaniedbanym sektorze rolnym, wsi — kolebce i fundamencie naszego puli genowej i zdrowia narodu, edukacji i zasobach intelektualnych, które są gwarancją postępu państwa ukraińskiego i dobrobytu jednostki itd. Zachwyt sobą i PR-em własnej „historycznej roli”, którą rzekomo wypełnia ten czy inny „polityk”, doprowadził do utraty profesjonalizmu. Przecież ten, kto uważa się za polityka, powinien profesjonalnie wypełniać swój bezpośredni obowiązek — pracować, działać, walczyć o rozwiązanie problemów społeczeństwa, tworzyć, a nie zajmować się niekończącą się gadaniną, projektowaniem, szukając wrogów w niepohamowanym dążeniu do władzy, pocieszając wyborców utopijnymi i w większości niepotrzebnymi rzeczami. W szczególności wciągając naród w system obietnic, zapominając, że żyjemy w rynkowym, a więc ekonomicznym społeczeństwie, gdzie każdy powinien nie oczekiwać łaski od „dobrego cara”, a polegać tylko na swoich siłach, na sobie. A polityka powinna stwarzać ku temu niezbędne warunki. Tak jak w Związku Radzieckim naród pocieszano tym, że choć istnieje cały szereg braków i niedociągnięć, za to „nie ma wojny” i nad nami „spokojne niebo”, tak teraz głoszą abstrakcyjne „wartości duchowe”, „prawdziwy patriotyzm”, który jest wyższy od profesjonalizmu, powtarzają mit o „najbardziej pracowitym” lub „twórczym” narodzie. Ale naród, pozostając na tak niskim poziomie zabezpieczenia materialnego i socjalnego, rozmów o duchowości i innych metafizycznych rzeczach już nie przyjmuje. Czym, jeśli nie cynizmem, można nazwać wyznaczenie bardzo wysokich (według ukraińskich standardów) wynagrodzeń urzędnikom wysokiej rangi różnych gałęzi władzy, ich kolosalne zabezpieczenie materialne i przywileje? Przy czym takie, o jakich nie śniło się radzieckiej nomenklaturze. Ale oni pozostawiają sobie prawo do dalszego mówienia o „swojej walce” o „dobro i dobrobyt” tego samego narodu i wciąż z tymi samymi problemami. Czy nie dlatego wszyscy tak pragną zostać politykami, za wszelką cenę „przebić się” do władzy? Władza u nas to kolosalny przywilej, nawet jeśli zrezygnuje się z istniejących przywilejów i dotacji. Czyżby zniesienie immunitetu postawiło osobę sprawującą władzę pod kontrolą sądu czy jakiejś innej instancji? Kto w to uwierzy? Obietnice, które rozdaje się przed wyborami, powinny porażać przeciętną świadomość swoim rozmachem. Jeszcze jak: 15, 20, 50 tysięcy hrywien za urodzenie dziecka, nieoprocentowane kredyty na mieszkanie, bezpłatna medycyna i edukacja, godzinowa wysoka płaca itd. Jednak za tymi obietnicami kryje się ten sam cynizm: czy to dużo — 50 tysięcy hrywien przy obecnych cenach? W najlepszym przypadku cztery metry mieszkania, jeśli budować je według umiarkowanych stawek w „sypialnej” dzielnicy. Albo jedna lub półtorej setki ziemi gdzieś już daleko za Kijowem, bo w samej stolicy nawet metra kwadratowego się nie kupi. I jak długo można utrzymać dziecko za te pieniądze? A który z banków udzieli kredytu bez odsetek? Poraża jedno: jeśli tak cynicznie, bezczelnie kłamią przed wyborami, rozdając obietnice, to można się tylko domyślać, co naprawdę daje narodowi władza. Nie mniejszym cynizmem jest pozbawienie ludzi możliwości wyboru. Wszystko jest: Centralna Komisja Wyborcza, odpowiednie ustawy, siły polityczne, agitacja wyborcza i walka, ale wybrać tego, kto ci się podoba, jest niemożliwe. Trzeba głosować na partię lub blok, w którym, obok poszczególnych osobistości, jest mnóstwo bezimiennych, zdepersonalizowanych statystów cudzej woli, którzy rozumieją działalność parlamentarną jako możliwość „załatwienia” swoich spraw. Doprowadziło to do dyskredytacji parlamentu. Czym jeszcze, jeśli nie cynizmem, można nazwać fakt przychodzenia do bloków parlamentarnych dzieci, siostrzeńców, kumów, przyjaciół, swatów, rodziców itd.? Przy czym osoby u władzy dziwią się wyrzutom wobec siebie: jak to, dynastia górnicza jest możliwa, a polityczna — nie? Oburza takie cyniczne dążenie do władzy, w imię którego rozkręca się totalna walka. Od razu przypomina się leninowskie założenie, że w polityce ważne jest znalezienie głównego ogniwa, chwytając za które można wyciągnąć cały łańcuch. Takim ogniwem w jego planie było stworzenie „organizacji zawodowych rewolucjonistów”. Tak samo jest u nas: „bojownicy o władzę” działają jak zawodowi politycy, którzy tylko oni mają prawo do władzy. Ale oto problem: ci „zawodowi politycy” są bardzo podobni nie tylko do „zawodowych rewolucjonistów”, ale także do „zawodowych bandytów”, „zawodowych łajdaków”. Inaczej jak wyjaśnić niekończące się sądowe, majdanowe, otwarte i zamknięte „rozprawy” w sprawie podziału władzy? Rzecz w tym, że ta grupa ludzi w swojej pewności siebie pozbawiła 46-milionowy kraj spokojnego, twórczego, aktywnego życia, zmuszając do zajmowania się ich problemami i wierzenia w ich wybraniectwo. W rezultacie kraj znajduje się w ciągłym irracjonalnym wymiarze, który pozbawia nas racjonalnego europejskiego życia. Przypomnijmy, że przy wszystkich swoich pretensjach do absolutnej wolności i prawa do dawania rekomendacji, jak żyć, kiniści (cynicy) nie oparli się nurtom intelektualnym, które stworzyły kulturę, gospodarkę, prawo. Wszystkie te wartości, dzięki którym żyje współczesna cywilizowana ludzkość. Zatem nadszedł czas nowych sił politycznych — kreatywnych, aktywnych w swoim dążeniu do tworzenia nowego, narodowego Państwa Ukraińskiego.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
sytuację polityczną na Ukrainie? Większość deputowanych występuje przeciwko tej decyzji, uważając ją za niekonstytucyjną. Ale czy można na drodze konstytucyjnej, w ramach pola prawnego, jak na tym nalegają przeciwnicy wyborów, wyjść z głębokiego kryzysu politycznego, jeśli Konstytucja i Sąd Konstytucyjny są niezdolne do działania, prawa nie funkcjonują, kraj tonie w korupcji, bezduszności, niemoralności, a panuje w nim nieład i bezwładza. Przedterminowe wybory powinny stać się punktem zwrotnym w świadomości Ukraińców i najnowszej historii Ukrainy. Najważniejsze, aby do parlamentu znów nie trafili politycy o wypaczonym światopoglądzie, o mieszczańskiej, chciwej psychologii, dla których pojęcie moralności nie istnieje, którzy nie widzą przed sobą ani narodu, ani państwa, a tylko siebie w państwie. Nasza Konstytucja została napisana przez bezbożników w duchu jaskiniowego materializmu, kładzenie jej obok Biblii i przysięganie na niej to bluźnierstwo. Czego warta jest artykuł 3, który przewiduje „...prawo człowieka do swobodnego i niezależnego określania stosunku do religii, otwartego wyrażania i swobodnego rozpowszechniania swoich przekonań religijnych lub ateistycznych; nie dopuszcza się ustanawiania obowiązkowych przekonań i światopoglądu, jakiegokolwiek przymusu przy określaniu przez obywateli swoich przekonań światopoglądowych”. Ateizm to największe zło, większe niż faszyzm i bolszewizm razem wzięte. To właśnie on doprowadził ludzkość do szaleństwa, a uratować ją może tylko ogólnoświatowa rewolucja moralna, której pierwszą iskrą stał się Pomarańczowy Majdan, dlatego też była do niego przykuta uwaga całego świata. Było to zjawisko naturalne, boski znak. Konstytucja państwa trzeciego tysiąclecia powinna stać się konkretnym wyrazem i praktycznym wcieleniem światopoglądu oraz ideologii współczesnej epoki. Będzie ją pisał cały naród ukraiński, oczywiście przy udziale postępowo myślących uczonych, filozofów, pedagogów, teologów, prawników. Tylko naród jest zdolny stworzyć taką Konstytucję, której nikt i nigdy nie odważyłby się naruszać. Konstytucja to umowa obywateli ze Stwórcą, a przysięga Prezydenta na wierność Konstytucji oznacza również przysięgę narodowi, że wszyscy będziemy wypełniać wolę Stwórcy, będziemy żyć według Jego praw. Silne państwo to państwo moralnie nieskazitelne. Zdjęcie O. Łytwynenki. SPOJRZENIE
Tłumaczenie maszynowe
Anton DUSZEJKO, kandydat nauk biologicznych. Jakie państwo budować w trzecim tysiącleciu, na jakich zasadach, jaka powinna być Konstytucja, polityka zagraniczna i wewnętrzna? Deputowani spierają się, debatują, ale odpowiedzi nie znajdują. Przyczyną takiej nieudolności jest ich światopoglądowe ograniczenie, duchowe spustoszenie i niemoralność. Jeśli nie ma prawdy i nikt jej nie szuka, to kompromisy nie dodadzą rozumu i mądrości, a problemy pozostaną nierozwiązane. Czym jest światopogląd i jaka jest jego rola w budowaniu państwa? Światopogląd to widzenie, rozumienie i przemyślenie dynamiki świata, jego odbicie w świadomości człowieka. Naród, państwo, człowiek żyją tak, jak myślą, na ile ich myślenie jest adekwatne do światowego procesu. Polityka państwa jest związana ze światopoglądem: jeśli nasze wyobrażenia o świecie są błędne, zniekształcone, to taka będzie nasza polityka i nasze życie. Jasny światopogląd narodowy jest istotą „narodowej ideologii państwowotwórczej — systemu orientacji wartościowych” (O. Szokało), bez której niemożliwe jest stworzenie narodowego ustroju państwowego. Dobrze, że państwo zbudowane na zasadach ateizmu rozpadło się, bo inaczej być nie mogło. Ale 70 lat duchowego zniekształcenia nie minęło bez śladu i znów zetknęliśmy się z nowymi trudnościami — nijak nie możemy zbudować nowego państwa. Było źle, a stało się jeszcze gorzej. Odrzuciwszy marksistowskie urojenia i potępiwszy jego ideologię, zostaliśmy z niczym. Nasza nauka humanistyczna, nasza elita intelektualna z jakiegoś powodu nie myślała i nie myśli nad tym, czym, jaką nauką kierować się naszym prezydentom, premierom, parlamentarzystom, ministrom i całemu narodowi w rozwiązywaniu globalnych, regionalnych oraz indywidualnych problemów trzeciego tysiąclecia. Po rozpadzie ZSRR nasi ideolodzy-komuniści pospieszyli z oświadczeniem, że nie jest nam potrzebny światopogląd narodowy, mówiąc, że każdy ma swój, nie potrzeba nam też ideologii narodowej, jesteśmy syci partyjną. Wszystko to tak, ale dlaczego więc nie mamy owego szewczenkowskiego „jednomyślenia”, zgody między partiami, między gałęziami władzy i między ludźmi, bez której niemożliwe jest zbudowanie państwa, bo nie rozumiemy się nawzajem — wszyscy mówią i nikt nikogo nie słyszy, w kraju panuje chaos, jak w biblijnej przypowieści o budowie wieży Babel. Nauka milczała i oto co mamy: zamiast demokracji — autokrację z korupcją w dodatku; zamiast wolności — anarchię i samowolę; zamiast prywatyzacji — „prywatyzację”, grabież, na czym wyrośli ukraińscy oligarchowie; zamiast wszechogarniającego wysokiego uczucia miłości — techniczny seks; zamiast dobrobytu — skrajne zubożenie. Sektor humanistyczny NAN Ukrainy nie pracuje na rzecz państwa narodowego. Rozmnożyło się u nas bardzo wielu akademików z tytułów i bardzo mało ich z wiedzy. Kierownictwo Akademii cały czas skarży się, że mało pieniędzy państwo wydziela na naukę. Ale przyczyna nie tylko w pieniądzach. Rozwój nauk społecznych nie wymaga wielkoskalowego finansowania, bo tutaj nie są potrzebne ani reaktory, ani cyklotrony, ani drogi sprzęt — tutaj potrzebne są idee, a ich za pieniądze nie kupisz. Choć to dziwne, ale NAN Ukrainy przekształciła się w hamulec rozwoju nauki humanistycznej. Nowe idee (jeśli nie wychodzą z Akademii i nie od akademików) ogłaszają niemal za szalone i nie dają im drogi. Młodzi perspektywiczni naukowcy uciekają z Ukrainy także dlatego, że w NAN Ukrainy nie tworzy się im warunków do twórczej pracy, nie mogą zrealizować swoich idei. Jeśli ignorancja jest błogosławieństwem, to próżno być mędrcem. O niskim poziomie organizacji nauki świadczy nasza zacofanie technologiczne — NAN Ukrainy nie dała światu żadnego laureata Nagrody Nobla. Historia uczy, że kiedy polityka nie opiera się na nauce albo kieruje się pseudonauką, to nieuchronnie staje się woluntarystyczna, a dokładniej — awanturnicza. A czym są obecne partie? Czy można je nazwać przodującymi oddziałami… elektoratu? Obecne partie są bezideowe, bez zasad, bez programu. Proponują narodowi wybierać: albo socjalizm, albo komunizm, albo oligarchizm. Narodu to nie urządza, dlatego zmuszony jest orientować się na charyzmatyczność liderów partyjnych, którzy przez swoje światopoglądowe ograniczenie choć próbują, ale nie mogą usprawiedliwić zaufania narodu. Idee zapożyczone głównie z Zachodu, które mają już ponad 100 lat i które już dawno wyczerpały swój zasób, na Ukrainie nie przyjmują się, nie inspirują, nie porywają, nie zapalają, nie wywołują entuzjazmu — nie ta epoka i nie ten czas. To garnitur z cudzego ramienia, który już dawno wyszedł z mody. Socjaliści proponują reformę systemową, zmianę republiki prezydencko-parlamentarnej na parlamentarno-prezydencką, a komuniści idą jeszcze dalej — chcą zlikwidować instytucję prezydentury. Co nam to da? Trzeba zmieniać nie system polityczny, a ludzi w systemie. Eksperci, analitycy przebąkują o zmianie oblicza Rady Najwyższej, że dobrze byłoby zastąpić starą elitę polityczną, która całkowicie się skompromitowała, nową — młodą. Ale problem w tym, skąd wziąć nowych młodych polityków, którzy byliby wysokomoralni, wysokoideowi, wysoko wykształceni, mieliby przed sobą jasno określony cel i którzy oddanie służyliby narodowi i państwu. Na marksistowskim gruncie takie kadry nie rosną, a innego nie mamy. Nam od momentu ogłoszenia niepodległości przede wszystkim trzeba było zreformować edukację, treść nauczania i wychowania, ale my tego nie zrobiliśmy. Było wiele uchwał, doktryn, ale treść edukacji pozostała niezmienna — materialistyczna. Panuje opinia, że system edukacji, który istniał, jest dobry, że trzeba go tylko rozwinąć, skorygować, „doprowadzić do zgodności” z potrzebami XXI wieku. Jakiż on dobry, skoro państwo się rozpadło? Cały partyjno-biurokratyczny aparat tamtego państwa, jak i dzisiejsi nasi kierownicy, uczyli się i wychowywali w tamtym systemie edukacji, a naród nie jest z nich zadowolony. Musimy radykalnie zmienić treść, strategię i kierunek edukacji, bo to, co było w państwie, doprowadziło do duchowego i moralnego zubożenia, zacofania ekonomicznego i technologicznego, politycznego woluntaryzmu i rozpadu państwa, a dzisiaj my z tych samych powodów nie możemy zbudować nowego państwa. Treść edukacji wymaga radykalnej reformy na zasadach światopoglądu narodowego i ideologii. Ukraińska edukacja powinna rozwijać tradycję naprawdę wielkich, mądrych i sławnych pedagogów, takich jak J. A. Komenski, K. Uszynski, H. Waszczenko i w pewnej mierze A. Makarenko oraz W. Suchomłynski. Treść tradycyjnej pedagogiki jest taka: Bóg—przyroda—człowiek—społeczeństwo—państwo. „Ukraina i Bóg!” — dewiza H. Waszczenki. W sferze edukacji nie tam idziemy, nie w tę stronę się poruszamy, wyrzucamy dziesiątki miliardów hrywien na edukację i niszczymy dziecięce dusze. Postęp Ukrainy w trzecim tysiącleciu będzie wyznaczał poziom jej duchowości. Problemy ekonomiczne, polityczne, socjalne zaostrzyły się i zaostrzają dlatego, że mamy niski poziom świadomości, wykształcenia, moralności. Mamy nowocześnie myślących pedagogów, ale ich idee gasi APN (Akademia Nauk Pedagogicznych) — nie daje im drogi. Wszystkie nasze podręczniki, pomoce napisano w duchu marksistowsko-leninowskiego materialistycznego światopoglądu. A tymczasem napięcie społeczno-polityczne na Ukrainie osiągnęło krytyczny poziom. Co robić? Prezydent wyznaczył przedterminowe wybory. A czy zmienią one
Tłumaczenie maszynowe
Halina Saburowa
Dokładnie tak, słowo w słowo, oświadczył premier Ukrainy Wiktor Janukowycz podczas spotkania z wyborcami. To chyba jedyna prawda w przekazach szefa rządu. Zapewne niewielu w kraju wątpi (poza tymi, których on zombifikuje), że Partia Regionów i jej lider naprawdę nie potrzebują tych wyborów. Bo ci biedacy jeszcze nie zdążyli bezczelnie sprywatyzować wszystkiego, co jest w Ukrainie. Zdaniem tych ludzi byli przy władzy zbyt krótko. Ale wybory są nam bezwzględnie potrzebne. Bo jeszcze trochę takiego bałaganu, takiego bezwstydnego, bezczelnego kłamstwa, takich „sukcesów” rządzenia – i w Ukrainie może nastąpić kolaps. Nawiasem mówiąc, jego pierwsze oznaki, na poziomie codziennym, są już dziś widoczne. Tym, którzy w to wątpią, radzę pójść na bazar i przekonać się, że we wrześniu, kiedy warzyw i owoców jest dużo, a ceny na nie zwykle są najniższe, teraz, wprost przeciwnie, w ciągu zaledwie tygodnia „podskoczyły” o 25–30 procent! I nie opowiadajcie nam, że wybory „zjedzą” pieniądze, które można by wydać na realizację programów socjalnych. Jak zamierzacie i „pospiesznie” je realizować, już mieliśmy okazję się przekonać i przekonaliśmy się na waszym cynicznie bezczelnym „rozwiązywaniu” problemów czarnobylczyków i likwidatorów, a także innych kategorii uprawnionych do świadczeń. Nie mówiąc już o wykonywaniu ustaw wspierających ukraiński język i ukraińską książkę. Na tym spotkaniu pan premier powiedział mniej więcej tak: program BJuT to, rzekomo, jedynie hasła przedwyborcze, których ta siła polityczna po wyborach wcale nie zamierza realizować. Nie jestem sympatykiem ani tym bardziej oddanym adwokatem BJuT. Jej program i działania to temat odrębnej rozmowy. Do szanownego (choć nie wszystkim tak się wydaje) premiera chciałoby się zapytać: skąd ma takie informacje? Czyżby sama Julia Wołodymyrówna podzieliła się z nim swoimi skrytymi planami? Psycholodzy twierdzą, że człowiekowi właściwe jest sądzenie o innych tak, jak sam postąpiłby w podobnej sytuacji. Może więc, kierując się tą cechą ludzkiej natury, nieoczekiwanie otrzymaliśmy kolejne objawienie pana premiera? Wychodzi na to, że on sam traktuje swoje obietnice (moim zdaniem zbyt hojne) jedynie jako hasła przedwyborcze, których nie zamierza wypełniać? A o tym, że to ostatnia i najbardziej zdecydowana walka Janukowycza, świadczy choćby liczba zewnętrznych reklam (notabene absolutnie nieudolnych, podobnie jak wszystkie działania obecnego „koalicyjnego” rządu). Także nieustanna, natrętna, głośna (i równie nieudolna!) reklama w radiu i telewizji – również nie jest za darmo. Zatem jasne: pan albo przepadnie. Więc drodzy współobywatele! 30 września nie tylko zagłosujecie na tę czy inną partię. Wybierzecie, być może na stulecia naprzód, dla siebie i swoich dzieci niewolę albo wolność. Dlatego dobrze zastanówcie się, komu oddać swój decydujący głos. I niech zawsze żyje Swoboda!
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
wszystkie te środki wydano na rosyjskojęzyczną periodykę. W ten sposób stworzono przywilej dla nauki, przygotowywania prac zaliczeniowych i dyplomowych właśnie w języku rosyjskim. Złożyłem do sądu wszystkie niezbędne dokumenty finansowo-płatnicze dotyczące opłaty za wydawnictwa periodyczne. A jeśli chodzi o tysiąc hrywien odszkodowania, to jest to drwina ze mnie, wszak przez prawie dwa lata wydawałem swoje zasoby materialne, energię duchową, czas i zdrowie nie tylko na przezwyciężenie zuchwałego kłamstwa, obronę swojej ludzkiej czci i godności obywatelskiej, ale także na dochodzenie konstytucyjnych praw każdego Ukraińca. Uważam, że taki wyrok sądu to ideologiczna demonstracja tego, że w państwie panuje system oligarchiczno-klanowy. Mówiąc krótko, szeregowi obywatele nie powinni nawet myśleć o sądowych przepychankach z przedstawicielami władzy. Na tej podstawie, powołując się na art. 56 Konstytucji Ukrainy, zwiększyłem wysokość odszkodowania za doznaną krzywdę moralną do 20 tys. hrywien i uważam, że ta kwota nie jest sprzeczna z wymogami rozsądku i sprawiedliwości. — Panie Serhiju, a co dalej? — W swojej skardze do Sądu Apelacyjnego obwodu ługańskiego prosiłem o uchylenie wyżej wymienionego postanowienia Żowtnewego Sądu Rejonowego w Ługańsku i wydanie nowego orzeczenia, w którym uznano by tryb nauczania w języku rosyjskim w Wschodnioukraińskim Uniwersytecie Narodowym im. W. Dala za bezprawny w ogóle, a nie w odniesieniu do mnie osobiście, zobowiązano by do reorganizacji nauczania w placówce zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem i zasądzono na moją korzyść nie tysiąc, a 20 tys. hrywien. — Jak wynika z Pana poczty elektronicznej, wspiera Pana społeczność światowa. — Choć to przykre, żyjemy w państwie, w którym nie przestrzega się prawa. Świadczy o tym fakt, że przeciwko mnie sfabrykowano sprawę karną. Jeden z radnych miejskich z Partii Regionów po nagraniu audycji telewizyjnej uderzył mnie, a świadkowie potem powiedzieli, że to ja go pobiłem. W ten sposób ługańscy „stróże prawa” i sędziowie dążyli do tego, by wtrącić mnie za kraty i przykleić mi łatkę przestępcy. Ale dzięki Bogu i tym prawnikom, którzy jeszcze nie zdradzili prawdy i sumienia, wyszedłem na wolność i kontynuuję walkę o utwierdzenie państwowości języka ukraińskiego, o prawo każdego Ukraińca do nauki w języku państwowym, a co za tym idzie — do pełnowartościowego życia i pracy na ojczystej ziemi. Kto odbierze mi to prawo, dane przez Boga? — Chce się Panu życzyć wytrwałości ducha, dobrego zdrowia i zwycięstwa. Oraz wyrazić pewność, że z każdym tygodniem, miesiącem, rokiem liczba tych, którzy przejrzeli na oczy, poznali swoje rodowe korzenie, uświadomili sobie swoją misję na ziemi, będzie wzrastać. I tylko w ten sposób Ukraina stanie się ukraińska. — Dziękuję gazecie za uwagę i wsparcie. Sława Ukrainie! Razem zwyciężymy! Rozmowę prowadziła Nina HNATIUK. Urodziłem się w Galicji, na Tarnopolszczyźnie. Do Polski przeprowadziłem się w 1957 roku. Moja rodzina jest polsko-ukraińska. Nie dopuszczała ona polsko-ukraińskich waśni. Żyliśmy w pokoju z sąsiadami, ludzie żenili się między sobą z miłości, a nie ze względu na narodowość. Przeprowadziwszy się do Polski, zacząłem uczyć się naszej (polskiej) historii, a wcześniej uczyłem się historii Rosji. Poznałem, jak Polacy byli rusyfikowani, przebywając pod carskim jarzmem. Teraz interesuję się wydarzeniami na Ukrainie. Dlaczegoż by nam nie żyć w zgodzie i pokoju oraz szczycić się naszymi kulturami? To nas wszystkich wzbogaca. Wykorzystuję bogactwo trzech kultur: polskiej, ukraińskiej i rosyjskiej, bo te języki znam dobrze. Ale najbliższą dla mnie zawsze będzie moja ojczysta, polska. Życzę Ukraińcom wszystkiego dobrego i żeby Wam wszystkim się wiodło. Tobie życzę osiągnięcia swoich praw dla siebie i dla swojego narodu. Tadeusz KRAWCZUK z Wrocławia. Serhiju, jest Pan godny mojego podziwu jako bojownik o podstawowe prawa człowieka na Ukrainie. Bóg obdarzy Pana zdrowiem w Pana wytrwałości, w walce o swoje prawa. Z szacunkiem William W., Boston, USA
Tłumaczenie maszynowe
— Panie Serhiju, proszę opowiedzieć, gdzie się Pan urodził, jakie było Pana otoczenie w dzieciństwie.
— Urodziłem się w 1964 roku w Krasnodonie, w ukraińskiej rodzinie. Ojciec pracował jako chodnikowy w kopalni, matka — jako tragarka na składzie drewna. Otoczenie, poza rodziną, było całkowicie obcojęzyczne: ukończyłem szkołę z rosyjskim językiem nauczania. Przez pięć lat pracowałem jako chodnikowy w kopalni zjednoczenia „Krasnodonwuhilla”. Wszędzie również rosyjski, a nierzadko pogardliwie rzucane pod adresem ukraińskiego — „cielęcy język”. W mojej duszy od dawna tliło się pytanie: dlaczego tak się dzieje na prawdziwie ukraińskiej ziemi? Dlaczego jesteśmy skazani na znoszenie i milczenie, zalewanie wódką swoich bied i zgryzot? Dlaczego nikt nie sięga do swoich narodowych korzeni, nie nasłuchuje cichego pulsowania tego źródła, które zamulono, zasypano, a nierzadko jeszcze zalano od góry betonem?
— A jak to źródło przebiło się na powierzchnię, jak w Panu narodził się sprzeciw wobec systemu rusyfikacji, unicestwiania narodowych cech w Ługańsku?
— We wrześniu 2005 roku została stałym studentem zaocznym Wschodnioukraińskiego Narodowego Uniwersytetu im. W. Dala. Postanowiłem zdobyć zawód dziennikarza. A wszystko zaczęło się od komisji rekrutacyjnej. Zwróciłem się tam z pytaniem, czy można studiować w języku ukraińskim. Otrzymałem odpowiedź: tylko po rosyjsku. Tym samym wbrew artykułowi 10 Konstytucji Ukrainy, artykułowi 28 ustawy Ukrainy „O językach w Ukraińskiej SRR” (ta ustawa obowiązuje do dziś) oraz innym normom ukraińskiego prawodawstwa, wykładanie na uniwersytecie prowadzi się językiem obcego państwa, północnego sąsiada. Ukraińcowi zaś trzeba albo przerwać naukę, albo podczas przygotowań do wykładów i egzaminów opracowywać całą literaturę po rosyjsku, po rosyjsku także odpowiadać na zajęciach seminaryjnych. Napisałem skargę na ręce rektora uniwersytetu O. L. Hołubenki i tym razem otrzymałem odpowiedź w języku ukraińskim: został Pan źle poinformowany, proszę wstąpić na wydział dziennikarstwa, a zgodnie ze swoim konstytucyjnym prawem będzie Pan mógł studiować po ukraińsku. Wstąpiłem na wydział zaoczny, sumiennie przygotowywałem się do zimowej sesji. Ale, jak się okazało, zdecydowaną większość wykładów wykładowcy prowadzili po rosyjsku. Wytyczne metodyczne do wykonywania prac kontrolnych z kursu „Historia literatury światowej” także podawano w obcym języku. Ponownie napisałem skargę do rektora. Takie moje postępowanie nie spodobało się niektórym, rozpoczął się nacisk na mnie, niektórzy zaczęli wyrzucać mnie z wykładów, rzekomo przeszkadzam w normalnym procesie nauczania. Chcieli sprowokować skandal, ale postanowiłem działać wyłącznie w ramach prawa. Po raz trzeci zwróciłem się do rektora jako kierownika placówki edukacyjnej, w której łamane są artykuły obowiązującej Konstytucji. Przyjął mnie pan rektor. I wkrótce nadeszła od-
Tłumaczenie maszynowe
Imię Serhija Melnyczuka, do niedawna studenta wydziału dziennikarstwa z Ługańska, a obecnie prywatnego przedsiębiorcy, który w sądach stara się obronić swoje prawo do nauki w języku ukraińskim – państwowym języku niepodległego państwa Ukraina – na ojczystej ukraińskiej ziemi, znane jest już na całym świecie. Tylko w rodzinnym Ługańsku nie mogą zrozumieć, dlaczego ten młody człowiek nie chciał, jak wszyscy, studiować we Wschodniosłowiańskim Narodowym Uniwersytecie im. W. Dala i sądzi się z macierzystą uczelnią. I za co – za prawo do słyszenia na wykładach języka ukraińskiego z ust wykładowców, opracowywania ukraińskich podręczników, komunikowania się z wykładowcami w języku państwowym, a także korespondowania z urzędnikami uczelni. Czy jest w tym coś nienaturalnego? Niedawno pan Melnyczuk odwiedził Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”, naszą redakcję. Proponujemy Państwa uwadze wywiad z tym odważnym człowiekiem. odpowiedź od prorektora ds. naukowo-pedagogicznych I. Buzko, której rektor zlecił rozpatrzenie mojej skargi z 9 stycznia 2006 roku. Niestety, w tej odpowiedzi nie potwierdzono naruszenia moich praw konstytucyjnych – rzekomo konflikt ten opierał się na emocjach. Dlatego musiałem zwrócić się do sądu. Nie będę opowiadał, jaka presja była na mnie wywierana, ile sił, nerwów i środków wydano. Ale nie poddawałem się. Aby mieć czas na przygotowanie się do rozpraw sądowych, postanowiłem wziąć urlop dziekański w celu ochrony moich praw konstytucyjnych. Odpowiedziano mi, że mogą udzielić „dziekanki” tylko ze względu na stan zdrowia. Nie chciałem pisać takiego wniosku. Dlatego zostałem skreślony z listy studentów uniwersytetu. Zwracałem się do sądu. Do prokuratury. Spotkałem się z deputowanym ludowym Ukrainy, obrońcą praw człowieka Łewkiem Łukjanenką i za jego pośrednictwem zwróciłem się do Prezydenta Ukrainy. – I co było dalej? – 6 listopada 2006 roku Żowtnewy Sąd Rejonowy m. Ługańska w składzie sędzi I. Czarkinej i przy sekretarzu S. Tymofiejewej rozpatrzył sprawę administracyjną z mojej skargi. Przesłuchani w sądzie świadkowie potwierdzili, że wykłady prowadzono w języku rosyjskim. Wskazane okoliczności potwierdzały kserokopie wyjaśnień starosty grupy oraz wykładowców. Sąd ustalił fakt naruszenia prawa powoda do otrzymania wyższego wykształcenia w państwowym języku ukraińskim i uznał za konieczne prowadzenie nauczania Melnyczuka S. A. zgodnie z obowiązującym prawem – w języku ukraińskim. Jeśli chodzi o odszkodowanie za straty moralne w wysokości 20 tys. hrywien, to „biorąc pod uwagę wymogi rozsądku i sprawiedliwości” (tak zaznaczono w dokumencie), sąd postanowił wypłacić mi tysiąc hrywien. – Czy usatysfakcjonował Pana taki wyrok sądu? – Wcale nie. Ponieważ nie można czytać wykładów i prowadzić zajęć praktycznych specjalnie dla jednego studenta. A gdyby nawet stworzono takie warunki, to jest to sprzeczne z artykułem 24 Konstytucji Ukrainy, gdzie mowa o równości wszystkich obywateli państwa w swoich prawach i wolnościach. Fakt, że obowiązujące ustawodawstwo dotyczące języka państwowego nauczania było stale naruszane, potwierdzają zeznania wykładowców w sądzie. W szczególności K. Filimonenko zaznaczył, że spośród 40 wykładowców na wydziale elektrotechniki tylko dwóch prowadzi wykłady po ukraińsku. W art. 8 Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych zaznaczono: „...zapewnienie uniwersyteckiego lub innego wyższego wykształcenia w językach regionalnych lub językach mniejszości nie powinno szkodzić nauce języków urzędowych państwa”. Dostarczyłem sądowi następujące dokumenty: na 2006 rok w WNU im. W. Dala opłacono prenumeratę 134 czasopism na łączną kwotę 20256,47 hrywien. Prawie
Tłumaczenie maszynowe
Do pana Serhija Melnyczuka m. Ługańsk, Ukraina
Drogi Młody Przyjacielu! My, grupa ukraińskich patriotów przy naszej Cerkwi, ludzie starszego pokolenia, zmuszeni byliśmy przeżyć nasze lata z dala od Ojczystej Ziemi, jednak nie zapominamy o niej nigdy. Troszczymy się o jej los, a nie mniej o los jej języka! Dlatego też przyjęliśmy z wielką radością wieść o Pańskim odważnym wystąpieniu. Mówi o nim cała nasza zagraniczna prasa i wszyscy podziwiają Pańską odwagę oraz konsekwencję w zmaganiach o sprawę, która powinna być droga i niepodważalna dla każdego Ukraińca. I to właśnie na obrzeżach naszej Ojczyzny, w samym centrum natarcia północnego wroga! Mówią: „Jeden w polu to nie wojownik”, a oto Pan, młody Ukraińcu, dowodzi, że może być inaczej! Szczerze i gorąco witamy Pana i wspieramy Pańską inicjatywę, współczujemy Pańskiej ofierze, nawet ofierze Pańskiego zdrowia — dla całego narodu, dla nas wszystkich, gdziekolwiek byśmy nie żyli! Proszę być pewnym, że Pan zawsze jest w naszych sercach i modlitwach, i wierzymy, że Pańska idea rozprzestrzeni się żywo i daleko oraz rozbudzi śpiących Pańskich braci do nowego Majdanu! Słyszymy już o podobnej akcji młodych i duchem żywych ludzi daleko od Pana, w Kijowie. I wierzymy, że obejmie ona szybko cały kraj i zmusi zaprzańców do wsłuchania się w głos i wolę narodu. Więc daj nam, Boże! Z szacunkiem dla Pana oraz z życzeniami sukcesów grupa ukraińskich patriotów w mieście Londyn, Kanada ks. Zynowij DIDUCH, ksiądz; Łesia CHRAPŁYWA-ŁYSZCZUR; Mychajło SAWCZUK; Mychajło FEDIW; Anna ROMANIUK; Marija KYRASZCZUK; Roman WODWUD; Wasyl NALYWAJKO
* * * Szanowny panie Melnyczuk! Wita Cię Jewhen Kułeba, Ukrainiec z Serbii. Dziękuję za materiały w Twoich sprawach. Wybacz, że mówię „Ty”, bo oczywiste jest, że wiekiem jesteś o wiele młodszy ode mnie. Mnie stuknęło już 60 lat. Należę do trzeciego pokolenia Ukraińców, przesiedlonych na obszary Bałkanów. Znacznie ważniejsze jest to, że w 2006 roku minęło 40 lat mojej walki o prawa Ukraińców w diasporze. Wybacz mój niedoskonały język ukraiński. W Serbii do niedawna nie było ukraińskich szkół, nie mam za sobą ani jednej lekcji języka ukraińskiego w szkole. Jestem samoukiem. Obecnie zajmuję stanowiska dyrektora oraz głównego i odpowiedzialnego redaktora ukraińskojęzycznej gazety informacyjnej w Serbii „Ridne słowo” (Rodzime słowo). Jestem też redaktorem ukraińskojęzycznej audycji „Czas” w lokalnym radiu. Twoją sprawą zainteresowało mnie zwrócenie się Światowego Kongresu Ukraińców do prokuratora Ługańszczyzny. Poprosiłem panią Martę o możliwość skontaktowania się z Tobą. I tak się stało, że pani Marta drogą elektroniczną 13 stycznia przekazała mi „kupę” Twoich artykułów i apeli w Twoich sprawach. Tego samego dnia otrzymałem od Ciebie materiały. Od tamtej pory w lokalnym Radiu Kula odczytałem Twój artykuł „Być albo nie być!?” z takim wstępem: „Słuchacie audycji „Czas” ze studia Radia Kula. Niespodziewanie do naszej redakcji dotarła kupa materiałów o bardzo nieprzyjemnym wydarzeniu w obwodzie ługańskim na Ukrainie. Gdyby to stało się w jakimkolwiek kraju świata, choćby w takim, który uważa się za posiadający demokratyczny rząd, jak na przykład Serbia, taka kwestia nie wywołałaby większych sensacji. Ale to, szanowni słuchacze, stało się na Ukrainie, gdzie człowiek cierpi dlatego, że chce uczyć się w wyższych uczelniach w języku ukraińskim”. I dalej odczytano artykuł „Być albo nie być?!”. Solidaryzuję się z Tobą, gorąco popieram Twoje legitymowane żądania. Nie można pozwolić dalej „plądrować naszą Ukrainę” (Szewczenko), kiedy już ona po wielowiekowej niewoli stała się niepodległa z całą atrybutyką, w tym także z językiem państwowym — ukraińskim! Postaram się w ramach swoich możliwości podnieść głos przeciwko takim działaniom, które dzieją się zwłaszcza we Wschodniej Ukrainie. Ten temat zajmie znaczące miejsce na łamach „Ridnego słowa”. Dwa lata temu byłem na Ługańszczyźnie w składzie jednej serbskiej delegacji jako przedstawiciel „serbskich Ukraińców”. O moim pięciodniowym pobycie na Ługańszczyźnie mam co opowiadać. Prawda, przyjmowano nas bardzo serdecznie we wszystkich ośrodkach wizyty. Jedynie żal było, że jedyną osobą na Ługańszczyźnie, która oficjalnie występowała w języku ukraińskim, był Jewhen Kułeba z Serbii… Czyż to nie absurd?
Z najszczerszymi życzeniami sukcesów i dobra Jewhen KUŁEBA, Serbia
* * * Trzymaj się, Serhiju! Jestem Polakiem i mieszkam w Polsce, we Wrocławiu. Otrzymuję przez internet pocztę z Kanady od Myrosławy Ołeksiuk i w ten sposób dowiedziałem się o twoich problemach.
Tłumaczenie maszynowe
Mykoła FEDORYSZYN, przewodniczący Zarządu Rówieńskiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki
W przeddzień obchodów 90-lecia powstania «Proświty» na Rówieńszczyźnie, które odbędą się w grudniu 2007 r., zarząd obwodowego zrzeszenia organizuje Dni «Proświty» w kulturalno-historycznych miejscach obwodu. Uroczystości rozpoczęły się w Dermaniu w rejonie zdołbunowskim, słynnym na cały świat ośrodku kultury. Dzień «Proświty» w Dermaniu rozpoczęto od prezentacji produkcji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa oraz obwodowego oddziału dla nauczycieli języka i literatury ukraińskiej, historii, muzyki. Produkcja Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki — komplety plakatów, dyski multimedialne, płyty CD z nagraniami etnomuzyki wszystkich historycznych ziem Ukrainy, wybrane wydania literatury dziecięcej i młodzieżowej, monografie naukowe. Produkcja obwodowego zrzeszenia — 16 wydawnictw z historii i krajoznawstwa. 16 września w Dermaniu obchodzono Dzień «Proświty». Przybyli tu nauczyciele szkół rejonu zdołbunowskiego. Wieś Dermań — kulturalno-historyczne centrum kraju. Znany pisarz Ułas Samczuk, który urodził się w tej wsi, nazwał ją «wołyńskimi Atenami». Zachowały się tu ciekawe zabytki dziedzictwa kulturowego: klasztor-twierdza z IV w., budynek dawnej szkoły duchownej, stara kamienna wiejska architektura, muzea pisarzy Ułasa Samczuka i Borysa Tena, źródło Batijewe z leczniczą wodą, ekohutor znanego mistrza plecenia ze słomy Mykoły Ohorodnika i inne. Według uczestników Marii Jakymczuk z Kunina, Tamary Tkacz ze Zdołbunowa, Swietłany Wasjon z Nowomylska, prezentacja była bardzo ciekawa i udana. Po prezentacji odbył się tradycyjny «Dermański Świecznik», na który przybyli literaci regionu oraz goście z Łucka i Krzemieńca. Tegoroczną obwodową nagrodę literacką Światoczów otrzymał rówieński pisarz Serhij Hula. W imprezach wzięła udział przewodnicząca zdołbunowskiej rejonowej administracji państwowej Swietłana Nikolina oraz kierownicy rejonowych zarządów oświaty i kultury. Obwodowi przedstawiciele władzy państwowej, niestety, podobnych imprez nie odwiedzają.
Tłumaczenie maszynowe
Jewhen BUKET. Poważni ludzie biegają brzegiem zbiornika wodnego i rzucają jajkami… Próbują przecisnąć się przez „trującą pajęczynę”… Chodzą na nartach po asfalcie z zawiązanymi oczami. To wcale nie jest dom wariatów! To Druga Ukraińska Szkoła Liderów Organizacji Pozarządowych, która odbyła się na przedmieściach Warszawy w Jachrance. Szkołę zorganizowały Stowarzyszenie „Szkoła Liderów” (Polska) oraz organizacja społeczna „Europejski Dialog” (Ukraina) w ramach programu „Polska pomoc” (www.polskapomoc.gov.pl) Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Niekonwencjonalny program i podejście trenerów do nauczania stworzyły atmosferę współpracy zespołowej między 45 uczestnikami — liderami różnorodnych organizacji społecznych z różnych regionów Ukrainy. Przez siedem dni szkolenia uczestnicy zdążyli zaprezentować swoje organizacje i ich działalność, wymienić się doświadczeniami, poszerzyć zakres wiedzy. Interaktywne treningi rozwijały umiejętności, które przydadzą się liderowi w codziennej pracy: współpraca i podejmowanie decyzji w zespole, rozdzielanie ról grupowych, rozwiązywanie konfliktów, techniki komunikacyjne. Ćwiczenia, które na początku wydawały się niepoważnymi dziecięcymi zabawami, okazały się dość skuteczną metodą nastawienia na współpracę. Na przykład zadanie dla zespołu, by przejść określoną odległość za pomocą dwóch desek i sznura z zawiązanymi oczami — to dobry model zorganizowania do współpracy ludzi o różnym postrzeganiu świata i osobistych priorytetach. „Bardzo podobało mi się spotkanie z kreatywnymi ludźmi, którzy robią pożyteczne rzeczy w swoich wspólnotach: ich energia, uśmiechy, zapał — dzieli się wrażeniami uczestnik szkoły Jurij Tkaczuk, łącznik 33. kurenia UPU im. Ułasa Samczuka z Równego. — Niektórym uczestnikom przyszło przebyć znaczną odległość, aby znaleźć swoich współmyślicieli. Interesujące było również doświadczenie polskich kolegów, które pokazuje, że za małe „pieniądze” można robić wielkie rzeczy”. „Jestem pod wrażeniem zarówno samej szkoły, jak i stosunku Polaków do trzeciego sektora w ogóle — zaznacza przewodnicząca Ługańskiego Obwodowego Oddziału Stowarzyszenia Przewodniczek Ukrainy Alona Morozowa. — O niektórych zasadach działalności organizacji pozarządowych dowiedziałam się po raz pierwszy. Jestem pewna, że wspólnie z nowymi znajomymi będziemy mogli zrobić w naszym kraju bardzo wiele pożytecznych rzeczy”. „Możesz być czyimiś oczami”, „Możesz być czyimiś nogami” — plakaty z apelami o pomoc ludziom ze szczególnymi potrzebami znajdują szczere odzewy w sercach milionów Polaków. „Ci ludzie naprawdę nie otrzymują za swoją pracę żadnych pieniędzy. Pomaganie innym dla nich to wartość sama w sobie — tak mówi o życiowej filozofii polskich wolontariuszy Iryna Matijenko, koordynatorka Szkoły Liderów, Ukrainka, która uczy się i mieszka w Warszawie już kilka lat i ma doświadczenie w pracy wolontariackiej. Podczas pobytu w Polsce ukraińscy liderzy organizacji pozarządowych mieli co zapożyczyć od sąsiadów. Powiedzmy, unikalna jak na ukraińskie doświadczenie liczba — 6 milionów 600 tysięcy wolontariuszy pracuje w Polsce całkowicie bezpłatnie! Pomagają samotnym, niedołężnym oraz ludziom ze szczególnymi potrzebami. Innym pożytecznym doświadczeniem, które zdobyła ukraińska delegacja podczas wizyt w różnorodnych instytucjach państwowych i pozarządowych Warszawy, stało się zapoznanie z programem „Rodzić po ludzku”, który promuje europejskie podejście do jakości obsługi medycznej. Kobieta powinna rodzić dziecko w komfortowych warunkach — tak można zwięźle przekazać istotę programu. Chodzi nie tylko o opiekę nad położnicami, ale także o stan psychiczny, w jakim rodzi kobieta. Pierwsza akcja społeczna, która zwróciła uwagę na relacje „lekarz—pacjentka”, odbyła się w Polsce w 1994 roku. Wtedy w jednym z najbardziej autorytatywnych wydań krajowych — „Gazecie Wyborczej” wydrukowano ankietę, w której proponowano kobietom, które miały doświadczenie porodu, ocenę placówek medycznych za pomocą dwóch oznaczeń: te szpitale, gdzie do ciężarnych odnoszono się przyjaźnie, oznaczyć serduszkiem (im bardziej komfortowo kobieta czuła się — tym więcej serduszek); a usługi dodatkowe (na przykład możliwość obecności krewnych podczas porodu) — zaznaczyć gwiazdkami. Akcja miała ogromny rezonans. Napłynęło 40 tysięcy odpowiedzi czytelników gazety z oceną szpitali, w których rodzą kobiety. Zebrawszy wszystkie dane, gazeta wydała przewodnik, z którego każdy mógł dowiedzieć się o rankingu najbardziej i najmniej tolerancyjnych wobec pacjentek szpitali. Pod naciskiem opinii publicznej zaczęły się zmiany w jednej z najbardziej konserwatywnych branż. Akcja nie była jednorazowa. Monitoring placówek medycznych obsługujących położnice gazeta przeprowadzała także w zeszłym roku. I chociaż do tej pory w Polsce, tak jak u nas na Ukrainie, pacjenci jeszcze nie zawsze czują pełną ochronę swoich praw, tutaj są potężne organizacje społeczne, które prowadzą stałą kontrolę społeczną. Wiele polskich organizacji deklaruje niezależność od władzy politycznej jako prawdziwą wartość. Na przykład działacze społeczni „Centrum Dostępu do Informacji Publicznej” mówią, że są gotowi zrezygnować z finansowania, które przydzielają instytucje państwowe, aby mieć możliwość w pełnej mierze kontrolować pracę polskiego rządu i organów samorządu terytorialnego. Interesujące dla ukraińskiej delegacji były spotkania z przedstawicielami władz lokalnych. Ukraińscy działacze zapoznali się z pracą organów samorządu terytorialnego dwóch dzielnic Warszawy — Praga-Południe i Wola. Co ciekawe, w obu tych dzielnicach solidne stanowiska kierownicze zajmują niedawni absolwenci Szkoły Liderów. I w obu dzielnicowych strukturach wykonawczych jednym z priorytetów jest współpraca z organizacjami pozarządowymi oraz przejrzystość władzy. „Czy naprawdę jesteśmy za granicą?” — ta myśl mimowolnie pojawiała się u wielu przedstawicieli ukraińskich organizacji pozarządowych. Przecież podczas komunikacji ze swoimi polskimi kolegami rozumieli się w pół słowa nawet ci, którzy dotąd nigdy nie słyszeli języka polskiego. Taka atmosfera panowała dzięki otwartości i życzliwości Polaków. Aby wyobrazić sobie zmiany w świadomości obywateli sąsiedniego kraju, które zaszły w ostatnich latach, wystarczyło usłyszeć słowa jednego z naszych rozmówców: ludzie przeszli drogę od „ktoś musi to zrobić za mnie” do „ja muszę to zrobić”. Wierzę, że doświadczenie zdobyte podczas nauki w Drugiej Ukraińskiej Szkole Liderów będzie pomagać jej absolwentom krok po kroku zmieniać sytuację także na Ukrainie. Przecież takie programy w Polsce są obowiązkowe dla kierowników organów samorządu terytorialnego, dziennikarzy, kierowników instytucji państwowych i społecznych, a także wszystkich tych, którzy pragną być liderami w społeczeństwie. A szczegółowiej o ludziach, którym udało się przejść ogólnoukraińską selekcję i trafić do Szkoły Liderów, można przeczytać w Internecie: www.shkolaLliderov.livejournal.com.
Tłumaczenie maszynowe
Oleg OLEKSIUK, m. Chersoń
Młodzi chłopcy i dziewczęta obwodu chersońskiego mogą dziś się ucieszyć, bo ich interesy w przestrzeni medialnej już mają kto bronić. Gazeta „Młodź Chersońszczyzny” rozpoczyna przecieranie ciernistej drogi do przezwyciężenia kryzysu informacyjnego oraz oświatowo-edukacyjnego w środowisku młodzieżowym Tauridy. Założyciele gazety — Chersońska obwodowa filia Ogólnoukraińskiej młodzieżowej organizacji społecznej „Młoda Proświta” oraz Cyrkuńska rejonowa organizacja Publicznej Służby Ukrainy — są przekonani, że łącząc wysiłki z wszystkimi nieobojętnymi organizacjami społecznymi i władzami w imię przyszłości naszego narodu — młodych obywateli Ukrainy — każdy z nas będzie czuł się pewniej na rodzinnej ziemi. Pierwszy numer już trafił do bibliotek obwodu oraz szkół i wyższych zakładów edukacyjnych południa Ukrainy. Gazeta ukazuje się na podstawie wyników konkursu projektów młodzieżowych Zarządu ds. rodziny, młodzieży i sportu obwodowej administracji państwowej. Czekamy na twórczych i nieobojętnych partnerów.
Tłumaczenie maszynowe
Wiktor CHOMENKO, Krym
Obecnie na Krymie jest już osiem szkół z ukraińskim językiem nauczania. Szkoła ogólnokształcąca nr 17 w Feodosii jako pierwsza w mieście otrzymała status szkoły-gimnazjum z ukraińskim językiem nauczania, po wytrwałych prośbach rodziców uczniów. Choć zmiana statusu nie oznacza kardynalnych zmian w procesie nauczania. Uczniów, którzy w zeszłym roku uczyli się w języku rosyjskim, nie przeniesie się na naukę po ukraińsku. W szkole utworzono pierwszą klasę ukraińską, jednak chętnych do nauki w języku państwowym jest bardzo wielu, a ich liczba z każdym rokiem rośnie.
Tłumaczenie maszynowe
Bardzo piękny prezent z okazji 576. rocznicy założenia miasta Chmielnicki sprawił Dom Ludowy „Proświty” w 15. rocznicę swojego istnienia. Jest to wspaniałe malowidło ścienne „Ukraiński motyw” na ceglanym murze, który oddziela stadion od ulicy Pyłypczuka 49 i 51. Malowidło wykonał kolektyw uczniowski ośrodka szkoleniowo-treningowego wyższego zawodowego
Tłumaczenie maszynowe
Działacze lokalnej Proświty zainicjowali ustanowienie w swoim mieście i powiecie pedagogicznej nagrody im. Hryhorija Waszczenka. Przygotowali odpowiednie regulamin, zgodnie z którym nagrodę przyznaje się nauczycielom za osiągnięcia w wychowaniu młodzieży w duchu patriotyzmu narodowego. Zwrócili się do miejscowych przedsiębiorców i partii politycznych, które przekazały odpowiednie środki. Wysokość nagrody nie ustępuje nagrodom obwodowym, wypłacanym z budżetu. Podczas tegorocznych sierpniowych konferencji nauczycielskich powiatu znamiankiego i miasta nagrody laureatom wręczyli przewodniczący miejskiej i powiatowej organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Anatolij Hołikow i Ołeksandr Hołiń’ko. Wł. inf.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
utrzymywać duże kontyngenty, a pieniędzy nie ma, wszystko wydano na „mercedesy”. Napisałem to słowo — „mercedesy” — i aż samego mnie wzdrygnęło od wyświechtania tego sztafażu. Możecie, panowie, skorzystać z jakiejś innej figury retorycznej — na ziemię, na domek, na konto w dalekim banku… jaka to różnica? Pytanie postawione jest na ostrzu noża: dzisiaj wydawać pieniądze na wszystko, co w taki czy inny sposób związane jest z profilaktyką, czy jutro — na leczenie? Jest, prawda, wariant — wydawać minimum, wystarczające do deklarowania dobrych intencji (zwłaszcza przed światową wspólnotą), a kiedy naród zacznie dosłownie wymierać od zanieczyszczeń technogennych, wódki, narkotyków i AIDS, wziąć nogi za pas i uciec tam, gdzie jest czysto. Ten wariant nie jest omawiany i nie jest uważany za taki, który istnieje; być może w rzeczywistości nikt nie pielęgnuje takich planów. Ale każdy proces ma swoją wewnętrzną logikę, którą można korygować tylko czymś potężniejszym od niej (a pieniądze są jednym, choć nie jedynym czynnikiem korekcji). I jakie to są sumy, zapytacie? Odpowiem: 10 tys. hrywien rocznie na tzw. terapię antyretrowirusową (ART) jednego nosiciela wirusa HIV (która pozwala mu pozostać tylko nosicielem wirusa, a nie chorym) i 50 tys. hrywien rocznie na podtrzymanie życia jednego chorego na AIDS (przez okres, który był mu pisany). Przejrzyjcie liczby podane w tabelach i w tekście, pomnóżcie, dodajcie… i podzielcie się wrażeniami z Prezydentem i Premierem. O możliwych łącznych stratach państwa, związanych z HIV/AIDS, możemy dowiedzieć się z dokumentu, który opracowali specjaliści Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) dla Federacji Rosyjskiej. Ogółem przewidziano pięć scenariuszy — najlepszy, najgorszy i trzy pośrednie. Nie mamy możliwości omawiania wszystkich, zatrzymamy się na dwóch pośrednich. Jeśli prawdopodobieństwo infekcji pozostanie takie, jak w 2001 roku, a jej profil (brudne strzykawki, kontakty seksualne, transmisja z matki na dziecko) nie zmieni się, maksymalną liczbę chorych na AIDS Federacja Rosyjska będzie miała w 2010 r. (223,3 tys. osób), a dalej zacznie się zmniejszanie ich liczby, ponieważ liczba zmarłych będzie przewyższać liczbę nowych przypadków zachorowań. W takich okolicznościach maksymalne wydatki (mld rub. w cenach z 2002 r.) przypadną na 2010 r.: na nosicieli HIV — 7,96; na leczenie chorych na AIDS — 33,49; łącznie — 41,45 z stopniowym zmniejszeniem do 16,89 mld rub. w 2050 r. Jeśli profil infekcji nie zmieni się, ale grupy ryzyka, o których mówiliśmy wyżej, przejdą w stan nasycenia (praktycznie wszystkie prostytutki i wszyscy narkomani przyjmujący narkotyki dożylnie będą nosicielami HIV), od 2010 do 2030 roku roczna liczba chorych na AIDS będzie wahać się w granicach 350—380 tys., i dopiero po tym ich wymieranie będzie miało większą prędkość niż przechodzenie nosicieli HIV do kategorii chorych (do 2050 r. liczba tych ostatnich zmniejszy się do 173,1 tys. osób). Maksymalne wydatki przypadną na 2015 rok (łącznie 67,44 mld rub.) i stopniowo spadną do 29,82 mld w 2050 roku. A teraz — uwaga — łączne wydatki na badania i leczenie zakażonych oraz chorych przy efektywności, którą prognozowali specjaliści MOP, nie będą w stanie „przykryć” strat Federacji Rosyjskiej w liczbie ludności i poziomie PKB. Jeśli czynniki niezależne od HIV/AIDS mają doprowadzić do zmniejszenia populacji Rosji ze 143 mln 954,4 tys. w 2002 r. do 97 mln 579,8 tys. w 2050 r., to AIDS zabierze dodatkowo 1 mln 834,5 tys. ludzi (w scenariuszu bez nasycenia grup ryzyka) lub nawet 4 mln 263,6 tys. (przy nasyceniu). Jeśli PKB Rosji ma wzrosnąć z 10900
Tłumaczenie maszynowe
Zdjęcie z archiwum “SP” Wołodymyr WOJTENKO, profesor Istnieje stary dowcip o nowojorskim Ukraińcu — myjaczu okien: wypadł z okna na setnym piętrze, początkowo się przestraszył, ale potem ochłonął i, dolatując do dwudziestego piętra, z ulgą pomyślał: “Póki co wszystko w porządku”. Właśnie tak my — urzędnicy i społeczeństwo — postrzegamy problem HIV/AIDS. Krótka informacja: ludzki wirus niedoboru odporności (HIV) paraliżuje system samoobrony organizmu. Wyobraźcie sobie państwo, w którym nie funkcjonują armia, milicja, służba bezpieczeństwa, straż pożarna i wojska ochrony pogranicza. Dla takiego państwa każde zagrożenie wewnętrzne czy zewnętrzne staje się fatalne, tak samo śmiertelnie niebezpieczny jest wywołany przez wirusa “zespół nabytego niedoboru odporności” (AIDS). Oprócz spowodowanych infekcją, istnieją genetycznie uwarunkowane warianty niedoboru, o których nie będziemy mówić. Z człowieka na człowieka HIV może przenosić się poprzez kontakty seksualne, przez zanieczyszczone drobinkami zainfekowanej krwi strzykawki i igły narkomanów, podczas transfuzji krwi od zainfekowanego dawcy, a także od ciężarnej matki do dziecka. Między zakażeniem a klinicznymi objawami choroby mijają miesiące lub lata, podczas których nosiciel HIV może nieumyślnie zainfekować innych. Wszakże znane są tysiące przypadków, kiedy HIV/AIDS rozprzestrzenia się od ludzi, którzy wiedzą o swoim stanie, robią to przez niedbalstwo czy obojętność (przede wszystkim dotyczy to narkomanów) lub nawet umyślnie (zemsta za uprzedzone traktowanie społeczeństwa wobec zainfekowanych). Rekordowy w tym sensie jest przypadek w Izraelu, gdzie zakażony dosłownie polował na “czystych”, wskutek czego zainfekował około 500 partnerów seksualnych. W ustawodawstwie wielu krajów (naszego również) przewidziano odpowiedzialność karną za umyślne zakażenie, ale przez szereg okoliczności odpowiedni artykuł Kodeksu karnego ma mały wpływ na realia. Prawo nie zabrania rodzić HIV-zainfekowanym kobietom; na szczęście, do organizmu dziecka wirus trafia nie zawsze. Ale… Latem tego roku prasa poinformowała o pewnej mamusi, która urodziła już trzecie zainfekowane dziecko. Ogólna liczba takich dzieci na Ukrainie zbliża się do 10 tys., można oczekiwać jej dalszego wzrostu: 70 % HIV-pozytywnych dzieci rodzi się w społecznie niekorzystnych rodzinach, tak więc subwencja państwowa na dziecko, której zwiększenie na wyścigi obiecują wszystkie partie, będzie miała, oprócz pozytywów, i takie smutne konsekwencje. DLACZEGO UKRAINA JEST NAJGORSZA W EUROPIE? Zdaniem zagranicznych i krajowych specjalistów, główne czynniki, które sprzyjają katastrofalnemu rozprzestrzenianiu się HIV/AIDS na Ukrainie, są następujące: bieda i bezrobocie (1); nierównomierny podział dochodów, niemal całkowity brak klasy średniej — uniwersalnego stabilizatora (2); kryzys rodziny, duża liczba porzuconych i bezdomnych dzieci (3); brak autorytetu szkoły średniej i wyższej, którego skutkiem jest ich niezdolność do wpływania na zachowanie dzieci i młodzieży w zakresie od zasad moralno-etycznych do technologii bezpiecznego seksu (4); niestabilność populacji i jej aktywny udział w legalnych i nielegalnych migracjach (5); nierówność płci, która wpływa na zdolność kobiet do należytego pozycjonowania się w społeczeństwie i werbuje nowe kadry do prostytucji (6); rozpowszechnienie narkomanii i jej towarzyszy (seksu bez środków zabezpieczających, wymiany brudnych igieł i strzykawek), które były i pozostają bezpośrednim motorem epidemii (7); zbieg w czasie wybuchu HIV/AIDS i gruźlicy (przede wszystkim jej postaci płucnej, suchot), co powoduje dużą liczbę “mikstów” — kombinowanej infekcji — z odpowiednim pogorszeniem przebiegu choroby (8); społeczna dyskryminacja HIV-zainfekowanych i chorych na AIDS, co pozwala obywatelom, partiom, urzędnikom, rządowi i państwu zająć pozycję “my i oni”, a w konsekwencji, przerzuciwszy problem na wątłe barki Ministerstwa Zdrowia, faktycznie usunąć się od rozwiązania problemu (8). “Oni” byli odrębni kiedyś, ale trwało to niedługo; przez dziesiątki mikroskopijnych naczyń włosowatych HIV-zainfekowana krew przesiąka do krwiobiegu najbardziej purytańskich warstw społeczeństwa — nie ma co już mówić o “zwykłych” ludziach ze “średniostatystycznymi” normami zachowania; zainfekowani “oni” pozostają sobą, ale “my” z każdym rokiem, ba — z każdym dniem, przelewamy się do “nich”. Realne dla lekarzy i pacjentów jest zagrożenie zakażenia podczas zabiegów medycznych i operacji. Z licznych doniesień prasy i telewizji wszyscy zapewne wiedzą o zainfekowaniu dzieci w jednym ze szpitali w Libii, za co skazano na karę śmierci i ostatecznie ułaskawiono pakistańskiego lekarza oraz bułgarskie pielęgniarki. Historia dotycząca odpowiedzialności nie jest do końca jasna, ale najważniejszy jest sam fakt zainfekowania kilkuset dzieci. Mniej spektakularne nieszczęścia tego typu zdarzają się wszędzie, były one również na Ukrainie. Niedawno Państwowy Komitet Statystyki opublikował krótki informator “Ukraina w liczbach, 2006”, w którym odzwierciedlono dynamikę epidemii (z niezrozumiałych przyczyn materiałów za 2001 r. nie ma). Jak świadczy tabela 1, w latach 2000—2006 liczba HIV-zainfekowanych wzrosła 2,18 raza i osiągnęła prawie 65 tys., a liczba chorych na AIDS — ośmiokrotnie (7,2 tys. osób). Zauważmy, że chodzi o kategorię ludzi, którzy przebywali lub przebywają w oficjalnej ewidencji w placówkach medycznych. Pozostaje nieznany “współczynnik przeliczeniowy”, przez który trzeba pomnożyć oficjalną statystykę, aby otrzymać realne liczby. Prawdopodobnie chodzi o to, że ogólna liczba HIV-zainfekowanych nie jest mniejsza niż 600—700 tys. (około 1,5 % całej ludności, a w tzw. “grupach ryzyka”, które stanowią narkomani iniekcyjni, prostytutki, homoseksualiści i więźniowie w zakładach karnych, odsetek zainfekowanych jest o wiele większy). Pan A. Kinach i pani J. Tymoszenko spierają się o autorstwo terminu “ukraiński przełom”. Mielibyśmy my ich zmartwienia… Przy faktycznie niekontrolowanym przebiegu epidemii, który mamy dzisiaj, żadnego “przełomu” do czegoś pożytecznego oczekiwać próżno. W ciągu 2006 r. 40—50 osób codziennie (oficjalnie) stawało się HIV-zainfekowanymi i codziennie 10—15 zainfekowanym wcześniej lekarze stawiali diagnozę AIDS. “Nowością sezonu” 2007 r. stały się wyniki badania dzieci (sierot i “sierot społecznych”), które żyją na ulicy: 20 % (!) bezdomnych w Kijowie i Odessie okazało się HIV-pozytywnymi.
Regionalne różnice w rozprzestrzenianiu się HIV/AIDS na Ukrainie są bardzo duże (i jest to jeszcze jedna nasza osobliwość na tle Europy): dwie trzecie zakażonych koncentruje się w 10 regionach wschodu i południa. W grudniowe dni 2004 r. jeden kolega z instytutu, „biało-niebieski” z przekonań, tak zażartował, komentując moje publikacje w „Słowie Proświty”: „Po co Pan walczy z „regionalnymi”? Oni i tak wkrótce wymrą na AIDS”. Słaby żart, ale najgorsze jest to, co za nim stoi. „Kiedy umrze ostatni wyborca” — tak nazywa się niedawna publikacja w „Dzerkale Tyżnia” (numer 33), poświęcona problemom medyczno-społecznym i demograficznym. Tab. 2 ilustruje sytuację w pięciu zachodnich i pięciu południowo-wschodnich (polarnych) regionach w odniesieniu do HIV/AIDS, narkomanii i gruźlicy. Na tym tle nieco osobno usytuował się Kijów, który w ostatnich latach gwałtownie dogania wschód i południe w odniesieniu do dwóch pierwszych nieszczęść, ale póki co utrzymuje godny poziom w odniesieniu do gruźlicy. Owo przelewanie się od „oni” do „my” jest dzisiaj najbardziej widoczne właśnie w stolicy i jest ono uwarunkowane migracją zakażonych do Kijowa oraz skutecznym ich wrastaniem w normy zachowań kijowian. „Wsio budiet Donbass!” — obok trzech takich płotowych haseł przejeżdżam każdego ranka w drodze do instytutu; wygląda na to, że do tego zmierza. Na własne uszy słyszałem komunikat Ukraińskiego Radia o 4 tysiącach prostytutek-„gastrolerek” w stolicy, połowa z których „reprezentuje” Doniecczyznę i Dniepropietrowszczyznę. A czym one są gorsze od kijowianek czy tych, które przyjechały z innych miast? Jednak gorsze… „Badania dozorowe” (skrining) wśród osób, które „świadczą usługi seksualne za opłatą” — tak to się nazywa — pokazały, że HIV-zakażonych jest 8% prostytutek, które stale mieszkają w Kijowie, 13% — w Chersoniu, 18% — w Żytomierzu, 25% — w Połtawie, 27% — w Odessie, 27,5% — w Łucku, 29% — w Doniecku i 32% — w Mikołajowie. W każdym razie te różnice są BEZWZGLĘDNIE TYMCZASOWE, ponieważ taka grupa ryzyka nieco wcześniej lub nieco później osiągnie „poziom pełnego nasycenia” — 80—90% HIV-zakażonych (reszta to przeważnie „nowi” i pojedyncze przypadki pań, które odmawiają klientowi, który nie używa prezerwatywy). W tym sensie znamienne są „badania dozorowe” konsumentów narkotyków iniekcyjnych (KNI). Oto obraz katastrofy: odsetek HIV-zakażonych wśród KNI w Sumach — 10%, Chersoniu — 17%, Połtawie — 20%, Winnicy — 23%, Charkowie — 23%, Łucku — 26%, Czerkasach — 27%, Doniecku — 41%, Odessie — 41%, Żytomierzu — 48%, Kijowie — 49%, Symferopolu — 51%, Mikołajowie — 67%. Niedostatecznie wiemy, jak sprawy mają się w środowisku homoseksualistów (niechętnie zgadzają się na badania) i aresztantów (nikt się nimi nie interesuje); możemy jedynie domyślać się kombinacji „prostytutka+narkomanka”, ponieważ dla wiarygodnych wniosków trzeba przebadać. 2000 2002 2003 2004 2005 2006 Tab. 1 Liczba HIV-zakażonych i chorych na AIDS na Ukrainie (tys. osób, które znajdowały się w ewidencji na koniec roku) HIV-zakażeni 29,8 39,5 45,1 51,7 57,8 64,8 Chorzy na AIDS 0,9 1,7 2,3 3,1 5,1 7,2 Razem 30,7 41,2 47,4 54,8 62,9 72,0 Uwaga. W przeliczeniu na 100 tys. populacji sumaryczna liczba HIV-zakażonych i chorych na AIDS w 2000 r. sięgała 62,6, a w 2006 r. — 155,0. Orientacja właśnie na taki wskaźnik względny ma sens, ponieważ wzrost bezwzględnej liczby zakażonych i chorych odbywa się na tle zmniejszenia bezwzględnej liczby populacji.
Tłumaczenie maszynowe
Tab. 2. Liczba osób zakażonych wirusem HIV, objętych ewidencją w wyniku narkomanii oraz chorych na aktywną gruźlicę w niektórych regionach Ukrainy (na 100 tys. ludności), 2005 r. HIV/AIDS Narkomania Gruźlica Czerniowiecka 62 4,4 55 Tarnopolska 65 4,9 68 Iwano-Frankowska 74 5,6 79 Wołyńska 158 7,9 69 Lwowska 209 5,3 79 m. Kijów 1023 33,5 47 (!) Mikołajowska 802 20,2 112 AR Krym 896 12,4 88 Odeska 1349 30,3 96 Dniepropetrowska 2045 23,9 82 Doniecka 2999 18,0 104 mld rub. w 2002 r. do 87344 mld rub. w 2050 r., to HIV/AIDS zmniejszy ten ostatni wskaźnik o 1966 mld rub. w lepszym i o 4629 mld rub. w gorszym z rozpatrywanych dwóch prognoz (przypomnę — pośrednich, nie najstraszniejszych). Ukraina wyprzedza Rosję pod względem szybkości rozprzestrzeniania się HIV/AIDS, ponieważ, między innymi, ma mniejszy odsetek ludności muzułmańskiej, z nielicznymi wyjątkami „niewrażliwej” na tę plagę. Prawa szariatu to nie tylko burka; można było się o tym przekonać, mając materiały dotyczące infekcji (właściwie jej braku) w środowisku Tatarów krymskich (których kobiety nigdy burki nie nosiły). Od chorób, które prowokuje tytoń, w zeszłym roku zmarło 100—110 tys. ludzi, od urazów — 25 tys., od gruźlicy — prawie 11 tys., od zatrucia alkoholem — 10 tys., a od AIDS — 2600. Czy nie wyolbrzymiam zagrożenia podstępnym wirusem? Nie. Czas mija, a „niema” infekcja u nosicieli HIV aktywizuje się, proces przechodzi w formę kliniczną. Ten przełom w rzeczywistości dopiero się rozpoczął i z każdym rokiem, ba — z każdym miesiącem, rosnąca liczba zakażonych HIV „dorasta” do śmiertelnej choroby. Tych, którzy umierają z innych przyczyn, nie ubywa, ale AIDS będzie dla nich bardziej znaczącym dodatkiem. już się umówiliśmy, — 7 lat, a g — coroczny wzrost szybkości, z jaką zwiększa się wzrost liczby chorych; właśnie ten wskaźnik trzeba wyliczyć. Wiedząc, że S=15,5, a t=7, elementarnie znajdujemy g=0,63 osoby na rok na rok (analogicznie do stałej fizycznej — „9,8 metra na sekundę na sekundę”). To samo w sobie nie jest nic warte bez sprawdzenia, na ile model jest zgodny z rzeczywistością. A sprawdzimy, podstawiając do wzoru g=0,63, a t — kolejno 1, 2, 3… 7 lat. Ponieważ Państwowy Komitet Statystyki nie podał danych za 2001 rok (t=2), zaczniemy od 2002 i zakończymy na 2006 roku. Zatem, w 2002 r. według obliczeń powinno być na 100 tys. ludności 2,8 chorych na AIDS, faktycznie było 3,6; w 2003 r. — odpowiednio 5,1 i 4,8; w 2004 r. — 7,9 i 6,6; w 2005 r. — 11,4 i 10,9; w 2006 r. — 15,5 i 15,5, ale tego ostatniego „genialnego” zbiegu pod uwagę nie bierzemy, ponieważ właśnie według wskaźnika z 2006 r. przeprowadzono obliczenia wielkości g. Mimo to musimy przyznać, że wskaźniki modelowe i realne za lata 2002—2005 są bardzo bliskie, zatem wzór swobodnego spadania jest wart przynajmniej tego, by pracować z nim dalej. Dokonamy uproszczenia, wychodząc z tego, że g : 2 = 0,63 : 2 = 0,315, zatem we wzorze spadania możemy użyć jednej stałej k = g : 2 = 0,315, a podstawowy wzór zapisać nieco elegancej: S = k x t 2. W ten sposób dochodzimy do współzależności dwóch parametrów, kiedy jeden z nich (S) jest proporcjonalny do kwadratu drugiego (t) — a takich wariantów w modelowaniu matematycznym jest bez liku: możemy mówić o dynamice rozpowszechnienia AIDS, korzystając ze standardowych detali z logiczno-matematycznego „konstruktora”. Swobodne spadanie to jeden z wielu procesów, które również modeluje się „przez kwadrat”, a ja skorzystałem z tego przykładu nie z powodów zasadniczych, a z dydaktycznych. A teraz — prognoza. Jeśli liczba zakażonych HIV będzie rosła tak, jak w latach 2000—2006 (1); jeśli prawdopodobieństwo przejścia osoby zakażonej HIV do kategorii chorych na AIDS pozostanie na poprzednim poziomie (2); jeśli przeżywalność takich chorych w ciągu jednego roku nie zmieni się (3), to na koniec 2007 r. na Ukrainie na każde 100 tys. osób będziemy mieli 20,2 chorych na AIDS, a do końca 2009 r. ta liczba wzrośnie jeszcze półtora raza (do 31,0 na 100 tys.). Taką ekstrapolację (czyli matematyczną projekcję przeszłości na przyszłość) można kontynuować choćby przez 100 lat. Ale to nie ma sensu: trzy przesłanki prognozowania, które wymieniono wyżej, nie zostaną utrzymane z powodu dwóch okoliczności: będzie następować nasycenie grup ryzyka i będzie wzrastać rozprzestrzenianie się infekcji od tych grup do reszty ludności, przede wszystkim przez „normalne” kontakty heteroseksualne. Można zastosować odpowiednie poprawki i w końcu dojść do tego typu wskaźników, którymi operowali specjaliści MOP podczas modelowania sytuacji w Rosji. To interesujące, ale… Dzisiejsze problemy — bić na alarm (co robię) i omówić zadania priorytetowe („scenariusz SOS”), o czym porozmawiamy osobno. MODELOWANIE MATEMATYCZNE Za czasów radzieckich gazety nie publikowały materiałów krytycznych, których autorzy nie potrafiliby zaproponować środków rozwiązania omawianego problemu. Ogólnie — dobra metoda, by uniknąć społecznie zaostrzonych tematów, ale w takim podejściu jest swój pozytyw. Czy można (i czy mogę ja) już teraz, dzisiaj, zaproponować coś konkretnego (jeśli chodzi o oczekiwane rezultaty) i realnego (jeśli chodzi o środki) dla skutecznej interwencji w przebieg epidemii HIV/AIDS? Sądzę, że tak: istnieje zagraniczne doświadczenie i rozsądne przemyślenia krajowych specjalistów. Musimy tylko pamiętać, że nabyty niedobór odporności to realne, ale nietradycyjne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, zapobieganie któremu wymaga zdecydowanych (i nietradycyjnych) środków: zasadniczą cechą swobodnego spadania jest wzrost jego szybkości. To, co Państwo przeczytacie dalej, proszę przyjąć nie jako żart (temat nie wywołuje humoru), a jako najprostszą próbę opracowania modelu matematycznego rozpowszechnienia AIDS na Ukrainie w ciągu ostatnich siedmiu lat (2000—2006). Chodzi właśnie o chorych klinicznie, a nie o zdrowych nosicieli HIV, bo w większości przypadków pacjentom z tej grupy stawia się prawidłową diagnozę, zatem ich „oficjalna” liczba jest bliska realnej. Będziemy uważać, że wzrost tej liczby jest zgodny z fizycznym wzorem swobodnego spadania, który uczniowie zapamiętują w szóstej klasie, a mianowicie: S=g x t x t : 2, w którym S — to droga (odległość), którą przebyło ciało podczas spadania, t — czas, który trwało spadanie, a g — przyspieszenie, wywołane przyciąganiem Ziemi. Odnośnie AIDS S będzie oznaczało liczbę chorych na 100 tys. ludności na koniec 2006 r., t, jak Zdjęcie z archiwum „SP” Antonina SPILNA, obwód iwanofrankowski.
Ja i moja rodzina należymy do tych, którzy o pomoc do medyków zwracają się rzadko, uważając, że taniej leczyć się starymi dziadkowymi sposobami: ziołami, hartowaniem się itp. Dlatego że chorować, kiedy na twoim utrzymaniu jest dwoje dzieci, które trzeba ubrać, nakarmić, zapewnić niezbędne rzeczy, to luksus. Dlatego że chorować, kiedy państwo uważa, że nie jesteś osobą o niskich dochodach, a bogaczem, to podwójny luksus. Dlatego że chorować, kiedy w pracy krzywo patrzą na twoje wykrzywione z bólu usta, ten luksus w ogóle nie jest dla ciebie… Oto dlaczego ukraińskie kobiety dochodzą do pilnej operacji: w terminologii medycznej nazywa się to „Cito!!!”, czyli natychmiast. Chodziła do pracy i moja córka, chodziła, bo swoją starszą córkę musiała zapewnić w niezbędne rzeczy do szkoły, młodszej przygotować byle jakie ubranie na zimę, sobie zaoszczędzić na jesienną sesję… Przyjęła zmianę, już z bólami, dzień przepracowała na tabletkach przeciwbólowych, myślała, że wszystko przejdzie. Nie pomogło. O szóstej wieczorem zawieźli ją do szpitala… Po co? Dla przedłużenia mąk, ale już pod smaczny sen dyżurnej pielęgniarki, która wstrzyknęła banalny, bardzo pomocny, wyświechtany analgin z dimedrolem i sama od tego zasnęła? Dla niezadowolenia szpitalnego personelu obsługującego, bo trzeba przyjąć chorą? Dla zmniejszenia budżetu rodzinnego i nabycia statusu dłużnika po wyzdrowieniu? Dla…? I takich „dla” mogę naliczyć wiele. Po pierwsze. Już zauważyłam, że chorować takim „zamożnym”, jak ja i moja córka ze swoją rodziną, władza nie pozwala. I chociaż córka pracuje legalnie i za nią właściciel przedsiębiorstwa odprowadza składki do funduszu ubezpieczeń społecznych, ona za każdy dzień przebywania na zwolnieniu lekarskim otrzymuje tylko 13 hrywien. Czy wystarczy tego przynajmniej na…? Właśnie myślałam, na co mogę wykorzystać tę mizerię. Na medykamenty? Na zakup sterylnego materiału opatrunkowego? Na opłatę usług reanimatologii podczas przeprowadzania operacji? Na dietetyczne zbilansowane odżywianie po zabiegu chirurgicznym? Na… i moje ręce opadły: nie wiem na co! Po drugie. Jeśli was dostarczono do szpitala, to czasem „Cito!” działa w odwrotnym kierunku. Bo niezwłocznie trzeba przejść badania, kupić leki, sformalizować dokumentacyjnie wasz pobyt, kupić bieliznę itp… Czyli wy, obolali, musicie pokonywać odległość z czwartego piętra na pierwsze, potem przez drogę do apteki, potem przez drogę do innego budynku, na USG, potem, wreszcie, na salę przedoperacyjną, na punkcję. Po tym, jak zejdzie narkoza po punkcji, która wykaże obecność krwi w jamie brzusznej, przypomną sobie, że nie pobrano analizy krwi na płytki krwi, a to — znowu na pierwsze piętro, potem przez drogę do laboratorium, gdzie już zakończył się dzień pracy i laborantka przejrzyście na to napomyka, a ty, wycieńczony, dajesz jej za przedłużenie dnia pracy drobnostkę, która jeszcze szeleści w twojej kieszeni. W końcu, wam prawie wszystko jedno, czy będziecie na stole operacyjnym, czy pod stołem, byle wreszcie odpuścił ten ból, który dręczy całe ciało… Po trzecie. Średni personel medyczny, którego średni wiek to daleko ponad sześćdziesiąt lat, który nierzadko niedowidzi i niedosłyszy, interesuje się wyłącznie dramatami w Brazylii, a czy rozwiązuje problemy kadetów, jest obojętny na ból chorych. Wszystkie twoje cierpienia — to twoja osobista sprawa. Po czwarte. Cały szpital bezczelnie wzięto w oblężenie przez kioski apteczne, które mają osobisty interes, by zarobić na waszej chorobie. Te kioski z jakiegoś powodu pracują bez kas fiskalnych. Z jakiegoś powodu lekarze robią zalecenia na karteczkach, a nie na receptach. A jeśli będziesz mieć nieostrożność poprosić, aby napisać cenę przy każdym zalecanym preparacie i wyprowadzić sumę całkowitą, wyleje się na ciebie mniej więcej coś takiego: „Kobieto, pani pewnie nie bardzo boli, skoro pani żałuje na swoje zdrowie i ma czas liczyć pieniądze”. I tobie, zawstydzonej, jest już nawet niezręcznie. I ty za własne środki otrzymujesz gorzką pigułkę ludzkiej bezczelności, dziękujesz i odchodzisz od lady. Po piąte. Przejrzyste aluzje do tego, że za zdrowie trzeba płacić, będziesz słyszeć przez okresy przedoperacyjny, operacyjny, pooperacyjny. Pieniądze na odczynniki, USG, za to, że potrzebujesz „Cito!!!”, EKG — bez kolejki… i tak dalej… Na sali operacyjnej, dopóki nie zadziała narkoza, będziesz słyszeć, jak zmęczyła się pielęgniarka i jaka jest pensja u medyków. To działa i zasypiasz. Budzisz się pod monolog dyżurnej salowej, która będzie opowiadać tobie, obolałej, znudzonej, o tym, że ona żyje za jedną pensję i ma dwoje studentów na płatnych studiach, a mąż lubi wypić. I tobie staje się wstyd za to, że ty również żyjesz za jedną pensję, ledwo opłacasz swoją własną naukę i naukę swoich dzieci, i ty, żeby nie słyszeć o nędznym życiu pracowników medycyny, decydujesz (żeby zarobić na odpoczynek po zabiegu operacyjnym, który trwał ponad dwie godziny) dać drobnostkę z tego, co jeszcze zostało w kieszeni po okresie przedoperacyjnym… Po szóste. Te narzekania personelu medycznego na sali pooperacyjnej będą uważnie wysłuchiwać karaluchy, które od sterylności oszalałe biegają nawet po kroplówce, do której jesteś przykuty. A co do higieny, to wody nie ma. Nie mowa o ciepłej, nie ma nawet zimnej. W związku z tym dwukrotne sprzątanie na mokro — fantastyka! Mogłabym kontynuować wyliczanie dobrodziejstw medycyny w szpitalu rejonowym: i siódme, i dziewiąte, i nawet setne, ale myślę, że wyobrażacie sobie stan współczesnej pomocy medycznej w prowincji. Ten list — to krzyk duszy matczynej, która nie boi się zapytać: gdzie jest to, co należy się nam zgodnie z Konstytucją naszego państwa, zauważcie, naszego państwa?!. Wreszcie, gdzie my jesteśmy? …Znieczuleni na duszy, zapominamy o miłosierdziu i Bożych przykazaniach, myślimy, że może nas ominąć Boża kara, bo przecież my nie kradniemy, nam sami dają i jeszcze dziękują za to. A naszemu rządowi chce się przypomnieć, że przez niego obiecano tysiące za urodzenie dziecka, a czy zbadano przez niego, ilu okaleczono w tych nieludzkich warunkach operacji „Cito!” w tysiącach wiejskich, rejonowych placówek medycznych, chociaż tam jeszcze nie utracono profesjonalnych złotych rąk naszych medyków, którzy potrafią pracować i w tych warunkach polowych? Czy będą mogły one, te córki-matki Ukrainy, urodzić?! Wybaczcie, szanowni, ale wszystko, o czym napisałam, — przeżyte obok córki, usłyszane na własne uszy i zobaczone na własne oczy. A jeszcze dziękuję wszystkim tym dobrym ludziom — a jest ich o wiele więcej, — których bolał los mojej córki oraz wszystkich innych chorych w tej placówce medycznej. Dzięki którym szpital działa, choć w ciężkich warunkach przyszło mu przeżywać, zresztą tak, jak i nam wszystkim, przeciętnym obywatelom Ukrainy. „Cito!!!” Potrzebna jest operacja reformowania medycyny na Ukrainie! „Cito!!!” Usłyszcie mój krzyk, rządzący! „Cito!!!”
P.S. Kiedy artykuł był już gotowy, zapragnęłam poznać fachową opinię kierownika szpitala prowincjonalnego na temat tego, co napisałam. W rozmowie wziął on pod uwagę wszystkie te momenty, które dotyczą bezpośrednio szpitala pod jego kierownictwem. A oto punkty, które nie zależą od niego i pracowników szpitala, a na których chciałabym położyć nacisk. Niezwykle doskwiera kwestia kadrowa. W szpitalu pracuje stu trzydziestu sześciu emerytów, z nich czterdziestu trzem — ponad siedemdziesiąt lat, cały personel ceni ich doświadczenie i umiejętność pracy. Ale proszę się zgodzić, że medycyna wymaga sprawnego oka, zręcznych rąk, bystrości umysłu, a dlatego byłoby dobrze, żeby emeryci pracowali na podstawie kontraktu. Drugie naglące pytanie — finansowanie branży, które wylicza się starą radziecką metodą: na jednego mieszkańca w rejonie, nie biorąc pod uwagę, że są rejony ekologicznie zanieczyszczone i trudno dostępne, czyli górskie, albo rejony klęski żywiołowej itp. A jeszcze po regionach środki rozdzielają nierównomiernie, z jakiegoś powodu zabezpieczenie finansowe niektórych obwodów (nie swoich?) jest ignorowane. A jeszcze — wyposażenie szpitali. Jest ono przestarzałe albo w ogóle go brak. Tabela wyposażenia nie odpowiada teraźniejszości, jak, w szczególności, przestarzały sprzęt do szybkiego diagnozowania. I tak, jak ja, pacjentka prowincjonalnej placówki medycznej, główny lekarz długo może wyliczać wszystko, co przeszkadza mu i jego podwładnym pracować jakościowo. Czas kończyć gadanie o bezpłatnej medycynie przy finansowaniu branży na 60% jej potrzeb! Nadszedł czas przyjąć ustawę o medycynie i ochronie zdrowia, gdzie byłyby rozpisane wszystkie punkty o finansowaniu budżetowym i ubezpieczeniu medycznym. Czyli, znowu “Cito!!!” Czas reformować branżę medyczną.
Tłumaczenie maszynowe
Już się ściemniło, kiedy na Placu Michajłowskim przy pomniku księżnej Olgi rozłożono proste dekoracje. Podłączono mikrofony, dla sprawdzenia dźwięku postukano w nie paluszkiem: „Raz, dwa, trzy, cztery, pięć, wyszedł zajączek…” I tylko rekwizytowy karabin maszynowy napomykał o prawdziwej literackiej przygodzie. Festiwal „Kijowska barykada” zorganizował Ołeś Donij — wieczny ukraiński rewolucjonista i „bez kilku miesięcy deputowany”. Sądząc po komunikacie prasowym, Donij pragnie zmienić „anarchistyczny” status i zapuścić korzenie w Radzie Najwyższej… Ale ani słowa o polityce. Ona i tak okupowała umysły. Poezja — ostatnia barykada. Póki znani i mało znani ukraińscy poeci czytali wiersze, włączyłam dyktafon… Ołesia Donija zapytałam o celowość „Nocy poezji”. Zdjęcie Serhija Ławreniuka. Zdjęcie Serhija Ławreniuka. — Z reguły festiwal akcji literacko-muzycznych „Ostatnia barykada” odbywał się w różnych regionach Ukrainy. W Charkowie, na Połtawszczyźnie, nawet w centrum rejonowym na historycznym „Hulajpolu”, gdzie czczono ojca ukraińskiego anarchizmu Nestora Machnę. Zdawałoby się, że działaliśmy logicznie, mówiąc, że w stolicy życie kulturalne nie zginie, podczas gdy prowincja potrzebuje pomocy. Niestety, pomocy potrzebuje także Kijów. Doszliśmy do wniosku, że stolicy brakuje wielkoskalowych akcji literackich. W tym roku przeprowadziliśmy niewielki „próbny” festiwal literacki. Jego „hitem” była „noc poezji”, czyli akcja literacka pod gołym niebem na Placu Michajłowskim. W Rosji tradycja czytania wierszy w otwartej przestrzeni istniała jeszcze za czasów radzieckich, podczas gdy nasze wieczory literackie odbywają się w zamkniętych pomieszczeniach. Jest na to logiczne wyjaśnienie. Przecież w Kijowie taka swoboda kończyła się szpitalem psychiatrycznym albo więzieniem. Anatolij Łupynis jest jaskrawym przykładem. W szpitalu psychiatrycznym odsiedział dziesięć lat za czytanie wierszy przy pomniku Szewczenki. Z czasem, kiedy nie zabraniano czytać wierszy na placu, poeci poszli w politykę. Literatura stała się zakładniczką sytuacji. Nie poszła ona tyle do ludu, co nabrała zagrażającej kameralności. Dlatego nie dziwi, że nawet książki naszych najpopularniejszych pisarzy wychodzą w nakładzie nie większym niż pięć tysięcy egzemplarzy. — Czy spodziewa się Pan pozytywnego propagandowego wpływu na ukraińską kulturę? — Bez wątpienia, zrealizowaliśmy ideę „Kijowskiej barykady” dla propagandy ukraińskiej sztuki. Uważam, że ukraińskiej kulturze brakuje zdrowej agresji. W warunkach postkolonialnych musi ona być albo agresywna, albo umrzeć… Zbyt potężna jest konkurencja ze strony północnego sąsiada. Nie jest tajemnicą, że Ukraina do tej pory znajduje się w polu siłowym rosyjskiej kultury. Czas wymaga od nas bycia bardziej aktywnymi. Oprócz tradycyjnych należy wypróbowywać różnorodne formy kultury. Andrija Ochrymowycza korzystnie wyróżnia to, że potrafi spojrzeć na rzecz z niezwykłej strony. Zauważa paradoks tam, gdzie mieszczanin „widzi” tylko banalność i inercję. U niego i poezja jest taka — z dynamiczną, męską, niebanalną metaforą. A „paradoks” — to jego ulubione słowo-pasożyt… „Paradoks, ale nawet za czasów stalinowskiej dyktatury tworzyli jakościowi poeci. Co prawda, znaczna ich część nie całkiem dobrze lub całkiem źle skończyła. Marinę Cwietajewą doprowadzili do samobójstwa, prześladowali Borysa Pasternaka, Osipa Mandelsztama zagonili do GUŁAG-u… To, że takiemu porządnemu człowiekowi jak Wiktor Niekrasow udało się przeżyć, a nawet otrzymać Nagrodę Stalinowską, można wyjaśnić tylko kaprysem tyrana. To był czas, kiedy z jego woli ktoś mógł zgnić, a ktoś — wznieść się na tarczy. Niemniej jednak tamta epoka niosła w sobie niepodrobiony dramatyzm i niepodrobione emocje. Te emocje właśnie tworzyły ówczesną poezję. Na przykład emocją Tyczyny był powszechny strach. Na jego oczach rozstrzelali „ukraińskie odrodzenie”. Wiedział o tym. Jeśli Majakowski, normalny rosyjski szowinista, pisał: „Ja dostaju iz szyrokich sztanin…”, to biedny przerażony Tyczyna mógł napisać chyba tylko: „Traktor w poli dyr-dyr-dyr…” Zdjęcie Serhija Ławreniuka. Dzisiaj, w czasie wszechpozwolenia, nastało wielkie „rozluźnienie”. Procesy podobne do tych, które powstają w brzuchu po „środku przeczyszczającym”. Czyli brak „wewnętrznej muskulatury”. Z jakiegoś powodu ta muskulatura pojawia się tylko wtedy, gdy współczesny literat widzi banknot, który obiecuje ta czy inna nagroda. Dobrze, kiedy jest ona krajowa. Niech mała, ale to też pieniądze. A jeszcze lepiej, kiedy gruba, zielona i zagraniczna… W rzeczywistości poeta, literat, artysta powinien dbać tylko o jeden sposób bycia — dialog z Bogiem, przeżywanie konfliktu z czasem i przestrzenią, walkę z sobą i demonami w sobie. Wtedy rodzi się wysokiej jakości literatura. Z takich założeń narodził się Goethe, takich moralnych imperatywów i totalnej dyktatury wobec siebie przestrzegali Szewczenko, Franko, Łesia Ukrainka… Dzisiejsze procesy takich nazwisk nie to że nie dają — nawet nie obiecują. W pewnej mierze to znak epoki. A jeśli chodzi o festiwale artystyczne, to powinny one stać się częścią poważnej ukraińskiej popkultury z elementami subkultury. Przecież subkultura z jej undergroundową atmosferą najbardziej przyciąga młodzież. To, co zrobił Donij, ma element sukcesu. Dlatego że główną publicznością była młodzież. Z wyjątkiem nieco przestarzałych poetów, którzy czytali swoje wiersze. Ale młodzież ich słuchała”. Materiały przygotowała Ulana HLIBCZUK
Tłumaczenie maszynowe
Spodobało mi się, że Oles Donij dba o zdrową muskulaturę kultury… „Duch, który ciało rwie do boju…” Tylko że „chodzenie” poezji w lud wydało mi się, łagodnie mówiąc, utopijne. Z wątpliwościami postanowiłam podzielić się z Tarasem Fedjukiem. Po pierwsze, jest dobrym poetą i całkiem zasłużenie został laureatem Nagrody im. Szewczenki. Po drugie, uczestniczył w festiwalu literackim „Kijowska barykada”. Po trzecie, jest umiarkowanym ironistą i realistą, Fedjuk pozbawiony jest tęsknego, ojczyźnianego patosu. Czy to wystarczy, by postawić kilka ważnych pytań o poezję? Interesowało mnie, jak poeta Fedjuk odnosi się do pojęcia „jakościowego skoku w poezji”. Czy to realne, czy nie… Nasza rozmowa byłaby krótka, gdyby nie dziennikarz „Gazety po-kijowsku”. Jako pierwszy zgodził się nacisnąć guzik dyktafonu. A ja czekałam… Poczucie etyczne podpowiadało, że nie wypada też włączać swojego dyktafonu, by nie pchać się przed ojca do piekła… Tymczasem Fedjuk bronił „korporacyjnych” interesów cechu poetów. W ostatnich kilku latach wszyscy poeci szaleńczo rzucili się w prozę. Ostrożnie, Fedjuk ostrzega: „Poezja — pani mściwa — zdrady nie znosi…”
— Jakościowy skok w poezji? U jednego konkretnego autora jest to możliwe. Znane są indywidualne przełomy na wyższy poziom. Częściej bywa odwrotnie. Jeśli mieć na myśli poezję jako pewną całość, rdzeń, to w takim przypadku w niej więcej mechanizmu inercyjnego. Jakość nabiera się bardzo powoli. W obiektywnych okolicznościach poziom jakościowy może „opadać”. Jak, zwłaszcza, stało się w pięćdziesiątych latach minionego stulecia. Właśnie wtedy represje stalinowskie przyniosły rezultat. Tych, którzy estetycznie nie ugięli się, — rozstrzeliwano albo wywożono etapami na Kołymę… W sześćdziesiątych natomiast nastąpił rozkwit poezji społeczno-estetycznej i obudziło się ogromne zainteresowanie nią. — U nas lubi się mierzyć poezję pokoleniami… — Tak, choć to dość względna sprawa… Po sześćdziesiątych moje poetyckie pokolenie było nieudane. A potem nadeszli osiemdziesiątnicy — pomyślne poetyckie pokolenie — i zaliczyli mnie do siebie… Moim zdaniem w literaturze nic zauważalnego już się nie wydarzyło. Przynajmniej przełomu estetycznego… Chociaż ciekawi poeci pojawiają się i teraz… — Jak wysokiej jakości jest współczesna poezja? — Jest poprawna. Młodzi pisarze znacznie lepiej znają język, znacznie swobodniej i wolniej nim władają. Są oni pozbawieni tradycyjnych schematów i, co najważniejsze, ideologicznej presji. Taką intymną liryka, jaka istnieje dziś, kiedyś trudno było sobie wyobrazić. Naprawdę współczesna swoboda poetycka jest jak kij o dwóch końcach. O pozytywnym już trochę powiedziałem… Negatywnym uważam to, że taka swoboda twórczości prowokuje iluzję dozwolonego wszystkiego. Rozmywanie werbalnych i estetycznych brzegów wiedzie na manowce braku smaku… Poezja nie znosi ani ideologicznych wezwań, ani intymnych wyznań. Trzeba dbać o poczucie miary. Inaczej będziemy mieć ciągłą deklarację i prowokację. I takie niebezpieczeństwo istnieje. Dziś młodzież zna wszystkie technologie public relations i jest gotowa na wszelkie prowokacje. I nie zawstydzi się, nie zaczerwieni… — Być może jest to swoista podświadoma tęsknota za czasami, gdy poezja gromadziła stadiony? — Nigdy już tylu nie zgromadzi. Trzeba wyraźnie rozumieć, że 90 % ludzi na ówczesnych stadionach przychodziło nie na poezję Jewtuszenki, Woznesienskiego i nie po to, by słuchać, jak oni ją metaforyzują, artykułują… Nie, przychodzili usłyszeć jakieś słowo prawdy i sprzeciwu…
Wtedy też kwitła tak zwana mowa ezopowa. Ale kiedy tę funkcję społeczną i publicystyczną przejęło dziennikarstwo, stadiony „wywietrzały”. Liczba czytelników zmniejszyła się dokładnie na tyle, by interesować się poezją jako czystą sztuką. Poezja, jak by się z niej nie naśmiewano, rzeczywiście jest czystą sztuką, wszystko inne nie jest czyste… Brudne… (śmieje się). — Czy poezja może jakoś wiązać się z pojęciem „walki”? — Wprost — nie. Przecież pracuje ona z tak subtelną materią, jak ludzka dusza i język. Możliwości, rozwój języka… Prawdziwego czytelnika-słuchacza zaczyna interesować nie to, „co” powiedział poeta, lecz to, „jak” to powiedział… — Ile iluzji się rozwiewa, zwłaszcza „poetą możesz nie być, lecz obywatelem być obowiązany”… — W XIX wieku używanie poezji do walki było normalne. Za czasów Tarasa Szewczenki nie było ani gazet, ani internetu. Poezja przejmowała funkcje oświeceniowe, agitacyjne, kształtujące naród… Lecz niewielu poetom udawało się z socjalnej tematyki stworzyć wieczną poezję. Musiał to być po prostu wyjątkowy talent. Takich rodzi się pojedynczy ludzie nawet na tysiąclecie.
Tłumaczenie maszynowe
Dmytro POŻODŻUK, sołtys Kosmacza. Jeszcze świeże w pamięci wspomnienia o festiwalu „Wielkanoc w Kosmaczu”, a miejscowość już przygotowuje się do nowego, który odbędzie się w górach Kosmacza w dniach 12–14 października 2007 roku i będzie nosił nazwę „Słowu i pieśni kłaniam się dzisiaj, co godność i sławę w sobie pomieściły”. Festiwal będzie poświęcony 65. rocznicy UPA i odbędzie się pod patronatem sił patriotycznych Ukrainy w ramach ogólnoukraińskiego zlotu patriotycznego „Banderowska stolica wzywa do czynu”. Dlaczego właśnie Kosmacz wybrano na miejsce przeprowadzenia takiego festiwalu? Przede wszystkim dlatego, że na Pokrowę 1944 roku wojska Ukraińskiej Powstańczej Armii proklamowały Kosmaczowską Samodzielną Republikę, a w cerkwi świętej Paraskewy księża poświęcili broń i sztandary oraz pobłogosławili powstańców do walki o niepodległość i suwerenność państwa ukraińskiego. Jednak jeszcze na długo przed proklamowaniem Kosmaczowskiej Samodzielnej Republiki wojska UPA stoczyły zwycięskie bitwy z Niemcami, Węgrami, a w święto Jordanu 1945 roku rozgromiły w pył karną dywizję Bohatera Związku Radzieckiego generała Nikołaja Dergaczowa. W Kosmaczu stacjonował kureń szkoleniowy Ukraińskiej Powstańczej Armii „Czarne Czarty” imienia Jewhena Konowalca, bezpośrednio na polecenie Tarasa Czuprynki, który często przyjeżdżał do Kosmacza jeszcze przed wojną. W skład kurenia „Czarne Czarty” wchodziły sotnie „Łypeja”, „Kozaka”, „Skuby”. W Kosmaczu, w domu kompozytora Filareta Kołessy, mieścił się szpital wojskowy UPA, a po zakończeniu wojny, jak podkreśla doktor nauk historycznych Wałentyn Moroz, większość ludności Kosmacza została deportowana z rodzinnych stron do obozów koncentracyjnych Rosji i Kazachstanu. Wśród wywiezionych kosmaczan były całe rodziny Połahniaków, Palijczuków, Bobiaków, Mochnatczuków, Hawryszczuków, a także aktywiści wsi i ruchu wyzwoleńczego: Marija Popowycz, Dmytro Palijczuk, Anna Nykorak, Wasyl Pożodżuk, Ilko Topuziak, Mykyta Semczuk… Duch oporu w Kosmaczu unosił się także po wojnie. Nie było tu kołchozu — wieśniacy bronili przed kolektywizacją każdy skrawek swojej ziemi. Dlatego też nieustannie dochodziło do aresztowań świadomych Ukraińców, w szczególności Wałentyna Moroza, Wasyla Romaniuka… Często przyjeżdżali tu lwowianie: Hryhorij Smolski, Mykoła Kołessa, Wira Olijnyk, kijowianie: Iwan Honczar, Borys Antonenko-Dawydowycz, którzy zawsze wierzyli w ideę ukraińską i nieśli ducha oporu w huculskie masy. Kosmaczanie nie zapomnieli o tych okrucieństwach, których dopuszczali się na ich ziemi moskiewscy okupanci. W jeden z takich tragicznych dni na przysiółku Medweżym moskiewscy najeźdźcy na oczach Marii Warcabjuk, która spodziewała się dziecka, palili żywcem powieszonego na świerku jej męża Mychajła Warcabjuka i grozili kosmaczowskim Hucułom, że tak będzie z każdym, kto nie będzie się kłaniał katom z Moskowii. I takie tragedie w Kosmaczu nie były odosobnione. W rodzinie Łyndyków kaci cięli na kawałki ciało młodzieńca, w rodzinie Nykołyszynów zamordowali córkę i przywiązali do konia, aby ten wlekł dziewczęce ciało przez cały Kosmacz. To było tylko na jednym przysiółku Medweżym, a takich przysiółków w Kosmaczu jest trzydzieści dwa. Tych, którzy mordowali niewinnych kosmaczan, teraz nazywa się weteranami Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, ich piersi uginają się od odznaczeń, które hojnie rozdawała Moskwa, mają prestiżowe emerytury i mieszkania, choć ręce mają po łokcie we krwi ukraińskiej. A ci, którzy bronili naszego kraju, naszej Ukrainy, albo zginęli, albo do tej pory nie są uznani przez państwo, są znieważani przez władze, choć wrócili żołnierze z moskiewskich katowni poranieni i chorzy. Ale są dumni, że walczyli o niepodległość państwa ukraińskiego, że byli żołnierzami UPA. Aby uczcić prawdziwych bohaterów, wspomnieć wszystkich zabitych i zamordowanych, którzy walczyli o wolność Ukrainy na zlanej krwią ziemi kosmaczowskiej, przeprowadzany jest Ogólnoukraiński zlot patriotyczny „Banderowska stolica wzywa do czynu” oraz Ogólnoukraiński festiwal „Słowu i pieśni kłaniam się dzisiaj, co godność i sławę w sobie pomieściły”. W programie festiwalu: przekazanie sztafety przez żołnierzy UPA żołnierzom obecnej Armii Ukraińskiej, przemarsz z pochodniami młodzieży na pole bitwy pod Kosmaczem oraz wejście na mogiłę kurennego Kozaka na górze Sztewjora, zapalenie tradycyjnych symbolicznych watr na trzydziestu dwóch przysiółkach Kosmacza w noc z 13 na 14 października oraz salut wojskowy. W ramach festiwalu planowane jest również przeprowadzenie konferencji naukowej „Rola ruchu narodowo-wyzwoleńczego w historii narodu ukraińskiego”, w której wezmą udział ukraińscy uczeni i naukowcy z Wielkiej Brytanii, USA, Kanady, Australii, Łotwy, Litwy, Estonii, Polski, Białorusi… Na scenie koncertowej odbędzie się festiwal pieśni patriotycznej, w którym wezmą udział chóry żołnierzy UPA, indywidualni wykonawcy, bandurzyści, kobzarze i znane zespoły; wśród zaproszonych: zespół „Tartak”, duet „Pysanka”, ludowy zespół pieśni i tańca „Czeremosz” Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego, grupa folklorystyczna „Berezunky”, zespół „Horgany”, a także wykonawcy z Irlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, którzy wykonają pieśni ruchu oporu tych krajów. Będą oficjalne delegacje żołnierzy UPA z obwodów zakarpackiego, czerniowieckiego, iwanofrankiwskiego, tarnopolskiego, lwowskiego, rówieńskiego, wołyńskiego, chmielnickiego oraz zagraniczni goście. Na festiwalu oczekiwane są wystąpienia znanych ukraińskich pisarzy, laureatów Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki: Dmytra Pawłyczki, Romana Iwanyczuka, Stepana Puszyka, poetki z miasta Krasnodon w obwodzie ługańskim Antoniny Łystopad, naukowców: Mykoły Muszynki ze Słowacji, Wołodymyra Serhijczuka z Kijowa, Mychajła Czornopyskoho ze Lwowa, Petra Arsenycza z Iwano-Frankiwska, Andrija Kryskowa z Tarnopola… Zostanie odsłonięty znak pamięci w miejscu, gdzie stał dom akademika Filareta Kołessy na przysiółku Dił, w którym mieścił się szpital UPA, a także znaki pamięci na przysiółku Zawojeły oraz na brzegu rzeki Pistyńka w uroczysku Młynśke. Do udziału w festiwalu zapraszana jest liczna młodzież ukraińska, w szczególności studenci. Wszystkich zainteresowanych wzięciem udziału w Ogólnoukraińskim zlocie patriotycznym „Banderowska stolica wzywa do czynu” oraz Ogólnoukraińskim festiwalu „Słowu i pieśni kłaniam się dzisiaj, co godność i sławę w sobie pomieściły”, prosimy o zgłaszanie się pod numerami telefonów: Mychajło Cok (przewodniczący komitetu organizacyjnego): 8 (03478) 2'48'45; Ihor Martynjuk: 8 (03478) 2'37'60; Mykoła Waskuł: 8 (03478) 2'45'20; Witalij Kiraszczuk: [kontakt ukryty]. Strona internetowa: www.my'kosmach.com.ua
Tłumaczenie maszynowe
Anatolij ZBOROWSKI, m. Irpień, obwód kijowski. W naszych czasach z zapomnienia wyłaniają się imiona bohaterów walki o niepodległość Ukrainy. Jednym z tych bohaterów jest pułkownik Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej P. M. Zabarryło. Urodził się 15 stycznia 1889 roku w chłopskiej rodzinie we wsi Jabłunka (obecnie część miasta Bucza) na Kijowszczyźnie. Uczył się w miejscowej szkole. W wolnym czasie chodził z przyjaciółmi nad rzekę Irpień łowić ryby. Pawło sprzedawał ryby, a za otrzymane pieniądze kupował podręczniki, zeszyty i sprzęt wędkarski. Zabarryło ożenił się wcześnie. Żona Hanna urodziła mu dwóch synów — w 1907 roku Abrahama, a w 1909 — Kuźmę. Podczas I wojny światowej Pawło Zabarryło był na froncie, za męstwo w walkach odznaczono go Krzyżem św. Jerzego. Po ogłoszeniu niepodległości Ukrainy wraz z mieszkańcami wsi wstąpił w szeregi Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej. Walczył w składzie Trzeciej Żelaznej Dywizji. Żelazną dywizję nazwano tak za wyjątkową wytrwałość i odwagę jej kozaków. W boju o zdobycie węzłowej stacji kolejowej Wapniarka sotnik Zabarryło zastąpił śmiertelnie rannego dowódcę pułku konnego Hrabowskiego; tam został ranny w nogę. Za okazane męstwo Pawła Mykytowycza odznaczono orderem „Żelazny Krzyż”, nadano mu także stopień podpułkownika. A w listopadzie 1920 roku Trzecia Żelazna Dywizja pod naporem przeważających sił wroga musiała przekroczyć granicę i została internowana w Polsce. Rok później podpułkownik Pawło Zabarryło wziął udział w Drugiej wyprawie zimowej armii URL. Była to desperacka próba ukraińskich wojskowych, by wzniecić powstanie i wyzwolić Ojczyznę. Ale wyprawa rozpoczęła się zbyt późno i zakończyła tragedią. 359 kozaków dostało się do niewoli, rozstrzelano ich w miasteczku Bazar. W polskim mieście Kalisz, jednym z ośrodków ukraińskiej emigracji politycznej, ustawiono pomnik poległych w Bazarze. Co roku odbywał się tu żałobny wiec, podczas którego w honorowej warcie zawsze stał Pawło Zabarryło. Wojna się skończyła i ukraińscy wojskowi musieli szukać swojego miejsca w pokojowym życiu na obczyźnie. Zabarryło początkowo wytwarzał plecione meble artystyczne z wikliny. A potem, zgromadziwszy kapitał początkowy, kupił trzy autobusy i został członkiem akcyjnego towarzystwa transportowego, które obsługiwało trasę Kalisz—Łódź. Pawło Zabarryło rozumiał, że nie uda mu się już wrócić do Ojczyzny. Ożenił się z Marią Mychajłiwną, aktorką dramatyczną trupy Mykoły Sadowskiego. Jednak pułkownik Zabarryło nigdy nie zapominał, że jest Ukraińcem. Brał aktywny udział w towarzystwie pomocy dla przybyszów z Ukrainy. W szczególności z jego inicjatywy i dzięki jego wsparciu finansowemu dla ukraińskich płastunów zorganizowano letni obóz wypoczynkowy w lesie. Autobusy do przewozu płastunów do obozu i z powrotem Zabarryło udostępniał bezpłatnie. Kosztem oficerów-przedsiębiorców, wśród których był pułkownik Zabarryło, zorganizowano ukraińskie wydawnictwo „Czornomor”. Żona Pawła Mykytowycza, Maria, oraz ich syn, skrzypek Jurij, brali udział w ukraińskich koncertach. 26 stycznia 1945 roku, po przyjściu Armii Czerwonej, na donos agenta radzieckich służb specjalnych, Ukraińca Dewydenki, pułkownika P. M. Zabarryłę wraz z innymi ukraińskimi żołnierzami aresztowano i już latem zginął on w więzieniu w polskim mieście Poznań. Jego wdowa i syn Jurij przeprowadzili się do Lwowa. Jurij Zabarryło wstąpił do instytutu, w którym wykładał jego imiennik. Profesor Zabarryło pomógł Jurijowi odszukać krewnych w Buczy. W tym roku Jurij Zabarryło wydał we Lwowie życiorys swojego ojca „Z Żelazną dywizją — za państwo ukraińskie”. Przeczytawszy książkę, zwróciłem się do przewodniczącego irpieńskiej „Proświty” Mykoły Łabunskiego, który mieszka w Buczy. Pomógł on znaleźć buczańskich potomków pułkownika Zabarryły. Synowie pułkownika pracowali w Buczańskiej cegielni: Abraham — jako mechanik i działacz związkowy, Kuźma — jako traktorzysta. W 1937 roku braci represjonowano tylko za to, że byli synami pułkownika Armii URL. Wbijano im igły pod paznokcie, miażdżono palce drzwiami, zanurzano ich głowy w nieczystościach w toalecie, żądając przyznania się do działalności antyradzieckiej. Kuźma Pawłowycz kategorycznie odmówił podpisania fałszywych oskarżeń. Dopiero w 1961 roku jego córki otrzymały dwa zaświadczenia: o tym, że sprawę przeciwko ich ojcu umorzono w związku z brakiem znamion przestępstwa i że zmarł on w 1944 roku w wyniku zapalenia otrzewnej. A w 1997 roku Nadija Kuźmiwna i Kławdija Kuźmiwna w spisie represjonowanych i zrehabilitowanych, który opublikowała gazeta „Irpiński wisnyk”, znalazły imię swojego ojca i przeczytały, że został rozstrzelany w 1937 roku. Abraham Zabarryło nie wytrzymał tortur, podpisał oskarżenie i otrzymał 10 lat łagrów, ale pozostał przy życiu. Kławdija Kuźmiwna wspomina, jak wyszła ze szkoły we łzach: nakarmiono wszystkie dzieci, oprócz niej, bo była córką „wroga ludu”. Po szkole Tamara i Kławdija Zabarryło próbowały zatrudnić się najpierw w zakładach lotniczych, a potem w zakładzie „Czerwony kopacz”. Ale naiwne dziewczynki szczerze napisały w życiorysach, że ich ojciec został represjonowany. I córek „wroga ludu” nie przyjęto nawet do prac fizycznych. Wtedy Tamara Zabarryło, za radą znajomych, zataiła tragedię swojego ojca i wstąpiła do technikum Lisoprojektu. Potem pracowała jako towaroznawca, kadrowiec, inżynier-technolog. Jej brat Witalij był elektrykiem. Kławdija Kuźmiwna pracowała w fabryce galanterii skórzanej, a Nadija Kuźmiwna — w kołchozie. Lecz niemal przez całe życie musiały nieść piętno dzieci „wrogów ludu”. Tamara Awraamiwna mówi: „Choć ciężko dzisiaj, to nie chcę, żeby wróciły tamte stare czasy, nie chcę, żeby komuniści znowu przejęli władzę, nie chcę, żeby u władzy był Janukowycz”.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
który samotnie walczy w wirze problemów, by ocalić perłę Dniepru, zamierzają oskarżyć o złośliwe naruszenia przepisów ochrony przyrody, naliczając kary w kosmicznych wysokościach! Cel jest jeden — znaleźć podstawy do pociągnięcia K. I. Sziuszka do odpowiedzialności karnej, oczywiście po usunięciu go z zajmowanego stanowiska. Za co? Za nieustępliwość wobec rozkradania chortyckiej ziemi, co lada moment może objąć święte terytorium wyspy. Za przeciwdziałanie handlowi obiektami, które powinny należeć do rezerwatu. Wreszcie — za wieloletnią bezinteresowną służbę Chortycy. Co się u nas dzieje, Szanowny Panie Prezydencie, w 17. roku niepodległości? Bardzo prosimy o autorytatywną interwencję w problemy wokół Chortycy — by ochronić zasłużonego człowieka i położyć kres zamachom na ukraińską świętość.
Z wyrazami szacunku F. H. TURCZENKO, doktor nauk historycznych, profesor, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy; W. A. CZABANENKO, doktor nauk historycznych, ...
Zapis w materiale nie jest w pełni czytelny, dlatego poniżej znajduje się najbliższe możliwe tłumaczenie.
historycznych nauk, profesor, kierownik Katedry Językoznawstwa Ogólnego i Słowiańskiego Zaporoskiego Uniwersytetu Narodowego; W. W. OTROSZCZENKO, doktor nauk historycznych, profesor, kierownik Wydziału Archeologii Eneolitu i Epoki Brązu Instytutu Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, laureat Państwowej Nagrody Ukrainy w dziedzinie nauki i techniki; T. H. SZEWCZENKO, kandydat nauk filologicznych, docent Katedry Literatury Ukraińskiej Zaporoskiego Uniwersytetu Narodowego, przewodniczący Zaporoskiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. H. Szewczenki; A. L. SOKULSKI, kandydat nauk historycznych, przewodniczący Zaporoskiej Obwodowej Organizacji Kongresu Inteligencji Ukraińskiej; M. P. LEWCZENKO, przewodniczący Zaporoskiej Obwodowej Organizacji Demokratycznej Partii Ukrainy, odpowiedzialny sekretarz Koordynacyjnej Rady Partii Politycznych i Organizacji Społecznych miasta, członek Komitetu Wykonawczego Rady Miejskiej Zaporoża; M. F. KALYNIAK, zastępca przewodniczącego Zaporoskiej Krajowej Organizacji Ludowego Ruchu Ukrainy
KULTURA
Tłumaczenie maszynowe
Hanna KOZACZENKO, członkini zarządu Ukraińskiego Funduszu Kultury
Nad życiowym morzem stołecznego życia, nad jego zrywami, konfliktami, politycznymi kłamstwami wzbił się helikopter, aby przez oko kamery wideo profesjonalnego operatora widzowie zobaczyli prawdziwie i bez uprzedzeń, że centralna dzielnica Kijowa, nazwana na cześć naszego światowej sławy geniusza Szewczenkowską, rzeczywiście ma wiele dobrych cech, inicjatyw, tradycji, które wlewają optymizm w zwątpione nasze dusze. Podczas gdy fale polityczne to zwijają się w wir śrubą, to unoszą się jak tsunami, niezmienne pozostają wartości ludzkie, które z pokolenia na pokolenie przekazują kod genetyczny naszego narodu i rzeczywiście dowodzą światu, że nie wszystko w Niepodległej Ukrainie jest na sprzedaż. Muzea, w których zachowano zarówno ducha, jak i dzieła Tarasa Hryhorowycza Szewczenki, jego imienny uniwersytet i inne prestiżowe uczelnie wyższe, Sobór Świętej Zofii w Kijowie o światowym znaczeniu — rezerwat, wpisany na listę pereł UNESCO, oraz muzea, które kiedyś założyli mecenasi z rodów Tereszczenków i Chanenków — wszystko to ocalało w Kijowie, który cierpi z powodu rejderstwa i barbarzyńskiej zabudowy. Mieszkańcy dzielnicy Szewczenkowskiej jako pierwsi zwyciężyli, zmuszając władze miejskie do uchylenia decyzji o wciśnięciu wieżowca na ulicy Honczara i do odbudowy zniszczonego skweru, i nadal bronią swojej dzielnicy, którą sprawiedliwie nazywa się sercem Kijowa. Kolejną cechą dzielnicy-jubilatki jest stosunek do dzieci: pełen szacunku, czuły, podobnie jak do ludzi starszych. I to, że najskuteczniejszą profilaktyką AIDS i narkomanii jest twórczy rozwój uczniów, rozumie i wciela w życie obecny przewodniczący Szewczenkowskiej Rejonowej Administracji Państwowej, ojciec trojga dzieci Wiktor Pyłypyszyn. Wielkie serce może zmieścić cały Wszechświat. Dzielnica Szewczenkowska objęła Syrec, Dorohożyczi, Nywki — niedawne przedmieścia, gdzie wśród pięciopiętrowych bloków, trafnie nazywanych chruszczowkami, pojawiają się nowe klomby, place zabaw dla dzieci, obiekty sportowe. Obecna polityka Szewczenkowskiej RAP jest ukierunkowana na odnawianie klubów dziecięcych przy spółdzielniach mieszkaniowych (żekach), budowanie ich tam, gdzie nie ma już wolnych pomieszczeń. I wszystko to — za te 2 % zarobionych środków, które państwowy budżet zwraca dzielnicy. Film pokazuje dzielnicę, gdzie szanuje się rodzinę i starszych mieszkańców, gdzie rozumie się, że to, co dajesz dziś młodym, wróci do ciebie w twojej starości. Prosto, bez głośnych słów, ale przekonująco, bo sprawy ludzkie są najważniejszym argumentem. To naturalne i wyraziste kino, jak bezpretensjonalna notatka o życiu dzielnicy, która, nawiasem mówiąc, przyjęła do siebie dzieci poszkodowane w wyniku awarii „fosforowej” na Lwowszczyźnie, a także przypomniała dawniejszy fakt: to właśnie w dzielnicy Szewczenkowskiej znalazł schronienie i uzyskał status festiwalu międzynarodowego twórczość dziecięca „Czarowna świeczka”. Widzimy tak wiele zawrotnych trików kamerowych w reklamach i teledyskach, że kulturę obrazu, która jeszcze kilka lat temu była normą, dziś przyjmujemy z cichą wdzięcznością — jako znak szacunku dla widza, który, na dodatek, kocha swoje miasto. Dlatego przez łamy gazety chcemy podziękować twórcom filmu o 70-leciu dzielnicy Szewczenkowskiej stolicy za tę prostą i uczciwą pracę.
Tłumaczenie maszynowe
Szanowny Panie Wiktorze Andrijowiczu!
Wiadomo, że niedawno Park Narodowy „Chortycja” wszedł do wymarzonej siódemki najwybitniejszych cudów Ukrainy, zdobywając największą liczbę głosów. To zwycięstwo nie tylko załogi rezerwatu, lecz także wszystkich zaporożan, wszystkich tych, którzy nie tylko troszczą się o los największej wyspy na Dnieprze, ale też udzielają jej konkretnej pomocy. W tym zwycięstwie znaczący jest także Pana udział, szanowny Panie Prezydencie, ponieważ to właśnie Pana dekret z 29.04.05 r. „O dodatkowych środkach na rzecz rozwoju Narodowego Rezerwatu „Chortycja”” położył początek prawdziwemu odrodzeniu zaniedbanej wyspy. Do tego osiągnięcia przyłożył rękę także konsekwentny, wieloletni badacz, propagator i strażnik chortyckich bogactw, autor siedmiu książek i ponad dwustu artykułów oraz szkiców o Chortycy, Kostiantyn Iwanowycz Suszko, który w kwietniu 2005 roku stanął na czele rezerwatu. Komentując jego powołanie na odpowiedzialne stanowisko podczas pobytu w Zaporożu 04.06.05 r., Pan, szanowny Panie Wiktorze Andrijowiczu, z autorytetem stwierdził, że powołaniem K. I. Suszki na stanowisko generalnego dyrektora Narodowego Rezerwatu „Chortycja” my, to znaczy kierownictwo kraju, „trafiliśmy w dziesiątkę”. I Pan, a także wszyscy my, którzy zainicjowali powołanie K. I. Suszki na stanowisko, nie pomyliliśmy się. Zaledwie w ciągu dwóch lat na Chortycy, pod kierownictwem nowego dyrektora, zaszły zmiany, które pokazały nieodwracalność procesu odrodzenia świątyni ukraińskiego
Wiktoria PROCENKO
Każde miasto, miasteczko czy wieś ma swoje serce. Mogą to być starodawne ulice, piękne widoki albo szczególne instytucje: teatry, muzea, księgozbiory... To, co niesie w sobie historię danego miejsca, jego tradycje, przekazuje jego ducha. Właśnie tak można scharakteryzować Winnicką Obwodową Uniwersalną Biblioteką im. K. A. Tymiriaziewa. Dlatego stulecie tej instytucji, obchodzone w lutym tego roku (a przypadające na Rok Książki na Ukrainie), stało się szczególnym świętem dla winniczan. Założona w 1907 roku biblioteka zawsze była ośrodkiem życia kulturalnego miasta. Rozpoczynając swoje istnienie od dwóch czytelni, niewielkiego magazynu książek i pokoiku dla bibliotekarki, dziś książnica ma ponad dziesięć oddziałów, a liczba pracowników przekracza sto osób. W bibliotece działają różnorodne koła zainteresowań, prowadzona jest aktywna działalność wydawnicza. W 1926 roku zorganizowano Winnickie Zrzeszenie Literackie, które organizowało masowe wieczory, wykłady, zapraszało znanych pisarzy, rozpatrywało i lobbowało na rzecz utworów początkujących autorów. Właśnie tutaj w 1989 roku po raz pierwszy odbyły się Czytania Stusowskie, które odtąd stały się dobrą tradycją: takie czytania odbywają się co roku z udziałem rodziny pisarza. Przygotowania do obchodów 100-lecia biblioteki rozpoczęto już w 2004 roku. Pierwszym krokiem było przeprowadzenie prac remontowych. Nie chodziło jedynie o ładny wygląd pomieszczeń, lecz także o modernizację systemu wentylacyjnego w zwykłych czytelniach, dla ochrony przed kurzem książkowym, oraz w dziale starych druków. Wyremontowano budynek administracyjny (po raz pierwszy od 24 lat!), zorganizowano pracę służby ochrony, stworzono szereg szlaków memorialno-turystycznych, ukończono pierwszy etap budowy historyczno-kulturalnego kompleksu „Zaporoska Sicz”. A co najważniejsze — rezerwat otrzymał Państwowy akt na prawo stałego użytkowania CAŁEJ ziemi Chortycji oraz przylegających do niej wysp. Właśnie to rozgniewało miejscowe władze, które mają własne plany co do tego świętego terytorium. Miejscowe władze NIGDY poważnie nie wspierały rozwoju rezerwatu na Chortycy, a jeśli po Pana wizycie w Zaporożu 04.06.05 r. po prostu milczały i zwlekały, to teraz się ożywiły. Zaczęły od ataków na dyrektora generalnego rezerwatu K. I. Suszka i inicjują jego odwołanie. Na żądanie miejscowych władz powołano komisję ministerialną do kompleksowej kontroli, która pracowała w czerwcu tego roku, i podstaw do zwolnienia K. I. Suszka, podobnie jak w przypadku kilku wcześniejszych kontroli KRU, nie znalazła. Wydawałoby się, że namiętności wokół rezerwatu powinny osłabnąć, lecz tak się nie dzieje. Zaporescy funkcjonariusze organów ścigania rozpoczęli frontalną kontrolę działalności rezerwatu. Ponownie sprawdzają wszelkie akty, umowy, rachunki, projekty itp. W czasie, gdy z powodu zwlekania funkcjonariuszy organów ścigania na Chortycy trwa samowolna budowa, a rezerwatowi nie udziela się pomocy ani DAI, ani milicja, specjaliści uparcie i wytrwale starają się udowodnić bezprawność wznoszenia obiektów, które mają zatrzymać ekspansję samochodową. Rezerwat,
...oraz rzadkich książek, dla których potrzebne są szczególne warunki przechowywania. Następnie rozpoczęto działalność wydawniczą: wydano informator „Informacyjny zasób biblioteki”, „Biblioteczna Winnica” — krótką informację o największych księgozbiorach obwodu, a w kolejce jest badanie z historii biblioteki im. K. A. Timiriazewa. Przeprowadzono Ogólnoukraińską naukowo-praktyczną konferencję, w której wzięli udział przedstawiciele bibliotek z całej Ukrainy. Rozpatrywano kwestie rozwoju bibliotekoznawstwa, historii i przyszłości branży bibliotecznej na poziomie regionalnym i państwowym. Jednak oprócz pracy naukowej odbyły się także uroczystości świąteczne. 25 maja na wyspie Kempa uczestnicy konferencji posadzili aleję lipową z 25 drzew i teraz na Winnicczyźnie rosną lipy Biblioteki Odeskiej, Charkowskiej, Iwano-Frankiwskiej, Narodowej Biblioteki Parlamentarnej i innych bibliotek. Ale wraz z zakończeniem jubileuszowych uroczystości nowości w Winnickiej Obwodowej Bibliotece nie zostały przerwane...
Tłumaczenie maszynowe
Wiktor CHOMENKO, Krym
Przez Bakczysaraj, Eupatorię i Symferopol przetoczył się czterodniowy festiwal „Karaimi zbierają przyjaciół”. Odbyły się konferencje naukowo-praktyczne, wystawy prac artystycznych o motywach narodowych, wystawy prac artystycznych z koralików, seminarium „Wyniki badań najstarszego w Europie tureckiego cmentarza-sanktuarium krymskich Karaimów Balta Tiymez”, seminarium „Duchowe i kulturalne centrum krymskich Karaimów — eupatoryjski kompleks kenaf”, wystawy „Religia krymskich Karaimów”, wystawa fotograficzna „Ja — Karaj”, masowe odwiedziny rodowego gniazda narodu i świątyni Karaimów Dżufut-Kale. Uczestnicy festiwalu podkreślali, że mimo nielicznością Karaimów, których na półwyspie pozostało 800, a poza jego granicami 1,2 tysiąca, przedstawiciele tego dawnego etnosu wnieśli znaczący wkład w jego rozwój gospodarczy i kulturalny. Dziś aktualne są kwestie zachowania etnosu, kultury i języka Karaimów, odrodzenia i zwrotu duchowych i kulturalnych wartości. Pod hasłami wzajemnego szacunku, tolerancji i czci dla wszystkich etnosów żyjących na Ukrainie w Eupatorii przebiegł trzydniowy Ogólnoukraiński festiwal kultury niemieckiej „Zonenstrahl—2007” (Słoneczny promień). Na ulicach i placach dziecięcego kurortu rozbrzmiewał język niemiecki, amatorskie i profesjonalne zespoły wykonywały utwory muzyczne, scenki folklorystyczne i tańce ludowe. W salach koncertowych rozlegała się muzyka niemieckich kompozytorów-klasyków, która weszła do skarbnicy światowej kultury. Apogeum święta stał się tłumny pochód uczestników uroczystości z wszystkich zakątków Ukrainy w strojach narodowych oraz gala koncertowa.
Tłumaczenie maszynowe
Ludmiła DECHTIAROWA Tysiące wielbicieli malarstwa Maksymiliana Wołoszyna docierało do sal Kijowskiego Muzeum Sztuki Rosyjskiej i tam medytowało przed akwarelową baśnią Wschodniego Krymu. Jego osobliwość często podkreśla się epitetem „pozaziemski”. Artysta wyrysowywał magię ascetycznego piękna krainy wbrew latom bratobójczej rewolucji, która rozpoczęła się w 1917 roku, późniejszej ruiny i chronicznego głodu. Pozostawił wielki cykl wierszowany o tamtym strasznym czasie. Stał czełowiek odin drugomu djawoł, Krow — spajkoj dusz; bor’ba za żyzn’ — zakonom; I dołgom — miest’, No my nie pokoriłis’… W siebie samych ukryli nasze sołnce, Na dnie tiemnic my wynosiłi siłu Nieodołimuju lubwi… Energia niepokonanej miłości weszła w przedstawienie glinianych i wulkanicznych miniaturowych gór Koktebelu, a subtelne wyczucie harmonii znalazło proporcje między nimi a formatem rysunku. Obecnie akwarele Wołoszyna to uznana na świecie estetyczna marka krymskiego krajobrazu. Sam artysta wysoko cenił gorącą aprobatę widzów „ziemskich” profesji. Podkreślali oni oczywistość związku głębinowej tektoniki z powierzchniowym odbiciem. Jeszcze jak! — właśnie tym artysta żył: Ja pokłoniajus’ wam, kristałły, Morskie zwiezdy i cwety, Rastien’ja, rakowiny, skały (Okamieniełyje mieczty Biezmołwno griezjaszcziej prirody). Do wystawy, która odbyła się przy wsparciu Ambasady Federacji Rosyjskiej, przygotowano zestawy wysokiej jakości reprodukcji. Fani Wołoszyna polowali jeszcze na rarytas, plakat wystawowy: bure „marsjańskie” wzgórza otoczyły srebrzystą zatokę Koktebelu. Wieńczy je zeusopodobne kanoniczne przedstawienie głowy Maksa — tak nazywali artystę liczni przyjaciele i koktebelscy goście. Takim samym przedstawił go rzeźbiarz E. Witting w popiersiu, które ustawiono w Paryżu na bulwarze Exelmans. Przykro i wstyd, że w Kijowie, mieście, w którym urodził się Wołoszyn, nie ma ani jednego znaku pamięci o tym fakcie. Dom, w którym ujrzał Boży Świat, nie zachował się, ale przecież nigdzie nie zniknęła Łukianówka. Współcześni majętni „esteci” czczą pamięć artysty w typowy dla nich sposób. Szczelnie zabudowują koktebelowską przestrzeń chronioną daczami z europejskim klozetem (chociaż w Koktebelu, nawiasem mówiąc, do tej pory nie ma kolektora kanalizacyjnego). Erozji wrażliwego krajobrazu sprzyjają wszelkiego rodzaju festiwale rockowe i jazzowe w towarzystwie ekologicznie niekontrolowanych miasteczek namiotowych. Jeśli tak będzie dalej, będziemy oglądać piękno Wschodniego Krymu tylko na plakatach wystawowych. * * * Z początkiem nowego roku szkolnego zbiegło się otwarcie wystawy ukraińskiego malarstwa ze zbiorów Narodowego Związku Artystów Ukrainy. Jest tu na czym uczyć się studentom i uczniom artystycznych placówek oświatowych. Zaprezentowano dzieła wielu wybitnych mistrzów pędzla z 60 lat Radzieckiej Ukrainy (lata 30.—90. ubiegłego wieku). Obecnie tego, co najlepsze z tej plejady, nie da się już zobaczyć na Ukrainie. Kryzys gospodarczy pierwszych lat Niepodległości zmusił autorów do oddawania za bezcen wysokiej klasy płócien komukolwiek i gdziekolwiek. Dyrekcja wystaw NZAU gromadziła swój skarb przez 40 lat i ten jubileusz świętuje ekspozycją ponad 250 płócien. Już tylko one świadczą, że potrzebne jest stale działające muzeum. Ponadto, zdaniem przewodniczącego NZAU pana W. Czepełyka, są one „…dobrą okazją, by przemyśleć na nowo artystyczny dorobek minionych dziesięcioleci, uświadomić sobie ciągłość procesu twórczego na Ukrainie”. Jeśli ruszymy dalej od ostatnich akwarel Wołoszyna (1930 r.), to widzimy szczery zachwyt naturalnym pięknem naszego kraju. Weźmy chociaż bliższe nam lata 70.—80.: wiosenna delikatność „Brzozowego perkalu” W. Synhajiwskiego, potęga luksusowego piękna krymskiego „Południowego brzegu” W. Cwitkowej, tajemnica „Cienistego ogrodu” T. Jabłońskiej. Nienaganne oddanie połączenia stanu ludzkiej duszy ze stanem duszy przyrody: „Spotkanie z ciszą” W. Żurakowskiego i wiele innych. A jeśli dodać świat zwierząt, to mamy porywające pokrewieństwo ich w „Grze” S. Panycza. Tutaj wzmacnia wpływ oryginalność pokazania wzajemnej przyjaźni między człowiekiem a jego psem. W naszych dniach pragnie tego wiele rodzin i samotnych ludzi. Niemożliwe jest pominięcie dzieła szczególnego, zauważonego od momentu jego powstania (1975 r.). Porusza ono bardzo głęboko nawet współczesną młodzież i dzieci, które nie mają pojęcia o okropnościach II wojny światowej i zwycięstwie nad faszyzmem. Mowa o monumentalnym płótnie W. Hurina „Kwiaty dla was, zwycięzcy”. Wielkie podziękowania dla organizatorów wystawy, że znów je widzimy i możemy przeżyć niezapomniany, bolesny i szczęśliwy 9 maja 1945 r. Obraz na wszystkie czasy i kraje, wezwanie do życia bez zabijania sobie podobnych… Na koniec o wspomnianym przez W. Czepełyka przemyśleniu minionych dziesięcioleci. Pewną intrygą, nawet prowokacją jest wystawowy plakat reklamowy. Wyniesiono na niego pracę J. Szejnisa „Dobry nastrój”: młoda, tęga i w dobrym nastroju, piękna kołchoźnica. Jej gospodarska pracowita ręka leży na grzbiecie jednego z utuczonych i zadbanych baranów, które są wokół niej. Prawdopodobnie hodowlanych. Ale ich świetnie wyrysowane głowy dobrego nastroju nie demonstrują — wręcz przeciwnie. Dlaczego właśnie to dzieło? — pytamy Konstantyna Sołonina, głównego kustosza funduszu NZAU, jednego z organizatorów wystawy. Okazuje się, że przyczyną jest typowość obrazu dla ostatnich przedwojennych i powojennych lat z ich oficjalnymi pokazami osiągnięć w rolnictwie. Rzeczywiście, pierwsze wrażenie jest właśnie takie. Ale przecież data powstania tego dzieła to 1984 r., kiedy już otwarcie mówiono o odwrotnej stronie paradnego medalu. Artysta Jurij Szejnis to człowiek o ostrym wzroku, umyśle i nie mniej ostrym pędzlu. Więc może mówi on o nieprzemijającej baraniej uległości wobec przewodnika (czy przewodniczki), nawet jeśli prowadzą na rzeź?.. Prawdziwą odpowiedź zna tylko artysta. Nadija ONYSZCZENKO, m. Niżyn
Tłumaczenie maszynowe
Niebanalność rozwiązania, szczerość i oddanie aktorów, spójność zamysłu oraz organiczność jego wcielenia, wyrazista forma teatralna sprawiły, że kanoniczna fabuła o miłości leśnej Mawki i wiejskiego chłopaka Łukasza zabrzmiała niezwykle świeżo, po raz kolejny przekonując o geniuszu dzieła napisanego przez Łesię Ukrainkę. Wcielił w życie tę sztukę, niezwykłą pod względem głębi i piękna słowa, Ukraiński teatr folklorystyczny „Berehynia” w sercu Włoch — Rzymie. Maria KOZACZOK Na scenie stworzono atmosferę życia prawdziwego lasu. Słychać jego głos — śpiewy ptaków, niepokojące machnięcia skrzydeł, szelesty i dźwięki, ciche szepty liści. Plastyczne rusałki rozpoczynają taniec na skraju lasu i zgodnie z zamysłem — zdają się wypływać z fantastycznych snów. Las żyje własnym życiem. To wyłaniają się, to chowają leśni mieszkańcy: Ten, co tamy rwie, Perelesnyk, Wodna rusałka. Na polanie leśny dziad (Iwan Rohożynśkyj) — gospodarz lasów, opiewanych przez poetkę. Powolna mądrość jego słów próbuje ostrzec Mawkę przed przyszłymi cierpieniami. Brzmi fujarka Łukasza. Melodia jakby budzi las, przyrodę, wzywa Mawkę do życia czarującymi dźwiękami, wieńcząc naturalny cykl, stawiając logiczną kropkę. Złożoną postać Mawki wcieliła Marianna Soronewycz. „Pisze” ona postać pastelowymi barwami szczerości. Ciekawie obserwuje się przemiany aktorki, pozbawionej przewidywalności. W Mawce Marianna szuka nowych cech, innych ludzkich motywów. Nie gra burzliwej namiętności, jej miłość jest cicha, majestatyczna i nieuchronna. Mawka, jak sama przyroda… Wymowne zmiany nastrojów Mawki — od zmysłowej, zachwyconej, bezpośredniej, jak dziecko przyrody, do takiej, która próbuje walczyć o swoją miłość. Roman Hawryluk (Łukasz) gra paletę uczuć zakochanego młodzieńca. Bajkowa atmosfera teatralna tworzona jest dzięki kostiumom, które zaprojektowała i wykonała Łarysa Iskiw. Kierownik artystyczny spektaklu — Marija Bednarczuk. Ukraiński teatr folklorystyczny „Berehynia” zadebiutował ze spektaklem w Rzymie podczas widowiska teatralno-muzycznego „Już wiosna, już piękna” i z sukcesem wystąpił na Międzynarodowym festiwalu kultury „Słowiański bazar w Neapolu”. …Podniesie się kurtyna i trwać będzie ten lot nieśmiertelnych bohaterów w fantastycznym śnie i nie mniej fantastycznej rzeczywistości. Zmieniać się będą pory roku, budzić się będzie wiosną Mawka, a śnieg niemiłosiernie zasypywać będzie Łukasza z fujarką w rękach… I miłość rozkwitać będzie i zamierać na nowo… Złoty dyplom zwycięzcy przywiózł z V Międzynarodowego konkursu chóralnego imienia Johannesa Brahmsa młodzieżowy chór „Switycz” Niżyńskiego Uniwersytetu Państwowego imienia Mykoły Hohola. To już trzeci dyplom z wizerunkiem ratusza kurortowego niemieckiego miasta Wernigerode, w którym Europejskie towarzystwo chóralne „Interkultur” raz na dwa lata przeprowadza takie zawody. Pomimo tego, że „Switycz” błyszczał tu w 1999 i 2001 roku, w 2007 roku zespół przesłuchiwano na wcześniejszym zaocznym etapie kwalifikacyjnym. Na podstawie przesłanych materiałów wideo, audio, a także recenzji, jako jedyny z Ukrainy został zaproszony do udziału w wokalnej rywalizacji. Niżyńscy studenci spośród 42 młodzieżowych chórów zdobyli największą liczbę punktów, wyróżniono ich dwoma dyplomami. Jury, słuchaczy, wokalistów z 17 krajów świata: Chin, Kanady, Korei Południowej, Republiki Południowej Afryki, Konga, Grecji, Rosji — zachwycił zarówno wysoki poziom Ukraińców, jak i repertuar. Zgodnie z warunkami konkursu „Switycz” zaprezentował sztukę narodową fragmentem folk-opery Jewhena Stankowycza „Kwiat paproci” i fantazją chóralną Lewka Rewuckiego „Dziad idzie”. Jako utwór obowiązkowy studenci wykonali w języku niemieckim „Życie cygańskie” Roberta Schumanna, a jako utwór do wyboru — ulubioną wesołą młodzieżową piosenkę Jacka Sykulskiego „Lew śpi w nocy”. Piętnaście lat temu „Switycz” stworzyli wykładowcy wydziału muzyczno-pedagogicznego, obecnie już zasłużeni działacze sztuki Ukrainy Ludmyła Szumska i Ludmyła Kostenko. Zmieniał się skład śpiewającego zespołu studenckiego, lecz niezmiennymi pozostawały wysoka kultura wokalna, różnorodny repertuar, w którym przeważają utwory narodowej sztuki chóralnej. Zauważali to zarówno znawcy sztuki, jak i jury międzynarodowych konkursów we Włoszech, Polsce, na Białorusi, Węgrzech. Najcenniejszą nagrodą w swojej skarbonce „Switycz” uważa złoty medal I Światowej olimpiady chóralnej, która odbyła się w 2000 roku w austriackim mieście Linz.
Tłumaczenie maszynowe
Stali czytelnicy naszego tygodnika przekonali się, że na jego łamach obecne są aktualne publikacje na tematy językowe, unikalne badania historyczne, ekskluzywne wywiady, bezkompromisowe dziennikarskie śledztwa w sprawie trudnych sytuacji, szeroko relacjonowana jest muzyka młodzieżowa i działalność koncertowa czołowych artystów Ukrainy, wszystkimi barwami mieni się artystyczna paleta mistrzów pędzla… W przyszłym roku Wy, drodzy czytelnicy, będziecie mieli możliwość prowadzenia dialogu z tymi, którzy żyją Ukrainą i dla Ukrainy, bronić razem z nami wartości narodowych. Zasubskrybujcie “Słowo Proświty” sami i zachęćcie do tego swoich przyjaciół, sąsiadów, nauczycieli, bibliotekarzy, wszystkich nieobojętnych na ukraińską sprawę! Razem zwyciężymy! stworzył. “Niawki, świćkołapy, rosawki, cuhajstry, wowkułaki, skamieniusznyky, powitrule” — to realne istoty, które zamieszkują niewidzialny świat ludowej fantazji. — I wszystkie one jedzą, piją, biją się, kochają — jednym słowem, tłoczą się obok nas — mówi, łobuzersko uśmiechając się, pan Mykoła. — I spróbuj tu wytrzymać, żeby nie ulepić choćby jednego. Tak powstała seria prac ilustrujących obrazy ukraińskiej mitologii i demonologii — prawdopodobnie najbardziej udana w twórczości Mistrza, gdyż pod postacią “nieczystej siły” zawsze pokazywał nam ludzi, swoich znajomych, mieszkańców wsi, przypadkowych przechodniów… Wśród najlepszych jego prac z cyklu “Ukraińskie czarty” są ilustracje do “Pieśni leśnej” (“Złydnie”, “Kucu, Kucu, pocałuj w rączkę”, “Ten, co tamy rwie”), “Zakochani”, “Zaśpiewa, kto pieśni zna”, “Cuhajster”, “Lisowyky”, “Domowyk”, “Łukańka”, “Polowyj czort”. Ma Mykoła Wakulenko także prace wykonane na motywach zapisanych przeze mnie mitologicznych legend: Domowyk czytający stare czasopisma na strychu, młódka, która dosiadła czarta-baranka, baba, w której chacie mieszkały czarty i łasiły się do niej jak kocięta… — Jedna bieda — narzeka Mykoła Mykołajowycz — słabo mi wychodzą złe, demoniczne wizerunki! Niechętnie się za nie biorę, chociaż takich niemało w ukraińskim folklorze, bo pojawia się problem, jak się ich pozbyć: ani na szafę postawić, ani sprzedać, ani podarować… Choć wiele jego prac rozeszło się po świecie, po różnych muzeach, to jednak Mykoła Wakulenko ma swój album artystyczny, wydany w Opiszni w 2003 roku. A do tego kieruje dziecięcą pracownią ceramiki przy Jałtańskim Miejskim Centrum Młodzieżowym, którą prowadzi już ponad 20 lat. Jednak, ubolewa Mistrz, choć dzieci przychodzą chętnie, pracują z zapałem, to jednak przykro, że nie ma wśród nich prawdziwego, wielkiego talentu, wszyscy, nawet najlepsi uczniowie, w pracach naśladują Wakulenkę… A ja wierzę, że ziarno zasiane w ziemię nigdy nie umiera, a czasem z małego ziarenka wyrasta wspaniałe drzewo. Redaktor dyżurny Ulana HLIBCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.com.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie “Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301239 Nakład ogólny — 45200 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy wykorzystaniu naszych publikacji powołanie się na “Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety “Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,38 hrywny, na 3 miesiące — 9,89 hrywny, na 6 miesięcy — 19,18 hrywny. 0 7 0 3 9 4 820095 780016 TWÓRCZOŚĆ LUDOWA
Tłumaczenie maszynowe
Drodzy czytelnicy! Rozpoczęła się prenumerata Ogólnoukraińskiego proświtiańskiego kulturologicznego tygodnika „Słowo Proświty” na 2008 rok (indeks pocztowy — 30617, 67-a strona w „Katalogu”). Prenumeratę przyjmują wszystkie oddziały „Ukrpoczty” do 10 grudnia — na wsiach i w miastach powiatowych, do 15 grudnia — w miastach obwodowych i stolicy. Koszt prenumeraty wraz z kosztami pocztowymi: na rok — 37 hrywien 86 kopiejek; na pół roku — 19 hrywien 18 kopiejek; na 3 miesiące — 9 hrywien 89 kopiejek; na 1 miesiąc — 3 hrywny 38 kopiejek.
przebiegłych opiszniańskich dziadków, zabrzmiała strunami zapalonych muzykantów grających w trójkę! Ilustracje do ukraińskich pieśni ludowych, do mądrych i dowcipnych przysłów i przypowieści, bajek, legend, wierzeń i wyobrażeń mitologicznych – oto tematy jego prac. Kozacy, myśliwi, muzycy, bandurzyści i tancerze, pulchne ukraińskie kobiety, młodzi chłopcy i dziewczęta – oto jego postacie. Są tu także nieudacznicy, pijacy, nieporadni mężczyźni i kobiety, samozakochani, głupcy, leniwi, łasuchy, cudzołożnicy… Wszystkie ludzkie obyczaje wyśmiewa Mykoła Wakulenko, bez złośliwości i z dowcipem, bo sam taki właśnie jest – nie złośliwy i dowcipny. Ludzie na wystawach (czy na jarmarkach) poznają siebie, swoich znajomych, pewne życiowe sytuacje… Tam, gdzie wystawa Wakulenki, tam święto i gwar, śmiech, dowcipy…
„Twórczość ludowa uczyniła mnie Ukraińcem!” – zapewnia Mistrz. Z zachwytem i zamiłowaniem wspomina babcine chaty z ukraińskim piecem, haftowanymi ręcznikami i obrazami ludowymi na ścianach. Na przykład Matkę Bożą z Dzieciątkiem namalował wujek Petro. A babcia z kolorowych skrawków materiału wykonała dywanik, na którym zielonowłosa rusałka, ozdobiona łatkami, płynęła wśród trzcin. Ta rusałka odezwała się do niego po dziesiątkach lat, gdy zaczął gruntownie studiować twórczość ludową, mitologię, światopogląd – wtedy wrażenia z dzieciństwa oraz zapisane i przeczytane utwory folklorystyczne zlały się w jeden fantastyczny świat. Wtedy otoczyły go „złydni i szczeźnicy, leśnicy i uczepiryky, mawki i duchy podziemne, poterocze i bagiennicy”. Wszystko to chciał utrwalić, przenieść w glinę, ożywić – i podarować narodowi, który właściwie to wszystko
Sekretarz odpowiedzialny
Iryna Szewczuk
Dział literatury
Uliana Hlibczuk 270-55-57
Dział kultury
Walentyna Dawydenko 270-55-57
Dział języka
Nina Hnatiuk 279-49-47
Dział korekty
Iryna Stelmach, Olena Szulha 278-63-69
Skład komputerowy
Iryna Szewczuk, Oleh Biesski 278-63-69
Tłumaczenie maszynowe
Ludmyła IWANNIKOWA
Ten zadziwiający mężczyzna mieszka i pracuje w Jałcie. Ma liczne nagrody (brązowy medal WDNCh ZSRR, tytuł zasłużonego mistrza ludowej twórczości Ukrainy). Jego prace znajdują się w wielu muzeach Ukrainy i poza jej granicami. Jego pracami zilustrowano utwory Szewczenki („Sowa”, „Sen”, „Służąca”, 1980), M. Gogola („Noc przed Bożym Narodzeniem”, 1976), S. Rudańskiego, A. Czechowa („Unter Pryszybiejew”), O. Kornijczuka („Partyzanci na stepach Ukrainy”), O. Czornohuza („Arystokrata z Wapniarki”, „Pretendenci do papachy”), J. Hucała („Pożyczony mąż”). Drewniane i ceramiczne rzeźby zachwycały widzów licznych wystaw i jarmarków na Andrijiwskim Uzwozie oraz w Muzeum pod Gołym Niebem w Kijowie. A oprócz tego odbyło się 25 wystaw indywidualnych na Ukrainie, w Niemczech, Bułgarii, Rosji, Litwie… Na przykład wystawę Wakulenki w Kownie (1980 r.) obejrzało 75 tysięcy widzów! A mimo to pozostaje on jasny i czysty, dziecięco-na-
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z 02.03.2000 r.
Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
ywym, dobrym, łagodnym, jak bajkowy czarodziej, i we wszystkim artystą. Prawdziwy twórca nie wychodzi ze świata dzieciństwa, czerpie tam swoje obrazy i siły duchowe do twórczości, wraca tam po natchnienie. I nic dziwnego, że był to Krym, a nie Połtawszczyzna czy Wołyń (Mykoła Mykołajowycz urodził się w grudniu 1948 r. w Alupce). Nie był oderwany od Wielkiej Ukrainy, bo korzeniami swoimi był krewnie związany z Rosią, z wsiami Rokytne i Kriwa w powiecie tarasziańskim (które kiedyś były ośrodkiem garncarstwa), skąd pochodziły jego babka i matka. Jego praprzodkowie ze strony matki – sami garncarze! A praded ze strony ojca – także garncarz! Więc może nieprzypadkowo obudziło się i zaśpiewało w nim owo prapradziadowskie, głębokie i niepojęte poczucie gliny jako pierwotnego materiału, podstawy wszechświata (Mykoła Mykołajowycz zaczynał od rzeźbienia w drewnie, intuicyjnie, nie mając specjalnego wykształcenia artystycznego). Glina zaśpiewała w nim głosami rokytniańskich dziewcząt, roześmiała się wesołymi oczami
Redaktor naczelny Ljubow HOŁOTA
Kolegium redakcyjne: Ljubow HOŁOTA, Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Anatolij POHRIBNYJ, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK
Pierwszy zastępca redaktora naczelnego
Ołeksander SZOKALO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego
Petro ANTONENKO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji
Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)
Tłumaczenie maszynowe