Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

LIRYCZNE I NIELIRYCZNE ROZMYŚLANIA, NASUNIĘTE CHRESZCZATYKIEM

Слово Просвіти, №40 за 2011 рік

Jewhen FALENDYSZ, Kijów Ciepły sobotni wieczór na Chreszczatyku. Stylowo ubrana, żwawa młodzież obsiadła kioski z piwem i lodami, słucha decybelowych rytmów obok sceny koncertowej na Majdanie Niepodległości. Współcześni młodzi ludzie są rozluźnieni i pewni siebie, a ogólnie piękni, jak przystało na młodość. Obserwując bez starczego uprzedzenia ich szczęśliwą beztroskę, radujesz się i na jakiś czas mimowolnie zanurzasz w ciepłe nostalgiczne wspomnienia czasów studenckich. Lecz do dzisiejszych realiów przywraca nas oczywisty dysonans: głośne wypowiedzi grupy podpitych młodych ludzi, wśród których jest niemało pięknie ubranych, sympatycznych dziewcząt. Wprawdzie nie bądźmy zbyt świętoszkowaci, bo i pół wieku temu wśród chłopaków też można było usłyszeć niecenzuralne słownictwo jako oznakę rozluźnienia i samopotwierdzenia. A jednak, kiedy dziś na każdym kroku podobny „folklor” przy akompaniamencie dymu papierosowego powszednio brzmi z ust przyszłych matek – to już, bez wątpienia, smutne genderowe „osiągnięcie” nowej ery. Przykro uświadamiać sobie, że tradycyjna ukraińska kultura z właściwą jej kobiecą cnotliwością i kultem matki stała się obcą dla współczesnego politycznego i finansowego blichtru, który swoje potrzeby duchowe praktycznie w całości zaspokaja na zakupach i wielkopańskich imprezach, które tak barwnie naświetla w telewizji Kateryna Osadcza. Kanały telewizyjne są okupowane przez dochodowe „projekty medialne”, które intensywnie i „ultranowocześnie”, często z dość wyraźnym antyukraińskim posmakiem, eksploatują na poziomie poniżej listew przypodłogowych tematy polityczne i seksualne. Niestety, pomimo udziału w sferze rozrywkowej młodych i nierzadko utalentowanych artystów oraz ich poszczególnych osiągnięć, łączne osiągnięcia twórcze tych projektów nie są pozbawione prymitywnego pornograficznego zabarwienia, do którego bardzo pasuje klasyczna definicja „pieniądze nie śmierdzą”. Do takiej, za pozwoleniem, kultury dołączają się też „twórcy” nowoczesnej literatury (popularnej wśród kosmopolitycznych i biznesowych kręgów). W pogoni za czytelnikami i widzami poszczególni pisarze oraz reżyserzy teatralni nie czują, że swoim rzekomym uwspółcześnieniem literatury i kultury teatralnej w rzeczywistości pozbawiają je ważnych cech narodowych i odpowiedniej perspektywy rozwoju (kliniczne aspekty buzyniady nawet nie bierzemy pod uwagę). Podobna kultura może być jedynie świadectwem kryzysu moralności i społecznej apatii. To na co czekają niektórzy pisarze i działacze teatralni od flirtowania z ulicznym slangiem i upartego „wzbogacania” naszej literatury słownictwem otwartym przekleństwem międzynarodowego sznytu? Chce się poradzić szanownym inżynierom ludzkich dusz: odwiedzajcie od czasu do czasu Chreszczatyk i przysłuchajcie się językowi młodzieży, urodzonej już w niepodległej Ukrainie, a będziecie mogli ocenić rezultaty swoich nowatorskich poszukiwań z ostatnich dwóch dekad. Architektoniczną atrakcyjność i urok zielonych kijowskich ulic natchnienie formowały przez XVII–XX wieki dziesiątki wybitnych mistrzów architektury, wśród których są nazwiska S. Kownira, I. Hryhorowycza-Barskiego, B. Rastrellego, O. Berettiego, W. Nikołajewa, W. Horodeckiego, P. Aloszyna. Stworzone przez nich architektoniczne arcydzieła od stylu ukraińskiego baroku do wczesnego modernizmu nie konfliktowały między sobą, bo w swojej twórczości autorzy kierowali się nie tylko talentem, ale i głębokim szacunkiem do osiągnięć twórczych poprzedników. Kiedy zaś wziąć pod uwagę skalę wszystkich architektonicznych zbrodni, dokonanych w Kijowie jedynie w ciągu ostatnich 15–20 lat, powstaje sprawiedliwe pytanie: ileż dolarów musiało trafić do kieszeni włodarzy miasta i głównych, za pozwoleniem, architektów miasta, żeby pojawiły się takie cynicznie zuchwałe „budowy” i czy choćby najbardziej odrażający z tych nieosiągalnych na dziś „niebian” otrzymają sprawiedliwe wyroki kary za masową korupcję i oszpecenie oblicza jednej z najbardziej malowniczych stolic Europy? A my, którzy latami milcząco obserwowaliśmy całą tę budowlaną „twórczość”, może też zasługujemy na jakąś karę? Trudno uwierzyć, że nam, kijowianom, mogłyby aż tak przysłonić horyzont kulki z kaszą i zdeformować naszą zdolność do logicznego myślenia, że do tej pory jeszcze nie możemy dojść do siebie i wyobrazić sobie siebie jako gospodarzy miasta. Czyżbyśmy nadal pokornym milczeniem mieli być skazani pomagać nuworyszom oblepiać swoimi osimi gniazdami architektoniczne arcydzieła ukraińskiej stolicy? Mimo oczywistego dyskomfortu duchowego, mamy jednak pewne podstawy do ostrożnego optymizmu: na tle wspomnianego wyżej zauważalnego obniżenia poziomu kulturalnego poszczególnych grup młodzieży i ludzi średniego pokolenia, zaangażowanych w niewybredne trendy kulturowe i kosmopolityczne w sferze humanistycznej, zauważalny i obiecujący jest wzrost poziomu wykształcenia twórczych ludzi młodszego pokolenia. Znaczny odsetek utalentowanej młodzieży z powodzeniem korzysta z zalet nowoczesnych technologii informacyjnych w celu poszerzenia swoich horyzontów i podniesienia wiedzy fachowej, dąży do osiągnięcia wyższego stanu duchowego. Nie może nie cieszyć ogólny wzrost w stolicy przez lata niepodległości liczby ludzi, którzy nie tylko biegle władają językiem ukraińskim, ale i chętnie się nim posługują. Zdjęcie Olesia Dmytrenki Zdziwienie budzi jedynie to, że z jakiegoś powodu różnorodne osiągnięcia naszej kultury narodowej nie są propagowane na szczeblu państwowym jako nasz wieczny skarb duchowy, który, właściwie, uczynił Ukraińców narodem. Krytycznie oceniając moralno-etyczne zasady zachowania różnych warstw ludności oraz możliwe przyczyny duchowych niepowodzeń w naszym społeczeństwie, nie zapominajmy zapytać siebie i swoje pokolenie: czyż nie odczuwamy własnej winy za obecny stan kultury i standardów społecznych? Benoît Scherer, która obejmowała zarys historii Ukrainy do 1734 roku. Za czasów Napoleona pojawiło się wiele literatury o kwestii ukraińskiej. Od 1847 roku Francuzi zaczynają zapoznawać się z twórczością Tarasa Szewczenki i działalnością Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego. A Honoré de Balzac, zakochany w Ewelinie Hańskiej, nawet mieszkał na Ukrainie (1847–1850) w Wierzchowni na Żytomierszczyźnie. Napisał znane notatki o Ukrainie. W drugiej połowie XIX w. wzmacniają się ukraińsko-francuskie związki kulturowe. W 1860 roku we Francji mieszkała Marko Wowczok i miała dobre relacje z pisarzami Flaubertem, George Sand, Mérimée. Jej powieść „Marusia” zdobyła we Francji wielką popularność i otrzymała nagrodę Akademii Francuskiej. Od 1877 roku mieszkała i studiowała w Paryżu malarka M. Baszkircewa, która zostawiła około 500 obrazów. Na początku lat 1900. w Paryżu uczył się, a później pracował w Szkole Antropologii wybitny ukraiński uczony Fedir Wowk. Podtrzymywali związki kulturowe z Francją Mychajło Drahomanow i Mychajło Hruszewski. Wiele jeszcze można opowiedzieć o Ukraińcach we Francji w latach przedwojennych i, zwłaszcza, powojennych. Na przykład o wybitnych Ukraińcach, którzy zmarli w tym gościnnym kraju i których prochy spoczywają na cmentarzach memorialnych Francji. To Wołodymyr Wynnyczenko, Nestor Machno, Symon Petlura, Serge Lifar i inni. Oto z tym należałoby zapoznawać ukraińskiego przewodnika ukraińskich turystów, którzy odwiedzają Francję.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn